Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
དེ་ནས་ [ཨབ་ཏུ་ལ་བྷིན་མུ་ཧ་མཱད་] ཀྱིས་ང་ལ་གསུངས་དོན། [ཨབ་ཏུར་ར་ཛག་] གིས་ང་ཚོར་གསུངས་དོན། [མ་མཱར་]ཡིས་ང་ཚོར་གསུངས་དོན། དེ་ལས་ [ཨ་ཡུབ་ཨས་སཀ་ཏི་ཡ་ནི]; དེ་བཞིན་ [ཀ་ཙིར་བྷིན་ཀ་ཙིར་བྷིན་ཨལ་མུ་ཐ་ལིབ་བྷིན་ཨ་བྷི་ཝ་ཌ་ཨ་] དང་། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ [Said bin Jubair] ནས་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཞེས་ [ཨིབ་ན་ཨ་བྷ་སི་རད་ལི་ཡ་ལ་ཧུ་ཨན་ཧུ་མ་] དང་། 'བུད་མེད་ཐོག་མར་དབྲལ་ཐག་གྱོན་མཁན་ནི་ལུང་སྟོན་པ་ཨི་སི་མཱལ་ཨ་ལའི་ཧི་ས་ལམ་གྱི་ཨ་མ་ཡིན། དེ་ནས་ཨིབ་རཱ་ཧམ་ཨ་ལའི་ཧི་ས་ལམ་གྱིས་ཁོ་མོ་བུ་ཨིསི་མཱེལ་དང་མཉམ་དུ་བསྐྱལ་ཡོད། དེ་དུས་ཁོང་གི་ཨ་མས་ད་དུང་ཁོ་ལ་ནུ་མ་ནུ་བཞིན་ཡོད། དུས་དེར་མེ་ཀ་ལ་མི་སུ་ཡང་སྡོད་ཀྱི་མེད་ལ་ཆུ་ཡང་མེད་པ་རེད། ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཁོང་གཉིས་དེར་བཞག་སྟེ་ཚེས་གྲངས་བཀང་བའི་ཁུག་མ་རིགས་ཤིག་དང་ཆུ་བཀང་བའི་ཁུག་མ་གཅིག་བཞག་ཡོད། དེ་ནས་ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཁོང་གཉིས་བཞག་སྟེ། དེ་ནས་ཨིསི་མཱེལ་གྱི་ཨ་མ་ཁོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་ཨོ་ཨིབ་རཱ་ཧམ་ཁྱོད་གང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནམ། ཁྱེད་ལ་ང་ཚོ་མི་གཅིག་དང་གང་ཡང་མེད་པའི་ལུང་གཤོངས་འདིར་བཞག་རྒྱུའི་སེམས་པ་ཡོད་དམ། ཨིསི་མཱེལ་གྱི་ཨ་མས་ཁོ་མོའི་དྲི་བ་དེ་ཡང་ཡང་བསྐྱར་བཤད་ནས་མཐའ་མར་ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཁོ་མོ་ལ་ལྟ་མ་ཐུབ་པར་ལུས་ཡོད། མཐའ་མར་ཨིསི་མཱེལ་གྱི་ཨ་མས་དྲིས་དོན། 'ཨ་ལཱ་ཧ་ཡིས་ཁྱེད་ལ་འདི་དག་ཚང་མའི་སྐོར་ལ་བཀའ་བཏང་ཡོད་དམ།' ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ལན་བཏབ། ཨིསི་མཱེལ་གྱི་ཨ་མས་ 'དེ་ལྟར་ན་ཨ་ལཱ་ཧ་ཡིས་ང་ཚོ་བསྐྱུར་མི་སྲིད།' དེ་ནས་ཨིསི་མཱལ་གྱི་ཨ་མ་ཕྱིར་ལོག་ནས་ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་མུ་མཐུད་དུ་འགྲུལ་བཞུད་བྱས་པས་ཁོང་རི་རྩེ་ཞིག་ལ་སླེབས་ནས་མི་ཚོས་ཁོང་མཐོང་མ་ཐུབ་པར་ཨི་བྷ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཀ་བྷ་ལ་གདོང་གཏད་དེ་ལག་པ་གཉིས་ཀ་ཡར་འཐེན་ཏེ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཚིག་གྲུབ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོའི་ཆེད་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་སྟེ། དེ་ནས་ཨིསི་མཱེལ་གྱི་ཨ་མས་ཕྲུ་གུ་ལ་ནུ་མ་འཐུང་འགོ་ཚུགས་པ་དང་ཆུ་མཁོ་སྤྲོད་ཁང་ནས་འཐུང་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་གྷེ་རི་བྷའི་ཆུ་ཚར་རྗེས་ཁོ་ཁ་སྐོམ་པ་དང་ཁོའི་བུ་ཡང་ཁ་སྐོམ་པ་རེད། དེ་ནས་ཁོང་གིས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་པའི་ཨིསི་མཱེལ་གྱི་ཕྲུ་གུ་དེ་ལ་ལྟ་བའམ་ཡང་ན་ཁོང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ལྟར་ན། དེ་ནས་ཧ་ཇར་གྱིས་ཨིསི་མཱེལ་བཞག་སྟེ་ཁོང་གི་གནས་སྟངས་མཐོང་རྒྱུར་བཟོད་སྒོམ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མིན་འདུག