Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
At sinabi na kaku ['Abdullah bin Muhammad] sinabi na kekami ['Abdur Razzaq] sinabi na kekami [Ma'mar] ibat kang [Ayyub as-Sakhtiyaniy] ampo [Katsir bin Katsir bin Al Muthallib binAbi Wada'ah] ing metung at metung a magkumpletu king metung at metung ibat kang [Sa'id bin Jubair] sinabi nang [Ib'Abballahumad]; 'Ing mumunang babaing sinulud sinturun ya pin ing ima nang Propeta Isma'il 'Alaihissalam. Ginamit ne iti ban ilako ing bakas nang Sarah, kaybat i Ibrahim 'Alaihissalam kinua ne at ing anak nang i Isma'il, a ing ima na pasusuan ne pa kanita, angga king i Ibrahim 'Alaihissalam binili nong parehu malapit king Baitullah - ing Kaaba - king metung a kubo king babo ning Zamzam king wakas ning Grand Mosque. Kanita king Mecca alang manuknangan karin at ala pang danum. Binili nong Ibrahim ding adwa karin at likwan ne ing metung a uri ning saku a maki laman petsa at metung a bag/geriba a mitmung danum. Kanita minta ya i Ibrahim ban lakuan no ring adwa. Inya tinuki ya i Mrs. Isma'il at ngana; 'O Ibrahim, nukarin ka bisang munta? Atin ka bang -atin pusu- para lakuan mu kami keng libis ayni nung nukarin alang tau at alang nanu man'. I Mrs. Isma'il paulit-ulit neng ulit-ulit ing kutang na angga na inyang e ne linawe Ibrahim kaya. Katataulian kitnan ne ning ima nang Isma'il; 'Ing Allah inutus na keka ing sablang ayni?'. Pekibat nang Ibrahim: 'Wa'. sinabi nang Mrs. Isma'il; 'Kanita e na katamu paburen ning Allah'. Kanita mibalik ya ing ima nang Isma'il at tinuru ya i Ibrahim king pamaglakbe na angga king inyang miras ya king metung a bunduk at e da ne akakit ding tau, linapit ya i Ibrahim king Kaaba at menalangin ya karela king mapilan a sentensya ning panalangin kapamilatan ning pamagtas karing aduang gamat na, ngana: 'Rabbi, -'tutu, binili ku la ring mapilan karing lahi ku king metung a libis a e pa malapit king bale mu angga king dinatang la keka - to - sana maging grateful servants la - - QS Ibrahim verse 37. Kanita ing indu nang Isma'il pigmulan neng pepasusuan ing anak na at minum king danum a sisibul angga king inyang meubus ing danum king geriba mewa ya at makanyan mu naman ing anak na. Kanita linawe ya kang Isma'il ing anak a mag-abala, o sinabi nang editorial: 'Maggulung ya keng gabun'. Kanita likuan neng Hajar i Isma'il at e na agyung akit ing kabilian na. Inya minta ya king Bunduk ning Shafaa bilang bunduk a pekamalapit kaya. Tinalakad ya karin at linawe ya king libis king kapanayan a manakit yang tau karin dapot ala yang ikit. Inya kinuldas ya ibat king bunduk-bundukan ning Shafaa at inyang miras ya king libis kinuldas ne ing laylayan ning imalan na at megobra yang masipag anting tau a masipag anggang inyang mekapaglakbe ya king libis at miras ya king bunduk-bundukan ning Marwah kanita tinalakad ya karin at lalawe nung atin man karin dapot ala yang ikit. Pitung besis neng gewa iti - king pilatan da ring bunduk-bundukan ning Safa at Marwah -. Ibn 'Abbas sana ing Allah masaya ya kaya sinabi na; Ing Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam sinabi na: 'Ita ing sa'iy a dapat gawan da reng tau - na gagawang Hajj - pilatan da reng adwang bunduk'. Inyang atyu ne king taluktuk ning Marwah, dimdam ne ing metung a siwala, kanita ngana king sarili na, ‘Manahimik ka’, a buri nang sabyan Hajar king sarili na. Kanita sinubukan nang makiramdam at dimdam neng pasibayu ing siwala inya ngana; 'Tinas me ing bosis mu nung balak mung manyawad saup'. Ing siwala na pala siwala ne ning metung a angel - Jibril 'Alaihissalam- na malapit ya keng Zamzam, kanita i Jibril tigkil ne ing danum gamit ing takde na' o ngana; kareng pakpak na angga na ing danum lumual yang gugulisak. I Mrs. Isma'il megumpisa yang ginawang