Hadith Representative
Tata cara Nabi Bertolak dari Arafah ke Muzdalifah, bermalam, berdzikir, dan memberi keringanan bagi orang lemah
Imam Abu Dawud : 1628حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعَدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةٍ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةٍ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنُ رَبِيعَةَ و قَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ و قَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَس
Ma sangani hit as [Abdullah bin Muhammad An Nufaili], [Uthman bin Abu Syaibah], [Hisyam bin 'Ammar] yan [Sulaiman bin Abdurrahman Ad Dimasyqi], ya siña ha' na guaha giya siha ma addåpta un sinangan gi i pumalu siha. Sija ilegñija; ha sangani hit [si Hatim bin Isma'il], ha sangani hit [si Ja'far bin Muhammad] ginen [i tata-ña], ilek-ña; In li'e' si [Jabir bin Abdullah], pues annai manmatto ham giya guiya ha faisen put este na taotao siha astaki ha ågang yu'. Hu sangani; Guåhu si Muhammad bin Ali bin Husain. Despues ha na'halom i kannai-ña gi i pachot-hu ya ha na'fanhuyong i boton gi sanhilo' gi i kamiset-hu, pues ha na'fanhuyong i boton gi sanhilo' gi i kamiset-hu, pues ha po'lo i kannai-ña gi entalu' dos na pecho-ku ya guåhu gi ayu na tiempo un patgon. Ayonae ilegña; maolek na matto giya hagu, che'lu-hu. faisen hafa malago'-mu. Dispues hu faisen gui’ mientras bulacho gue’. Dispues matto i oran tinayuyot, dispues tumohge gi hilo` un` kamiseta ni ha pega un` patte gi otru, kada ha po`lu gi agapa`ña i dos punta u bira siha tatte giya guiya sa` dikiki` i magagu. Pues manmanayuyot ham yan Hami mientras i shawl-ña gaige gi hilo' i lugat para u ma'a'atan i magagu. Pues ilek-hu; Sangåni ham put i Hajj as Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam! Despues ha cho'gue un señas ni kannai-ña ya ha kuenta nuebi. Ayonae ilegña; Gi magåhet, si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam estaba nuebi åños sin u cho'gue i Hajj, pues ma anunsia gi entre i taotao siha gi i nuebi na såkkan na si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam malago' ha cho'gue i Hajj. Pues meggai na taotao manmåtto giya Medina, todu siha malago' ma'osge' si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ya u ma cho'gue taimanu ha cho'gue. Pues humuyong si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ya manhånao ham yan guiya astaki manmatto ham gi iya Dzul Hulaifah, ya si Asma` bint 'Umais ha na'fanhuyong si Muhammad bin Abu Bakr. Pues ha na'hanao un mensåhi para si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ya ha faisen; jafa juchogue? Pues ilek-ña: "Fanma'gåsi ya un tåmpe i farji-mu (genitals) gi un magagu, ya un hålom gi ihram." Pues si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ha ågang gi i moske, pues ha kåtga i Al Qashwa` na kamelu, astaki despues di i kamelu-ña gaige gi Al Baida`.... -Ilek-ña si Jabir; Hu atan asta ki siña ha li'e' i matan-hu gi sanme'na-hu, ginen i taotao siha ni' manmamomokat yan manmamomokkat yan ginen i agapa' na banda, yan ginen i sanhilo' na banda, yan ginen i tatte-ña taiguini. Ya i Mensåhi as Allah shallAllahu