Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Һәм миңә [Ғабдуллаһ бин Мөхәммәт] һөйләне [Ғабдуллаһ бин Мөхәммәт] беҙгә [Мәғмәр] [Әйүб әс-Сәхтияний] һәм [Ҡацир бин Кәтсир бин Әл Мөтәллиб бинӘби Вәдәәх] бер-береһен тулыландырып [Сәғид рәббәлиән] 'анхума]; — Беренсе булып ҡайыш таҡҡан ҡатын-ҡыҙ Исмәғил Ғәләйһиссәләм пәйғәмбәрҙең әсәһе була. Ул уны Сараның эҙҙәрен юйыу өсөн ҡуллана, шунан һуң Ибраһим Ғәләйһиссәләм уны һәм уның улы Исмәғилде алып китә, әсәһе ул ваҡытта әле уны имеҙә, Ибраһим Ғәләйһиссәләм уларҙы икеһен дә Бәйтуллаһ - Ҡәғбәтулла янында - Бөйөк Мөзәм башындағы өйгә урынлаштырғансы. Ул ваҡытта Мәккәлә бер кем дә йәшәмәй, һыу ҙа юҡ. Ибраһим уларҙы икеһен дә шунда урынлаштырҙы ла, эсендә финик һалынған бер төрлө ҡапсыҡ һәм һыу тултырылған ҡапсыҡ/гериба ҡалдырҙы. Шунан Ибраһим икеһен ҡалдырырға китте. Шулай итеп, Исмәғил ханым уның артынан эйәреп, былай тигән; — Эй, Ибраһим, һин ҡайҙа барырға уйлайһың? Һеҙҙең -йөрәк бармы- беҙҙе был үҙәндә ҡалдырырға, унда кеше һәм бөтөнләй бер нәмә лә юҡ'. Исмәғил ханым һорауын ҡабат-ҡабат ҡабатланы, ниһайәт, Ибраһим уға кире ҡараманы. Ахырҙа Исмәғилдең әсәһе һораны; — Былар барыһы ла һиңә Аллаһы Тәғәлә ҡуштымы? Ибраһим: «Эйе», — тип яуап бирә. Исмәғил ханым әйтте; «Ул саҡта Аллаһ беҙҙе ташламаҫ». Һуңынан Исмәғилдең әсәһе ҡайта һәм Ибраһим сәйәхәтен дауам итә, тик бер ҡалҡыулыҡҡа барып еткәс, халыҡ уны башҡаса күрә алмай, Ибраһим Ҡәғбәтуллаға ҡарап, ике ҡулын күтәреп, бер нисә доға һөйләмдәре менән улар өсөн доға ҡыла: «Рабби, -'ысынлап та, мин үҙемдең үҙәнемдең ҡайһы берҙәрен үҙемдең үҙәндә урынлаштырҙым. өйгә' - улар килгәнсе - рәхмәтле хеҙмәтселәр булып китһендәр - - QS Ибраһим аят 37. Шунан Исмәғилдең әсәһе балаһын имеҙә башланы һәм һыу үткәргестән эсә башланы, тик герибәләге һыу бөткәс, ул һыуһаны, балаһы ла шулай уҡ. Шунан ҡыбырлап торған Исмәғил бәпескә ҡараны, йәки мөхәррирҙәрсә: «Ерҙә тәгәрәп йөрөй», — тине. Шунан һуң Хәжәр Исмәғилде ташлап китә, уның хәлен күреп түҙә алмай. Шуға күрә ул үҙенә иң яҡын тау тип Шәфә ҡалҡыулығына китә. Ул шунда торҙо ла үҙәнгә ҡарап, унда кешеләрҙе күрермен тип өмөтләнде, әммә бер кемде лә күрмәне. Шулай итеп, ул Шәфә ҡалҡыулығынан төштө һәм үҙәнгә барып еткәс, кейеменең итәген йомарлап, үҙән аша үтеп, Мәрүә ҡалҡыулығына барып еткәс, унда бер кем дә бармы икәнен ҡарап торҙо, әммә