དེར་བརྟེན་རྒྱལ་པོས་ཁོ་རང་དང་ཉེ་ཤོས་ཡིན་པའི་རི་བོ་ཤ་ཕཱ་ལ་ཕྱིན་པ་རེད། ཁོང་དེར་ལངས་ནས་ལུང་གཤོངས་ལ་ཁ་གཏད་ནས་དེར་མི་མཐོང་བའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་གིས་མི་སུ་ཡང་མཐོང་མ་བྱུང་། དེ་ནས་ཁོང་གིས་ས་ཕ་རི་བོ་ནས་མར་འབབ་ནས་ལུང་གཤོངས་ལ་སླེབས་སྐབས་རྒྱལ་པོས་གོས་ཐུང་བསྐོར་ནས་མི་ཞིག་གིས་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པ་ལྟར་ལུང་གཤོངས་བརྒལ་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱས་ཏེ་མར་ཝ་རི་བོ་ལ་སླེབས་ནས་དེར་ལངས་ནས་དེར་མི་ཡོད་མེད་ལྟ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་རྒྱལ་པོས་མི་མཐོང་མ་བྱུང་། རྒྱལ་པོ་མཆོག་གིས་ས་ཕ་དང་མར་ཝ་རི་བོའི་བར་དུ་ཐེངས་བདུན་གནང་ཡོད། ཨིབ་ན་ཨ་བྷ་སི་རཱ་ཌི་ལི་ཡ་ལ་ཧུ་ཨན་ཧུ་ཡིས་གསུངས་དོན། ལུང་སྟོན་པ་ས་ལ་ལ་ཧུ་ཨ་ལའི་ཧི་ཝ་ས་ལམ་གྱིས་གསུངས་དོན། དེ་ནི་རི་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་མི་སུ་ཞིག་གིས་བྱེད་དགོས་པའི་ས་ཡི་ཡིན། རྒྱལ་པོ་མར་ཝ་ཡི་རི་རྩེར་ཡོད་པའི་སྐབས་ཁོང་གིས་སྐད་ཅིག་ཐོས་པ་དང་། དེ་ནས་ཁོང་གིས་སེམས་ནང་ལ་ 'ཁུ་སིམ་པོ་བྱོས' ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཧ་ཇར་གྱིས་ཁོ་རང་ལ་གོ་དགོས། དེ་ནས་ཁོང་གིས་ཉན་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་དང་ཁོང་གིས་སྐད་དེ་ཡང་བསྐྱར་ཐོས་ཐུབ་པ་དང་ཁོང་གིས་བཤད་རྒྱུར། གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་གིས་རོགས་རམ་འདོན་འདོད་ཡོད་ན། ཁྱེད་རང་གིས་སྐད་ཆ་བཤད་ཡོད། དེ་ནས་སྐད་དེ་ཟམ་ཟམ་གྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཡོད་པའི་ལྷ་མོ་ཇིབ་རིལ་ཨ་ལའི་ཧི་ས་ལམ་གྱི་སྐད་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། དེའི་གཤོག་པ་དེས་ཆུ་འཕྱུར་བར་བྱེད། མཐའ་མའི་བསྐྱར་ཞིབ། ཆུ་བསྡུ་རུབ་བྱས་རྗེས་ཆུ་བསྡུ་རུབ་བྱས་རྗེས་མུ་མཐུད་དུ་ཤུགས་ཆེན་པོས་འཕྱུར་བཞིན་ཡོད། ཨིབ་ན་ཨ་བྷ་སི་རཱ་ཌི་ལི་ཡ་ལ་ཧུ་ཨན་ཧུ་མ་ཡིས་གསུངས་དོན། ལུང་སྟོན་པ་ས་ལ་ལ་ཧུ་ཨ་ལའི་ཧི་ཝ་ས་ལམ་གྱིས་གསུངས་དོན། ཆུ། ཟམ་ཟམ་ཆུ་དེ་ངེས་པར་དུ་རྒྱུག་པའི་ཆུ་ལ་འགྱུར་རྒྱུ་རེད། མཐར་མོས་ཆུ་འཐུང་ནས་ཕྲུ་གུ་ལ་ཡང་བསྐྱར་ནུ་མ་སྟེར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། དེ་ནས་ཕོ་ཉ་དེས་ཁོང་ལ་ 'ཁྱེད་རང་བཀག་འགོག་བྱེད་པར་མ་འཇིགས་ཤིག རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་ནི་ཨ་ལཱ་ཧའི་ཁང་པ་དེ་ཡིན། དེ་ནི་ཕྲུ་གུ་འདི་དང་ཁོང་གི་ཨ་ཕས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། སྐབས་དེར་བྷེ་ཏུ་ལ་ཀ་བྷ་དེ་རི་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ལྟར་ས་ལས་ཅུང་མཐོ་བའི་གནས་སུ་གནས་ཡོད་ཅིང་། གལ་ཏེ་ཆུ་ལོག་བྱུང་ན་གཡས་གཡོན་ནས་གཏོར་བརླག་ཐེབས་རྒྱུ་རེད། ཨིསི་མཱེལ་གྱི་ཨ་མ་ཧ་ཇར་མུ་མཐུད་དེ་ལྟར་འཚོ་བ་སྐྱེལ་ནས་ཇུར་ཧུམ་རིགས་རྒྱུད་ཡང་ན་ཇུར་ཧུམ་ཁྱིམ་ཚང་གི་མི་ཁག་གཅིག་ཀ་ཌ་རི་བོའི་ལམ་ནས་ཡོང་ནས་མེ་ཀ་ནས་མར་ཕྱོགས་ལ་ཉེ་འགྲམ་དུ་བྱིའུ་འཕུར་བཞིན་པ་མཐོང་ནས་བསྡད་ཡོད། ཁོ་ཚོས་སྐད་ཆེན་པོས། བྱིའུ་འདི་ཆུ་ལ་སྐོར་བ་རྒྱག་བཞིན་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁོར་བཞིན་ཡོད་སྲིད། ལུང་གཤོང་འདིར་ཆུ་མེད། མཐའ་མར་ཁོང་ཚོས་མི་གཅིག་གཉིས་བཏང་ནས་མགྱོགས་པོ་རྒྱུག་ནས་ཆུ་ལ་འཕྲད་པ་འདྲ། ཁོང་ཚོ་ཕྱིར་ལོག་ནས་ཆུ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས་ཆུ་ལ་སླེབས་ཡོད། ཁོང་གིས་བརྗོད་དོན། 'དུས་དེར་པུའུ་ཨན་ཨིསི་མཱེལ་ཆུའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཡོད།' ཁོ་ཚོས་ཁོང་ལ། ཁྱེད་རང་འདིར་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་པར་མཚམས་འཇོག་བྱེད་ཐུབ་བམ། པུའུ་ཨན་ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་བཤད་དོན། 'རེད། ཁྱོད་ཀྱིས་བྱེད་ཐུབ། འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ལ་ཆུ་འཐུང་བའི་ཐོབ་ཐང་མེད།' ཁོང་ཚོས་བརྗོད་དོན། 'ཆོག'། ཨིབ་ན་ཨ་བྷ་སི་རཱ་ཌི་ལི་ཡ་ལ་ཧུ་ཨན་ཧུ་མ་ཡིས་གསུངས་དོན། ལུང་སྟོན་པ་ས་ལ་ལ་ཧུ་ཨ་ལའི་ཧི་ཝ་ས་ལམ་གྱིས་གསུངས་དོན། ཨིསི་མཱལ་གྱི་ཨ་མ་དེ་བྱུང་རིམ་འདི་ལ་དགའ་པོ་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཁོ་མོར་མཉམ་དུ་སྡོད་མཁན་གྱི་མི་ཡོད་པས་རེད། མཐའ་མར་ཁོང་ཚོ་དེར་སྡོད་ནས་ཁོང་ཚོའི་ནང་མི་ཚོར་སྐུ་ཚབ་བཏང་ནས་ཁོང་ཚོ་དེར་མཉམ་དུ་སྡོད་པར་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་རེད། ཁོང་ཚོའི་ནང་མི་ཚོ་ཧ་ཇར་དང་མཉམ་དུ་སྡོད་སྐབས་ཨིསི་མཱེལ་ད་དུང་ཆུང་ཆུང་ཡིན་པའི་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁོང་ཚོའི་མདུན་ནས་ཨ་རབ་སྐད་ཤེས་ནས་དེའི་ཚབ་ཏུ་ཁོང་ཚོའི་ནང་ནས་རིན་ཐང་ཆེ་ཤོས་དང་མཚར་སྡུག་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་མི་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། དེ་ནས་ཨིསི་མཱེལ་འཚར་ལོངས་བྱུང་ནས་ཁོ་ཚོས་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་གཞོན་ནུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། དེ་ནས་ཁོང་ཚོ་འཚར་ལོངས་བྱུང་རྗེས་ཨི་སི་མཱེལ་ལ་ཁོང་ཚོའི་བུད་མེད་གཅིག་དང་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་། དེ་ནས་ཡུན་རིང་མ་འགོར་བར་ཨིསི་མཱེལ་གྱི་ཨ་མ་ཤི་སོང་། དེ་ནས་ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཨིསི་མཱེལ་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་རྗེས་ཁོང་གིས་ག་རེ་བཞག་ཡོད་མེད་ཤེས་པར་ཡོང་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་གིས་ཨིསི་མཱལ་ལ་ཐུག་མ་ཐུབ། ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཨིསི་མཱལ་གྱི་བཟའ་ཟླར་ཨིསི་མཱལ་གྱི་སྐོར་དྲིས། ཁོང་གི་ཨམ་སྲུས་ལན་བཏབ། 'ཁོ་ང་ཚོའི་ཆེད་དུ་འཚོ་བ་འཚོལ་བར་ཕྱིན་སོང་། དེ་ནས་ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཁོ་ཚོའི་འཚོ་བ་དང་གནས་སྟངས་སྐོར་དྲིས། ཨིསི་མཱལ་གྱི་ཨམ་སྲུས་ལན་བཏབ་པ་ནི། ང་ཚོས་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་མྱོང་བ་དང་ང་ཚོའི་མི་ཚེ་ནི་དོག་པོ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་ཁེངས་ཡོད། ཨིསི་མཱལ་གྱི་ཨམ་སྲུས་ཁོ་མོ་དང་ཁོང་གི་བཟའ་ཟླས་འཚོ་བཞིན་པའི་འཚོ་བ་དེ་ཨིབ་རཱ་ཧམ་ལ་སྡུག་སྐད་བཤད་ཡོད། ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་གསུངས་དོན། 'རྗེས་སུ་ཁྱེད་ཀྱི་རྨོ་ལགས་ཡོང་དུས་ངའི་འཚམས་འདྲི་བརྒྱུད་ནས་ཁོང་གི་ཁྱིམ་གྱི་སྒོ་བརྗེ་དགོས་ཞེས་བཤད་རོགས།' ཨིསི་མཱེལ་ཡོང་སྐབས་ཁོ་ལ་གང་ཞིག་ཚོར་བ་བྱུང་བས་ཁོས་ཁོ་རང་གི་ཨམ་སྲུ་ལ་དྲིས། ཁྱེད་ཀྱི་སར་མི་སུ་ཞིག་ཡོང་ཡོད་དམ། ཁོང་གི་ཨམ་སྲུས་ལན་བཏབ། 'ཡིན། སྔོན་མ་ཕ་མ་ཚོ་འདི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་གནས་སྟངས་འདི་ང་ཚོའི་མདུན་དུ་སླེབས་ནས་ཁོང་གིས་ཁྱེད་ཀྱི་སྐོར་དྲིས་རྗེས་ངས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱབ་པ་དང་ཁོང་གིས་ང་ལ་ང་ཚོའི་མི་ཚེའི་གནས་སྟངས་སྐོར་དྲིས་རྗེས་ངས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱབ་པ་ཡིན། ང་ཐང་ཆད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནང་དུ་འཚོ་བཞིན་ཡོད། ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་དྲིས། 'མི་དེས་ཁྱེད་ལ་དོན་དག་ཅིག་གི་སྐོར་ལ་བཀའ་བཏང་ཡོད་དམ།' ཁོང་གི་ཨམ་སྲུས་ལན་བཏབ། 'ཡིན། ཁོས་ང་ལ་ཁྱེད་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུ་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་བ་དང་། ཁྱེད་ཀྱི་ཁྱིམ་གྱི་སྒོ་བརྗེ་རེས་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་བ་རེད། ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་གསུངས་དོན། 'ཁོ་ངའི་ཨ་ཕ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དངོས་ཐོག་ཁོང་གིས་ང་ལ་ཁྱོད་དང་ཁ་བྲལ་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་ནས་ཁྱོད་རང་ཁྱེད་རང་གི་ནང་མི་ལ་ལོག་དགོས།' དེར་བརྟེན་ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་ཁོང་གི་ཨམ་སྲུ་དང་ཁ་བྲལ་བ་རེད། དེ་ནས་ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་མི་དམངས་ཁྲོད་ནས་བུད་མེད་གཞན་ཞིག་དང་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་། དེ་ནས་ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཁོང་ཚོ་ཡང་བསྐྱར་ཨ་ལཱ་ཧ་ཡིས་འདོད་པ་ལྟར་དུས་ཡུན་གཅིག་གི་རིང་ལ་བཞག་སྟེ། དེ་རྗེས་ཁོང་ཁོང་ཚོ་དང་མཇལ་བར་ལོག་པ་རེད། ཁོང་གི་ཨམ་སྲུས་ལན་བཏབ། 