reservoir ning danum kareng gamat na kalupa na niti, ing pamag-scoop na ning danum at pepalub ne keng geriba, kabang ing danum patuloy yang mamagus mabilis kaybat nang me-scoop up.' Ibn 'Abbas sana ing Allah masaya ya kaya sinabi na; Ing Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam sinabi na: 'Sana ing Allah mika pakalulu ya kang Umm Isma'il - Siti Hajar- karen a nung paburen neng magdili-dili i Zamzam' o Ngana: 'Nung e ne agad tipunan ing danum, ing danum ning Zamzam siguradung maging danum yang mamagus'. Katataulian mekapag-inum yang danum at mekapagsusu yang pasibayu king anak na. Kanita sinabi na ning anghel kaya: 'E ka tatakut a mipaburen uling keni ing bale nang Allah, a italakad na ning anak a ini at ning tata na at tutu pin ing Allah e na sasayangnan ing talasuyu na'. Kanita, ing Baitullah Kaaba makatuknang yang matas keng gabun kalupa ning malating bunduk, na nung datang ing albug masira ya keng wanan ampo kayli. Ing ima nang Isma'il, i Hajar, tinuru yang makanyan a bie anggang ing metung a grupu da reng tau ibat keng tribung Jurhum o pamilyang Jurhum menibatan la keng ruta ning bunduk ning Kadaa' at tinuknang la keng pababa ning Mecca inyang menakit lang ayup a lilipad. Ngarang kinulisak; 'Siguradung lilibut ya ining ayup uling lilibut ya keng danum agyang balu tamung siguradu na alang danum keng libis ayni. katataulian mitubud lang metung o adwang tau na tinakas lang mabilis at menakit lang danum. mibalik la at sinabi da ing presensya ning danum at kaybat dinatang la keng danum. Ngana: 'King oras a ita i Mrs. Isma'il atyu ya malapit keng danum'. Ngara kea; 'Paintulutan mu kaming tuknang para makiabe keka keni?'. sinabi nang Mrs. Isma'il; 'Wa pwedi pero ala kang karapatan mika danum'. Ngara; 'Wa'. Ibn 'Abbas sana ing Allah masaya ya kaya sinabi na; Ing Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam sinabi na: 'Ing ima nang Isma'il meging masaya ya keng milyari uling ating taung manuknangan kayabe na'. Katataulian menuknangan la karin at mitubud lang tubud karing karelang pamilya ban agkatan da lang manuknangan karin.' Inyang ding karelang pamilya menuknangan la kang Hajar at i Isma'il kayanakan ya pa, mebyasa yang magsalitang Arabic karela, at meging yang peka-maulagang tau at peka-magic a tau karela. Kanita i Isma'il meragul yang kayanakan a kaluguran da. Inyang meragul la, pekiasawa de i Isma'il king metung a babaing ibat karela at e miglambat mete ya ing ima nang Isma'il. Kaybat, dinatang ya i Ibrahim kaybat nang mekiasawa Isma'il ban abalu nung nanu ing likuan na dapot e ne ikit i Isma'il. Kitang nang Ibrahim king asawa nang Isma’il tungkul kang Isma’il. Pekibat na ning asawa na; 'Atyu ya para mika kabyayan para kekami. Kanita kitnan neng Ibrahim ing karelang bie at sitwasyun. Pekibat na ning asawa nang Isma'il; 'Dakal kaming aranasan a e mayap at ing bie mi makitid ya at mitmung maragul a kasakitan'. Ing asawa nang Isma'il migreklamu ya keng bie da ampo ing asawa na kang Ibrahim. Sabi nang Ibrahim; 'Maya, potang datang ne ing asawa mu, ipayabut mu ing kanakung pamagbati at sabian mu kaya na palitan ne ing pasbul ning bale na.' Inyang dinatang ya i Isma’il atin yang dimdam inya kitnan ne ing asawa na; 'Atin bang dinatang keka?'. Pekibat na ning asawa na; 'Wa. Kanitang minuna atin metung a matwa a makanini king sitwasyun ayni na dinatang kekami at kitang na tungkol kekayu kaybat pepaliwanag ku at kitnan naku tungkul king sitwasyun ning bie mi kaya pepaliwanag ku na mabibie ku king kapagalan at kasakitan'. kitang nang Isma'il; 'Dininan nakang mensahi ning taung ita tungkul keng metung a bage?'