නියෝජිත හදීස්
Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan
Imam Muslim : 4520حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ
[හද්දබ් බින් කාලිඩ් අල් අස්ඩි] අපට පවසා ඇත; [සුලෙයිමාන් බින් අල් මුගිරා] අපට පවසා ඇත; [අබ්දුල්ලාහ් බින් අෂ් ෂාමිත්] වෙතින් [හුමයිඩ් බින් හිලාල්] අපට වාර්තා කිරීමෙන් පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය; [අබු ඩ්සාර්] වරක් මෙසේ පැවසීය; 'බොහෝ කලකට පෙර අපි අපේ ගෝත්රය වන ගිෆාර් ගෝත්රයෙන් ඉවත් වුණා. මම, මගේ සහෝදරයා වූ උනායිස් සහ මගේ මව අපේ ගෝත්රයෙන් ඉවත් වන තුරු ඔවුන් බොහෝ විට මාසය හරාම් නීති විරෝධී කළා. ඊට පස්සේ, අපි අපේ මවගේ සහෝදරයාගේ - මාමාගේ ගෙදර නැවතුණා. අපේ මවගේ සහෝදරයන් - මාමලා - අපට බොහෝ සේ ගරු කළා, අපට හොඳින් සැලකුවා, නමුත් අවසානයේ අපේ මවගේ සහෝදරයාගේ ගෝත්රය අපට ඊර්ෂ්යා කළා. ඔවුන් අපේ මවගේ සහෝදරයාට කිව්වා; 'ඔයා ගෙදර නැති විට, උනායිස් බොහෝ විට ඔයාගේ පවුලේ අය සමඟ රණ්ඩු වෙනවා' කියලා. අපේ මවගේ සහෝදරයා පැමිණි විට, ඔහු ඔහුගේ ගෝත්රය පැවසූ දේ අපට කිව්වා, ඒ නිසා අපි තර්ක කළා; 'ඇත්ත වශයෙන්ම, මාමා මේ කාලය පුරාම අපට ලබා දුන් යහපත්කම අපවිත්ර කළා.' ඒ නිසා, මෙතැන් සිට අපි වෙන් වීම වඩා හොඳ වනු ඇත.' ඉන්පසු අපි අපගේ පිටවීම සඳහා විධිවිධාන සකස් කිරීමට පටන් ගත් අතර, අපගේ මවගේ සහෝදරයා දුකෙන් සිටින බවක් පෙනෙන්නට තිබූ අතර කඳුළු වලින් තෙත් වූ මුහුණ ඔහුගේ කමිසයෙන් පිසදමමින් සිටියේය. අවසානයේ, අපි මක්කම අසලට පැමිණෙන තෙක් අපගේ මවගේ සහෝදරයාගේ නිවසින් පිටව ගියෙමු. දිනක් උනායිස් අප සමඟ මතභේදයක් ඇති කර ගත්තේය. පසුව ඔහු සහ අපගේ මව දෛවඥයෙකු වෙත ගියහ. දෛවඥයා උනායිස්ට ප්රශංසා කළ බව පෙනී ගියේය. වැඩි කල් නොගොස්, උනායිස් සහ අපගේ මව අප සමඟ රැස් වීමට නැවත පැමිණියහ. අබු දර් මෙසේ පැවසීය: 'අනේ මගේ බෑණා, අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් හමුවීමට පෙර මම වසර තුනක් තිස්සේ යාඥා කරමින් සිටි බව දැනගන්න. මම - අබ්දුල්ලා බින් අෂ්-ෂාමිත් - ඇසුවෙමි: 'මාමා, ඔබ යාඥා කළේ කාටද?' අබු දර් පිළිතුරු දුන්නේය: 'මම අල්ලාහ්ට යාඥා කළෙමි.' එවිට මම - අබ්දුල්ලා බින් අෂ්-ෂාමිත් - නැවතත් ඇසුවෙමි: 'එසේ නම්, ඔබ යාඥා කරන විට ඔබ මුහුණ දුන්නේ කුමන දිශාවටද?' අබු දර් පිළිතුරු දුන්නේය: 'මම යාච්ඤා කරන විට අල්ලාහ් සුභානාහු ව තාලා විසින් අපේක්ෂා කරන දිශාවට මුහුණ දෙමි. මම රාත්රිය අවසන් වන තුරු ඉෂා යාච්ඤා පවා