Hadith Representative
Disingkaplah betis-nya hingga orang-orang yang menyembah Allah tetap bersujud
Imam Muslim : 269و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا
Shi a kaa a mo ér [Suwaid bin Sa’id] a kaa ér, a kaa a mo ér [Hafsh bin Maisarah] hen [Zaid bin Aslam] hen [‘Atha’ bin Yasar] hen [Abu Sa’id Al Khudri] ér, nongo u ior ugen sha shighe u Rasulullah la pine ér, ‘O Rasulullah! Se nenge a Rabb wase sha Iyange i Mnder u shin ku kpa?’ A gema a kaa ér: ‘U ngu nôngon wer u nenge a iyange sha iyange i wanger, i lu a abeen shio kpa?’ Ve gema ve kaa er, ‘Ei, we Ortom u Aôndo’. A kaa ér, ‘U ngu nôngon wer u nenge a uwer hen tugh mbu uwer u lu ivin ape abeen a lu ga la kpa?’ Ve gema ve kaa er, ‘Ei’. Tsô a kaa ér: ‘U ngu nôngon wer u nenge a Rabb wou ga, kpa er u lu -jostling u nengen a môm ken mba uhar mban nahan. Sha iyange i mnder u shin ku la, or u yilan or nana ôr genger genger ér ‘Hanma ior cii ve̱ dondo kwagh u yange ve vande civir la’, zan zan or môm nana kera civir ugen ga saa di Allah sha mlu u ieev man ieev kpa vea gba ken igyamusu, zan zan or môm nana kera lu ga saa di mba ve civir Allah la tseegh; ior mba dedoo man mba bo cii, man ior mba ken Takerada mbagenev mbara cii, maa i yila Mbayuda i pine ve er, ‘Ka nyi yange ne civir? ’ Ve gema ve kaa er, ‘Se vande civir Uzair, wan u Allah’. Tsô i kaa er, u er aie, Allah yange er kasev man mbayev ga. Nahan ka nyi u soo? ’ Ve gema ve kaa er, ‘Imula kôr se, Ter wase, nahan na se kwagh u man’. Tsô i tese ve ikyav sha kwagh u una na ve vea bee imula yô, maa i yem a ve ken igyamusu, inja er ka sha mciem nahan, mbagenev gba mbagenev, maa ve gba ken igyamusu’. Tsô i yila Mbakristu mbara, i pine ve er, ‘Ngise ne civir nyi? ’ ve gema ve kaa er, ‘Se vande civir Mesiya, wan u Allah’. Tsô i kaa a ve ér, ‘Ne er aie. Allah ka a ngohol kasev man mbayev ga’. Nahan i kaa a ve ér, ‘Ka nyi ne soo? ’ Ve gema ve kaa er, ‘Imula kôr se, Ter wase, na se kwagh u man’. A kaa ér: ‘Tsô i tese ve kwagh. ‘De eren kwagh ne ga’. man ve kohol ve ken igyamusu i Jahannam, inja er igyamusu ka mngerem ma ma lu ken igbar ape mbagenev ken a ve ve gbidyen mbagenev, maa ve gba ken igyamusu, zan zan or môm kera lu ga saa di mba ve civir Allah ken ior mba dedoo man mbaatsanev la tseegh. Allah maa va hen a ve ken mlu u hemban wanger cii u ve nenge a mi la. Allah kaa er; "Ka nyi u lu keghen, shin er hanma tiônnongo a dondo kwagh u ve civir la nahan kpaa?" Ve kaa er; "O Rabb wase, se pav ayol a ase a ior mba tar ne zum u kwagh a gbe se sha kwagh u se soo hen a ve la, kpa se mba azende a ve ga." Nahan Allah kaa er; "M ngu Rabb wou." Nahan ve kaa er; "M ngu keren mkor hen Allah hen We, se mba eren kwagh a Allah ga." Ve kaa kwagh ne kwa har shin utar, nahan mbagenev ken a ve nôngo u geman, maa Allah pine er; "Akav nga hen atô wou vea Na, a u fa a sha mi