Hadith Representative
Wukuf dilakukan dengan berdzikir dan menghadap kiblat, bukan menghadap gunung
Imam Abu Dawud : 1628حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعَدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةٍ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةٍ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنُ رَبِيعَةَ و قَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ و قَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَس
La iathuh ha ngi da [U Abdullah bin Muhammad An Nufaili], [Uthman bin Abu Syaibah], [Hisyam bin 'Ammar] bad [Sulaiman bin Abdurrahman Ad Dimasyqi], bad ka lah ban long ba don napdeng jong ki kiba la pyndap kawei ka sentens ia kiwei pat. Ki la ong; u la iathuh ha Ngi [u Hatim bin Isma’il], u la iathuh ha Ngi [u Ja’far bin Muhammad] na [u kpa jong u], u la ong; Ngi la iakynduh ia u [Jabir bin Abdullah], nangta ynda ngi la poi ha u u la kylli shaphang kine ki briew haduh ba un da poi ha nga. Nga ong; Nga dei u Muhammad bin ali bin husain. Nangta u la kner ia la ka kti sha ka khlieh jong nga bad u la plie ia u button ba shalor jong ka jain jong nga, nangta u la plie ia u button ba shapoh jong ka jain jong nga, nangta u la buh ia la ka kti hapdeng ar tylli ki bniat bad nga la long ha kata ka por u khynnah rit. Nangta u la ong; pdiang sngewbha ia phi, ko para jong nga. Kylli ia kaei kaba phi kwah. Nangta nga kylli ia u katba u dang matlah. Nangta ka por ban duwai ka la poi, nangta u la ieng joit da kaba phong ia ka sopti kaba u la kem kawei ka bynta na kawei pat, man ka por ba u buh ha ki tyrpeng ki ar tylli ki tduh kin wan biang sha u namar ka jingrit ka jingheh jong ki jain. Nangta u la duwai ryngkat bad Ngi katba ka shawl jong u ka dang buh shawei halor ka jaka ban pyndait jain. Nangta nga la ong; Iathuh ia ngi shaphang ka Hajj jong u Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam! Nangta u la leh dak da ka kti bad u la khein hynniew. Nangta u la ong; Ha ka jingshisha, u Rasulullah shallAllahu wa sallam u la sah haduh hynniew snem khlem leh Hajj, nangta la pynbna hapdeng ki paidbah ha ka snem kaba hynniew ba u Rasulullah u kwah ban leh Hajj. Nangta bun ki briew ki la wan sha Madina, baroh ki kwah ban bud ia u Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam bad ban leh kumba u la leh. Nangta u Rasulullah u la mih bad Ngi la ia mih ryngkat bad u haduh ba Ngi la poi ha Dzul Hulaifah, bad ka Asma` bint 'Umais ka la kha ia u Muhammad bin Abu Bakr. Nangta u la phah ia u nonglam khubor sha u Rasulullah da kaba kylli; kaei kaba nga leh? Nangta u la ong: ‘To sait bad sop ia ka farji jong phi - ki dkhot met jong phi - da ka jain, bad rung ha ka ihram’. Nangta u Rasulullah u la duwai ha ka mosque, nangta u la shong ha ka ut Al Qashwa`, haduh ba hadien ba ka ut jong u ka la don ha Al Baida`.... -U Jabir u la ong; Nga peit katba ki khmat jong nga ki lah ban iohi ha khmat jong nga, na ki briew kiba niah kali bad kiba iaid bad na ka liang kadiang kumta, bad na ka liang kadiang kumta, bad nadien jong u kumta. Bad U Nonglamktien U Blei U la don hapdeng jong Ngi, bad sha u la phah ia ka Qur’an, bad u la tip ia ka takwil jong ka. Kaba u la leh, Ngi la leh, nangta u la pule ia ka monotheism ryngkat bad ka sentens: LABBAIKALLAAHUMMA LABBAIK, LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIK INNAL HAMDA WAN NI'MATA WAL MULKA LAA SYARII KALAK. -Ko Allah, nga pyndep ia ka jingkhot jong Me, nga pyndep ia ka jingkhot jong Me, nga pyndep ia ka jingkhot jong Me. Ym don paralok na ka bynta jong Me, nga pyndep ia ka jingkhot jong Me, shisha ka jingiaroh, jingsngewbha baroh bad ka hima baroh kawei ka long ka jong Me, ym