Hadits Perwakilan
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Имам Бұхари : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Және маған ['Абдуллаһ бин Мұхаммед] айтты ['Абдур Раззақ] бізге [Ма'марды] [Айюб ас-Сахтияний] және [Касир бин Қасир бин әл Муталлиб бин Әби Уада'а] бір-бірін толықтыратын [Са'ид бин Джубайрдан] [Ибн 'Аббаслила] айтты; «Белдік қолданған алғашқы әйел – Исмаил пайғамбардың анасы. Ол оны Сараның іздерін жабу үшін пайдаланған, содан кейін Ибраһим пайғамбар оны ұлы Исмаилмен бірге алып кеткен, ол кезде анасы әлі емізіп жүрген, Ибраһим пайғамбар екеуін де Аллаһ үйінің (Қағбаның) жанындағы, Үлкен мешіттің соңындағы Зәмзәмнің үстіндегі лашыққа қойған. Сол кезде Меккеде ешкім тұрмайтын, су да болмайтын. Ибраһим пайғамбар екеуін де сол жерге қойып, құрма салынған қап пен су құйылған құмыра қалдырған. Содан кейін Ибраһим екеуін де қалдыру үшін кеткен. Сонымен Исмаилдың анасы оның соңынан еріп: «Уа, Ибраһим, қайда бара жатырсың?» – деп сұраған. «Бізді адам да, ештеңе де жоқ осы аңғарда қалдыруға жүрегіңіз жете ме?» – деп сұрады Исмаил ханым, ақыры Ибраһим оған қарамай қойғанша. Ақырында Исмаил ханым: «Алла саған мұның бәрін бұйырды ма?» – деп сұрады. Ибраһим: «Иә» деп жауап берді. Исмаил ханым: «Онда Алла бізді тастамайды», – деді. Содан кейін Исмаил ханым қайтып оралды, ал Ибраһим төбеге жеткенше сапарын жалғастырды, ешкім оны көрмеді. Ибраһим тағы да Қағбаға қарап, екі қолын көтеріп, олар үшін бірнеше дұға сөйлемдерін айтып: «Раббым, (шын мәнінде мен ұрпақтарымның кейбірін Сенің қасиетті үйіңнің жанындағы өсімдіктері жоқ аңғарға орналастырдым), олар есін жиғанша (шүкіршілік ететін құлдар болсын)» (Ибраһим сүресі, 37-аят). Содан кейін Исмаилдың анасы баласын емізіп, судан іше бастады, герибадағы су таусылғанша, ол да, ұлы да шөлдеді. Содан кейін ол қиналып жүрген Исмаилге қарады» немесе «Жерге домалап бара жатыр» деді. Содан кейін Хажар Исмаилді тастап, оның жағдайын көре алмады. Сондықтан ол өзіне ең жақын тау Сафа төбесіне барды. Ол сол жерде тұрып, аңғарға қарап тұрды, бірақ ешкімді көрмеді. Сонымен ол Сафа төбесінен түсіп, аңғарға жеткенде, киімінің етегін түріп, қатты қиналған адам сияқты күресті, алқаптан өтіп, Маруа төбесіне жетті де, сол жерде біреу бар ма деп қарап тұрды, бірақ ешкімді көрмеді. Ол мұны жеті рет (Сафа мен Маруа төбелерінің арасында) жасады. Ибн Аббас (радиаллаһу ғаләйһи уә сәлләм) былай деді: «Пайғамбарымыз (саллаллаһу ғаләйһи уә сәлләм): «Бұл (қажылық жасайтын) адамның екі төбенің арасында жасауы тиіс сағи» деді». Ол Маруаның басында болғанда, бір дауыс естіді, содан кейін өзіне-өзі «тыныш бол» деді, яғни Хажар өзінікі. Содан кейін ол оны тыңдауға тырысты, бірақ дауысты қайтадан ести алды, сондықтан ол: «Егер сұрағың келсе, дауысыңды естідің», - деді. көмек сұраймын». Дауыс Зәмзәмнің жанында тұрған періштенің (Жәбірейіл алейһиссалам) дауысы болып шықты, содан кейін Жәбірейіл өкшесімен суды алып тастады» немесе «су бұрқырап шыққанша