'ཁོ་ང་ཚོའི་ཆེད་དུ་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བར་ཕྱིན་སོང་།' དེ་ནས་ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཡང་བསྐྱར་དྲིས། ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མ་བདེ་པོ་ཡིན། ཁོས་ཨིསི་མཱེལ་གྱི་བཟའ་ཟླར་ཁོ་ཚོའི་འཚོ་བ་དང་འཚོ་བའི་གནས་ཚུལ་དྲིས་པ་དང་། ཁོང་གི་ཨམ་སྲུས་ལན་བཏབ། ང་ཚོ་རྟག་ཏུ་ཡག་པོ་དང་འདང་ངེས་ཤིག་རེད། ཨིསི་མཱེལ་གྱི་བཟའ་ཟླས་ཨ་ལཱ་ལ་བསྟོད་བསྔགས་བྱས། ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་དྲིས། ཅིག; ཁྱེད་རང་ག་རེ་ཟ་གི་ཡོད་དམ། ཨིསི་མཱལ་གྱི་ཨམ་སྲུས་ལན་བཏབ་པ་ནི། 'ཤ'། ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཡང་བསྐྱར་དྲིས། ཁྱེད་རང་ག་རེ་འཐུང་གི་ཡོད་དམ། ཨིསི་མཱལ་གྱི་ཨམ་སྲུས་ལན་བཏབ་པ་ནི། 'ཆུ'། དེར་བརྟེན་ཨབ་ར་ཧམ་གྱིས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ནི། 'ཨོ་ཨ་ལཱ་ཧ། ཁོང་ཚོའི་ཤ་དང་ཆུ་ལ་རབ་གནས་གནང་རོགས།' ལུང་སྟོན་པ་ས་ལ་ལ་ཧུ་ཨ་ལའི་ཧི་ཝ་ས་ལམ་གྱིས་གསུངས་དོན། 'དུས་དེ་དུས་མེ་ཀ་ལ་འབྲུ་རིགས་མེད་པ་དང་། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་དེའི་ཆེད་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཡོད་སྲིད།' ཁོང་གིས་གསུངས་དོན། 'ཨབ་ར་ཧམ་གྱིས་ཤ་དང་ཆུའི་སྐོར་གྱི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་ཚབ་ཏུ། གལ་ཏེ་ཁོང་ཚོར་ཤ་དང་ཆུ་ཐོབ་ན་མ་གཏོགས་སུས་ཀྱང་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་མེད།' དེ་ནས་ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་གསུངས་དོན། ཁྱེད་ཀྱི་རྨོ་ལགས་ཡོང་དུས་ངའི་འཚམས་འདྲི་ཁོང་ལ་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱས་ནས་ཁོང་གི་ཁྱིམ་གྱི་སྒོ་སྲ་བརྟན་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་རོགས། ཨིསི་མཱེལ་ཡོང་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁྱེད་ཀྱི་སར་མི་སུ་ཞིག་ཡོང་ཡོད་དམ། ཁོང་གི་ཨམ་སྲུས་ལན་བཏབ། 'ཡིན། ཉེ་ཆར་རྒན་པོ་མཛེས་མ་ཞིག་ང་ཚོའི་སར་ཡོང་བ་རེད། ཁོང་གི་ཨམ་སྲུས་ཨིབ་རཱ་ཧམ་ལ་ཡིད་སྨོན་སྐྱེད། ཁོས་ང་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་སྐོར་དྲིས་རྗེས་ངས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱབ་རྗེས་ཁོས་ང་ལ་ང་ཚོའི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་སྐོར་དྲིས་རྗེས་ངས་ལན་བཏབ། 'ང་བདེ་མོ'། ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་དྲིས། 'མི་དེས་ཁྱེད་ལ་དོན་དག་ཅིག་གི་སྐོར་ལ་བརྡ་འཕྲིན་སྤྲད་ཡོད་དམ།' ཁོང་གི་ཨམ་སྲུས་ལན་བཏབ། 