күрмәне. Ул быны ете тапҡыр - Сафа менән Мәрүә ҡалҡыулыҡтары араһында - эшләгән. Ибн Ғәббәс, Аллаһ унан риза булһын, тигән; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Был кешеләрҙең - хаж ҡылыусыларының - ике ҡалҡыулыҡ араһында эшләргә тейешле сәйиғе», — тигән. Мәрүә башында булғанда, ул бер тауыш ишетә, шунан үҙ-үҙенә: «Тыныслан», — ти, был Хәжәр үҙен аңлата. Шунан тыңларға тырышты һәм ул тауышты тағы ла ишетә ала, шуға күрә ул әйтте; — Ярҙам һорарға ниәтләһәгеҙ, тауышығыҙҙы күтәрҙегеҙ. Баҡтиһәң, был тауыш фәрештә тауышы булып сыҡты - Зәмзәм янында булған Джибрил Ғәләйһиссәләм, шунан Джибрил һыуҙы үксәһе менән аяҡлап ебәрҙе' йәки ул әйтте; ҡанаттары менән һыу ҡойоп сыҡҡансы йүгерә. Исмәғил ханым ҡулдары менән һыу һаҡлағыстарын былай эшләй башланы, йәғни һыуҙы йыйып, герибәгә һалды, ә һыу йыйғандан һуң тиҙ генә ҡойолоп сығыуын дауам итте. Ибн Ғәббәс, Аллаһ унан риза булһын, тигән; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте: «Аллаһ Тәғәлә Өммө Исмәғилгә - Сити Хәжәр- каренға рәхмәтле булһын . а әгәр ҙә Зәмзәмде яңғыҙ ҡалдырһа» йәки Ул: «Әгәр ҙә һыуҙы шунда уҡ йыймаһа, Зәмзәм һыуы һис шикһеҙ аҡҡан һыуға әйләнәсәк», — тигән. Ниһайәт, һыу эсеп, балаһын тағы ла имеҙә алды. Шунан фәрештә уға: «Ташландыҡтан ҡурҡма, сөнки бында Аллаһтың йорто бар, уны был бала һәм уның атаһы төҙөйәсәк һәм, ысынлап та, Аллаһ Үҙ ҡолоно әрәм итмәйәсәк», — тигән. Ул ваҡытта Бәйтулла Ҡәғбә ерҙән ярайһы уҡ бейектә бәләкәй генә ҡалҡыулыҡ кеүек урынлашҡан, әгәр һыу баҫһа, уң һәм һул яҡтан ҡырҡылып бөтәсәк. Исмәғилдең әсәһе Хәжәр шулай йәшәүен дауам иткән, тик Ҡәҙәә ҡалҡыулығы юлынан Йүрһүм ырыуынан йәки Йүрһүм ғаиләһенән бер төркөм кешеләр килеп, Мәккәнән ағым аҫтында, тирә-яҡта осоп йөрөгән ҡошто күреп, туҡтағандар. Улар ҡысҡырып ебәрҙе; — Был ҡош, был үҙәндә һыу юҡлығын аныҡ белһәк тә, һыуҙы әйләнеп йөрөгәнгә күрә, әйләнеп йөрөйҙер. Ниһайәт, бер-ике кешене ебәрҙеләр, улар тиҙ генә йүгерҙе һәм, күрәһең, һыу таптылар. Ҡайтып, һыу барлығын хәбәр иткәндәр ҙә, һыуға килгәндәр. Ул: «Ул ваҡытта Исмәғил ханым һыу янында ине», — тигән. Улар уға; — Беҙгә бында һеҙгә ҡушылырға рөхсәт итерһегеҙме? Исмәғил ханым әйтте; 'Эйе, һеҙ мөмкин, әммә һеҙҙең һыу булырға хоҡуғығыҙ юҡ'. Улар әйтте; 'Ярай'. Ибн Ғәббәс, Аллаһ унан риза булһын, тигән; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Исмәғилдең