Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Ngan nagsumat ha akon [hi Abdullah bin Muhammad] nagsumat ha amon [hi Abdur Razzaq] nagsumat ha amon [Ma'mar] tikang kan [Ayyub as-Sakhtiyaniy] ngan [Katsir bin Katsir bin Al Muthallib binAbi Wada'ah] an kada tagsa nga nagkukumpleto ha kada tagsa tikang ha [Sabair Rabbalian] 'anhuma]; 'An una nga babaye nga nagsul-ot hin sinturon amo an nanay ni Propeta Isma'il 'Alaihissalam. Gingamit niya ini ha pagkuha han mga tigaman ni Sarah, katapos ginkuha hiya ni Ibrahim 'Alaihissalam ngan han iya anak nga hi Isma'il, nga an iya nanay nagpapasuso pa ha iya hadto nga panahon, hangtud nga hi Ibrahim 'Alaihissalam nagbutang ha ira nga duha harani han Baitullah - an Kaaba - ha usa nga payag ha igbaw han Zamzam nga Grand ha katapusan han tuig. Hito nga panahon ha Mecca waray naukoy didto ngan waray tubig. Ginbutang sanda nga daywa ni Ibrahim ag may ginbilin nga klase it sako nga may sueod nga datiles ag bag/geriba nga puno it tubi. Katapos, kinadto hi Ibrahim basi bayaan hira nga duha. Salit ginsunod hiya ni Mrs. ‘O Ibrahim, diin mo karuyag kumadto? Mayda ka ba -kasingkasing- nga bayaan kami hini nga walog nga waray tawo ngan waray gud'. Pauroutro nga gin-uutro ni Mrs. Ha katapusan nagpakiana an nanay ni Isma’il; 'Ginsugo ka ba ni Allah hini ngatanan?'. Binaton hi Abraham: ‘Oo’. Nagsiring hi Mrs. 'Katapos diri kita babayaan ni Allah'. Katapos, binalik an nanay ni Isma’il ngan nagpadayon hi Ibrahim han iya pagbiyahe tubtob han pag-abot niya ha usa nga bungtod ngan diri na hiya nakikita han mga tawo, gin-atubang ni Ibrahim an Kaaba ngan nag-ampo para ha ira pinaagi hin pag-alsa han duha nga mga kamot, nga nasiring: ‘Rabbi, -’tinuod, waray ko ginbutang an pipira han akon mga walog. balay' - hangtod nga umabot hira ha - unta hira magin mapasalamaton nga mga surugoon - - QS Ibrahim bersikulo 37. Dayon nagtikang an nanay ni Isma'il pagpasuso han iya anak ngan pag-inom tikang han suplay han tubig hangtud han kaubos han tubig ha geriba gin-uhaw hiya ngan sugad man an iya anak. Katapos, iya ginkita hi Isma’il an minasus-an nga nagkukuri, o nagsiring hiya ha editorial: ‘Nagliligid-ligid ha tuna’. Katapos, ginbayaan ni Hajar hi Isma’il ngan waray niya mailob nga makita an iya kahimtang. Salit kinadto hiya ha Shafaa Hill sugad nga bukid nga pinakahirani ha iya. Nagtindog hiya didto ngan naatubang ha walog ha paglaum nga makakita hin mga tawo didto pero waray hiya nakita. So linmusad hiya tikang ha bungtod han Shafaa ngan pag-abot niya ha walog iya ginlukot an sidsid han iya bado ngan nagtrabaho hiya hin duro sugad hin tawo nga nagkukuri hin duro tubtob han makaagi hiya ha walog ngan nakaabot na hiya ha bungtod han Marwah tapos tumindog didto nagkikinita kun mayda tawo didto pero waray niya nakita. Ginbuhat niya ini hin pito ka beses - ha butnga han mga bungtod han Safa ngan Marwah -. Hi Ibn 'Abbas unta in Allah malipay ha iya nagsiring; Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagsugad: 'Amo mao ang sa'iy nga kinahanglan buhaton sa mga tawo - nga naghihimo sa Hajj - sa butnga sa duha ka bungtod'. Han nakadto na hiya ha igbaw han Marwah, mayda niya nabatian nga tingog, katapos nagsiring hiya ha iya kalugaringon, ‘Maghilom ka’, nga an karuyag sidngon ni Hajar amo an iya kalugaringon. Katapos, nagsari hiya pamati ngan nabatian niya utro an tingog salit nagsiring hiya; 'Gin-alsa mo an imo tingog kun tuyo mo nga mangaro hin bulig'. Nahitabo nga an tingog in tingog hin anghel - hi Jibril 'Alaihissalam- nga harani ha Zamzam, tapos gin-paw ni Jibril an tubig gamit an iya tikod' o nagsiring hiya; pinaagi han mga pako hito tubtob nga gumawas an tubig nga nagbuburo. Nagtikang hi Mrs. Hi Ibn 'Abbas unta in Allah malipay ha iya nagsiring; An Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagsiring: 