Hadith Representative
Tata cara Nabi Bertolak dari Arafah ke Muzdalifah, bermalam, berdzikir, dan memberi keringanan bagi orang lemah
Imam Abu Dawud : 1628حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعَدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةٍ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةٍ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنُ رَبِيعَةَ و قَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ و قَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَس
Acï lɛ̈k ɣook në [Abdullah ben Muɣamed An Nufaili], [Uthman ben Abu Syaiba], [Hïsyam ben ‘Ammar] ku [Sulaiman ben Abdurrahman Ad Dimasyqi], ku ka lëu bï rot looi lɔn cï kɔc kɔ̈k ke keek wël tök juak thïn në wël kɔ̈k yiic. Gokë lueel; acï lɛ̈k ɣook [Hatim bin Isma’il], acï lɛ̈k ɣook [Ja’far bin Muɣamed] tënë [wun], acï lueel; Ɣok acï yök [Jabir ë Abdullah], ku wën cï ɣok ɣet tënë yen acï thiëc në kɔckë agut cï bï ɣet tënë ɣɛn. Ɣɛn aye lueel; Ɣɛn ye Muɣamed ben Ali ben Ɣüsain. Ku tɛ̈ɛ̈u ë ye cin në ɣanhom ku jäl thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök, ku thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök, ku tɛ̈ɛ̈u ë ye cin në kaam de thök ë rou ku ɣɛn ë ye thaa kënë ke ɣɛn ye mɛnh thiin koor. Go lueel; yïn ë yök, wënkäi. Thiëc kë wïc. Ku thiëc ɣɛn ye ke ye raan cï cɔɔr. Ku jɔl thaar de lɔ̈ŋ bɛ̈n, ku jɔl rot jɔt ke ceŋ alanh cï dɔm në biäk tök në biäk dɛ̈t, ku në thaa ëbɛ̈n wën cï yen ye tääu në ye kɔ̈u ke thök kaarou aye dhuk tënë yeen në kë cenë alɛ̈th thök. Ku röök kek ɣook ke thɛ̈nyde tɔ̈u ë tɛ̈ɛ̈n nhial të yenë alɛ̈th tääu thïn. Ku ɣɛn acï lueel; Lɛ̈ɛ̈k ɣok ë Hajj ë Rasulullah ë thäät ë thäät! Ku looi ë thööŋ në yecin ku kuen ë dhoŋuan. Go lueel; Në yic, Rasulullah acï rëër run kaa dhoŋuan ke këc Hajj looi, ku ka cï bɛ̈n lueel në kɔc yiic në ruɔ̈ɔ̈n de dhoŋuan yic lɔn wïc Rasulullah bï Hajj looi. Ku kɔc juëc aacï bɛ̈n Medina, ku keek aacï wïc bïk Rasulullah kuanycök ku bïk looi cït man cï yen ye looi. Ku ëcï Rasulullah bɛ̈n bei ku ɣok aacï bɛ̈n bei kek yen agut cï ɣok ɣet Dzul Hulaifah, ku Asma` bint Umais acï Muhammad bin Abu Bakr dhiëëth. Ku tuɔɔc raan cï tuɔɔc tënë Rasulullah bï thiëëc. yeeŋö ba looi? Ku lueel: ‘Lɔc ku tääu farjidu - gupku - në alɛ̈th yiic, ku lɔ ihram’. Ku jɔl Nhialic lɔ̈ŋ në muthilimïn