wa'alaihi wa sallam estaba gi entalu'-ta, ya para guiya i Qur'an ma na'hanao, ya ha tungo' i takwil-ña. I ha cho'gue, In che'gue, pues ha sangan i monoteismo yan i sinangan: LABBAIKALLAAHUMMA LABBAIK, LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIK INNAL HAMDA WAN NI'MATA WAL MULKA LAA SYARII KALAK. (O Allah, hu kumple i inagang-mu, hu kumple i inagang-mu, hu kumple i inagang-mu. Taya' asagua-mu, hu kumple i inagang-mu, hunggan todu i alabanza, minagof yan i enteru na rainon-mu, taya' asagua-mu). Ya i taotao siha manma talbiyah ni' i talbiyah ni' ma sangan, ya si Rasulullah shallAllah wa'alaihi wa sallam ti ha na'suha ni' unu gi este siha, ya si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam sigi ha' ha sangan i talbiyah-ña. ilek-ña si Jabir; Intension-måmi ha' para in cho'gue i Hajj. Ti in tungo' taimanu i Umrah, astaki manmatto ham gi i Kaaba yan guiya. Ha laknos i pilon siha ya ha laknos tres biåhi ya ha laknos kuatro biåhi, pues humanao para as Maqam Ibrahim ya ha taitai i versikulu: "Ya na'i si Maqam Ibrahim un lugat tinayuyot." Pues ha fa'tinas si Maqam Ibrahim entre guiya yan si Ka'. bah. ilek-ña si Perowi; ilek-ña si [tata-hu]; [Ibn Nufail] yan [Uthman] ilek-ñiha; …. -ya ti hu tungo' yanggen ti ginen i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam- ilek-ña si [Sulaiman]; ya ti hu tungo’ fuera di bai hu sangani; Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam gi dos rak'ah taitai i Surah Al Ikhlas yan i Surah Al Kaafiruun. Despues, ha bira gui' tatte gi i Kaaba ya ha laknos i rukun ya ha laknos gui' gi i petta para i Shafa. Pues annai ha a'atan si Shafa ha taitai: "INNASH SHAFA WAL MARWATA MIN SYA'AAIRILLAAH, NABDAU BIMAA BADA-ALLAAHU BIHI." (Hunggan, i Shafaa yan i Marwa, påtten i syi'ar as Allah. Ta tutuhon taimanu ha' si Allah ha tutuhon). Pues ha tutuhon ginen i Safa, ha laknos gui' astaki ha li'e' i Kaaba, pues ha sangan takbir yan monoteismo as Allah. Ilek-ña: "LAA ILAAHA ILALLAAHU WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU, LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU YUHYII WA YUMIITU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI GI QADIIR. LAA ILLAAHA ILLAAHU WAHDAH, ANJAZWAASHWASHADAH, NA'WAHA HAZAMAL AHZAABA WAHDAH." (Tåya' yu'os ni' gai direcho para u ma'adora fuera di si Allah ha', taya' parehu-ña para Guiya, para Guiya i enteru na raino yan para Guiya todu i alabansa, Guiya i Unu ni' muna'lå'la' yan Guiya i Unu ni' muna'fanmatai yan Guiya i siña ha cho'gue todu. Taya' yu'os ni' gai direcho para u ma'adora fuera di si Allah ha', Guiya ha' ha ayuda i tentago'-ña yan i enimigu-ña yan i manmatai na gurupu-ña ha'). Pues ha ågang entre este siha ya ha sangan tres biåhi, pues humanao papa' para Marwa astaki despues di i addeng-ña ha laknos gui', ha laknos gui' gi i talo' i sagan-ñiha, astaki despues di humanao papa' ha laknos gui' astaki måtto gui' Marwa, ya gi hilo' Marwa ha cho'gue ayu i ha cho'gue gi Shafa. Astaki despues di i finakpo' i tawaf gi Marwa ilek-ña: ""Yanggen gi i tiempon antigu manmafa'nu'i yu' taimanu ha' hu li'e' på'go pues ti bai hu chule' un gå'ga' sakrifisiu ya bai hu