Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Kendo osenyisowa ni [‘Abdullah bin Muhammad] osenyisowa [’Abdur Razzaq] osenyisowa [Ma’mar] kowuok kuom [Ayyub as-Sakhtiyaniy] kod [Katsir bin Katsir bin Al Muthallib bin Abi Wada’ah] ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato ka ng’ato pong’o nyawadgi. 'dhano]; 'Dhako mokuongo rwako ng'ut ng'ato ne en min Jaote Isma'il 'Alaihissalam.' Notiyo kode mar golo ranyisi mag Sarah, bang'e to Ibrahim 'Alaihissalam notere kaachiel gi wuode Isma'il, ma min mare ne pod omiye thuno e kindeno, nyaka Ibrahim 'Alaihissalam noketogi ariyo machiegni gi Baitullah - Kaaba - ei od ot ma ne ni e wi Zamzam the Grand Moko e giko higa mar 2019. E kindeno e Mecca ne onge ng’at ma ne odak kuno kendo ne onge pi. Ibrahim noketo gi ariyo kanyo kendo noweyo kido mar sanduku moting'o date kod ofuku/geriba mopong' gi pi. Bang’e, Ibrahim nodhi mondo owegi ariyo. Omiyo, Miyo Isma’il noluwo bang’e kendo nowacho niya; ‘O Ibrahim, idwaro dhi kanye? Be -in gi chuny- mar weyowa e gotni ma onge dhano kendo onge gimoro amora’. Miyo Isma’il ne dhi nyime gi dwoko penjo mare nyadiriyo nyaka gikone Ibrahim ne ok odwoko wang’e kendo. Gikone min Isma’il nopenjo ni; 'Be Allah ema ne omiyi chik kuom gik moko duto?'. Ibrahim nodwoko kama: ‘Eyo’. Miyo Ismail nowacho ni; ‘Kae to Allah ok bi weyowa’. Bang’e, min Isma’il noduogo kendo Ibrahim ne odhi nyime gi wuodhe nyaka ka ne ochopo e got moro kendo ji ne ok nyal neno kendo, Ibrahim ne ochung’ e nyim Kaaba kendo nolamogi gi weche mag lamo mang’eny kuom ting’o lwete ariyo malo, kowacho ni: ‘Rabi, -’adier, ok aketo moko kuom got ma an-go. ot’ - nyaka gichop e - mondo gibed jotich ma nigi erokamano - - QS Ibrahim ndiko 37. Bang’e, min Isma’il nochako ng’ado ne nyathine pi kendo madho pi ma ne oting’o nyaka ka pi ma ne ni e geriba ne orumo, ne obedo gi riyo kaachiel gi nyathine bende. Kae to ne oneno Isma’il nyathi ma ne ng’anjo, kata ne owacho kaka edita: ‘Ong’anjo e piny’. Bang’e, Hajar nowuok Isma’il kendo ne ok onyal ng’ado bura ka oneno chal mare. Omiyo, ne odhi e Got Shafaa kaka got ma ne ni machiegni kode ahinya. Ne ochung’ kanyo kendo ochung’ e got gi geno mar neno ji kuno to ne ok oneno ng’ato. Omiyo ne olor kowuok e got mar Shafaa kendo ka ochopo e got ne oting’o ng’ut lewni mage kendo otiyo matek kaka dhano ma ng’anjo matek nyaka ka ne onyalo kalo e got kendo ochopo e got mar Marwah bang’e ne ochung’ kanyo ka oneno ka be nitie ng’ato kuno to ne ok oneno. Ne otimo kamano nyadibiriyo - e kind gode mag Safa kod Marwah -. Ibn Abas mondo Nyasaye obed mamor kode nowacho niya; Jaote nowacho niya: ‘Mano e sa’iy ma nyaka otim gi dhano - ma timo Hajj - e kind gode ariyo’. Ka ne en e wi Marwah, ne owinjo dwol moro, bang’e ne owacho e chunye ni, ‘Bed mos’, ma Hajar ne tiende en owuon. Bang’e ne otemo winjo kendo ne nyalo winjo dwolno kendo omiyo nowacho ni; ‘Iseting’o dwondi malo ka ne idwaro kwayo kony’. Ne oyangore ni duolno ne en duol mar malaika - Jibril ‘Alaihisalam- ma ne ni machiegni gi Zamzam, bang’e Jibril noting’o pi gi ng’ute’ kata nowacho ni; gi tiende nyaka pi owuok ka ng’ich. Miyo Isma’il nochako timo gik ma oting’o pi gi lwete kaka mae, ma en ng’ado pi kendo keto e geriba, ka pi ne dhi nyime wuok mapiyo bang’ ng’ado pi.’ Ibn Abas mondo Nyasaye obed mamor kode nowacho niya; Jaote nowacho niya: ‘Ok Nyasaye obed gi ng’uono kuom Umm Isma’il - Siti Hajar- Karen a ka oweyo Zamzam kende’ kata Ne owacho kama: ‘Ka ok ochoko pi mapiyo, pi Zamzam biro bedo gadier pi ma ng’ich’. Bang’e ne onyalo madho pi kendo miyo nyathine thuolo mar ng’iyo kendo. Kae to malaika nowachone kama: ‘Kik iluor ni ibiro weyi nikech kae ot mar Allah, ma nyathini kod wuon mare biro gero kendo adier Allah ok bi ketho jatichne’. E kindeno, Kaaba mar Baitullah ne oketi malo ahinya kowuok e piny mana kaka got matin, ma ka pi obiro, ne dhi ng’injo kowuok e bathe ma korachwich kod ma koracham. Min Ismail, Hajar, nodhi nyime dak kamano nyaka chop ka oganda moro mawuok e dhoot mar Jurhum kata anyuola mar Jurhum ne owuok e yo mar gode mar Kadaa' kendo ne gichung' piny kowuok Mecca ka gineno winy moro kafuyo abuora. Ne giwacho ni; ‘Nyaka bed ni winyni ng’iyo piny nikech ng’iyo pi kata obedo ni wang’eyo gadier ni onge pi e gotni. Bang’e ne gioro ng’at achiel kata ariyo ma ne oringo mapiyo kendo nenore ni ne giyudo pi. Ne gidwogo kendo ne ginyiso ni nitie pi kendo bang’e ne gibiro e pi. Ne owacho kama: ‘E kindeno, Miyo Isma’il ne ni machiegni gi pi’. Ne giwacho ni; 'Be ibiro yie mondo wadhi ng'iyo mondo wabed kodi kae?'. Miyo Ismail nowacho ni; 'Eyo inyalo to ok in kod ratiro mar bedo gi pi'. Ne giwacho ni; 'Oo'. Ibn Abas mondo Nyasaye obed mamor kode nowacho niya; Jaote ne owacho kama: ‘Min Isma’il ne obedo gi mor kuom gima ne otimore nikech ne nitie ji ma ne odak kode’. Bang’e ne gidak kuno kendo ne gioro joote ir joodgi mondo giluong’ mondo gibed kuno kanyachiel.’ Kane familia gi odak e ot gi Hajar kendo Isma’il ne pod en rawera, nopuonjore loso dho Arab kuomgi, kendo kata nobedo ng’at ma nigi nengo kendo ma nigi lony ahinya e kindgi. Bang'e to Isma'il nodongo ba obedo wuoyi ma rawera mane gihero gi. Ka ne gidongo, ne gikendore Isma’il gi dhako moro ma ne owuok kuomgi kendo bang’ kinde malach, min Isma’il notho. Bang'e, Ibrahim nobiro bang' ka Isma'il osekendore mondo omanyi gima noweyo to ne ok oyudo Isma'il. Ibrahim nopenjo chiege Ismail wach Ismail. Chiege nodwoko ni; ‘Ne en oko ka oyudo pesa mar dak ne wan. Bang'e to Ibrahim nopenjogi kuom ngimagi kod chal margi. Chi Isma’il nodwoko ni; ‘Ne waromo gi gik maricho mang’eny kendo ngimawa ne ng’eny kendo ne opong’ gi masira maduong’’. Chiegni Isma’il ne onyiero kuom ngima ma ne en gi chwore ne gidakgo ne Ibrahim. Ibrahim nowacho ni; ‘Bang’e, ka chwori obiro, nyise mos ma an-go kendo inyise ni olok dhoot mar ode.’ Ka Isma’il nobiro ne owinjo gimoro omiyo ne openjo chiege ni; ‘Be nitie ng’at ma nobiro iri?’. Chiege nodwoko ni; 'Ee. Motelo ne nitie jaduong’ moro ma kamano e chal ma kamano ma ne obiro irwa kendo ne openja kuomi bang’e ne alero kendo ne openja kuom chal mar ngima marwa omiyo ne alero ni ne adak e ng’ol kod thagruok’. Ismail nopenjo ni; ‘Be ng’atno nomiyo wach moro kuom wach moro?’