yic, ku jɔl jäl në thɔ̈rɔ̈l de Al Qashwa yic, agut cï thɔ̈rɔ̈l de Al Baida nhom. -Jabir aci luel; Ɣɛn ë cë nyin tïït të mec ë tɔ̈ në ɣanhom tueŋ, tënë kɔc ë gër ku cath ku në baŋ ciɛɛm cït kën, ku në baŋ ciɛɛm cït kën, ku në ye cök cït kën. Ku Raan cï lɔc ku dɔc acï tɔ̈ kamda, ku ëcï Qur’an tuɔɔc tënë yen, ku acï takwilde ŋic. Kë cï looi, We did, then he recited the monotheism with the sentence: LABBAIKALLAAHUMMA LABBAIK, LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIK INNAL HAMDA WAN NI'MATA WAL MULKA LAA SYARII KALAK. -O Allah, ɣɛn cë cɔ̈tdu thöl, ɣɛn cë cɔ̈tdu thöl, ɣɛn cë cɔ̈tdu thöl. Acïn raan tɔ̈ ke yïn, ɣɛn ee cɔ̈tdu thöl, ee yic, leec ëbɛ̈n, miɛt de piɔ̈u ku bääny ëbɛ̈n ee këdu, acïn raan tɔ̈ ke yïn. Ku kɔc aake ye talbiyah në talbiyah cïk lueel, ku Raandït ë Nhialic akëc këdäŋ rɛɛc në kee käkë yiic, ku Raandït ë Nhialic acï ŋot ke lueel talbiyahde. Jabiir aci luel; Ɣok aacï wïc buk Hajj looi abac. Ku ɣok aa këc ŋic lɔn ye Umrah tɔ̈ thïn, agut cï ɣok ɣet Kaaba kek yen. Acï mɛ̈c rum ku jäl ë thää kadiäk ku cath ë thää ë ŋuan, ku leer tënë Maqam Ibrahim ku kuen athör: ‘Ku loi biäk de Maqam Ibrahim bï ya tën lɔ̈ŋ’. Go Maqam Ibrahiim loi në kaamde kekë Ka'. bah. Aci Perowi luel; [wun] acï lueel; [Ibn Nufail] ku [Uthman] acï lueel; .... -ku ɣɛn acïï ŋic të cïï yen bɛ̈n tënë Raan cï lɔc ku dɔc- [Sulaiman] acï lueel; ku ɣɛn acïï ŋic ke cie luɛɛl; Rasulullah shallAllahhu wa'alaihi wa sallam në rou rak'ahs kuen Sura Al Ikhlas ku Sura Al Kaafiruun. Ku dhuk Kaaba ku rum rukun ku jäl ɣöt thok ku leer Shafa. Ku wën cï yen thiɔ̈k ke Shafa ku kueen: 'INNASH SHAFA WAL MARWATA MIN SYA'AAIRILLAAH, NABDAU BIMAA BADA-ALLAAHU BIHI'. -E yic Shafaa ku Marwa aaye biäk de sï’ar de Nhialic. Ku jɔɔkku cïmën cï Nhialic ye jɔɔk-. Ku jɔl jäl në Safa yic, ku jäl lɔ nhial agut cï bï Kaaba tïŋ, ku lueel takbir ku Nhialic tök. Acï luel: 'LAA ILAAHA ILALLAAHU WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU, LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU YUHYII WA YUMIITU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI IN QADIIR. LAA ILAAHA ILLALLAAHU WAHDAH, ANJAZA WA'DAH WA NASHARA 'ABDAH, WA HAZAMAL AHZAABA WAHDAH'. -Acïn jɔŋ nɔŋ yic bï door ke cie Allah yetök, acïn raan tɔ̈ ke yeen, yen ee bääny ëbɛ̈n ku yen ee leec