Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Æмæ мын загъта ['Абдулла бин Мухаммад] нын загъта ['Абдур Раззак] нын загъта [Ма'мар] [Айюб ас-Сахтиянийæ] æмæ [Кацир бин Кацир бин Аль Мутхаллиб бин Аби Вада'æй] кæрæдзийы æххæст кæнгæйæ [Саид бин Джубайрæй] загъта [Иб 'Аббалахума]; Фыццаг сылгоймаг, кæцы дардта рон, уыдис пехуымпар Исмаил Алейхиссаламы мад. Уый спайда кодта Саррæйы фæдтæ аиуварс кæнынæн, уый фæстæ йæ Ибрагим Алейхисалам акодта æмæ йæ фырт Исмаилы, кæцыйы мад ын уыцы рæстæджы æхсыр лæвæрдта, цалынмæ сæ Ибрагим Алейхисалам нæ æрæвæрдта Байтуллайы цур — Каабæ — иу къæбицы, Стыр Мæзджыды кæрон Замзамы сæрмæ. Уыцы рæстæджы Меккæйы дзы ничи цард æмæ дзы дон дæр нæ уыд. Ибрагим сæ дыууæйы дæр уым æрæвæрдта æмæ ныууагъта ахæм æхсæрдзæн, цыран уыдысты хурмæтæ æмæ донæй дзаг æхсæрдзæн. Уæд Ибрагим сæ дыууæйы ныууадзынмæ ацыд. Уæдæ ус Исмаил йæ фæдыл рацыд æмæ загъта; — О Ибрагим, кæдæм дæ фæнды ацæуын? Дæуæн -ис зæрдæ- нæ ныууадзын ацы комы, цыран нæй адæймаг æмæ æппындæр ницы'. Миссис Исмаил йæ фарст æнæрлæугæйæ дзырдта, цалынмæ йæм Ибрагим фæстæмæ нал æркаст, уæдмæ. Æппынфæстаг Исмаилы мад бафарста; — Æппæт уыдæттæ дын Аллах бафæдзæхста? Ибрагим дзуапп радта: «О». Исмаил ус загъта; Уæд нæ Аллах нæ ныууадздзæн. Уæд Исмаилы мад æрыздæхт æмæ Ибрагим йæ фæндаг адарддæр кодта, цалынмæ иу хохмæ куы бахæццæ æмæ йæ адæм нал уыдтой, уæдмæ Ибрагим йæ цæст æрæвæрдта Каабæмæ æмæ сын скуывта цалдæр куывды хъуыдыйадæй, дыууæ къухы дæр сисгæйæ, зæгъгæ: «Равви, - æцæгæйдæр, æз мæ байзæддæгтæй иуæй-иутæ æрæвæрдтон ахæм комы, кæцыйы хæдзармæ хæстæг нæй, цалынмæ уыдон нæма æрцыдысты, уæдмæ цæмæй - бузныг лæггадгæнджытæ суой - - QS Ибрагим стих 37. Уæд Исмаилы мад райдыдта йæ сывæллонæн æхсыры æмæ нуазын донæй, цалынмæ герибайы дон куы фæцис, уæдмæ дойны нæ фæцис æмæ йæ сывæллон дæр. Уый фæстæ йæ цæст ахаста, йæхи чи хъыгдардта, уыцы сывæллон Исмаилмæ, кæнæ та редакцион æгъдауæй загъта: «Зæххыл æрзылди». Уæд Хаджар ныууагъта Исмаилы æмæ йын йæ уавæр фенын нал бафæрæзта. Афтæмæй ацыд Шафайы хохмæ, куыд йæм æппæты хæстæгдæр хох. Уый лæууыд æмæ йæ цæст æрæвæрдта коммæ, йæ ныфс уыдис, уым адæмы фендзæн, фæлæ никæй федта. Афтæмæй æрцыд Шафайы хохæй æмæ коммæ куы бахæццæ, уæд йæ дарæсы æфсæнттæ æрбатыхта æмæ куыста, куыд адæймаг, кæцы тынг тох кæны, цалынмæ йæ бон нæ баци комыл ахизын æмæ Марвæйы хохмæ бахæццæ, стæй лæууыд æмæ каст, исчи дзы ис æви нæ, фæлæ никæй федта. Афтæ бакодта авд хатты - Сафа æмæ Марвæйы хохрæбынты æхсæн -. Ибн Аббас, Аллах ын æхсызгон уæд, загъта; Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам загъта: «Уый у саии, кæцы хъуамæ æххæст кæной адæймæгтæ - кæцытæ аразынц хадж - дыууæ хохы æхсæн». Марвæйы сæрмæ куы уыд, уæд фехъуыста хъæлæс, стæй йæхинымæр загъта: «Сабыр у», кæцы нысан кодта Хаджар йæхæдæг. Уый фæстæ байхъусынмæ хъавыд æмæ ногæй фехъуыста хъæлæс, æмæ загъта; — Дæ хъæлæс фæбæрзонддæр кодтай, кæд æххуыс курынмæ хъавыдтæ, уæд. Куыд рабæрæг, афтæмæй уыцы хъæлæс уыд зæды хъæлæс - Джибрил 'Алейхиссалам- кæцы уыд Замзаммæ хæстæг, уæд Джибрил йæ къæхтæй дон ныццавта' кæнæ загъта; йæ базыртимæ, цалынмæ дон æнæбары нæ рацæуы, уæдмæ. Мисс Исмаил йæ къухтæй райдыдта донæмбырдгæнæнтæ аразын ахæм хуызы, ома дон æмбырд кодта æмæ йæ æвæрдта герибæйы, дон та йæ æрæмбырд кæныны фæстæ тагъд æддæмæ цыд. Ибн Аббас, Аллах ын æхсызгон уæд, загъта; Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллям загъта: «Аллах бахатыр кæнæд Умм Исмаилæн - Сити Хаджар- каренæн a куы ныууадза Замзамы иунæгæй' кæнæ Загъта: 'Дон уайтагъд куы нæ æрæмбырд кæна, уæд Замзамы дон æнæмæнгæй суыдзæн цæугæ дон'. Æппынфæстаг йæ бон уыд дон бануазын æмæ йæ сывæллонæн ногæй дзидзидарæн раттын. Уæд ын зæд загъта: «Ма тæрс ныууадзынæй, уымæн æмæ мæнæ Аллахы хæдзар, кæцыйы сараздзысты ацы сывæллон æмæ йæ фыд æмæ æцæгæйдæр Аллах йæ лæггадгæнæджы нæ фесафдзæн». Уыцы рæстæджы Байтулла Кааба уыдис зæххæй тынг бæрзонд, чысыл хохы хуызæн, кæцы донивылдтыты рæстæджы йæ рахиз æмæ галиу фарсæй ныппырх уыдаид. Исмаилы мад, Хаджар, афтæ цард, цалынмæ Джурхумы мыггагæй кæнæ Джурхумы мыггагæй иу къорд адæймаджы нæ æрцыдысты Кадаайы хохы фæндагæй æмæ Меккæйæ дæлæмæ æрлæууыдысты, куы федтой цъиу алыварс тæхгæ. Уыдон ныхъхъæр кодтой; — Ацы цъиу хъуамæ зилы, уымæн æмæ доны алыварс зилы, кæд æмæ мах бæлвырд зонæм, ацы комы дон кæй нæй, уæддæр. Фæстагмæ арвыстой иу-дыууæ адæймаджы, кæцытæ тагъд-тагъд азгъордтой æмæ, æвæццæгæн, дон ссардтой. Фæстæмæ æрыздæхтысты æмæ фехъусын кодтой доны уæвынад æмæ уæд æрцыдысты донмæ. Уый загъта: «Уыцы рæстæджы миссис Исмаил уыд доны цур». Уыдон ын загътой; — Бар нын ратдзынæ, цæмæй ам æрбацæуæм? Исмаил ус загъта; — О, дæ бон у, фæлæ дын дон райсыны бар нæй. Уыдон загътой; 'Хорз'. Ибн Аббас, Аллах ын æхсызгон