Hadith Representative
Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan
Imam Muslim : 4520حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ
Cuɛ kɔn la̱r [Ɣa̱ddab bin Khalid Al Adhdi̱]; Cuɛ kɔn la̱r [Thulɛyman bin Al Mugi̱ra]; Mëë cɛ la̱r kɔn [Ɣumaid bin Ɣi̱lal] kä ['Abdullah bin Ath Ca̱mit] cuɛ wee; [Abu Dzar] cuɛ wee kɛ cäŋ kɛl; ‘Kɛ gua̱a̱th mi̱ bäär mëë ci̱ kɔnɛ ba̱ny piny rɛy döörda, min la döör Ghifar. Cukɛ pay haram jakä thil ŋuɔ̱t, amäni̱ mëë ci̱ ɣän, dämaar ni Unais, kɛ man jiɛɛn rɛy wecda. Kɛ kɔrɛ, cuakɔ cieŋ dhɔɔr man -uncle-. Cu dämani man - uncles - luɔ̱thkɛ kɔ ɛlɔ̱ŋ kä ciɛŋkɛ kɔ a gɔaa, duŋdɛ ɣöö kɛ jɔakdɛ cu thok man kɔn tekɛ nhök. Cukɛ däman man jiök i; 'Mi̱ /ciɛ ji̱n dhɔɔru, la Unais ɛ kööŋ kɛ ji̱ dhɔaru'. Mëë ci däman man ben, cuɛ kɔ la̱r min ca lat ɛ thokdɛ, cua kɔ ŋaknɔm ŋak; ‘Kɛ thuɔ̱k, ci uncle gɔɔy in ci uncle ɛ ka̱m kɔn ya̱r kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɛ kɛɛliw. Ɣɔ̱ɔ̱n, ɛ jɛn min, ɛ tuɔɔk ni̱ ɛntäämɛ, gɔaaɛ ɛn ɣöö banɛ wä kɛ dupkɔn ti̱ gööl'. Kä cuakɔ ŋɔak tok kɛ rialikä kɛ kui̱ ja̱läda, kä cu däman man ɛ guic i̱ jiäk lɔcdɛ kä cuɛ nhiamdɛ min ci thia̱a̱ŋ kɛ pi̱w lak kɛ bi̱i̱dɛ min wëë kɛ mi̱ wiee. Kɛ jɔak cuakɔ jiɛɛn dhɔɔr man amäni mëë cuakɔ cop gekä Mecca. Kɛ cäŋ kɛl cu Unais ruac kɛ kɔ. Kä cuɛ wä kɛnɛ man kä wut mi cɔali shaman. Cuɛ ben raar ɛn ɣöö ci wut ɛmɔ Unais liak. /Ke̱n gua̱a̱th mi̱ bäär thuuk, cu Unais kɛnɛ man luny jɔk kɛ ɣöö bi̱kɛ ben cieŋ kɛɛl kɛ kɔ. Cu Abu Dharr ɛ lar i̱; 'Ɣɔ̱ɔ̱n gat nyimaar, pa̱lɛ ɣä i̱ ŋäci jɛ ɛn ɣöö cä pal kɛ run diɔ̱k ɛ ŋot /ka̱n ni röm kɛ gök sallallaahu 'alaihi wasallam'. Ɣän -Abdullah bin Ath-Ca̱mit- cuɛ thiec; ‘Uncle palɛ jɛ kä ŋa? ’ Cu Abu Dharr ɛ loc i̱; 'Ɣän palä Kuoth'. Kä ɣän - Abdullah bin Ath-Ca̱mit - cua̱ nyɔk kɛ thiec; ‘Mi ɛ jɛn inɔ, kä ɛŋu mi la guic gua̱ndɔɔŋdɛ mi pal? ’ Cu Abu Dharr ɛ loc i̱; 'Ɣän cä guic ni̱ duɔ̱ɔ̱p in go̱o̱r Allah Subhanahu wa Ta'ala jɛ mi̱ palä.' Ɣän cä pal ni Isha pal amäni mëë ci wäär thuɔ̱k. Kä cua̱ tɔ̱ɔ̱c amäni mëë ci cäŋ ɣä buay'. Cu Unais ɛ jiök i̱; ‘Ɣän göörä