ëbɛ̈n, yen ee raan ye pïïr gäm kɔc ku yen ee raan ye thou bɛ̈i ku yen ee kë lëu bï käŋ looi ëbɛ̈n. Acïn jɔŋ lëu bï door ee Nhialic yetök, yen ë rot ye kɔc kony, ku kony kɔcke ku tiaam akuut ke kɔc atɛ̈ɛ̈r yetök. Ku röök në kaam de käŋkä ku lueel kë cït kën në nïn kadiäk, ku leer piny në Marwa agut cï bï cökde tääu në ye guɔ̈p, ku jäl jäl në pïu yiic, agut cï bï lɔ nhial ku cath agut cï bï ɣet Marwa, ku në Marwa nhom acï kë cï looi në Shafa looi. Agut cï thök de tawaf në Marwa acï lueel: "Na cï kä thɛɛr röt nyuɔɔth tënë ɣɛɛn ye tïŋ ëmɛɛn ke ɣɛn acïï län ë röök bɛ̈i ku looi yeen bï ya Umrah, ku raan ëbɛ̈n në week cïï län ë röök bɛ̈i abï Tahallul looi ku looi yeen bï ya Umrah." Ku jɔl kɔc kedhiɛ röt dhuɔ̈k piny ku tɛ̈ɛ̈mkë nhiɛ̈mken, ee Raan cï lɔc ku dɔc ku kɔc cï läi ë röök bɛ̈i. Go Thuraak bin Juɔthiam lueel; O Raan cï lɔc ku dɔc, ye ruɔ̈ɔ̈n ë pïïrda ëya dɛ̈t ka ye ruɔ̈ɔ̈n ëbɛ̈n? Ku ëcï Rasulullah ë nhom tääu në yecin ku lueel: ‘Yïn acï lɔ Umrah në Hajj cït kën’. Acï lueel arak rou 'Acie ye, ku agut cï akälciɛ̈ɛ̈n'. Ali Radliallahu 'anhu acï bɛ̈n bei Yemen ke muk thɔ̈rɔ̈l de Raan cï lɔc ku dɔc ku yök Fatima Radliallahu 'anha në kɔc cï tahallul yök ku kaa ceŋ alɛ̈th ë thök ku cïn kë rɛɛc tɔ̈ thïn. Ku jɔl Ali jai ku lueel; Yeŋa cï we yɔ̈ɔ̈k bäk kënë looi? Fätïmä aci luel; wun. Ali në Iraq acï lueel thɛɛr; Ɣɛn acï bɛ̈n tënë Rasulullah bï Fatima rac puɔ̈u në kë cï looi ku thiëc Rasulullah në fatwa në kë cï lueel. Ku lëk ɣɛn ye lɔn cï ɣɛn kë cï looi jäi. Go Fatima lueel; Në yic, wun acï ɣa yɔ̈ɔ̈k. Ku lueel Rasulullah ë yic, ee yic. Yeŋö ye lueel të wïc yïn ba Hajj looi?’ Ali aci luel; Ɣɛn ye lueel: ALLAAHUMMA INNII UHILLU BIMAA AHALLA BIHI RASUULULLAH SHALLALLAHU 'ALAIHI WASALLAM. -O Allah, Ɣɛn talbïyah kek talbïyah Rasölullah shallAlhï wääläïhï wä sälläm-. Acï lueel: ‘Ee yic ɣɛn acï län ë miɔ̈c bɛ̈i, ku duɔ̈në ya tahallul’. Ku akutnhom de läi ë röök cï Ali bɛ̈i bei Yemen ku cï Raan cï lɔc ku dɔc bɛ̈i bei Medina acï thöŋ ke läi buɔt. Ku tɛ̈ɛ̈u raan ëbën nhom ku tɛ̈ɛ̈m nhiɛ̈mde ke cie Raan cï lɔc ku dɔc ku kɔc cï . bɛ̈ɛ̈ikë läi bï ke nɔ̈k. Ku na cï nïn ke Tarwiyah bɛ̈n ku keek aacï röt tääu Mina, ke keek aacï talbiya looi bïk Hajj looi. Ku ëcï bɛ̈n jäl në riän wïïric ku loi lɔ̈ŋ në Dhuhr, Asr, Maghrib ku Isha’s ku jɔl ya Fajr në