Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Pea kuo ne talamai kiate au ['Apitula pini Muhametá] kuo talamai kiate kimautolu [ʻApitu Lazaki] kuo talamai kiate kimautolu [Ma'mar] mei he [Ayyub as-Sakhtiyaniy] mo e [Katsir pini Katsir pini 'Ali Mutalipi bin'Api Wada'ah] 'a e taha mo e taha 'o fakakakato 'a e taha mo e taha mei he [Saibaili 'A'id 'Ahula] 'anuma]; 'Ko e fuofua fefine na'a ne tui ha fusi ko e fa'ee 'a e Palofita ko 'Isime'ili 'Alaihissalam. Na'a ne ngaue'aki ia ke to'o 'a e ngaahi faka'ilonga 'o Sela, pea na'e 'ave ia 'e 'Ipalahame 'Alaihissalam mo hono foha ko 'Isime'ili, 'a ia na'e kei tauhi ia 'e he'ene fa'ee 'i he taimi ko ia, kae 'oua kuo fokotu'u kinaua fakatou'osi 'e 'Ilaisame 'Alaihissalam ofi ki he Baitullah - 'a e Kaaba - 'i ha fale 'i 'olunga 'i he Zamzam 'a e Grand 'i he faka'osinga 'o e. ‘I he taimi ko ia ‘i Meka na’e ‘ikai ke nofo ai ha taha pea na’e ‘ikai ha vai. Na'e tuku 'e Ibrahim 'a e toko ua 'i ai pea ne tuku ha fa'ahinga tangai 'oku 'i ai 'a e ngaahi teiti mo ha kato/geriba kuo fonu 'i he vai. Pea naʻe ʻalu ʻa ʻIpalahame ʻo mavahe meiate kinaua. Ko ia naʻe muimui atu ʻa Misa ʻIsimeʻili kiate ia ʻo ne pehē; ‘E ‘Ipalahame, ko fē ‘okú ke fie ‘alu ki aí? 'Oku ke -ma'u 'a e loto- ke tuku kimautolu 'i he vanu ko 'eni 'oku 'ikai ha tangata pea 'ikai ha me'a 'e taha'. Naʻe toutou fai pē ʻe Misa ʻIsimeʻeli ʻene fehuʻí kae ʻoua kuo faifai pea ʻikai ke toe sio ʻa ʻIlaisiā kiate ia. Naʻe faifai pea ʻeke ange ʻe he faʻē ʻa ʻIsimelí; 'Na'e fekau'i koe 'e Allah 'i he me'a ni kotoa?'. Na'e tali 'e 'Ipalahame: ''Io'. Naʻe pehē ʻe Misa ʻIsimeʻeli; 'Pea 'e 'ikai ke li'aki kitautolu 'e Allah'. Pea naʻe foki mai ʻa e faʻē ʻa ʻIsimelí pea hoko atu ʻa ʻIpalahame ʻene fonongá kae ʻoua kuó ne aʻu ki ha moʻunga pea ʻikai ke toe lava ʻe he kakaí ʻo sio kiate iá, naʻe fehangahangai ʻa ʻIpalahame mo e Kaaba ʻo ne lotu maʻanautolu ʻaki ha ngaahi sētesi lotu lahi ʻaki ʻene hiki hake hono ongo nimá, ʻo ne pehē: 'Lāpai, -'moʻoni, kuó u fokotuʻu ha niʻihi ʻo ʻeku devalley ho . fale' - kae 'oua kuo nau ha'u ki - 'ofa ke nau hoko ko e kau tamaio'eiki hounga'ia - - QS Ibrahim veesi 37. Pea kamata leva ke tauhi 'e he fa'ee 'a 'Isime'eli 'ene tamasi'i mo inu mei he vai 'o a'u ki he taimi na'e 'osi ai 'a e vai 'i he geriba na'a ne fieinua pea pehe ki he'ene tamasi'i. Pea ne sio atu kia Isma'il ko e pepe na'e faingata'a'ia, pe na'a ne pehe faka'etita: 'Oku tafe 'i he