කළෙමි. පසුව හිරු එළිය වැටෙන තුරු මම වැතිර සිටියෙමි'. උනායිස් මට කීවේය; 'මට මක්කම නගරයට ඇතුළු වීමට අවශ්යයි. එබැවින් මට යන්න දෙන්න'. ඉන්පසු උනායිස් මක්කම නගරයට පැමිණෙන තෙක් පිටත් විය. ඔහු බොහෝ වේලාවක් මා වෙත ආපසු පැමිණියේ නැත. මක්කම නගරයෙන් ආපසු පැමිණි පසු, මම ඔහුගෙන් ඇසුවෙමි; 'උනායිස්, ඔබ එහි කළේ කුමක්ද?' උනායිස් පිළිතුරු දුන්නේය; 'මක්කම නගරයේ ඔබේ ආගම බෙදා ගන්නා මිනිසෙකු මට හමු විය, අබු ඩ්සාර්. ඊට අමතරව, ඔහු අල්ලාහ් සුභානාහු ව තාලා විසින් එවන ලද බවත් ඔහු ප්රකාශ කළේය'. මම ඔහුගෙන් ඇසුවෙමි; 'හේ උනායිස්, ඔහු ගැන මිනිසුන් සිතන්නේ කුමක්ද?' උනායිස් පිළිතුරු දුන්නේය; 'මිනිස්සු කියන්නේ ඔහු කවියෙක්, පේන කියන්නෙක් සහ මන්තර ගුරුකම් කරන්නෙක් කියලා'. මේ අතර, උනායිස්ම කවියෙක්. උනායිස් පැවසීය; 'මම පේන කියන්නන්ගේ සහ පේන කියන්නන්ගේ මන්ත්ර අසා තිබෙනවා, නමුත් ඒ මිනිසා පැවසූ ආකාරයට නොවේ. ඒ වගේම මම ඔහුගේ වචන ප්රසිද්ධ කවියන්ගේ කෘති සමඟ සංසන්දනය කිරීමට උත්සාහ කර තිබෙනවා. නමුත්, කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ වචන කවි නොවේ, මගේ දෘෂ්ටියෙන් හෝ අන් අයගේ දෘෂ්ටියෙන් නොවේ. අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, සැබවින්ම ඒ මිනිසා පැවසූ දේ සත්යයි, ඔවුන් බොරු කිව්වේ ඔවුන් තමයි.' එවිට අබු දර් මෙසේ පැවසීය: 'ඔබ සඳහන් කළ පුද්ගලයා මට දැකගත හැකි වන පරිදි මට යන්න දෙන්න!' ඊට පස්සේ මම මක්කමට ගියා. අතරමගදී, මම මක්කමේ ජනතාවගෙන් කෙනෙකුව මුණගැසී ඇසුවා: 'තම ආගම වෙනස් කළ තැනැත්තා - අෂ්-ෂාබි - කොහෙද?' මම ඇසූ පුද්ගලයා මා දෙසට ඇඟිල්ල දිගු කර මෙසේ ඇසුවා: 'අනේ ආගන්තුකයා, ඔබ කියන්නේ කුමක්ද? අෂ්-ෂාබි?' එවිට පුද්ගලයා මා වෙත මැටි සහ ඇටකටු විසි කළේ මම බිම වැටී ක්ලාන්ත වන තුරු ය. අබු දර් මෙසේ පැවසීය: 'ටික වේලාවකට පසු මම අවදි වී රතු පිළිමයක් මෙන් මගේ සිහියට පැමිණියෙමි. පසුව මම සම්සාම් ළිඳට ගොස් මැටි සහ ඇටකටු වලින් මා වෙත විසි කිරීමෙන් ඇති වූ තුවාල වලින් රුධිරය පිරිසිදු කළෙමි.' ඊට පස්සේ, මම සම්-සෑම් වතුර බිව්වා. මගේ බෑණා, මම එහි දින තිහක් දිවා රෑ නොබලා, සම්-සෑම් වතුර හැර වෙනත් ආහාර නොමැතිව ජීවත් වූ බව දැනගන්න. ඕයිහ්, ඒ නිසා, ඒ වෙලාවේ මගේ ශරීරය තරබාරු වීම පුදුමයක් නොවේ, මගේ බඩ ටිකක් තරබාරු වී තිබුණේ කුසගින්නක් දැනෙන්නේ නැතිව. අබු දාර් මෙසේ පැවසීය; 'පුර පසළොස්වක පොහොය දිනක, මක්කම නගරය පාළු වූ බවක් දැනුණු අතර කිසිවෙකු කාබා වටා