don paralok na ka bynta jong Me. Bad ki briew ki la ia talbiyah bad ka talbiyah kaba ki kren, bad u Rasulullah um shym la kyntait ia kano kano na kine, bad u Rasulullah u la iai bteng ban kren ia ka talbiyah jong u. U Jabir u la ong; Ngi la thmu tang ban leh ia ka Hajj. Ngim shym la tip kumno ka Umrah, haduh ba ngin da poi ha Kaaba ryngkat bad u. U la khleh ia ki tnum bad u la mareh lai sien bad u la iaid kumba ju long saw sien, nangta u la leit sha u Maqam Ibrahim bad u la pule ia ka dkhot: ‘Bad pynlong ia ka bynta jong u Maqam Ibrahim ka jaka duwai’. Nangta u la pynlong Maqam Ibrahim hapdeng jong u bad u Ka’. bah. U Perowi u la ong; [u kpa jong nga] u la ong; [U Ibn Nufail] bad [Uthman] ki la ong; .... -bad ngam tip ia ka lymda ka wan na u Nongiathuhlypa sallallaahu 'alaihi wasallam- [Sulaiman] u ong; bad ngam tip ia ka lait tang ban ong; U Rasulullah shallAllahu wa’alaihi wa sallam ha ki ar tylli ki rak’ah pule ïa ka Surah Al Ikhlas bad ka Surah Al Kaafiruun. Nangta u la leit phai biang sha ka Kaaba bad u la khleh ia ka rukun nangta u la mih na ka jingkhang sha ka Shafa. Nangta ynda u la leit shajan u Shafa u la pule kumne: ‘INNASH SHAFA WAL MARWATA MIN SYA’AAIRILLAAH, NABDAU BIMAA BADA-ALLAAHU BIHI’. -Shisha Shafaa bad Marwa ki dei ki bynta jong u syi’ar U Allah. Ngi sdang kumba U Blei U la sdang-. Nangta u la sdang na ka Safa, u la kiew ia ka haduh ba un da iohi ia ka Kaaba, nangta u la ong takbir bad mane blei tang uwei u Blei. U la ong: ‘LAA ILAAHA ILALLAAHU WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU, LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU YUHYII WA YUMIITU WA HUWA ’ALAA KULLI SYAI HA QADIIR. LAA ILAAHA ILLALLAAHU WAHDAH, ANJAZA WA'DAH WA NASHARA 'ABDAH, WA HAZAMAL AHZAABA WAHDAH'. -Ym don blei uba don hok ban mane lait noh tang ia U Allah, um don paralok, sha U ka long ka hima baroh kawei bad sha U ka long ka jingiaroh baroh, U long Uba ai jingim bad Uba pynlong ia ka jingiap bad U long Uba lah ban leh ia kiei kiei baroh. Ym don blei uba dei ban mane lait noh tang U Allah, tang ma U uba pynim, bad iarap ia ki shakri jong U bad U pynrem ia ki kynhun nongshun marwei. Nangta u la duwai hapdeng kine kiei kiei bad u la ong kumta lai sien, nangta u la hiar sha Marwa haduh ba hadien ba ki tyrpeng jong u ki la step halor jong ka, u la iaid lynti hapdeng ka them, haduh ba hadien ba u la kiew u la iaid haduh ban da poi ha Marwa, bad halor jong ka Marwa u la leh ia kaba u la leh ha Shafa. Haduh hadien ba la kut ka tawaf ha ka Marwa u la ong: “Lada ha ki por ba mynshuwa kiei kiei kiba la paw ha nga kiba paw mynta te ngam shym la wanrah ia u mrad jingknia bad pynlong Umrah ia u, kumta uno uno napdeng jong phi u bym wanrah mrad knia u dei ban pynlong Tahallul bad pynlong Umrah ia u.” Nangta baroh ki briew ki la dem khrup bad ki la ot ia la ki shniuh, lait noh tang u Nongiathuhlypa sallallaahu 'alaihi wasallam bad ki briew kiba la wanrah ia ki mrad jingknia. Nangta u Suraqah bin Ju’syam u la ong; Ko Nonglam khubor jong U Allah, hato ka dei tang na ka bynta ka snem jong ngi ne junom? Nangta u Rasulullah u la pyniasoh lang ia ki kti jong u bad nangta u la ong: ‘Phi la rung Umrah ha ka Hajj kumne’. U la ong arsien ‘Em, hynrei junom’. U Ali Radliallahu ‘anhu u la wan na Yemen da kaba rah ïa ka ut jong u Nongiathuhlypa bad u la lap ïa ka Fatima radliallahu ‘anha hapdeng ki briew kiba la poi sha ka tahallul bad kiba phong da ki jaiñ kiba lait bad ki bym don jingduna. Nangta u Ali u la kyntait bad u la ong; Mano ba la hukum ia phi ban leh ia kane? Ka Fatima ka ong; u kpa jong nga. U Ali ha Iraq shisien u la ong; Nga la wan sha u Rasulullah ban pynsngewsih ia ka Fatima ha kaba iadei bad kaei kaba ka la leh bad nga la pan ia ka fatwa na u Rasulullah ha kaba iadei bad kaei kaba ka la kdew. Nangta nga la iathuh ha u ba nga kyntait ia kaei kaba u la leh. Nangta ka Fatima ka la ong; Ha ka jingshisha u kpa jong nga u la hukum ia kane ha nga. Hangta u Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam u la ong : ‘U la dei, u la dei. Kaei kaba phi ong haba phi kwah ban leh Hajj?’