kelekele'. Pea naʻe mavahe leva ʻa Hajar mei ʻIsimeʻili pea ʻikai ke ne lava ʻo kātakiʻi ʻene sio ki hono tuʻungá. Ko ia naʻá ne ʻalu ai ki he Moʻunga Shafaa ko e moʻunga ofi taha ia kiate iá. Naʻá ne tuʻu ai ʻo hanga ki he teleʻá ʻi he ʻamanaki ke sio ki he kakai ʻi aí ka naʻe ʻikai ke ne sio ki ha taha. Ko ia na'a ne hifo mai mei he mo'unga ko Shafaa pea 'i he'ene a'u ki he tele'a na'a ne takai'i hake 'a e 'aofi 'o hono kofu 'o ngaue malohi 'o hange ha tangata 'oku ne feinga malohi kae 'oua kuo ne lava 'o fakalaka 'i he tele'a pea a'u ki he mo'unga ko Marwah pea ne tu'u ai 'o sio pe 'oku 'i ai ha taha 'i ai ka na'e 'ikai ke ne sio. Na'a ne fai 'eni tu'o fitu - 'i he vaha'a 'o e ngaahi mo'unga 'o Safa mo Marwah -. Na'e pehe 'e Ibn 'Abbas ke fiefia 'a Allah 'iate ia; Na'e pehe 'e he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Ko e sa'iy ia kuo pau ke fai 'e he tangata - 'oku nau fai 'a e Hajj - 'i he vaha'a 'o e ongo mo'unga'. ʻI heʻene ʻi he tumutumu ʻo Marwah, naʻá ne fanongo ki ha leʻo, peá ne pehē leva kiate ia, ʻKe ke fakalongolongo', ʻa ia naʻe ʻuhinga ʻa Hajar kiate ia tonu. Pea ne feinga ke fanongo pea na'a ne toe lava 'o fanongo ki he le'o ko ia na'a ne pehe; 'Kuo ke hiki hake ho le'o kapau na'a ke fakataumu'a ke kole tokoni'. Na'e 'asi mai ko e le'o ko ia ko e le'o 'o ha 'angelo - ko Jibril 'Alaihissalam- na'e ofi ki Zamzam, pea na'e paw 'e Jibril 'a e vai 'aki hono muli' pe na'a ne pehe; mo hono kapakaú kae ‘oua kuo ‘asi mai ‘a e vaí ‘o tafe mai. Naʻe kamata ke ngaohi ʻe Misa ʻIsimeili ha ngaahi tānakiʻanga vai ʻaki hono ongo nimá ʻo hangē ko ʻení, ʻa ia ko hono ʻomi ʻo e vaí ʻo ʻai ki he geriba, lolotonga ia ʻoku hokohoko atu ʻa e tafe vave mai ʻa e vaí hili hono ʻomi ʻo e vaí.' Na'e pehe 'e Ibn 'Abbas ke fiefia 'a Allah 'iate ia; Naʻe pehē ʻe he Palōfitá: ʻOfa ke ʻaloʻofa ʻa ʻAlā kia ʻUmi ʻIsimeʻili - Siti Hajar- karen . a kapau te ne tuku tokotaha pē ʻa Zamzam’ pe Naʻá ne pehē: ‘Kapau he ʻikai ke ne tānaki leva ʻa e vaí, ʻe hoko moʻoni ʻa e vai ʻo Zamzam ko ha vai ʻoku tafe'. Na‘e faifai pē ‘o ne toe lava ‘o inu vai mo tauhi ‘ene ki‘i tamá. Pea na'e pehe 'e he 'angelo kiate ia: 'Oua 'e manavasi'i ke li'aki koe he ko e fale 'eni 'o Allah, 'a ia 'e langa 'e he tamasi'i ko 'eni mo 'ene tamai pea mo'oni 'e 'ikai ke maumau'i 'e Allah 'ene tamaio'eiki'. ‘I he taimi ko iá, na‘e tu‘u ‘a e Baitullah Kaaba ‘o fu‘u mā‘olunga mei he kelekelé ‘o hangē ha ki‘i mo‘ungá, ‘a