Mina, ku jɔl rëër ë thɛɛr agut cï akɔ̈l bï bɛ̈n nhial, ku lëk bï Qubbah cï looi në nhiɛ̈m looi tënë yeen. Ku ëcï Qubbah tääu piny në ɣän ke Namirah, ku ëcï bɛ̈n cath ku kɔc ke Quraïsh acïn kë ye kek diɛɛr në kë cenë bɛ̈nyŋaknhom bɛ̈n lɔ waak në Mash’ar Haram në Muzdalifah cït man yenë kɔc ke Quraïsh ye looi. Ku ëcï bɛ̈n jäl agut cï bï ɣet Arafah ku yök ke cï Qubbah tääu në Namirah. Ku jɔl kɔ̈ɔ̈c thïn agut cï akɔ̈l cï lɔ piny ku lëk thɔ̈rɔ̈lde cɔl Qashwa` bï guiir, ku tɛ̈ɛ̈u ë thöny de thɔ̈rɔ̈l, ku jɔl la në gɔt ciɛlic ku lueel wɛ̈t: ‘Ee yic, riɛmdu ku käku aa haram cït man ë haram ë kööldu yic, në pɛ̈iku yiic ku në paandu yic. Ŋïc lɔn ye käŋ kedhiɛ në thɛɛr ke gɛ̈l yiic tɔ̈ në ɣa cök, riɛm ë thɛɛr ke gɛ̈l yic acï jäl ku riɛm tueŋ ëcï jäl ee riɛmda - acï Uthman lueel; ë rin ke rim ke Ibn Rabiä. Ku ëcï Sulaiman lueel; rim ke Rabïäh bën Al Ɣärïth bën Abdul Muththälïb. Go kɔc kɔ̈k ke keek lueel; Në thɛɛr ɣɔn cï tëëk yiic, ke ka cï bɛ̈n nɔ̈k në kɔc ke Bani Sa’d yiic, ku ka cï bɛ̈n nɔ̈k në kɔc ke Hudzail yiic - ku wëu ke jahiliyah aacï keek nyaai, wëu tueŋ cï ɣɛn keek nyaai ee wëu ke ɣook, ye cɔl wëu ke Abbas bin Abdul Muththalib, në yic, ke wëu ke jahiliyah kedhiɛ aacï keek nyaai. Riɔ̈ɔ̈c Allah në luɔɔi de diäär, ee yic yïn aye keek lööm ke yïn cï gam në Allah, ku yïn ee farjjdu cɔk ye yic në wël ke Allah, ee yic yïn ee yicdu në keek ee bïk kɔc cïï yïïn nhiar puɔ̈l bïk lɔ ɣöndu yic, na cïk looi këya ke yïn ë keek nɔ̈k në dhɔ̈l cïï kɔc nɔ̈k. Ku keek aa nɔŋ yic bïk yïn ya miɛ̈t ku ba keek ya ceŋ në dhöl path. Ku ɣɛn acï këdäŋ waan tënë yïïn kë cïï yïn bï jäl ë dhöl yic të cï yïn rot muk thïn, yen ee athör ë Allah - Qur’an -. Yïn ë thiëc ë ɣa, yeŋö ye tak?’ Gokë bɛ̈ɛ̈r; Wek aa lëu buk ya nyuɔɔth lɔn cï yïn athör ë lööŋ thöl ku thöl yïn wël ë lëk. Ku lueel, ke jat nhial në yecin nhial ku nyooth kɔc cï lueel: ‘O Allah, yök, O Allah, yök’. Ku Bilal acï cɔ̈t de lɔ̈ŋ ku iqamah lueel në thaa tök. Ku ëcï lɔ̈ŋ de Zuhr looi ku jɔl rot jɔt ku looi lɔ̈ŋ de Asr ku ka cïn lɔ̈ŋ ë kaamde. Ku jäl Al Qaswa nhom agut cï bï ɣet të tɔ̈ wuquf thïn ku tɛ̈ɛ̈u yäny de thɔ̈rɔ̈lde, cɔl Al Qashwa`, ke tɔ̈ në kuur nhom, ku tɛ̈ɛ̈u Hablul Musyah - ye cɔl të cï kek röt määt thïn - në yenhom tueŋ, ku tɛ̈ɛ̈u nhom në Qibla nhom, ku ŋoot ke kääc agut cï bï akɔ̈l jäl. lɔ̈ny. Ku