Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Да мыланем каласен ['Абдулла бин Мухаммед] мыланна каласен ['Абдур Раззак] мыланна каласен [Ма'мар] гыч [Айюб ас-Сахтияний] да [Кацир бин Кацир бин Аль Мутхаллиб бин Аби Вада'а] икте-весым ешарен [Саид бин Джубайр] каласен [Иб 'Аббалахума]; — Икымше ӱдырамаш, кудо тасмам чиен, Исмаил Алейхисалам пророкын аваже лийын. Тудо тудым Сарран пале-влакым кораҥдаш кучылтын, вара Ибрагим Алейхисалам тудым да тудын эргыжым Исмаилым налын, тудын аваже тунам тудым эше шӧрым пукшен, Ибрагим Алейхисалам нуным коктынат Байтулла - Кааба воктене - Кугу мечеть мучаште Замзам ӱмбалне ӱстел ӱмбалне вераҥдыме марте. Тунам Меккыште иктат илен огыл, вӱдат лийын огыл. Ибрагим нуным коктынат тушко вераҥден да финик ден вӱд дене темше мешак/гериба дене ик мешак коден. Вара Ибрагим коктынат кодаш каен. Сандене миссис Исмаил тудын почеш каен да каласен; — О, Ибрагим, кушко каяш шонет? Тендан -шӱмда уло- мемнам тиде ерыште кодаш, кушто айдеме уке да нимо уке'. Исмаил ӱдырамаш шке йодышыжым угыч да угыч ойлен, адакат Ибрагим тудын ӱмбаке ончалын огыл. Пытартышлан Исмаилын аваже йодо; — Аллах тыйым чыла тидым ышташ кӱштен мо? Ибрагим вашештен: «Да». Исмаил ӱдырамаш каласен; — Тунам Аллах мемнам ок кудалте. Вара Исмаилын аваже пӧртылын, да Ибрагим шке корныжым умбакыже шуен, кунам тудо курык деке миен шуын да калык тудым ынде ужын кертын огыл, Ибрагим Кааба деке ончале да кок кидшым нӧлталын, нунын верч икмыняр кумалме предложений дене кумалын, каласен: «Равви, -»чынжымак, мый шке тукымем-влак кокла гыч южыштым тыгай ерыште вераҥденам, кушто Тый пӧрт деке лишемын, нуно шукерте огыт лий» манын - нуно тауштымо служитлыше лийыт - - QS Ибрагим 37-ше почеламут. Вара Исмаил аваже шке икшывыжым шӧрым пукшаш да вӱд гыч йӱаш тӱҥалын, кунам герибаште вӱд пытен, тудо йӱын, тыгак тудын икшывыже. Вара тудо Исмаил йоча ӱмбаке ончале, тудо йӱлен, але тудо редакцийыште каласен: «Мланде ӱмбалне волгалтарен». Вара Хаджар Исмаил деч кораҥын да тудын состоянийжым ужын чытен кертын огыл. Сандене тудо Шафаа курык деке эн лишыл курык семын миен. Тудо тушто шоген да еҥ-влакым ужаш ӱшанен, ер деке ончале, но нигӧмат ужын огыл. Тыге тудо Шафаа курык гыч волен да, кунам тудо ер деке миен шуын, вургемжым пӱтырен да айдеме семын тыршен пашам ыштен, тудо ер гоч эртен кертын да Марва курык марте шуын, вара тушто шоген, тушто ала-кӧ уло мо манын, но нигӧмат ужын огыл. Тидым тудо шым гана ыштен — Сафа ден Марва курык коклаште —. Ибн Аббас, Аллах тудын дене куанен лийже манын, каласен; Пророк саллаллаху алейхи васаллам каласен: «Тиде саии, кудым айдеме-влак ыштышаш улыт — хаджым ыштыше-влак — кок курык коклаште». Марва вуйышто улмыж годым тудо йӱкым колын, вара шкеж деке каласен: «Шып лий», кудым Хаджар шкеже ойлен. Вара тудо колышташ тӧчен да йӱкым уэш колын, сандене каласен; — Полышым йодаш шонеда гын, йӱкдам нӧлталыда. Тиде йӱк суксо йӱк лийын - Джибрил 'Алейхиссалам - Замзам воктене лийын, вара Джибрил вӱдым йолжо дене ӱштын' але тудо каласен; лышташыж дене вӱд шыргыжалын лекмешке. Исмаил ӱдырамаш тыге