kpa?" ve gema ve kaa er; "Een" nahan i pase wan Na u nomso, nahan or môm u nan vande civir Aôndo ken atô u nan -sha mimi- nan kera lu ga, saa di Allah una na nan ian i civir Aôndo. Shi or môm kpa nan ngu u yange nan vande guren inya sha ci u ego man riya` ga, saa di Allah una er ityough nagh ki hingir ikyav i môm, hanma shighe u nan soo u civir yô, nan gba sha ityough ki nan. Tsô ve kende ityough sha man Allah gema hingir mlu u ve nenge a mi sha kwa u hiihii yô, Allah kaa er: v "Mo m ngu Rabb wou." Nahan ve kaa er; “Ka we u lu Rabb wase ye.” Tsô i kende bridge sha Jahannam, nahan msen u eren hen shighe la, ve gba ôron kwagh sha mciem; "O Allah, yima, yima." Orgen pine er; ‘Ortom u Aôndo, . ka nyi i lu bridge la?” a gema a kaa er; "Ijiir i i lu a mngerem kpishi i ia cir yô, ngi a ikyav mbi eren tom a mi, ikyav mbi eren tom a mi man ikyav mbi eren tom a mi mbi i er mbi sha ikyon i i yer ér thorny la." Tsô mbananjighjigh vea kar er ka m-ande u sha ishi nahan, er ka nyiar nahan, er ahumbe nahan, er inyon nahan, er anyinya a gba yevese nahan, man er inyamtoho i i zenden sha mi la nahan. Nahan Mbamusulumi mbagenev vea war, mbagenev vea cir ave shi mbagenev vea kende ken igyamusu. Sha er zum u mbananjighjigh vea due ken igyamusu kera yô, sha ikyev i Un u uma wam a lu sha ikyev Na la yô, mô wen môm nana kera lu a ishimataver i sônon Allah ér a sôn al-right sha iyange i ijirôron sha ci u anmgbianev mba nomso man mba kasev mba ve lu ken igyamusu la ga, vea vaa; O Rabb wase, hanma shighe yô, ka ve hôr kwaghyan a vese imôngo, ve er msen a vese imôngo, shi ve er Hajj a vese imôngo kpaa.” Nahan i kaa a ve ér; "Due a ior mba u fe ve la kera." Nahan mlu ve lu u nyian sha ci u yange i cir ve sha usu u igyamusu, maa ve due a ior kpishi mba igyamusu ya ve la zan zan ar hen atô u angahar a ve man zan zan ar sha ashe a ve. Tsô ve kaa er; "Tere, se kera mba a or u u we se kwagh sha mi ga." Tsô Allah kaa er; "Hide, nahan hanma or u u zough a nan ken ishima i aeren a dedoo a nan lu a ikyav mbi yuhwan er dinar nahan yô, due a nan ken won." Ve dugh inyaregh kpishi nahan, maa ve kaa er; "O Rabb wase, se mba a ver or môm u U we se kwagh sha mi ga." Tsô Allah kaa er; "Hide, nahan hanma or u u zough a nan ken ishima i nan kwagh u dedoo u a lu vegher u dinar yô, due a nan ken won." Nahan ve vihi inyaregh kpishi. Tsô ve shi ve kaa er; "O Rabb wase, se kera ver or môm u U we se kwagh sha mi ga." Tsô Allah kaa er; "Hide, nahan hanma or u u zough a nan ken ishima i nan doo er ka ikya i ikyon nahan yô, dugh nan kera." Nahan ve hide ve vihi inyaregh kpishi. Tsô ve kaa er; "O Rabb wase, se mba a kwagh u dedoo ker ga cii." Abu Sa'id al Khudri kaa er, aluer u na jighjigh a hadith ne ga yo, ôr ivur ne: -Sha mimi yô, Allah eren or kwaghbo er zarrah nahan je kpaa ga, man aluer ieren i dedoo ngi i i hembe zarrah yô, mimi je Allah Una seer i shi Una na injar i vesen hen a Na.