fa'tinas para Umrah, pues maseha hayi gi entre hamyo ti ha chule' un gå'ga' sakrifisiu debi di u cho'gue Tahallul ya u fa'tinas para Umrah." para este na sakkan ha' pat para todu i tiempo? Pues si Rasulullah wallallah shallullah wasalahlam. i dedos-ña ya ilek-ña: "Ti, lao para todu i tiempo." si Rasulullah debi di u na'i yu' ni' i tinago'-hu. ilek-ña: "Magahet gui', magahet gui'." Hafa ilek-mu yanggen para un cho'gue i Hajj?" ilek-ña si Ali; ilek-hu: ALLAAHUMMA INNII UHILLU BIMAA AHALLA BIHI RASUULULLAH SHALLALLAHU 'ALAIHI WASALLAM. (O Allah, yu' talbiyah yan i talbiyah as Rasulullah shallAllah wa'alahi wa'alahi "Ilek-ña si He: gå'ga', pues cha'mu fanma'å'ñao." Ya un gurupon gå'ga' sakrifisiu ni' ha chule' si Ali ginen Yemen yan ayu siha ni' ha chule' i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam ginen Medina, manma'å'agang siento. Pues todu i taotao ma chule' i tinayuyot-ñiha ya ma tåmpe i haga'-ñiha fuera di i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam yan i taotao siha ni' manggaige gi ayu na lugat chule' i ga'ga' ni' para un sakrifisiu. Pues annai i Ha'ånen Tarwiyah ya manhånao para Mina, ma cho'gue i talbiyah para u ma cho'gue i Hajj. Despues, humånao si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam gi i kareta ya ha cho'gue i tinayuyot gi Dhuhr, Asr, Maghrib yan Isha'as yan lokkue' Fajr gi Mina, pues sumasaga' gui' un tiempo astaki måtto i atdao, ya ha na'i otdin para u ma'ayek un Qubbah para guiya ni' ma'usa i pelu. Pues ma estapblesa i Qubbah gi i lugåt Namirah, pues ha laknos si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ya i taotao Quraish ti ma duda na si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ha chule' i ablusion gi Mash'ar Haram gi Muzdalifah taimanu ha' i taotao Quraish ma cho'gue gi i tiempon Jahiliya. Despues, måtto si Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam astaki måtto gui' gi iya Arafah ya ha sodda' na ma'ayek i Qubbah para guiya gi iya Namirah. Pues ha håtsa gui' gi ayu na lugat astaki despues di pupuengi ha na'i otden para u ma pripara i kamelu-ña ni' ma a'agang Qashwa`, pues ha åmte ya ha hånao para i talo' i bånda ya ha pruklåma ya ilek-ña: "Magahet na i haga'-mu yan i propiedåt-mu manma'å'ñao taimanu ha' i haram gi i ha'åni-mu, gi i mes-mu yan gi i tano'-mu. Na'tungo' na todu i kosas siha gi i tiempon ignoransia manma pega gi papa' i dos addeng-hu, i fine'nina na tiempon i ignoransia yan guiya esta manma'å'ñao I haga' ni' ma'a'agang i haga'-ta - ilek-ña si Uthman; i haga'-ña si Rabi'ah bin Al Harith bin Abdul Muththalib Guaha giya siha ilek-ñiha; ma kansela i riba-ta, i riba as Abbas bin Abdul Muththalib, gi magåhet todu este siha na riba ma kansela put i konfiansan Allah, ya ma hustisia i farji-mu ni' i fino' Allah, gi magåhet i direcho-mu gi hilo'-ñiha na ti ma na'i i taotao ni' ti un guåiya para u fanhålom gi gima'-mu, yanggen ma cho'gue ayu pues ma laknos siha ni' båtkon aire ni' ti ma na'piniti gi hilo'-mu. Manmanoppi; Manma'å'ñao ham na un na'i yan un na'i konsehu. Pues ilek-ña, ha na'kahulo' i kannai-ña gi i langet ya ha apunta i taotao siha ya ilek-ña: "O Allah, testigu, O