තවාෆ් කරමින් සිටියේ නැත, කාන්තාවන් දෙදෙනෙකු පමණක් ඉසාෆ් සහ නයිලාගේ පිළිමවලට යාඥා කරමින් සිටියහ. කාන්තාවන් දෙදෙනා තවාෆ් අතරතුර මා වෙත පැමිණි අතර මම මෙසේ කීවෙමි: 'ඔබ දෙදෙනාටම පිළිම දෙකෙන් එකක් විවාහ කරගන්න!' දෙදෙනාම කෝපයෙන් මා දෙසට පැමිණි බව පෙනී ගියේය. ඊට පස්සේ මම නැවතත් ඔවුන් දෙදෙනාටම කිව්වා; 'මේ පිළිමය ලීයෙන් සාදා ඇති එකක් නොවේද, මට එහි නමවත් දැන ගැනීමට අවශ්ය නැත'. අවසානයේ කාන්තාවන් දෙදෙනා වහාම පිටව ගියහ; 'අපේ වර්ගයේ අය මෙහි සිටියා නම්, අපි ඒ මිනිසාට පාඩමක් ඉගැන්වීමට නිසැකවම උදව් ඉල්ලනවා'. අබු දාර් මෙසේ පැවසීය; වැඩි කල් නොගොස්, එම ස්ථානයට පැමිණි රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ අබු බකර්, කාන්තාවන් දෙදෙනා වෙත දිව ගියහ. රසූලුල්ලාහ් කාන්තාවන් දෙදෙනාගෙන් මෙසේ ඇසීය: 'ඔබ දෙදෙනාට මොකද වෙලා තියෙන්නේ?' කාන්තාවන් දෙදෙනා පිළිතුරු දුන්හ; 'කාබා සහ එහි තිරය අතර සිටගෙන සිටින අෂ්-ෂාබි' කෙනෙක් සිටී. ඊළඟට, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඇසුවේ: 'ඔහු ඔබ දෙදෙනාට කුමක් කීවාද?' දෙදෙනාම පිළිතුරු දුන්හ; 'ඒ මිනිසා අපට ඉතා දුක්බර වචනවලින් කතා කළේය'. ඉන්පසු නබිතුමා පැමිණ වහාම කළු ගල සිප ගත්තේය. ඉන්පසු ඔහු තවාෆ් ඉටු කර අබු බකර් සමඟ යාච්ඤා කළේය. යාච්ඤාවෙන් පසු, අබු දසාර් අල්ලාහ්ගේ දූතයා වෙත පැමිණ 'අස්සලාමු 'අලයිකුම් ඕ රසූලුල්ලාහ්' යැයි පැවසීය. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ආචාරයට පිළිතුරු දුන්නේය: 'ව 'අලයිකා ව රහ්මතුල්ලාහ්'. අබු දාර් පැවසීය; 'ඉස්ලාමීය සුබ පැතුම් සමඟ ඔහුට ආචාර කළ පළමු පුද්ගලයා මමයි'. එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයා ඇසුවේය: 'මගේ සහෝදරයා, ඔබ කවුද?' අබු දර් පිළිතුරු දුන්නේය; 'මම ගිෆාර් ගෝත්රයෙන් පැමිණියෙමි, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි'. එවිට රසූලුල්ලාහ් මගේ අත සොලවා ගත්තේය. ඉන්පසු ඔහු තම ඇඟිලි ඔහුගේ නළල මත තැබීය. මම මටම කියා ගත්තා; 'සමහර විට ඔහු එයට කැමති නොවන්නේ මම ගිෆාර් ගෝත්රයෙන් පැමිණි නිසා විය හැකිය'. එවිට මට ඔහුගේ අත අල්ලා ගැනීමට අවශ්ය විය, නමුත් අබු බකර් මාව නැවැත්තුවා. ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔහු අල්ලාහ්ගේ දූතයා ගැන මට වඩා දනී. ඊට පසු අල්ලාහ්ගේ දූතයා හිස ඔසවා මගෙන් ඇසුවේය: 'ඔබ කවදා සිට මෙහි සිටින්නේද, මගේ සහෝදරයා?' මම පිළිතුරු දුන්නෙමි; 'මම දින තිහක් මෙහි සිටිමි, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි'. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් නැවතත් ඇසුවේය: 'ඔබට පෝෂණය කරන්නේ කවුද?' මම පිළිතුරු දුන්නෙමි; 'සම්සම් ජලය හැර මට ආහාර නැත. ඕයි, ඒ නිසා, මම මහත බව පෙනේ, මගේ බඩ ටිකක් මහතයි, මට බඩගිනි දැනෙන්නේ නැහැ'. 'සෑම්-සාම් ජලය ඇත්තෙන්ම ආශීර්වාදවලින් පිරී ඇති අතර සාමාන්ය ආහාරවලට වඩා ප්රෝටීන් අඩංගු වේ' යනුවෙන් නබිතුමා පැවසීය. ඊළඟට අබු බකර් මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, අද රාත්රියේ මට ඔහුට ආහාර දීමට ඉඩ දෙන්න'. ඉන්පසු රසූලුල්ලාහ් සහ අබු බකර් ඔවුන්ගේ නිවසට ගිය අතර මම ඔවුන් සමඟ ගියෙමි. අබු බකර් ඔහුගේ නිවස විවෘත කර වහාම අපට තායිෆ් වයින් ලබා දුන්නා. මම කෑ පළමු ආහාරය එයයි. ඉන්පසු මම අබු බකර්ට ගෙදර යන ලෙස ඉල්ලා සිටි අතර මම කෙලින්ම අල්ලාහ්ගේ දූතයා වෙත ගියෙමි. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම, බොහෝ රට ඉඳි ගස්, එනම් යාත්රිබ් - මෙඩිනා - සහිත රටක් මට ඉදිරිපත් කරන ලදී. හායි අබු ඩ්සාර්, ඔබ මගේ ඉගැන්වීම් ඔබේ ජනතාවට පැවසීමට කැමතිද? අල්ලාහ් ඔබේ උත්සාහයෙන් ඔබේ ජනතාවට ප්රතිලාභ ලබා දෙන අතර ඔබේ පණිවිඩය ඔවුන්ට පැවසීම සඳහා ඔබට විපාක දෙනු ඇත'. ඊට පසු, අබු ඩ්සාර් උනායිස් වෙත පැමිණියේය. එවිට උනායිස් ඔහුගෙන් ඇසුවේය; 'ඕ අබු ඩ්සාර්, ඔබ එහි කළේ කුමක්ද?' අබු ඩ්සාර් පිළිතුරු දුන්නේය; 'මම ඉස්ලාම් ආගමට හැරුණු අතර මුහම්මද් ඕ ඩ්නායිස්ගේ ඉගැන්වීම් විශ්වාස කරමි'. උනායිස් පැවසීය; 'ඇත්තටම, මම ඒ ආගමේ ඉගැන්වීම්වලට වෛර කරන්නේ නැහැ. ඒ වගේම මම දන්නවා, ඇත්තටම මම ඉස්ලාම් ආගමට හැරිලා අල්ලාහ්ව විශ්වාස කරනවා'. ඊට පස්සේ අපි අපේ අම්මා ළඟට ගියා. ඊට පස්සේ ඔහු කිව්වා; 'මම ඔයාගේ ආගමට ඇත්තටම කැමතියි. ඒ නිසා, මමත් ඉස්ලාම් ආගමට හැරිලා අල්ලාහ්ව විශ්වාස කරන්න කැමතියි' කියලා. ඊළඟට අපි අපේ ගෝත්රික උපන් ගම වන ගිෆාර් ගෝත්රයට ආපහු ගියා. එහිදී අපි අපේ ගෝත්රික ජනතාවට ඉස්ලාමයේ පණිවිඩය ප්රකාශ කළා, ඔවුන්ගෙන් අඩක් ඉස්ලාම් ආගමට හැරෙන තුරු. ඔවුන්ගේ නායකයා අයිමා බින් රහදා අල් ගිෆාරි. මේ අතර, ගිෆාර් ගෝත්රයෙන් අඩක් මෙසේ පැවසුවා; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් මදීනාවට පැමිණි විට, අපි ඉස්ලාම් ආගමට හැරෙමු' කියලා. අනාගතවක්තෘවරයා මදීනාවට පැමිණි විට, ඔවුන්ගෙන් අඩක් අවසානයේ ඉස්ලාම් ආගමට හැරුණා. ඊට වැඩි කල් නොගොස්, අස්ලාම් ගෝත්රය ඉස්ලාම් ආගමට