. Chiege nodwoko ni; 'Ee. Ne omiya chik mondo aterni mos mare kendo nowachoni ni ilok dhoot mar ot mari.’ Ismail nowacho ni; ‘En wuonwa kendo adier osemiya chik ni mondo aweyi mondo idok e joodu’. Omiyo, Isma’il ne oketho kend gi chiege. Bang’e Isma’il nokendo dhako machielo kendo kuom oganda, bang’e Ibrahim nodhi kendo, noweyogi ei kinde ma Allah dwaro kendo bang’e noduogo mondo odhi oromo kodgi, to ne ok oyudo Isma’il nyaka gikone nodhi ir chi Isma’il kendo nopenje wach Isma’il. Chiege nodwoko ni; 'Owuok oko mondo oyud mwandu mag dak kuomwa. Bang’e, Ibrahim nopenjo kendo niya; ‘Utimo nade kaka’. Ne openjo chi Isma’il kuom ngimagi kod chal mar ngimagi. Chiege nodwoko ni; ‘Kinde duto wabedo maber kendo waromo’. Chiegni Isma’il ne omiyo Nyasaye duong’. Ibrahim nopenjo ni; ‘Ibiro chamo ang’o? '. Chi Isma’il nodwoko ni; 'Ring'o'. Ibrahim nopenjo kendo niya; ‘Ibiro madho ang’o? '. Chi Isma’il nodwoko ni; 'Pi'. Omiyo, Ibrahim nolamo kama: ‘A Allah, gwedhgi e ringregi kod pigi’. Jaote nowacho niya: ‘E kindeno ne onge cham e Mecca kendo ka ne nitie, dine Ibrahim olamo’. Owacho ni; ‘Kendo kuom lamo mar Ibrahim kuom ring’o kod pi, onge ng’at ma ne ng’ur mak mana jo Mecca ma ne ng’ur ka gima ne giyudo kende ne en ring’o kod pi’. Ibrahim ne owacho kama; ‘Ka chwori obiro, nyise mosna kendo imiye chik mondo ojing’ dhoot mar ode.’ Ka Isma’il nobiro, nowacho niya: ‘Be nitie ng’at ma nobiro iri?’. Chiege nodwoko ni; 'Ee. Koro sani, ng’at moro moti ma ne nigi wang’ maber ahinya nobiro irwa’. Chiege ne ohero Ibrahim ahinya. Ne openja kuomi omiyo ne alero bang'e ne openja kuom chal mar ngima marwa omiyo ne adwoko ni an maber'.'. Ismail nopenjo ni; ‘Be ng’atno nomiyo wach moro kuom wach moro?’. Chiege nodwoko ni; 'Ee. Ne omiya chik mondo aterni mos mare kendo nowachoni ni irit dhoudi mag ot mari.’ Ismail nowacho ni; ‘En wuonwa kendo dhoot ma iwuoyoe en in. Ne omiya chik mondo ariti’. Kae to Ibrahim noweyogi kendo kuom kinde moro kaka Nyasaye dwaro, bang’e noduogo bang’e ka Isma’il noketo ligangla mare e bwo yien machiegni gi Zamzam. Ka ne onene, mapiyo bang’e ne ochopo ire kendo notimo kaka wuoro timo ne nyathine to wuode timo ne wuon mare bang’e ne owacho ni; ‘O Isma’il, Nyasaye nomiyowa chik’. Ismail nowacho ni; ‘Tim gima Rabb mari chik’. Ibrahim nowacho kendo niya; Be ibiro konya?’. Ismail nowacho ni; ‘Ee, abiro konyi’. Ibrahim nowacho ni; ‘Allah ne omiya chik ni mondo ager ot e kabedoni’. Ibrahim nonyiso kama ne ni malo ahinya ka iporo gi kuonde ma ne oumogi.’ Jalo ma ne ogolo wachno nowacho niya; 'Kowuok e kabedono gin ariyogo ne oting'o fundament mag Baitullah, Isma'il ne tiyo mar ting'o kite ka Ibrahim ne oketogi kanyachiel - ne ogerogi - nyaka ka otno ne odhi malo, Isma'il nobiro gi kidi ni kae to okete ne Ibrahim mondo eka odhi e wiye ka Isma'il ne chiwo kidigo.' Giduto ne gitiyo ka gitimo lamo; -'Rabb marwa, yie -chiwo- kuomwa, adier In e Jawinjo kendo Ng'eyo'. Jogo ariyo ne gidhi nyime gi gero nyaka ne giguro Baitullah kendo gin ariyo ne gidhi nyime gi somo lamo; -'Rabb marwa, yie -ng'wono- kuomwa adier In Jawinj Gik Moko Duto kendo Ng'eyo Gik Moko Duto'-. -Penji. 127-.