ɣöö bä wä rɛy rɛ̈ɛ̈k kä Mecca. Kɛ kui̱c ɛmɔ, jak ɣä kä wä’. Kä cu Unais jiɛɛn amäni mëë cɛ cop rɛy rɛ̈ɛ̈k kä Mecca. /Ke̱nɛ luny jɔk kä ɣä kɛ gua̱a̱th mi̱ bäär. Kɛ kɔr kä mëë cä luny jɔk rɛy rɛ̈ɛ̈k kä Makka, cua̱ jɛ thiec; ‘Ɛŋu ci la̱t ɛn wi̱ni, Unais? ’ Cu Unais ɛ loc i̱; ‘Ɣän cä wut kɛl jek rɛy rɛ̈ɛ̈k Makkah mi nyuak ŋa̱thdu, O Abu Dzar. Ɛ /ci̱ mɔ laa jɛn, cuɛ lar bɔ̱ ɛn ɣöö caa jɛ ja̱k ɛ Allah Subhanahu wa Ta'ala'. Cuä jɛ thiec i̱; ‘Ɣëëy Unais, ɛŋu mi caar naath kɛ kui̱dɛ? ’ Cu Unais ɛ loc i̱; 'Laar naath ɛ i̱ jɛn ɛ rami̱ laa gɔ̱ɔ̱r buɔkni̱, ɛ rami̱ laa lat ni̱ nyin ɣɔaa, kä ɛ rami̱ laa lät nyin kuthni̱'. Kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ, ɛn Unais puɔ̱nydɛ ɛ rami̱ laa gɔ̱a̱r buɔkni̱. Cu Unais ɛ lar i̱; ‘Ɣän cä ruaacni thɔ̱ɔ̱l kɛnɛ ruaacni thɔ̱ɔ̱l liŋ, duŋdɛ ɣöö /cikɛ ce̱tkɛ min laar nɛy tɔ̱tɔ̱ ɛ. Kä ɣän puɔ̱nydä cä jɛ ɣɔ̱n ɛn ɣöö bä ruaacnikɛ pa̱a̱r kɛ lät nɛɛni tin ŋa̱ckɛ. Duŋni̱ ɣöö, duŋdɛ ɣöö, min cɛ lat /ciɛ poem, a cäŋ ɛ ca̱rä kiɛ ca̱r nɛɛni kɔ̱kiɛn. Kɛ Allah, kɛ thuɔ̱k min lat naath ɛ thuɔ̱k, kä kɛ kɛn nɛy tin ci kac'. Kä cu Abu Dzar ɛ jiök; ‘A ɣä wä gui̱l ram in ci lat! ’ Kä cua̱ wä kä Mecca. Kä rɛy duɔ̱p, cua̱ röm kɛ ram kɛl kä nɛy tin cieŋ rɛy rɛ̈ɛ̈k kä Makka kä cua̱ jɛ thiec; '' Kä ram min ci rɔ ri̱t kä kuth - Ash-Shabi - tëë nikä? ’ Ram ëë cä thiec kɛ nhiam cuɛ ɣä nyoth, cuɛ wee; ‘Ɛŋu mi deri lar, ji̱n ram mi dɔ̱diɛn? Ath Ca̱bi? ’ Kä cu wut ɛmɔ ɣä yuɔr kɛ mun kɛnɛ cɔ̱w amäni mëë cä pɛ̈ɛ̈n kä cua̱ pɛ̈th. Cu Abu Dharr ɛ lar i̱; ‘Kɛ tha̱a̱ŋ gua̱thni̱ cua̱ . yeah jiɛc rɔ kä jiɛc rɔ ce̱tkɛ red statue. Kä cua̱ wä rɛy puɔ̱l Zamzam kɛ ɣöö bä riɛm in ca moc kɛ buɔ̱t in ca moc kɛ pɛ̈th kɛnɛ riɛm in ca yuɔr piny lak. Kɛ kɔrɛ, cua̱ pi̱w zam-zam math. Kä ŋäcni jɛ, ji̱n gat dämaar, ɛn ɣöö cä cieŋ ɛn wi̱ni kɛ ni̱n ti jiɛn diɔ̱k, kɛ cäŋ kɛnɛ wäär a thilɛ mi̱eth mi cam ɛ ni pi̱w zam-zam. OIeh, kɛ kui̱c ɛmɔ, /ciɛ mi gääy naath ɛn ɣöö kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ cu puɔ̱nydä rɔ moc kɛ pɛ̈th kä cu jiɛcdä rɔ moc kɛ pɛ̈th ɛ /thiɛlɛ mi̱ cä ca̱r kɛ kui̱ buɔth. Cu