. Pekibat na ning asawa na; 'Wa. Inutus na kanaku ing ipayabut ke ing komusta na kekayu at inutus na kekayu ing alilan ye ing pasbul ning bale yu.' Sabi nang Isma'il; 'Iya ing tata ku at tutu pin inutus na kanaku ing idiborsyu daka ban mibalik ka king pamilya mu'. Inya diborsyu neng Isma'il ing asawa na. Kanita i Isma'il mekiasawa yang pasibayu ibat kareng tau, kaybat i Ibrahim meko yang pasibayu, likuan nala kilub ning panaun a buri nang Allah at kaybat na nita mibalik ya ban salubungan na la, dapot e ne ikit i Isma'il angga king katataulian minta ya king asawa nang Isma'il at kitnan ne tungkul kang Isma'il. Pekibat na ning asawa na; 'Luwal ya para manikwang kabyayan para kekatamu. Kanita kitang nang pasibayu Ibrahim; 'Makananu kayu pu'. Kitnan ne ing asawa nang Isma’il tungkul king karelang bie at kabilian king pamibiebie. Pekibat na ning asawa na; 'parati kaming masalese at sapat'. Ing asawa nang Isma'il pinuri ne ing Allah. kitang nang Ibrahim; 'nanu ing kakanan mu? '. Pekibat na ning asawa nang Isma'il; 'Karni'. kitang nang Ibrahim pasibayu; 'Nanu ing inuman mu? '. Pekibat na ning asawa nang Isma'il; 'Danum'. Inya menalangin ya i Abraham: 'O Allah, bendisyunan mu la king karelang laman at danum'. Ing Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam sinabi na: 'King panaun a ita ala pang binutil keng Mecca at nung atin man, Ibrahim ing menalangin para kaniti'. Sabi na; 'At ibat king panalangin nang Abraham tungkul king karni at danum, alang aliwa nung e mu ding memalen ning Mecca ing migreklamu nung ing akwa da mu ing karni at danum'. Ibrahim kanita sinabi na; 'Potang datang ne ing asawa mu, ipayabut mu ing kanakung pamagbati at iyutus mu kaya ing pasikanan ne ing pasbul ning bale na.' Inyang dinatang ya i Isma'il, ngana: 'Atin waring dinatang keka?'. Pekibat na ning asawa na; 'Wa. ngeni mu rin metung a matwang lalaking masanting itsura ing dinatang kekami. Ing asawa na pagmaragul ne i Ibrahim. Kitnan naku tungkol keka so pepaliwanag ke tapus kitnan naku nung nanu ing state ning biye tamu so pekibat ku na ayus ku'.'. kitang nang Isma'il; 'Dininan nakang mensahi ning taung ita tungkul keng metung a bage?'. Pekibat na ning asawa na; 'Wa. Inutus na kanaku ing ipayabut ke ing komusta na keka at inutus na keka ing idipensa mu la ding pasbul ning bale mu.' Sabi nang Isma'il; 'Iya ing tata ku at ing pasbul a kukutang mu ika. Inutus na kanaku ing idipensa daka'. Kanita likuan nala pasibayu Ibrahim para keng metung a panaun agpang keng buri nang Allah, kaybat mibalik ya kaybat na nita inyang i Isma'il binili ne ing pana na lalam ning tanaman malapit Zamzam. Inyang ikit ne, agad neng lepitan at gewa na ing gagawan na ning metung a tata king anak na at ing anak king tata na kanita sinabi na; 'O Isma'il, ing Allah inutus na kanaku ing metung a utus'. Sabi nang Isma'il; 'Gawan mu ing utus ning kekang Rabb'. sinabi nang Ibrahim pasibayu; Saupan mu ku?'. Sabi nang Isma'il; 'Wa saupan daka'. Sabi nang Ibrahim; 'Ing Allah inutus na kanaku ing mitalakad kung bale kening lugal ayni'. Tinuru neng Ibrahim ing metung a lugal a matas kumpara keng paligid.' Ing talapagsalita sinabi na; 'Manibat ketang lugal a ita ding adwa tinas da la ring pundasyun ning Baitullah, i Isma'il megobra ya para magdala kareng batu kabang i Ibrahim tinipun no - telakad na la - angga na inyang matas ne ing gusali, dinatang ya i Isma'il a maki batu a ini at kaybat binili ne para kang Ibrahim ban makasake ya kaniti kabang i Isma'il babie no reng batu.' Parehu lang megobra kabang sasabyan da ing panalangin; -'Rabb mi, tanggapan mu ing -kawanggawa- kekami, tutu pin ika ing makaramdam at makabalu'. Ding adwa tinuru lang menalakad angga na inyang likupan de ing Baitullah at parehu lang tinuru migsalitang panalangin; -'Rabb mi, tanggapan mu ing -kawanggawa- kekami tutu ika ing makiramdam at makibalu'-. -QS. Albaqarah 127-.