қанаттарымен» деді. Исмаилдің анасы қолымен осылай су жинап, құмыраға салды, ал су алынғаннан кейін қатты ағып жатты». Ибн Аббас (радиаллаһу анһума) былай деді: «Пайғамбарымыз (саллаллаһу алейһи уә сәлләм): «Алла Умм Исмаилге (Сити Хажарға) рақым етсін, өйткені егер ол Зәмзәмді тастап кетсе» немесе Оның: «егер ол суды дереу жинамаса, Зәмзәм суы ағынды суға айналады» деген сөзін айтты». Ақыры ол су ішіп, баласын қайтадан емізе алды. Содан кейін періште оған: «Татылып қалудан қорықпа, өйткені бұл Алланың үйі, оны осы бала мен оның әкесі салады және Аллаһ құлдарын босқа жібермейді», - деді. Сол кезде Байтулла Қағба жерден өте биік орналасқан, су тасқыны кезінде оң және сол жағынан эрозияға ұшырайтын кішкентай төбе сияқты еді. Исмаилдің анасы Хажар осылай өмір сүргенге дейін, Када төбесінен келген Джурхум тайпасынан немесе Джурхум отбасынан шыққан бір топ адам Меккенің төменгі ағысында тоқтап, айнала ұшып жүрген құсты көрді. Олар: «Бұл құс айнала ұшып жүрген болуы керек, себебі ол суды айналып жүр, дегенмен біз бұл аңғарда су жоқ екеніне сенімдіміз», - деп айқайлады. Ақыры олар бір-екі адамды жіберді, олар тез жүгіріп, су тапқан сияқты. Олар қайтып келіп, судың бар екенін хабарлады, содан кейін суға келді. Ол: «Сол кезде Исмаил ханым судың жанында еді», - деді. Олар оған: «Бізге осында келіп, сізбен бірге болуға рұқсат етесіз бе?» - деді. Исмаил ханым: «Иә, сіз бара аласыз, бірақ сіздің су алуға құқығыңыз жоқ», - деді. Олар: «Жарайды», - деді. Ибн Аббас, радиаллаһу анһума, былай деді: «Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) «Исмаилдың анасы бұл оқиғаға қуанды, себебі онымен бірге тұратын адамдар болды». Ақырында олар сол жерде тұрып, отбасыларына елшілер жіберіп, оларды бірге тұруға шақырды». Олардың отбасылары Хаджармен бірге тұрғанда, ал Исмаил жас кезінде олардан араб тілін үйренді, тіпті олардың ішіндегі ең құнды және ең сиқырлы адам болды. Содан кейін Исмаил олардың сүйіктісі болған жас жігітке айналды. Ол ересек болған кезде, олар Исмаилды өздерінен бір әйелге үйленді, көп ұзамай Исмаилдың анасы қайтыс болды. Кейінірек, Исмаил қалғанын білу үшін Ибраһим үйленгеннен кейін келді, бірақ Исмаилды таппады. Ибраһим әйелінен Исмаил туралы сұрады. Әйелі жауап берді; Содан кейін Ибраһим олардың өмірі мен жағдайлары туралы сұрады. Исмаилдың әйелі жауап берді: «Біз көптеген жамандықтарды бастан кешірдік, өміріміз тар және үлкен азапқа толы болды». Әйелі Исмаил күйеуі екеуінің өмірі туралы Ибраһимге шағымданды. Ибраһим: «Кейінірек, күйеуің келгенде, менің сәлемімді жеткізіп, оған айт», - деді. «Үйінің есігін ауыстырыңдар». Исмаил келгенде бірдеңені сезіп, әйелінен: «Саған біреу келді ме?» деп сұрады. Әйелі: «Иә. Бұрын бізге осындай жағдайдағы бір қарт кісі келіп, сен туралы сұраған, сосын мен түсіндірдім, ол менен өміріміздің жағдайын сұрады, сондықтан мен шаршап, азап шегіп жүргенімді түсіндірдім». Исмаил: «Сол адам саған бірдеңе туралы хабар берді ме?» деп сұрады. Әйелі: «Иә. Ол маған саған сәлем