'ཡིན། ཁོང་གིས་ང་ལ་ཁྱེད་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུ་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་བ་དང་ཁྱེད་ཀྱི་ཁྱིམ་གྱི་སྒོ་སྲུང་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་ཡོད། ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་གསུངས་དོན། 'ཁོ་ངའི་ཨ་ཕ་ཡིན་པ་དང་། དྲི་བ་ཡོད་པའི་སྒོ་དེ་ཁྱོད་ཡིན། ཁོས་ང་ལ་ཁྱོད་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་བྱུང་། དེ་ནས་ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཨ་ལཱ་ཧ་ཡིས་འདོད་པ་ལྟར་དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་རིང་ལ་ཁོང་ཚོ་ཡང་བསྐྱར་བཞག་སྟེ། དེ་རྗེས་ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་ཟམ་ཟམ་གྱི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཤིང་སྡོང་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་མདའ་བཞག་སྐབས་ཕྱིར་ལོག་བྱུང་། མཐོང་མ་ཐག ཁོས་འཕྲལ་དུ་ཁོའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཡོང་ནས་ཨ་ཕ་ལྟར་ཁོ་རང་གི་ཕྲུ་གུ་དང་ཨ་ཕ་ལ་ཕྲུ་གུ་ལྟར་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ནས་ཁོས་བརྗོད་དོན། 'ཨོ་ཨིསི་མཱེལ། ཨ་ལཱ་ཧ་ཡིས་ང་ལ་བཀའ་བཏང་ཡོད།' ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་གསུངས་དོན། ཁྱེད་རང་གི་གཙོ་བོས་བཀའ་གནང་བ་ལྟར་བྱོས། ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་ཡང་བསྐྱར་གསུངས་དོན། ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ལ་རོགས་པ་བྱེད་དམ། ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་གསུངས་དོན། རེད། ངས་ཁྱེད་ལ་རོགས་པ་བྱེད། ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་གསུངས་དོན། 'ཨ་ལཱ་ཡིས་ང་ལ་ས་ཆ་འདིར་ཁང་པ་འཛུགས་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་ཡོད།' ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་མཐའ་འཁོར་དང་བསྡུར་ན་མཐོ་པོ་ཡོད་པའི་ས་ཆ་ཞིག་ལ་སྟོན་ཡོད། གཏམ་བཤད་པས་བཤད་དོན། དེ་ནས་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་བྷའི་ཏུ་ལ་ཡི་རྨང་གཞི་བཏིང་ཡོད། ཨིསི་མཱེལ་གྱིས་རྡོ་འཁྱེར་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཨིབ་རཱ་ཧམ་གྱིས་རྡོ་དེ་དག་བཙུགས་མཁན་ཡང་ཡིན། -'ང་ཚོའི་རྦབ་ལགས། ང་ཚོའི་མདུན་ནས་ -སྦྱིན་པ་- ལེན་རོགས། ཁྱེད་རང་ནི་ཐམས་ཅད་ཐོས་མཁན་དང་། ཐམས་ཅད་ཤེས་མཁན་ཡིན།' གཉིས་ཀས་མུ་མཐུད་དུ་བཟོ་སྐྲུན་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་ཚོས་བྷའི་ཏུ་ལ་ལ་མཐའ་སྐོར་ནས་མུ་མཐུད་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་རེད། -'ང་ཚོའི་རྦབ་ལགས། ང་ཚོའི་མདུན་ནས་ -སྦྱིན་པ་- ལེན་རོགས། ཁྱེད་རང་ནི་ཐོས་མཁན་དང་ཤེས་མཁན་ཡིན། -QS. ཨལ་བྷ་ཀ་ར་ ༡༢༧-.