. U Ali u la ong; Nga ong: ALLAAHUMMA INNII UHILLU BIMAA AHALLA BIHI RASUULULLAH SHALLALLAHU 'ALAIHI WASALLAM. -Ko Blei, nga talbiyah bad ka talbiyah u Rasulullah shallAllahu wa’alaihi wa sallam-. U la ong: ‘Hooid nga la wanrah ia u mrad jingknia, kumta wat long tahallul’. Bad ka kynhun ki mrad jingknia kiba u Ali u la wanrah na Yemen bad kiba u Prophet sallallaahu ‘alaihi wasallam u la wanrah na Madina ki long shispah tylli. Nangta baroh ki la buh lang ia la ki khlieh bad ki la ot ia la ki shniuh lait noh tang u Nongiathuhlypa sallallaahu ’alaihi wasallam bad kito kiba . wanrah ia ki mrad jingknia. Nangta haba la dei ka sngi Tarwiyah bad ki la leit sha Mina, ki la pynlong ia ka talbiyah ban pyndep ia ka Hajj. Nangta u Rasulullah u la kiew ha ka kali bad u la pyndep ia ki jingduwai ha Dhuhr, Asr, Maghrib bad Isha’s kumjuh ruh ha Fajr ha Mina, nangta u la sah katto katne por haduh ban da mih ka sngi, bad u la hukum ban pynieng ia ka Qubbah na ka bynta jong u kaba la shna da ki shniuh. Nangta la seng ia ka Qubbah ha ka thain Namirah, nangta u Rasulullah u la iaid bad ki briew Quraish kim shym la artatien ba u Rasulullah u la shim ia ka jingsait ha Mash’ar Haram ha Muzdalifah kumba ki jaitbynriew Quraish ki ju leh. Nangta u Rasulullah u la iaid lyngba haduh ba un da poi ha Arafah bad u la shem ba la tei ia ka Qubbah na ka bynta jong u ha Namirah. Nangta u la sangeh hangta haduh ba hadien ba la sep ka sngi u la hukum ban pynkhreh ia ka ut jong u kaba ki khot ka Qashwa`, nangta u la pynshong ia ka kulai, nangta u la leit sha pdeng lum bad u la ai jingialap bad u la ong: ‘Hooid, ka snam bad ki mar ki mata jong phi ki long haram kumba ka long haram ha ka sngi jong phi, ha u bnai jong phi bad ha ka ri jong phi. To tip ba baroh ki mat ha ka por jong ka jingbymtip ki iehnoh hapoh ki kjat jong nga, ka snam ha ka por jong ka jingbymtip ka la jah bad ka snam kaba nyngkong eh kaba la pynmih ka long ka snam jong ngi - u Uthman u la ong; kata ka snam jong u Ibn Rabi'ah. Katba u Sulaiman pat u ong; ka snam jong u Rabi’ah bin Al Harith bin Abdul Muththalib. Katto katne na ki ki la ong; Mynshuwa la ai dud ia u hapdeng ki jaitbynriew Bani Sa’d, nangta la pyniap ia u da ki jaitbynriew Hudzail - bad la pyndam noh ia ka sut jahiliyah, ka sut kaba nyngkong eh kaba nga la weng ka long ka sut jong ngi, kata ka long ka sut jong u Abbas bin Abdul Muththalib, ha ka jingshisha baroh kine ki sut la pyndam noh. Tieng ia U Allah ha kaba iadei bad ki kynthei, shisha phi shim ia ki da ka jingshaniah ha U Allah, bad pynksan ia ka farjj jong phi da ki ktien U Allah, shisha ka hok jong phi halor jong ki ka long ba kim shah ia ki briew kiba phim sngewtynnad ban rung ha iing jong phi, lada ki leh ia kane te shoh ia ki da ki jingshoh ki bym pynmynsaw. Ki don ka hok ia phi ban ai bam bad ai jain ia ki ha ka rukom kaba bha. Bad nga la iehnoh bad phi ia kaei kaei kaba phin ym leit bakla hadien lada phi bat skhem ia ka, kata ka long ka Kitab U Allah - ka Qur’an -. Phi ioh jingkylli shaphang jong nga, phi pyrkhat kumno?’