හැරුණා, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ගිෆාර් ගෝත්රයේ අපගේ සහෝදරයන් ඉස්ලාම් ආගමට හැරිලා. ඒ නිසා, අපිත් ඉස්ලාම් ආගමට හැරෙන්න කැමතියි' කියලා. මෙම ප්රකාශය ඇසූ රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'අල්ලාහ් ගිෆාර් ගෝත්රයට සමාව දී අස්ලම් ගෝත්රයට ආරක්ෂාව සහ සාමය ලබා දෙත්වා'. [ඉෂාක් බින් ඉබ්රාහිම් අල් හන්ෂාලි] අපට පැවසීය; [අන් නදර් බින් සයුමයිල්] අපට දැනුම් දුන්නේය; [සුලෙයිමාන් බින් අල් මුගිරා] අපට පැවසීය; [හුමයිඩ් බින් හිලාල්] මෙම මාර්ගය හරහා අපට පවසා ඇත, නමුත් ඔහු පැවසූ දේට පසුව තවත් එකතු කිරීමක් තිබේ; 'ඔබ සඳහන් කළ පුද්ගලයා බැලීමට මට යන්න දෙන්න!' උනායිස් පිළිතුරු දුන්නේය; 'ඉදිරියට යන්න, නමුත් මක්කාවේ ජනතාවගෙන් ප්රවේශම් වන්න, මන්ද ඔවුන් එම පුද්ගලයාට සතුරු වන අතර ඔහුට වෛර කරයි'. [මුහම්මද් බින් අල් මුට්සන්නා අල් අන්බාරි] අපට පැවසීය; [ඉබ්නු අබු 'අදි] මට පැවසීය; [හුමයිඩ් බින් හිලාල්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් අෂ් ෂාමිත්] වෙතින් අපට [ඉබ්නු 'අවුන්] වාර්තා කළේය; ඔහු පැවසීය; [අබු දර්] පැවසීය; අහෝ මගේ බෑණා, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් එවීමට පෙර මම වසර දෙකක් තිස්සේ යාච්ඤා කරමින් සිටිමි. උනායිස් මෙසේ පැවසීය; 'එසේ නම් ඔබ යාච්ඤා කරන විට කොහේට මුහුණ ලා සිටින්නේද? අබු දසාර් පිළිතුරු දුන්නේය; අල්ලාහ් කැමති දිශාවට'. - එවිට කථකයා සුලෙයිමාන් බින් අල් මුගිරාගේ හදීසයට අනුව ඔහුගේ හදීසය විස්තර කරයි. හදීසයේ ද එය සඳහන් වේ; 'පසුව ඔවුන් දෙදෙනා මක්කාවේ සිටි පුද්ගලයා ගැන විමසීමට ෂාමන් කෙනෙකු හමුවිය. කෙසේ වෙතත්, ෂාමන් ඔහුගේ මතය නැති කරන තෙක් උනායිස් සැමවිටම එම පුද්ගලයාගේ ශක්තීන් ප්රශංසා කළේය. උනායිස් මෙසේ පැවසීය; අපි ඔහුගේ ඔටුවන් රැගෙන අපගේ ඔටුවන් සමඟ ඒකාබද්ධ කරන තුරු. හදීසයේ එය සඳහන් වේ; එවිට නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පැමිණ කාබාහි තවාෆ් කර ඉබ්රාහිම්ගේ මකාම් පිටුපස යාච්ඤා කළේය. අබු දාර් මෙසේ පැවසීය; මමද ඔහුව මුණගැසී ආයුබෝවන් කීවෙමි. මුලින්ම ඔහුට වචනවලින් ආචාර කළ පුද්ගලයා මමයි; අස්සලාමු 'අලයිකා ඕ රසූලුල්ලාහ්'. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය: 'වා අලයිකාස් සලාම්, ඔබ කවුද? ඔහුගේ වචන ද සඳහන් විය; 'ඔබ මෙහි ජීවත් වන්නේ කවදා සිටද?' අබු දර් පිළිතුරු දුන්නේය; 'දවස් පහළොවක් ගත වී ඇත'. එවිට අබු බකර් පැවසීය; 'අද රෑ මට ඔහුට සංග්රහ කරන්න දෙන්න.'