әсәһе был ваҡиғаға шатланды, сөнки уның менән бергә йәшәгән кешеләр бар ине». Ниһайәт, улар шунда йәшәй башлай һәм ғаиләләренә илселәр ебәреп, уларҙы бергә йәшәргә саҡыралар». Ғаиләләре Хәжәр менән йәшәгәндә, Исмәғил бәләкәй саҡта уларҙан ғәрәпсә һөйләшергә өйрәнгән, хатта улар араһында иң ҡәҙерле, иң тылсымлы кешегә әүерелгән. Шунан Исмәғил уларға оҡшаған егет булып үҫә. Үҫә төшкәс, Исмәғилде үҙҙәренән бер ҡатынға өйләндерәләр һәм күп тә үтмәй Исмәғилдең әсәһе вафат була. Һуңыраҡ Ибраһим Исмәғил кейәүгә сыҡҡандан һуң уның нимә ҡалдырғанын белергә килә ләкин Исмәғилде тапмай. Ибраһим Исмәғилдең ҡатынынан Исмәғил тураһында һорашты. Ҡатыны яуап бирҙе; — Ул беҙҙең өсөн йәшәү өсөн аҡса эшләп йөрөгән. Артабан Ибраһим уларҙың тормошон, хәлдәрен һорашты. Исмәғилдең ҡатыны яуап бирҙе; 'Беҙ күп яуызлыҡтар кисерҙек һәм тормошобоҙ тар һәм ҙур ғазаптар менән тулы булды'. Исмәғилдең ҡатыны ире менән йәшәгән тормошҡа Ибраһимға зарлана. Ибраһим әйтте; — Һуңыраҡ, ирең килгәс, минең сәләмемде еткер, өйөнөң ишеген алмаштырырға ҡуш. Исмәғил килгәс, нимәлер тойҙо, шуға ҡатынынан һораны; — Һиңә берәйһе килдеме? Ҡатыны яуап бирҙе; 'Эйе. Элек был хәлдә ошондай ҡарт булды, ул беҙгә килде һәм ул һеҙҙең тураһында һораны, һуңынан мин аңлаттым һәм ул минән беҙҙең тормош хәле тураһында һораны, шуға күрә мин аңлаттым, тип, мин арыу һәм ғазап йәшәйем'. Исмәғил һораны; — Ул кеше һиңә нимәлер тураһында хәбәр иттеме? Ҡатыны яуап бирҙе; 'Эйе. Ул миңә һиңә сәләмен еткерергә ҡушты һәм өйөңдөң ишеген алмаштырырға ҡушты», — тине. Исмәғил әйтте; 'Ул минең атайым һәм, ысынлап та, ул миңә һине айырырға ҡушты, шуға күрә һин ғаиләңә ҡайтырһың'. Шулай итеп, Исмәғил ҡатыны менән айырылышты. Шунан Исмәғил халыҡ араһынан икенсе ҡатынға өйләнгән, шунан Ибраһим тағы ла киткән, уларҙы Аллаһ теләгән ваҡыт эсендә ҡалдырған һәм шунан һуң улар менән осрашырға ҡайтҡан, әммә Исмәғилде тапмаған, ниһайәт, Исмәғилдең ҡатынына барып, унан Исмәғил тураһында һораған. Ҡатыны яуап бирҙе; — Ул йәшәү өсөн аҡса эшләп сыҡҡан беҙҙең өсөн. Шунан Ибраһим тағы ла һораны; 'Нисек йәшәйһегеҙ, егеттәр'. Исмәғилдең ҡатынынан уларҙың тормошо, йәшәү шарттары тураһында һорашты. Ҡатыны яуап бирҙе; 'Беҙ һәр ваҡыт яҡшы һәм етерлек'. Исмәғилдең ҡатыны Аллаһ Тәғәләне маҡтаны. Ибраһим һораны; — Нимә ашайһың? '. Исмәғилдең ҡатыны яуап бирҙе; 'Ит'. Ибраһим тағы ла һораны; — Нимә эсәһең? '. Исмәғилдең ҡатыны яуап бирҙе; 'Һыу'. Шуға күрә Ибраһим доға ҡыла: «Йә Аллаһ, уларҙы тән һәм һыу менән фатиха бир». Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Ул ваҡытта Мәккәлә иген булмаған, булһа, Ибраһим уның өсөн доға ҡылыр ине», — тигән. Ул әйтә; — Ибраһимдың ит һәм һыу тураһындағы доғаһынан, Мәккә халҡынан башҡа бер кем дә зарланманы, әгәр ҙә уларға ит һәм һыу ғына бирелһә. Ибраһим шунан һуң; — Ирең килгәс, уға минең сәләмемде еткер һәм өйөнөң ишеген нығытырға ҡуш. Исмәғил килгәс: «Һеҙгә берәйһе килдеме?» Ҡатыны яуап бирҙе; 'Эйе. Әле генә беҙгә бик матур ҡиәфәтле ҡарт килде'. Ҡатыны Ибраһимға һоҡланып ҡарай ине. Ул минән һеҙҙең тураһында һораны, шуға күрә мин аңлаттым, һуңынан ул минән беҙҙең тормоштоң торошо тураһында һораны, шуға күрә мин яуап бирҙем, тип, мин яҡшы'.'. Исмәғил һораны; — Ул кеше һиңә нимәлер тураһында хәбәр иттеме? Ҡатыны яуап бирҙе; 'Эйе. Ул миңә һиңә сәләмен еткерергә ҡушты һәм өйөңдөң ишектәрен һаҡларға ҡушты», — тине. Исмәғил әйтте; — Ул минең атайым, һүҙ барған ишек — һин. Ул миңә һине яҡларға ҡушты». Шунан Ибраһим уларҙы Аллаһы Тәғәлә теләгәнсә билдәле бер ваҡытҡа тағы ла ҡалдыра, шунан һуң Исмәғил уғын Зәмзәм янындағы ағас төбөнә ҡуйғас ҡайта. Уны күреп, шунда уҡ уның янына килеп, атай балаһына ҡарата, улы атаһына ҡарата нисек ҡылана, шунан һуң ул әйтте; «Эй, Исмәғил, Аллаһ миңә бойороҡ бирҙе». Исмәғил әйтте; — Раббиң ҡушҡанды эшлә. Ибраһим тағы ла әйтте; Һин миңә ярҙам итерһеңме? Исмәғил әйтте; — Эйе, мин һиңә ярҙам итермен. Ибраһим әйтте; «Аллаһ миңә был урында йорт төҙөргә ҡушты». Ибраһим тирә-яҡ менән сағыштырғанда ярайһы уҡ бейек урынға күрһәтте. Һөйләүсе әйтте; — Шул урындан улар икеһе лә Бәйтулланың нигеҙҙәрен күтәрҙе, Исмәғил таштарҙы ташыуҙа эшләне, ә Ибраһим уларҙы бергә йыйҙы — төҙөнө — бина бейек булғанда, Исмәғил был ташты алып килде һәм һуңынан Ибраһим өсөн уны Ибраһимға ҡуйҙы, ул өҫтөнә менһен өсөн, ә Исмәғил ташты бирҙе. Икеһе лә намаҙ уҡығанда эшләне; -'Беҙҙең Рабб, беҙҙән -саҙаҡа- ҡабул ит, ысынлап та, Һин - бөтә нәмәне ишетеүсе һәм белеүсе'. Икеһе лә Бәйтулланы уратып алғансы төҙөүҙе дауам иттеләр һәм икеһе лә доға уҡыуын дауам иттеләр; -'Беҙҙең Рабб, беҙҙән -саҙаҡа- ҡабул ит, ысынлап та, Һин барыһын да ишетә һәм белә'-. -ҠС. Албаҡара 127-.