. Ki la jubab; Ngi sakhi ba phi la pynpoi bad pyndep ia ka treatise bad ai jingmut. Nangta u la ong, da kaba rah ia la ka kti kamon sha bneng bad u kdew sha ki briew u la ong: ‘Ko Allah, sakhi, ko Allah, sakhi’. Nangta u Bilal u la pynmih ia ka jingkhot jingduwai bad ka iqamah shisien. Nangta u la leh ia ka jingduwai Zuhr nangta u la ieng bad leh ia ka jingduwai Asr bad um shym la leh ia kano kano ka jingduwai hapdeng. Nangta u la kiew ia u Al Qaswa` haduh ba un da poi ha ka jaka wuquf bad u la buh ia ka kpoh jong ka ut jong u, kata ka Al Qashwa`, kaba phai khmat sha ki mawsiang, bad u la buh ia u Hablul Musyah - kata ka jaka ba ki ialum lang - ha khmat jong u, nangta u la phai khmat sha ka Qibla, bad u la sahkut haduh ba ka sngi ka la lip rong bad ka la jah noh. ka jingngam. Nangta u la rah ia ka Usamah hadien jong u nangta u la iaid bad tan ia ki ryndang jong ka ut jong u kaba ki khot Qashwa` haduh ba ka khlieh jong ka kan da ktah ia ka tduh jong ka ryndang jong ka, bad u la ong da ka kti kadiang jong u: ‘To sngap jar, ko briew, to sngap jar ko briew’. Man la ka por ba ka khlieh jong u ka wan shajan ka lynti, u pynlait khyndiat ia ka, haduh ba kan da kiew bad un poi ha Muzdalifah, nangta u pyniasoh ia ka jingduwai Maghrib bad Isha da kawei ka jingkhot duwai bad ar tylli ki iqamah, [u Uthman] u la ong; bad um shym la leh ia kino kino ki jingduwai sunna hapdeng jong ki arngut. Nangta la . Ka fazh jong ki ka long kajuh, kata; Nangta u la thiah haduh ba hadien ba la shai u la pyndep ia ka jingduwai mynstep ynda la shai ba ka la dei ka sngi. [U Solomon] u la ong; da kawei ka jingkhot jingduwai bad ka iqamah. Nangta ka jingkynnoh jong ki ka long kumjuh, kata; Nangta u la shong halor ka Qashwa` haduh ba un da ieng halor ka Mash’ar Al Haram, bad u la shong halor jong ka. U [Uthman] bad u [Sulaiman] ki la ong; bad kaba peit sha ka Qibla. Nangta u la iaroh ia U Allah bad u la pyndonburom ia u. [U Uthman] u la bynrap; bad burom ia U. U la iai ieng haduh ba ka jingshai mynsngi ka la shai bha, nangta u la mih noh shuwa ba ka sngi kan mih, bad u la shim ia u Al Fadhl bin Al Abbas kum u piggy, u long u briew uba don ki shniuh kiba itynnad, uba lieh bad uba tyngshain itynnad. Nangta hadien ba u nongiathuhlypa u la leit noh u la iaid lyngba katto katne ngut ki kynthei kiba dang mareh, nangta u Al Fadhl u la sdang ban peit ia ki bad u nongiathuhlypa u la buh ia la ka kti ha ka khmat jong u Al Fadhl nangta u Al Fadhl u la phai khmat sha kawei pat ka liang. Nangta u Nongiathuhlypa u la pynkhih ia la ka kti sha kawei pat ka liang bad u Al Fadhl u la pynphai ia la ka khmat sha kawei pat ka liang katba u dang peit, haduh ba hadien ba u la poi ha Muhassir u la kynriah khyndiat nangta u la bud ia ka lynti pdeng kaba mih shabar sha Jumrah Kubra haduh ba un da poi ha Jumrah ha kaba u don uwei u mawsiang uba don u mawsiang bad u la ong u dieng uba la thoh ha u. u mawsiang ba la bret kum u khadzaf -sling- mawsiang. U la bret ia ka na pdeng lum nangta u la leit sha ka jaka pyniap bad u la pyniap ia ki hynriewphew lai tylli ki ut da kaba pyndonkam ia ki kti jong u, bad u la hukum ia u Ali ban pyniap ia kiba dang sah bad u la iadon bynta lang ha kaba pyniap ia ki ut jong u, nangta u la hukum ba ia kawei pa kawei ka ut dei ban leh da palat arngut ki briew bad nangta la buh ia ka ut ha kawei ka ut. Baroh arngut ki la bam katto katne na ka doh bad ki la dih katto katne na ka umsoh. [U Solomon] u la ong; nangta u la shong kali bad u la leit phai biang sha ka Kaaba bad u la pyndep ia ka jingduwai Zuhur ha Mecca nangta u la leit sha ki Bani Abdul Muththalib katba ki dang shim ia ka um Zamzam, nangta u la ong: ‘Dih, ko Bani Abdul Muththalib, lada ki briew kin ym beh ia phi ha kaba ai jingdih, ngan dih bad phi’. Nangta ki la ai ia u ia ka bucket bad u la dih katto katne na ka.