'Malooy unta an Dios kan Umm Isma'il - Siti Hajar- karen . a kun pabay-an niya hi Zamzam’ o Hiya nagsiring: ‘Kun diri niya dayon kuhaon an tubig, sigurado nga magigin tubig nga nag-aawas an tubig han Zamzam’. Ha katapusan nakainom hiya hin tubig ngan nakapasuso utro han iya anak. Dayon ang anghel nagsugad sa iya: ‘Ayaw kahadlok nga bayaan ka kay adi an balay ni Allah, nga pagtutukuron hini nga bata ngan han iya amay ngan ha pagkamatuod diri pagsasayangan ni Allah an Iya surugoon’. Hito nga panahon, an Baitullah Kaaba nakabutang hin medyo hataas tikang ha tuna sugad hin gutiay nga bungtod, nga kon umabot an mga baha mag-uubos tikang ha tuo ngan wala nga bahin. An iroy ni Isma’il nga hi Hajar nagpadayon hin sugad hito nga pagkinabuhi tubtob nga in usa nga grupo hin mga tawo tikang ha tribo Jurhum o pamilya Jurhum in umabot tikang ha ruta han bungtod han Kadaa’ ngan umukoy ha ubos tikang ha Mecca han makakita hira hin tamsi nga naglilinupad-lupad. Nagsinggit hira; ‘Sigurado nga naglilibot ini nga tamsi kay naglilibot ini ha tubig bisan kon maaram kita hin sigurado nga waray tubig hini nga walog. Ha kataposan nagpadara hira hin usa o duha nga tawo nga madagmit nga dumalagan ngan baga hin nakabiling hira hin tubig. Bumalik hira ngan nagsumat han presensya han tubig ngan katapos umabot hira ha tubig. Hiya nagsiring: ‘Hito nga panahon hi Mrs. Hira nagsiring ha iya; 'Tutugutan mo ba kami nga umundang para umupod ha imo dinhi?'. Nagsiring hi Mrs. 'Oo pwede pero waray ka katungod nga magkaada hin tubig'. Hira nagsiring; 'Sige'. Hi Ibn 'Abbas unta in Allah malipay ha iya nagsiring; Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagsugad: 'Naging malipayon ang iroy ni Isma'il mahitungod sini nga hitabo tungod kay adunay mga tawo nga naukoy upod niya'. Ha kataposan, didto hira umukoy ngan nagpadara hin mga mensahero ha ira mga pamilya basi imbitaron hira nga umukoy didto nga magkaupod.’ Han an ira mga pamilya nag-ukoy kan Hajar ngan batan-on pa hi Isma’il, nahibaro hiya pagyakan hin Arabo tikang ha ira, ngan nagin pinakabirilhon ngan pinakamahika nga tawo pa ngani ha ira. Katapos, nagtubo hi Isma’il ngan usa nga batan-on nga lalaki nga naruruyagan nira. Han nagdako na hira, ira gin-asawa hi Isma’il hin usa nga babaye tikang ha ira ngan waray pag-iha namatay an nanay ni Isma’il. Ha urhi, inmabot hi Ibrahim katapos mag-asawa hi Isma’il basi mahibaroan kon ano an iya ginbayaan pero waray niya hiagii hi Isma’il. Ginpakianhan ni Ibrahim an asawa ni Isma’il mahitungod kan Isma’il. An iya asawa binaton; ‘Harayo hiya nagkikita hin pakabuhi para ha amon. Katapos, nagpakiana hi Ibrahim mahitungod han ira kinabuhi ngan kahimtang. An asawa ni Isma’il binaton; 'Damo nga karat-an an amon naeksperyensyahan ngan haligot ngan puno hin duro nga pag-antos an amon kinabuhi'. Nagreklamo an asawa ni Isma’il han kinabuhi nga gin-uukoy nira ngan han iya bana kan Ibrahim. Siring ni Ibrahim; ‘Ha urhi, kon umabot na an imo bana, ipaabot an akon mga pangumusta ngan sidnga hiya nga bag-uhon an purtahan han iya balay.’ Han pag-abot ni Isma’il mayda niya inabat sanglit nagpakiana hiya han iya asawa; 'Mayda ba kinadto ha imo?'. An iya asawa binaton; 'Oo. Earlier mayda usa nga lagas nga sugad hini hini nga sitwasyon nga kumadto ha amon ngan nagpakiana hiya mahitungod ha imo tapos nag-explain ako ngan nagpakiana hiya ha akon han sitwasyon han amon kinabuhi so nag-explain ako nga nabubuhi ako ha kakapoy ngan pag-antos'. Nagpakiana hi Isma’il; 'May gintagan ka ba hin mensahe hito nga tawo mahitungod hin usa nga butang?'. An iya asawa binaton; 'Oo. Ginsugo niya ako nga ipaabot ha imo an iya mga pangumusta ngan ginsidngan ka nga bag-uhon an purtahan han imo balay.’ Nagsiring hi Isma’il; 'Tatay ko hiya ngan tinuod nga ginsugo niya ako nga bulagan ka para mabalik ka ha imo pamilya'. Salit ginbulagan ni Isma’il an iya asawa. Katapos nag-asawa utro hi Isma’il hin lain nga babaye tikang ha mga tawo, katapos hi Ibrahim naglakat utro, ginbayaan hira ha sulod han panahon nga gusto ni Allah ngan katapos hito binmalik hiya basi makigkita ha ira, pero waray niya hikit-i hi Isma’il tubtob nga ha kataposan kinadto hiya ha asawa ni Isma’il ngan nagpakiana ha iya mahitungod kan Isma’il. An iya asawa binaton; ‘Aadto hiya ha gawas namimiling hin pakabuhi . para ha aton. Niyan nagpakiana liwat hi Ibrahim; 'Kumusta kamo mga lalaki'. Ginpakianhan niya an asawa ni Isma’il mahitungod han ira kinabuhi ngan kahimtang ha pagkinabuhi. An iya asawa binaton; 'Pirme kami maupay ngan igo'. Gindayaw sa asawa ni Isma’il si Allah. nagpakiana hi Ibrahim; ‘Ano an imo ginkakaon? '. An asawa ni Isma’il binaton; 'Karne'. nagpakiana liwat hi Ibrahim; ‘Ano an imo gin-iinom? '. An asawa ni Isma’il binaton; 'Tubig'. Salit nag-ampo hi Abraham: ‘O Allah, bendisyoni hira ha ira unod ngan tubig’. An Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagsiring: 'Hadto nga panahon waray pa lugas ha Mecca ngan kun mayda, gin-ampo unta ini ni Ibrahim'. Hiya nasiring; 'Ngan tikang han pag-ampo ni Abraham mahitungod han karne ngan tubig, waray bisan hin-o labot la han mga tawo ha Mecca nga nagreklamo kon an ira la nakuha amo an karne ngan tubig'. Dayon nagsiring hi Ibrahim; ‘Kon umabot na an imo bana, ipaabot ha iya an akon mga pangumusta ngan sugoa hiya nga parig-unon an purtahan han iya balay.’ Han pag-abot ni Isma’il, nagsiring hiya: ‘May-ada ba kumadto ha imo?’. An iya asawa binaton; 'Oo. Yana la mayda lagas nga lalaki nga maupay kaupay an hitsura nga kinadto ha amon'. Gindayaw an iya asawa kan Ibrahim. Ginpakianhan ako niya mahitungod ha imo so nag-explain ako then ginpakianhan ako niya about han estado han amon kinabuhi so ginbaton ko nga okay la ako'.'. Nagpakiana hi Isma’il; 'May gintagan ka ba hin mensahe hito nga tawo mahitungod hin usa nga butang?'. An iya asawa binaton; 'Oo. Ginsugo niya ako nga ipaabot ha imo an iya mga pangumusta ngan ginsidngan ka nga depensahan an mga purtahan han imo balay.’ Nagsiring hi Isma’il; ‘Hiya an akon tatay ngan an purtahan nga ginhihisgotan amo ikaw. Ginsugo niya ako nga depensahan ka'. Katapos, ginbayaan utro hira ni Ibrahim hin usa ka panahon sugad han kaburut-on ni Allah, katapos bumalik kahuman hito han iginbutang ni Isma’il an iya pana ha ilarum hin puno harani ha Zamzam. Han iya pagkita ha iya, dayon hiya nga dumaop ngan nag-akto sugad han bubuhaton han amay ha iya anak ngan han anak nga lalaki ha iya amay tapos nagsiring hiya; 'O Isma'il, ginsugo ako ni Allah hin sugo'. Nagsiring hi Isma’il; 'Buhata an iginsusugo han imo Rabb'. Siring liwat ni Ibrahim; Bubuligan mo ba ako?'. Nagsiring hi Isma’il; 'Oo bubuligan ko ikaw'. Siring ni Ibrahim; 'Ginsugo ako ni Allah nga magtindog hin balay hini nga lugar'. Gintudlok ni Ibrahim an usa nga lugar nga medyo hitaas kon itanding ha palibot.’ An paragsumat nagsiring; ‘Tikang hadto nga lugar hira nga duha nag-alsa han mga pundasyon han Baitullah, nagtrabaho hi Isma’il pagdara han mga bato samtang hi Ibrahim an nagtitirok - nagtukod - tubtob han hataas na an building, umabot hi Isma’il dara ini nga bato ngan katapos iginbutang ini para kan Ibrahim basi makasaka hiya hini samtang ginhatag ni Isma’il an mga bato. Hira nga duha nagtrabaho samtang nagyayakan han pag-ampo; -'Amon Rabb, karawata -an gugma- tikang ha amon, tinuod nga Ikaw an Makabati ngan Maaram'. Padayon hira nga duha nga nagtukod tubtob nga ira ginpalibotan an Baitullah ngan hira nga duha padayon nga nag-ampo hin mga pag-ampo; -'Amon Rabb, karawata -an gugma- tikang ha amon tinuod nga Ikaw an Makabati ngan Maaram'-. -QS. Albaqarah 127-.