кидше дене вӱд йӱкшыктараш тӱҥалын, лӱмынак вӱдым поген, герибашке пыштен, а вӱд погымо деч вара писын йоген лектын. Ибн Аббас, Аллах тудын дене куанен лийже манын, каласен; Пророк саллаллаху алейхи васаллам каласен: «Аллах Умм Исмаиллан порылыкшо лийже - Сити Хаджар- карен a гын, тудо Замзам шкетын кодеш’ але Тудо каласен: ‘Тудо вӱдым вигак поген огыл гын, Замзам вӱд, мутат уке, йогышо вӱдыш савырна’. Пытартышлан тудо угыч вӱдым йӱын да икшывыжым шӧрым пукшен кертын. Вара суксо тудлан каласен: «Ит лӱд, тыйым кудалтеныт, вет теве Аллахын пӧртшӧ, кудым тиде йоча ден тудын ачаже чоҥат, да чынжымак, Аллах шке служитлышыжым арам ок пытаре». Тунам Байтуллах Кааба мланде деч изи курык гай ятырлан кӱшнӧ шоген, вӱдшор толеш гын, тудо пурла да шола могыржо гыч йӱлен пытен. Исмаилын аваже, Хаджар, тыге илен, кунам Кадаа курык корно гыч Юрхум тукым гыч але Юрхум еш гыч еҥ-влакын тӱшкашт толыныт да Мекка деч йымалне чарненыт, кунам нуно йырым-йыр чоҥештыше кайыкым ужыныт. Нуно кычкыреныт; — Тиде кайык пӧрдеш, очыни, вет тудо вӱд йыр пӧрдеш, кеч ме раш палена: тиде ерыште вӱд уке. Пытартышлан ик-кок еҥым колтеныт, нуно писын куржыныт да, очыни, вӱдым муыныт. Нуно пӧртылыныт да вӱд улмо нерген увертареныт, вара вӱд деке толыныт. Тудо каласен: «Тиде жапыште Исмаил ӱдырамаш вӱд воктене лийын». Нуно тудлан ойленыт; — Тый мыланна тыште тендан деке ушнаш эрыкым пуэт мо? Исмаил ӱдырамаш каласен; — Да, кертат, но вӱдым йӱаш прават уке. Нуно ойленыт; 'Болуптур'. Ибн Аббас, Аллах тудын дене куанен лийже манын, каласен; Пророк саллаллаху алейхи васаллам каласен: «Исмаилын аваже тиде событийлан куанен, вет тудын дене пырля еҥ-влак иленыт». Пытартышлан нуно тушто илаш тӱҥалыныт да шке ешышт деке еҥ-влакым колтеныт, нуным тушто пырля илаш ӱжыныт». Кунам нунын ешышт Хаджар дене илен да Исмаил изи лийын, тудо нунын деч араб йылме дене кутыраш тунемын, да эше нунын кокла гыч эн шергакан да эн волшебный айдеме лийын. Вара Исмаил нунылан келшыше рвезе лийын кушкын. Кугурак лиймекышт, нуно Исмаилым нунын кокла гыч ик ӱдырамашлан марлан налыныт, да шукат ыш эрте, Исмаилын аваже колен. Варажым, Ибрагим Исмаилын марлан лекмыж деч вара толын, мом тудо коден, пален налаш манын, но Исмаилым муын огыл. Ибрагим Исмаилын ватыж деч Исмаил нерген йодын. Ватыже вашештен; — Тудо мемнан верч илаш тыршен. Вара Ибрагим нунын илышышт да ситуацийышт нерген йодын. Исмаилын ватыже вашештен; — Ме шуко осалым ужынна, илышна тар да кугу орланымаш дене темын. Исмаилын ватыже Ибрагимлан шке пелашыж дене илыме илышыштлан ӧпкелен. Ибрагим каласен; — Варажым, марийет толеш гын, мыйын саламым намиен колто, сурт омсажым вашталташ каласе. Исмаил толмеке, ала-мом шижын, сандене ватыж деч йодын; — Тендан деке ала-кӧ толын? Ватыже вашештен; 'Ооба. Ондак тыгай ситуацийыште тыгай шоҥго еҥ лийын, тудо мемнан деке толын да тудо тендан нерген йодын, вара мый умылтарен пуэнам, а тудо мый дечем мемнан илыш ситуаций нерген йодын, сандене мый умылтарен пуэнам: мый йӱлен да орланен илем». — йодо Исмаил; — Тиде еҥ тыланда иктаж-мо нерген уверым пуэн мо? Ватыже вашештен; 