айтуымды бұйырды және үйіңнің есігін ауыстыруыңды айтты», - деді. Исмаил: «Ол менің әкем, шынымен де ол маған сенен ажырасуды бұйырды, сондықтан сен отбасыңа ораласың», - деді. Сонымен Исмаил әйелімен ажырасты. Содан кейін Исмаил адамдар арасынан тағы бір әйелге үйленді, содан кейін Ибраһим Аллаһ қалаған уақытта оларды тастап, қайтадан кетті, содан кейін олармен кездесуге оралды, бірақ Исмаилді таппады, ақыры Исмаилдің әйеліне барып, одан Исмаил туралы сұрады. Әйелі: «Ол ақша табатын еді», - деп жауап берді. Біз үшін өмір сүріп жатырмыз. Содан кейін Ибраһим тағы да: «Қалайсыңдар?» деп сұрады. Ол Исмаилдың әйелінен олардың өмірі мен тұрмыс жағдайлары туралы сұрады. Әйелі: «Біз әрқашан жақсы жағдайдамыз және жеткіліктіміз», - деп жауап берді. Исмаилдың әйелі Аллаһқа мадақ айтты. Ибраһим: «Не жейсіңдер?» - деп сұрады. Исмаилдың әйелі: «Ет», - деп жауап берді. Ибраһим тағы да: «Не ішесіңдер?» - деп сұрады. Исмаилдың әйелі: «Су», - деп жауап берді. Сонда Ибраһим: «Уа, Аллаһ, олардың еті мен суын берекелі ет», - деп дұға етті. Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Сол кезде Меккеде дән болмаған, егер болған болса, Ибраһим оны сұрап дұға етер еді», - деді. Ол: «Ибраһимнің ет пен су туралы дұғасынан Мекке халқынан басқа ешкім тек ет пен су тапса, шағымданбады», - деді. Содан кейін Ибраһим: «Күйеуің келгенде, оған менің сәлемімді жеткізіп, үйінің есігін нығайтуды бұйыр», - деді. Исмаил келгенде: «Сізге біреу келді ме?» - деп сұрады. Әйелі: «Иә. Бұрын бір қарт кісі болған», - деп жауап берді. «Бізге өте келбетті келбетпен келді». Оның әйелі Ибраһимді таң қалдырды. Ол менен сен туралы сұрады, мен түсіндірдім, содан кейін ол біздің өмірлік жағдайымыз туралы сұрады, мен жағдайым жақсы деп жауап бердім». Исмаил: «Сол адам саған бір нәрсе туралы хабар берді ме?» деп сұрады. Әйелі: «Иә. Ол маған саған сәлем айтуды бұйырды және үйіңнің есігін қорғауды бұйырды», - деп жауап берді. Исмаил: «Ол менің әкем, ал сөз болып отырған есігің сенсің. Ол маған сені қорғауды бұйырды», - деді. Содан кейін Ибраһим Аллаһтың қалауымен белгілі бір уақытқа оларды тастап кетті, содан кейін қайтып оралды, Исмаил жебелерін Зәмзәм маңындағы ағаштың астына қойды. Оны көргенде, ол дереу оған барып, әкесінің ұлына, ал ұлының әкесіне ұқсап: «Уа, Исмаил, Аллаһ маған бұйрық берді», - деді. Исмаил: «Раббыңның бұйрығын орында», - деді. Ибраһим тағы да: «Маған көмектесесің бе?» - деді. Исмаил: «Иә, мен саған көмектесемін», - деді. Ибраһим: «Аллаһ маған осы жерде үй салуды бұйырды», - деді. Ибраһим. айналасындағыларға қарағанда әлдеқайда биік жерді көрсетті». Рауаятшы былай деді: «Сол жерден екеуі Байтулланың іргетасын көтерді, Исмаил тастарды тасумен айналысты, ал Ибраһим оларды орналастырды (салды), ғимарат биік болғанға дейін Исмаил осы тасты алып келіп, Ибраһимге қойды, ол оның үстіне шықты, ал Исмаил оған тастарды берді». «Раббымыз, бізден (садақа) қабыл ал, өйткені Сен бәрін естуші және білушісің» (Әл-Қара сүресі, 127-аят).