jɔl Usamah dɔm në ye kɔ̈u ku jɔl cath ku thɛ̈l ë thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m, ku lueel në yecin ciɛɛm: ‘Kɔc ë thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m de thɛ̈m, ku lueel në yecin ciɛɛm: ‘Lɔ piny, yïn raan, lääu nhom O raan’. Ku ë thää ëbɛ̈n wën cï nhomde thiääk ke thëm, ke ka ye jäl amääth, agut cï bï rot jɔt ku ɣet Muzdalifah, ku ka cï bɛ̈n mat në lɔ̈ŋ de Maghrib ku Isha yic ke nɔŋ cɔ̈t tök de lɔ̈ŋ ku iqamah kaarou, [Uthman] acï lueel; ku acïn lɔ̈ŋ de sunnah looi në kaam de kee rou. Ku la Fazh den ee thöŋ, ee; Ku jɔl tɔ̈c agut cï thëi jäl ku looi lɔ̈ŋ de miäkduur ke cï ŋic lɔn cï thëi ɣëët. [Tholomon] acï lueel; ku cɔl tök ë lɔ̈ŋ ku iqamah. Ku ë tɛ̈ɛ̈n, ke wɛ̈tden ye lueel ee thöŋ, ee; Ku jɔl jäl në Qashwa yic agut cï bï kɔ̈ɔ̈c në Mash’ar Al Haram nhom, ku jäl jäl në ye guɔ̈p. [Uthman] ku [Sulaïman] acïk lueel; ku tɔ̈u ke tɔ̈u në Qibla nhom. Ku leec Nhialic ku leec. [Uthman] acï juak thïn; ku theekkë Yeen. Acï bɛ̈n ŋoot ke kääc agut cï ruɛl de miäkduur bï ɣet apɛi, ku jäl ke akɔ̈l këc bɛ̈n, ku dɔm Al Fadhl bin Al Abbas ke ye raan ë thɔ̈ɔ̈r, yen ee raan nɔŋ nhiɛ̈m path, ɣer ku ë ɣɛɛr apath. Ku wën cï Raan cï lɔc ku dɔc jäl ke cï diäär juëc ë ke kat tëëk, ku jɔl Al Fadhl gɔl në tïŋ ku Raan cï lɔc ku dɔc acï yecin tääu në Al Fadhl nyin ku Al Fadhl acï ye nyin wel në baŋ dɛ̈t. Ku ëcï raan cï Nhialic lɔc ku dɔc yecin tääu në baŋ dɛ̈t yic ku Al Fadhl acï yenhom wel në baŋ dɛ̈t yic ke ŋoot ke tïŋ, agut cï wën cï yen ɣet Muhassir, ke jäl amääth ku kuany dhöl ciɛɛl cök ye lɔ Jumrah Kubra agut cï bï ɣet Jumrah të nɔŋ tim tɔ̈ thïn ku lueel. thɛ̈ny ë pïu cït khadzaf -thëm- pïu ë pïu. Acï cuɛt wei në gɔt ciɛlic ku leer të yenë thɔ̈ɔ̈r thïn ku nɔ̈k thɔ̈ɔ̈r kaa thiërdhetem ku diäk ke luui yecin, ku lëk Ali bï thɔ̈ɔ̈r cï döŋ nɔ̈k ku yen acï rot mat në thɔ̈ɔ̈r de thɔ̈ɔ̈r ke, ku lëk bï thɔ̈ɔ̈r tök looi në kɔc juëc awär rou ku tɛ̈ɛ̈u codroulon në a. Keek kaarou acïk rïŋ cam ku dekkë pïu kɔ̈k. [Tholomon] acï lueel; Ku jɔl jäl në riän wïïric ku dhuk Kaaba ku looi röök de Zuhur në Mecca ku jäl lɔ tënë Bani Abdul Muththalib ke keek ë ke dɔm pïu ke Zamzam, ku lueel: ‘Dëk, O Bani Abdul Muththalib, na cïï kɔc yïïn bï nɔ̈k në gɛ̈m de pïu, ke ɣɛn abï yïn re’. Ku gɛ̈mkë ye pïu ë pïu yiic ku dek ë pïu yiic.