'Ооба. Тудо мыланем саламым тыланда колташ кӱштен да пӧрт омсам вашталташ кӱштен». Исмаил каласен; — Тудо мыйын ачам, чынжымак, тыйым ойырлаш кӱштен, тыге тый шке ешыш пӧртылат. Сандене Исмаил ватыж деч ойырлен. Вара Исмаил калык кокла гыч вес ӱдырамашым марлан налын, вара Ибрагим угыч каен, нуным Аллахын шонымыж почеш коден, да тидын деч вара нунын дене вашлияш пӧртылын, но тудо Исмаилым муын огыл, адакат Исмаилын ватыж деке миен да тудын деч Исмаил нерген йодын. Ватыже вашештен; Тудо илаш лектын мыланна. Вара Ибрагим уэш йодо; — Кузе те улыда? Тудо Исмаилын ватыж деч нунын илышышт да илыме условийышт нерген йодын. Ватыже вашештен; «Ме эре сай да ситыше улына». Исмаилын ватыже Аллахым моктен. — йодо Ибрагим; — Мом кочкат? '. Исмаилын ватыже вашештен; 'Шыл'. — адак йодо Ибрагим; — Мом йӱат? '. Исмаилын ватыже вашештен; 'Вӱд'. Сандене Авраам кумалеш: «О, Аллах, нуным капышт да вӱдыштышт суапландаре». Пророк саллаллаху алейхи васаллам каласен: «Тиде жапыште Меккыште пырче лийын огыл, лийын гын, Ибрагим тудын верч кумалеш ыле». Тудо ойла; — А Авраамын шыл ден вӱд нерген кумалмыж почеш, Мекка калык деч посна иктат ӧпкелен огыл, нуно шыл ден вӱд гына налыныт гын. Ибрагим вара каласен; — Ватет толмеке, тудлан мыйын саламым намиен колто да сурт омсажым пеҥгыдемдаш кӱштыза. Исмаил толмеке, каласен: «Тый декет иктаж-кӧ толын мо?». Ватыже вашештен; 'Ооба. Лач кызыт мемнан деке пеш сай чуриян шоҥго еҥ тольо». Ватыже Ибрагимлан ӧрмалген. Тудо мый дечем тендан нерген йодын, мый умылтарен пуышым, вара тудо мемнан илышнан состоянийже нерген йодын, мый вашештенам, мый йӧра улам'.'. — йодо Исмаил; — Тиде еҥ тыланда иктаж-мо нерген уверым пуэн мо? Ватыже вашештен; 'Ооба. Тудо мыланем саламым колташ кӱштен да пӧрт омсам аралаш кӱштен». Исмаил каласен; — Тудо мыйын ачам, а йодыш омса — тый. Тудо мыланем тыйым аралаш кӱштен». Вара Ибрагим нуным угыч ик жаплан коден, кузе Аллах кумылаҥден, вара пӧртылын, кунам Исмаил Замзам воктене пушеҥге йымаке окнажым пыштен. Тудым ужмеке, тудо вигак тудын деке лишемын да шке икшывыж деке ача семын, а эргыже ачаж деке кузе ышта, вара каласен; «О, Исмаил, Аллах мыланем приказ дене кӱштен». Исмаил каласен; — Рабб кӱштымым ыште. Ибрагим адак ойлыш; Тый мыланем полшет мо?'. Исмаил каласен; — Да, мый тыланет полшем. Ибрагим каласен; — Аллах мыланем тиде верыште пӧртым чоҥаш кӱштен. Ибрагим йырым-йырысе дене таҥастарымаште ятырлан кӱкшӧ верым ончыктыш. Повествователь каласен; — Тиде вер гыч нуно коктынат Байтуллалан негызым нӧлтеныт, Исмаил кӱм нумал пашам ыштен, а Ибрагим нуным чумырен — чоҥен — кунам зданий кӱкшӧ лийын, Исмаил тиде кӱ дене толын да вара тудым Ибрагимлан вераҥден, тудо тудын ӱмбаке кӱзен кертеш, а Исмаил кӱм пуэн. Коктынат кумалме мутым ойлымо годым пашам ыштеныт; -'Мемнан раввинна, мемнан деч -поро кумылым нал, чынжымак Тый чыла колыштшо да чыла палыше улат'. Нуно коктынат чоҥаш тӱҥалыныт, Байтуллам йыр авырен налмешке, коктынат кумалмашым лудыныт; -'Мемнан раввинна, мемнан деч чынжымак -поро кумылым нал, Тый чыла колыштшо да чыла палыше улат'-. -QS. Албакара 127-.