ia kapau ‘e hoko mai ‘a e tāfeá ‘e holo ia mei he tafa‘aki to‘omata‘ú mo e to‘ohemá. Naʻe hokohoko atu ʻa e moʻui pehē ʻa e faʻē ʻa ʻIsimeʻilí, ko Hajar, kae ʻoua kuo haʻu ha kulupu ʻo e kakai mei he matakali Jurhum pe fāmili Jurhum mei he hala moʻunga ʻo Kadaaʻ ʻo nau tuʻu ʻi lalo mei Meka ʻi heʻenau sio ki ha manupuna ʻoku lele holo. Naʻa nau kaila; ‘Oku pau pē ‘oku takai holo ‘a e manupuna ko ení he ‘okú ne takai holo ‘i he vaí neongo ‘oku tau ‘ilo‘i pau ‘oku ‘ikai ha vai ‘i he tele‘á ni. Faka'osi na'a nau fekau atu ha toko taha pe toko ua na'a nau lele vave pea 'oku mahino na'a nau ma'u ha vai. Na'a nau foki mai 'o lipooti 'a e 'i ai 'a e vai pea nau toki ha'u ki he vai. Na'a ne pehe: 'I he taimi ko ia na'e ofi 'a Misa Isma'il ki he vai'. Naʻa nau pehē kiate ia; 'Te ke faka'ata kimautolu ke mau afe mai ke kau fakataha mo koe heni?'. Naʻe pehē ʻe Misa ʻIsimeʻeli; 'Io 'e lava ka 'oku 'ikai ha'o totonu ke ma'u ha vai'. Naʻa nau pehē; 'Sai'. Na'e pehe 'e Ibn 'Abbas ke fiefia 'a Allah 'iate ia; Na'e pehe 'e he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Na'e hoko 'a e fa'ee 'a 'Isime'ili 'o fiefia 'i he me'a ko 'eni na'e hoko koe'uhi na'e 'i ai ha kakai na'a nau nofo mo ia'. Na‘e faifai pē ‘o nau nofo ai pea fekau‘i atu ha kau talafekau ki honau ngaahi fāmilí ke fakaafe‘i kinautolu ke nau nofo fakataha ai.’ ʻI he nofo honau ngaahi fāmilí mo Hajar pea kei siʻi ʻa ʻIsimeʻí, naʻá ne ako lea faka-ʻAlepea meiate kinautolu, pea naʻe aʻu ʻo ne hoko ko e tokotaha mahuʻinga mo fakaofo taha ʻi honau lotolotongá. Pea naʻe tupu ʻa ʻIsimeʻili ʻo hoko ko ha talavou naʻe saiʻia ai ʻa kinautolu. ʻI heʻena lalahí, naʻá na mali mo ʻIsimeʻeli mo ha fefine meiate kinaua pea ʻikai fuoloa mei ai kuo pekia ʻa e faʻē ʻa ʻIsimeʻilí. Kimui ange, na'e ha'u 'a Ibrahim hili 'a e mali 'a Isma'il ke 'ilo'i 'a e me'a na'a ne tuku ka na'e 'ikai ke ne ma'u 'a Isma'il. Naʻe ʻeke ʻe ʻIpalahame ki he uaifi ʻo ʻIsimeʻilí fekauʻaki mo ʻIsimeʻilí. Naʻe tali ange ʻe hono uaifí; ‘Na‘á ne ‘i he mama‘ó ‘o kumi ha mo‘ui ma‘amaua. Pea neʼe fehuʼi leva e Ibrahim ʼo ʼuhiga mo tanatou maʼuli pea mo tanatou ʼu ʼaluʼaga. Naʻe tali ange ʻe he uaifi ʻo ʻIsimeʻilí; 'Na'a mau a'usia 'a e ngaahi kovi lahi pea na'e fakapuliki 'emau mo'ui pea fonu 'i he mamahi lahi'. Naʻe lāunga ʻa e uaifi ʻo ʻIsimeʻilí ʻi he moʻui naʻá na moʻui ai mo hono husepānití kia ʻIlaisiā. Naʻe pehē ʻe ʻIpalahame; ‘Ki mui ai, ‘i he ha‘u ho husepānití, fakahoko atu ‘eku ngaahi ‘ofa‘í pea tala ange ke ne liliu ‘a e matapā ‘o hono falé.’ Ko e ha'u 'a Isma'il na'a ne ongo'i ha me'a ko ia na'a ne 'eke ki hono uaifi; 'Na'e ha'u ha taha kiate koe?'. Naʻe tali ange ʻe hono uaifí; 'ʻIo. Kimu'a na'e 'iai e motu'a pehe ni 'i he tu'unga ko 'eni na'a ne ha'u kiate kimautolu 'o ne 'eke mai fekau'aki mo koe pea u fakamatala'i atu pea ne 'eke mai 'a e tu'unga 'o 'emau mo'ui ko ia na'a ku fakamatala'i atu 'oku ou mo'ui 'i he vaivai mo e mamahi'. Naʻe fehuʻi ange ʻe ʻIsimeʻeli; 'Na'e 'oatu 'e he tokotaha ko ia ha fekau kiate koe fekau'aki mo ha me'a?'. Naʻe tali ange ʻe hono uaifí; 'ʻIo. Na‘á ne fekau‘i au ke u fakahoko atu ‘ene fakafe‘iloakí kiate koe pea tala atu ke ke liliu ‘a e matapā ‘o ho falé.’ Naʻe pehē ʻe ʻIsimeʻeli; 'Ko 'eku tamai ia pea ko e mo'oni kuo ne fekau'i au ke u vete mali koe'uhi ke ke foki ki ho famili'. Ko ia naʻe vete mali ʻa ʻIsimeʻeli mo hono uaifí. Pea na'e toe mali 'a Isma'il mo ha fefine 'e taha mei he lotolotonga 'o e kakai, pea toe 'alu atu 'a Ibrahim, 'o ne tuku kinaua 'i loto 'i he taimi na'e fiema'u 'e Allah pea hili ia na'a ne foki mai ke fakafetaulaki kiate kinaua, ka na'e 'ikai ke ne ma'u 'a Isma'il kae 'oua kuo faifai pea ne 'alu ki he uaifi 'o Isma'il 'o 'eke ange kiate ia fekau'aki mo Isma'il. Naʻe tali ange ʻe hono uaifí; 'Oku ne 'i tu'a 'o kumi mo'ui mo kitautolu. Pea toe fehuʻi ʻe ʻIpalahame; 'Oku mou fēfē kau tangata'. Naʻá ne ʻeke ki he uaifi ʻo ʻIsimelí fekauʻaki mo ʻena moʻuí mo e ngaahi tūkunga ʻo e moʻuí. Naʻe tali ange ʻe hono uaifí; 'Oku mau sai ma'u pe mo fe'unga'. Naʻe fakamālōʻiaʻi ʻe he uaifi ʻo ʻIsimeʻilí ʻa ʻAla. Naʻe fehuʻi ange ʻe ʻIpalahame; ‘Ko e hā ‘okú ke kaí? '. Naʻe tali ange ʻe he uaifi ʻo ʻIsimeʻilí; 'Kakano'i manu'. Naʻe toe fehuʻi ange ʻe ʻIlaisiā; ‘Ko e hā ‘okú ke inú? '. Naʻe tali ange ʻe he uaifi ʻo ʻIsimeʻilí; 'Vai'. Ko ia na'e lotu 'a 'Epalahame: 'E Allah, tapuaki'i kinautolu 'i honau kakano mo e vai'. Na'e pehe 'e he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam: 'I he taimi ko ia na'e 'ikai ha uite 'i Meka pea kapau na'e 'i ai, na'e mei lotu 'a 'Ipalahame ki ai'. ʻOkú ne pehē; 'Pea mei he lotu 'a 'Epalahame fekau'aki mo e kakano'i manu mo e vai, na'e 'ikai ha taha tukukehe 'a e kakai 'o Meka 'e tangi kapau ko e me'a pe na'a nau ma'u ko e kakano'i manu mo e vai'. Naʻe pehē leva ʻe ʻIpalahame; ‘Ka ha‘u ho husepānití, fakahoko atu ‘eku ‘ofa kiate iá pea fekau‘i ia ke ne fakamālohi‘i ‘a e matapā ‘o hono falé.’ 