- -Qs. Nisa: 40-. Allah maa kaa er: 'Mbatomov mba Shaav man Uprofeti man mbananjighjigh ve er msen, hegen mba ve er msen ga la ka mba ve hembe lun a mhôônom yô.' Tsô Allah kôr uwegh ken mlu u ken igyamusu, ken atô la Allah due a ior mba ve er kwagh u dedoo môm ga yô, man ve vande lun er ka mngerem ma doon tsung nahan. Allah maa haa ve shin uwagh u u lu sha ishigh ki sha u i yer er uwagh u uma la. Ve mase duen ken mnger er ivor i i vese ken mnger u mnger nahan, u nenge a ve ve lu vesen -ve lu eren- sha awen shin sha ikyon ve lu zendan -iwanger i iyange ga. Nahan mba ve lu - mba ve vese er ivor nahan la - ve lu yellowish man greenish sha mlu ve, kpa mba ve lu ken mule la vea lu white’. Mba ve lu vea na la maa pine ér, ‘Ka inja er ne mba kuran ilev hen ijiir i Mbabedouin nahan kpa?’ A za hemen ér: ‘Ve mase duen er ka azurfa nahan, kpa sha akôv a ve yô, i lu a ikyav mbi ior mba shaav vea fa yô. Man ka ior mba Allah a pase ve shi a ver ve sha a ma ieren i dedoo shin erdoo môm kpaa ga yô. Allah maa kaa er: ‘Nyôr nen ken paradiso. Kwagh u u nenge a mi la, ka u u lu a mi ye’. Ve gema ve kaa er, ‘We Rabb wase, mimi je U na se kwagh u U lu a vande nan se ga yô . ishu hen hanma or u nan tem sha tar cii’. Allah maa kaa er: '-Sha mimi yo- kwagh u Se wa iyol sha ci wou ne hemba akaa ne cii'. Ve hide ve kaa ér, ‘Ortesen, ka nyi i hembe doon a akaa ne cii?’ Allah gema kaa er: ‘Ishima yam, mayange ishima ia vihim a we ga’. Ormusulumi kaa ér, ‘M ôr hadith ne sha ishigh ki [Isa bin Hammad Zughbah al Mishri] sha kwagh u msen u eren. M kaa a na mer, m ngu pasen we kwagh u hadith ne, u u ungwa hen [Laits bin Sa’d] hen [Khalid bin Yazid] hen [Sa’id bin Abu Hilal] hen [Zaid bin Aslam] hen [Atha bin Yasar] hen [Abu Sa’id Al Khudri] ér a kaa ér, ‘Ortom wase u Aôndo una nenge a we? Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Sallam gema pine ér: ‘Ka u nenge a iyange sha iyange i i lu wanger yô, kwagh a er u kpa?’ se na mlumun ser; 'Ei'. Tsô m za hemen a hadith la zan zan m kar been. Man hadith ne ngu er hadith u Hafsh bin Maisarah nahan. Man a seer ken mkaanem nam mara ér, ‘a ma ieren shin ma kwagh u dedoo shio’. Tsô i kaa a ve er, 'Sha ci wen kwagh u ne nenge la man lu nahan hen a na'. Abu Sa’id kaa er, ‘i va hen a mo er bridges mba cuku hemba ice shi mba a ikyav mbi utyaav’. Shi ken hadith u Laith la kpa i nger kwagh sha mi ga: ‘Ve kaa er, ‘O Rabb wase, u na se kwagh u i ne or môm ken tar ne ga yô’. Nahan kwaghôron u ken ijime la. Nahan Isa bin Hammad kpa lumun’. I kaa a vese ér [Abu Bakar bin Abu Syaibah] kaa a vese ér [Ja’far bin Aun] kaa a vese ér [Hsyyam bin Sa’d] kaa a vese ér [Zaid bin Aslam] ngu kwagh môm a isnad u sha uhar la er hadith u Hafsh bin Maisarah nahan, zan zan ar sha mkaanem ma i yer ér ad subditions la, man’.