Allah, testigu un biåhi. Pues ha cho'gue i tinayuyot Zuh ya ti ha cho'gue ni hafa." gi entalu'. Pues ha laknos i Al Qaswa` astaki måtto gi i wuquf na lugat ya ha po'lo i tiyan i kamelu-ña, i Al Qashwa`, gi fi'on i acho' siha, ya ha po'lo si Hablul Musyah (ni' i lugat anai manma'a'agang) gi me'nan-ña, pues ha atan i Qibla, ya ha håtsa gui' astaki måtto i atdao ya i amariyu na kulot ha na'fanhuyong un dididi' na sirkulo Despues ha chule' si Usamah gi i tatte-ña ya ha laknos i riendan i ga'ga'-ña ni' ma'a'agang Qashwa` astaki i pachot-ña ha laknos i sanhilo' i silla-ña, ya ilek-ña gi agapa' na kannai-ña: "Fañågu, O taotao, fanmagof O taotao, ha na'suha un dididi', astaki ha laknos gui' gi i Mudaliz." I tinayuyot Maghrib yan Isha yan un inagang para tinayuyot yan dos iqamah, ilek-ña si [Uthman] ya ti ha cho'gue ni' hafa na tinayuyot sunnah gi entre i dos. Parehu ha' i fazh-niha, este siha; Dispues matuñgu` estake dispues de oga`an ha chogue i tinayuyot oga`an `nai klaro na oga`an. ilek-ña si [Solomon]; gi un inagang para tinayuyot yan iqamah. Pues parehu i prununsiasion-ñiha, ayu; Despues, ha kåtga si Qashwa` astaki tumohge gi hilo' Mash'ar Al Haram, ya ha håtsa gui'. [Uthman] yan [Sulaiman] ilek-ñiha; ya ha atan i Qibla. Pues ha agradesi si Allah ya ha na'i gui' gloria. [Uthman] ha addåpta; ya unonra Guiya. Sige ha' gui' tumohge asta ki i atdao gi pupuengi, pues humanao antes di u fañågu i atdao, ya ha chule' si Al Fadhl bin Al Abbas komo un åpaka', guiya un taotao ni' bunitu i pelu-ña, båba yan bunitu i båba-ña. Despues di humanao i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam, ha laknos meggai na famalao'an ni' manmalalagu, pues ha tutuhon si Al Fadhl ha atan siha ya i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam ha po'lo i kannai-ña gi fi'on Al Fadhl pues ha bira si Al Fadhl i fi'on-ña para i otro banda. Pues i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam ha na'hanao i kannai-ña para i otro banda ya si Al Fadhl ha bira i fi'on-ña para i otro banda mientras ha atan ha', astaki annai måtto gui' gi iya Muhassir ha na'hanao un dididi' ya ha laknos i chalan gi talo' ni' ha na'hanao para Jumrah Kubra astaki ha hånao para Jumrah anai guaha un trongko, pues ha chule' i pidason-ña ya ha laknos gi kada unu acho' taiguihi i acho' khadzaf (slingshot). Ha laknos ginen i talo' i sengsong ya humanao para i lugat ni' ma'a'atan ya ha a'atan sesenta yan tres na kameyu siha ni' ha usa i kannai-ña, ya ha na'i si Ali otden para u na'fanmatai i pumalu siha ya ha atendi i ma'a'atan i kameyu-ña siha, pues ha na'i otden na kada kamelu para u ma cho'gue ni' mas ki dos na taotao ya despues ma po'lo gi un kalderu ya u ma kuentos. Mangånta i dos i kåtne yan mangginen i sopas. ilek-ña si [Solomon]; pues ha håtsa i kareta-ña ya ha bira gui' tåtte gi i Kaaba ya ha cho'gue i tinayuyot gi i talo'åni gi iya Mecca pues ha hånao para i Bani Abdul Muththalib annai ma chule' i hanom Zamzam, pues ilek-ña: "Ginom, O Bani Abdul Muththalib, yanggen ti u fanma'å'ñao i taotao siha gi i ma nå'i hao gå'ga', bai hu gåsta hao." Dispues mana’i gue’ un balde ya ha gimin didide’.