уæд, загъта; Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам загъта: «Исмаилы мад цин кодта ацы цауыл, уымæн æмæ йемæ цардысты адæм». Æппынфæстаг уым æрцардысты æмæ сæ бинонтæм минæвæрттæ арвыстой, цæмæй сæ иумæ цæрынмæ фæхоной». Сæ бинонтæ Хаджаримæ куы цардысты æмæ Исмаил æрыгон куы уыд, уæд уыдонæй ахуыр кодта араббаг æвзагыл дзурын, æмæ ма суанг се ’хсæн сси æппæты зынаргъдæр æмæ кæлæнгæнæгдæр адæймаг. Уæд Исмаил схъомыл, сæ зæрдæмæ чи фæцыд, ахæм лæппу. Куы схъомыл сты, уæд Исмаилы сæхицæй иу усæн ракуырдтой æмæ бирæ нæ рацыд, афтæ Исмаилы мад амард. Фæстæдæр Ибрагим æрцыд, Исмаил куы смой кодта, уый фæстæ, цæмæй базона, цы ныууагъта, фæлæ Исмаилы нæ ссардта. Ибрагим бафарста Исмаилы усы Исмаилы тыххæй. Йæ ус дзуапп радта; Уый уыд дард, æмæ нын йæхицæн æхца куыста. Уæд Ибрагим бафарста сæ цард æмæ уавæртæй. Исмаилы ус дзуапп радта; — Бирæ фыдбылызтæ бавзæрстам æмæ нæ цард уыд нарæг æмæ стыр хъизæмæрттæй дзаг. Исмаилы ус хъаст кодта, йæ цардæмбалимæ цы цард кодтой, уымæй Ибрагимæн. Ибрагим загъта; — Фæстæдæр, дæ лæг куы ’рцæуа, уæд мын мæ арфæтæ фæхæццæ кæн æмæ йын зæгъ, йæ хæдзары дуар аива. Исмаил куы æрцыд, уæд цыдæр банкъардта æмæ йæ усы бафарста; — Исчи дæм æрбацыд? Йæ ус дзуапп радта; 'Ойы. Раздæр уыдис ахæм зæронд лæг ахæм уавæры, кæцы нæм æрбацыд æмæ мæ бафарста дæу тыххæй, уæд æз бамбарын кодтон æмæ мæ бафарста нæ царды уавæры тыххæй, æмæ йын æз бамбарын кодтон, цæмæй æз цæрын фæллад æмæ хъизæмарæй. Исмаил бафарста; 'Уыцы адæймаг дын исты тыххæй хъусынгæнинаг радта?'. Йæ ус дзуапп радта; 'Ойы. Уый мын бафæдзæхста, цæмæй дын йæ арфæтæ фæхæццæ кæнон æмæ дын загъта, цæмæй дæ хæдзары дуар аивай». Исмаил загъта; Уый у мæ фыд æмæ мын бафæдзæхста, цæмæй дæ ахицæн кæнон, цæмæй дæ бинонтæм æрыздæхай. Афтæмæй Исмаил ахицæн йæ усæй. Уæд Исмаил ногæй ракуырдта æндæр сылгоймаг адæмы æхсæнæй, уæд та Ибрагим ацыд, ныууагъта сæ, Аллахы цы рæстæг фæндыд, уымæ æмæ уый фæстæ æрбаздæхт семæ фембæлынмæ, фæлæ Исмаилы нæ ссардта, цалынмæ æппынфæстаг Исмаилы усмæ нæ бацыд æмæ йæ Исмаилы тыххæй нæ бафарста. Йæ ус дзуапп радта; Уый йæхицæн æхца кусы махæн. Уæд та Ибрагим ногæй бафарста; 'Куыд стут, лæппутæ'. Сæ цард æмæ царды уавæртæй бафарста Исмаилы усы. Йæ ус дзуапп радта; 'Мах æдзухдæр стæм хорз æмæ фаг'. Исмаилы ус раппæлыд Аллахæй. — бафарста Ибрагим; Цы хæрыс? '. Исмаилы ус дзуапп радта; 'Дзидза'. — ногæй бафарста Ибрагим; — Цы нуазыс? '. Исмаилы ус дзуапп радта; 'Дон'. Уæдæ Авраам скуывта: «О Аллах, арфæ сын кæн сæ буар æмæ сæ доны». Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам загъта: «Уыцы рæстæджы Меккæйы хор нæ уыд æмæ куы уыдаид, уæд ын Ибрагим скуывтаид». Уый зæгъы; «Æмæ Авраамы куывдæй дзидза æмæ доны тыххæй, Меккæйы адæмæй дарддæр ничи хъаст кодта, кæд сын æрмæстдæр дзидза æмæ дон уыд, уæд». Ибрагим уæд загъта; — Дæ лæг куы ‘рцæуа, уæд ын мæ арфæтæ фæхæццæ кæн æмæ йын бафæдзæхс, цæмæй йæ хæдзары дуар сфидар кæна. Исмаил куы æрцыд, уæд загъта: «Исчи дæм æрбацыд?». Йæ ус дзуапп радта; 'Ойы. Ныртæккæ нæм æрбацыд иу зæронд лæг, йæ бакаст тынг хорз кæмæн уыд, ахæм. Йæ бинойнаг дис кодта Ибрагимыл. Уый мæ бафарста дæу тыххæй, æз ын бамбарын кодтон, стæй мæ бафарста нæ царды уавæры тыххæй, æмæ йын æз дзуапп радтон, æз хорз кæй дæн. Исмаил бафарста; 'Уыцы адæймаг дын исты тыххæй хъусынгæнинаг радта?'. Йæ ус дзуапп радта; 'Ойы. Уый мын бафæдзæхста, цæмæй дын йæ арфæтæ фæхæццæ кæнон æмæ дын загъта, цæмæй дæ хæдзары дуæрттæ хъахъхъæнай». Исмаил загъта; Уый у мæ фыд æмæ дзырддаг дуар та ды дæ. Уый мын бафæдзæхста, цæмæй дæ бахъахъхъæнон». Уæд Ибрагим сæ ногæй ныууагъта бæрæг рæстæгмæ, Аллахы фæндонмæ гæсгæ, стæй æрыздæхт уый фæстæ, Исмаил йæ æхсæнгарз Замзаммæ хæстæг бæласы бын куы нывæрдта, уæд. Куы йæ федта, уæд æм уайтагъд бацыд æмæ йæхи дардта, фыд йæ сывæллонмæ куыд кæны, фырт та йæ фыдмæ, уæд загъта; «О Исмаил, Аллах мын бардзырд радта». Исмаил загъта; — Дæ Рабб цы фæдзæхсы, уый бакæн. Ибрагим та загъта; Баххуыс мын кæндзынæ?'. Исмаил загъта; — О, æз дын баххуыс кæндзынæн. Ибрагим загъта; «Аллах мын бафæдзæхста, цæмæй ацы ран хæдзар саразон». Ибрагим амоны, йæ алыварс цы бынат уыд, уыимæ абаргæйæ, уый уыд тынг бæрзонд. Радзурæг загъта; Уыцы бынатæй дыууæйæ дæр æрæвæрдтой Байтуллайы бындуртæ, Исмаил куыста дуртæ ласыныл, Ибрагим та сæ æрæмбырд кодта — сарæзта сæ — цалынмæ бæстыхай бæрзонд куы уыд, уæд Исмаил æрбацыд ацы дуримæ æмæ йæ Ибрагимæн æрæвæрдта, цæмæй йыл схиза, цалынмæ Исмаил дуртæ лæвæрдта, уæдмæ. Куывд кæнгæйæ сæ дыууæ дæр куыстой; -'Нæ Рабб, райс -хæрзиуæг- махæй, æцæгæйдæр Ды дæ Æппæтхъусæг æмæ Æппæтзонæг'. Дыууæйæ дæр дарддæр арæзтой, цалынмæ Байтуллайы алыварс нæ æрæмбырд сты æмæ сæ дыууæ дæр дарддæр кодтой куывдтытæ; -'Нæ Рабб, райс -хæрзиуæг- махæй æцæгæйдæр Ды дæ Æппæтхъусæг æмæ Æппæтзонæг'-. -QS. Альбакъара 127-.