'I he ha'u 'a Isma'il, na'a ne pehe: 'Na'e ha'u ha taha kiate koe?'. Naʻe tali ange ʻe hono uaifí; 'ʻIo. Ko e taimi ni pe na'e ha'u ai ha motu'a 'oku fu'u lelei 'aupito hono fōtunga kiate kimautolu'. Naʻe saiʻia hono uaifí ʻia ʻIpalahame. Na'a ne 'eke mai kiate au fekau'aki mo koe ko ia na'a ku fakamatala atu pea ne 'eke mai kiate au 'a e tu'unga 'o 'ema mo'ui ko ia na'a ku tali ange 'oku ou sai pe'.'. Naʻe fehuʻi ange ʻe ʻIsimeʻeli; 'Na'e 'oatu 'e he tokotaha ko ia ha fekau kiate koe fekau'aki mo ha me'a?'. Naʻe tali ange ʻe hono uaifí; 'ʻIo. Na‘á ne fekau‘i au ke u fakahoko atu ‘ene ‘ofa atu kiate koé pea tala atu ke ke malu‘i ‘a e ngaahi matapā ‘o ho falé.’ Naʻe pehē ʻe ʻIsimeʻeli; ‘Ko ‘eku tamaí ia pea ko e matapā ‘oku fai ki ai ‘a e fehu‘í ko koe. Naʻá ne fekauʻi au ke u maluʻi koe'. Pea na'e toe mavahe 'a Ibrahim meiate kinaua 'i ha taimi pau 'o hange ko ia na'e finangalo ki ai 'a Allah, pea toki foki mai hili ia 'i he taimi na'e 'ai ai 'e Isma'il 'ene ngahau 'i lalo 'i ha 'akau ofi ki Zamzam. ‘I he’ene sio kiate ia, na’a ne ‘unu’unu atu leva kiate ia ‘o ne ngaue ‘o hange ko e fai ‘e ha tamai ki he’ene tamasi’i mo ha foha ki he’ene tamai pea ne toki pehe mai; 'E Isma'il, na'e fekau'i au 'e Allah 'aki ha tu'utu'uni'. Naʻe pehē ʻe ʻIsimeʻeli; 'Fai 'a e me'a 'oku fekau'i 'e ho'o Rabb'. Naʻe toe pehē ʻe ʻIlaisiā; Te ke tokoni mai kiate au?'. Naʻe pehē ʻe ʻIsimeʻeli; 'Io te u tokoni'i koe'. Naʻe pehē ʻe ʻIpalahame; 'Na'e fekau'i au 'e Allah ke u langa ha fale 'i he feitu'u ni'. Na‘e tuhu ‘a ‘Ilaisiā ki ha feitu‘u na‘e mātu‘aki mā‘olunga ‘i hono fakahoa ki he ngaahi feitu‘u takatakaí.’ Naʻe pehē ʻe he tokotaha fakamatalá; 'Mei he feitu'u ko ia na'a na hiki hake ai 'a e ngaahi fakava'e 'o e Baitullah, na'e ngaue 'a Isma'il ke 'ave 'a e ngaahi maka lolotonga ia 'oku fakataha'i 'e Ibrahim - langa - kae 'oua kuo ma'olunga 'a e fale, na'e ha'u 'a Isma'il mo e maka ko 'eni pea toki fokotu'u ia ma'a Ibrahim ke ne lava 'o kaka ki ai lolotonga ia 'oku 'oange 'e Isma'il 'a e maka. Naʻá na fakatou ngāue lolotonga ʻena fai ʻa e lotú; -'Ko homau Rabb, tali -'ofa- meiate kimautolu, mo'oni ko Koe 'a e Fanongo mo e 'Ilo'. Naʻe hokohoko atu ʻena langa ʻo aʻu ki heʻena ʻātakaiʻi ʻa e Baitullah pea naʻá na fakatou lau ʻa e ngaahi lotú; -'Ko 'emau Rabb, tali -'ofa- meiate kimautolu mo'oni 'oku ke Fanongo mo 'Ilo'-. -QS. Ko e ʻAlipaka 127-.