Abu Dharr ɛ lar i̱; 'Kɛ wäär mi̱ ci̱ pay thia̱a̱ŋ, cu rɛɛk Mecca ce̱tkɛ mi̱ ci̱ dɔŋ kä cuɛ thil ram mi̱ lät tawaf gekä Kaaba, cu män da̱ŋ rɛw kärɔ̱ pal kä kuth guääyni Isaf kɛnɛ Nailah. Cu män da̱ŋ rɛw rɔ̱ thiëëk kɛ ɣä kɛ gua̱a̱th tawaf kä cua̱ wee; ‘Kuɛn ni kɛl kä kuth guääyni da̱ŋ rɛw kɛ kui̱dun da̱ŋ rɛw! ’ Cuɛ ben raar ɛn ɣöö kɛn da̱ŋ rɛw cikɛ gaak kä cukɛ ben kä ɣä. Kä cua kɛ nyɔk kɛ jiök kɛn da̱ŋ rɛw i̱; '/Ciɛ kuth baaŋ ɛmɛ mi̱ ca la̱t kɛ jiɛn kärɔa kä /cä ciötdɛ go̱r bä'. Kɛ jɔakdɛ cu män da̱ŋ rɛw jiɛɛn niɛ gua̱a̱th ɛmɔ cukɛ wee; 'Mi̱ tëëkɛ tha̱a̱ŋ nath ti̱ cäät kɛ kɔn ɛn wa̱nɛ, dënɛ luäk thiec kɛ thuɔ̱k kɛ ɣöö banɛ wut ɛmɔ ŋi̱e̱e̱c'. Cu Abu Dharr ɛ lar i̱; /Ka̱n gua̱a̱th mi̱ bäär naŋ, cu Rathul-ullah kɛnɛ Abu Bakr, tëë pay cop gua̱a̱th ɛmɔ cukɛ riŋ rɛy mään da̱ŋ rɛw tɔ̱tɔ̱. Cu Rasulullah män da̱ŋ rɛw thiec: ‘Ɛŋu mi ci tuɔɔk kä yɛ da̱ŋ rɛw? ’ Cu män da̱ŋ rɛw ɛ loc i̱; 'Tëëkɛ ram mi̱ ci̱ rɔ ri̱t -Ash-Thabi'- cuŋɛ kam Kaaba kɛnɛ kurtɛndɛ'. Kä min dɔ̱ŋ, cu Rathul-ullah ɛ thiec i̱: ‘Ɛŋu mi cɛ la̱r yɛ da̱ŋ rɛw? ’ Cu kɛn da̱ŋ rɛw ɛ loc i̱; 'Cu wut ɛmɔ ruac kɛ kɔ kɛ rieet ti jiäk ɛlɔ̱ŋ'. Kä cu gök ben kä cuɛ Päm in Bo̱o̱r cim niɛ gua̱a̱th ɛmɔ. Kɛ kɔrɛ, cuɛ tawaf la̱t kä cuɛ pal kɛɛl kɛnɛ Abu Bakr. Kɛ kɔr palä, cu Abu Dzar ben kä jääk Kuɔth kä cuɛ wee; 'Aththalamu 'Alaikum Ɣɔ Rathululla'. Rathullah thällallaɣu 'alai̱hi wathallam cuɛ loc i̱: 'Wa 'Alaika wa Rahmatullah'. Cu Abu Dharr ɛ lar i̱; 'Ɛ ɣän ram ëë nhiam ëë ci̱ jɛ ner kɛ ner ji̱ I̱thla̱m'. Kä cu Jak Kuɔth ɛ thiec i̱: ‘Ɛ ji̱n ŋa, dämaar? ’ Cu Abu Dharr ɛ loc i̱; 'Ɣän bä kä döör Ghifar, O Jak Kuɔth'. Kä cu Rathullah tetdä yiath piny. Kɛ kɔrɛ cuɛ yiɛtkɛ la̱th wi̱i̱ nhiamdɛ. Cuä jɛ lar kärɔa; 'Dɔ̱ŋ /cɛ nhɔk kɛ ɣöö bä kä thok duëël Ghifar'. Kä cua̱ jɛ go̱r ɛn ɣöö bä tetdɛ käp, duŋni̱ ɣöö cu Abu Bakr ɣä pën wä. Kɛ thuɔ̱k, jɛn ŋäcɛ ŋɔak ti ŋuan kɛ kui̱ Jaak Kuɔth mi leny ɣä puɔ̱nydä. Kɛ kɔrɛ cu jääk Kuɔth nhial wi̱cdɛ kap nhial kä cuɛ ɣä thiec i̱: ‘Niɛ gua̱a̱th in di̱i̱t, dämaar? ’ Cuä jɛ loc i̱; 'Ɣän cä te wanɛ mɛ kɛ ni̱n ti jiɛn diɔ̱k, Ɣɔ̱ɔ̱n Jak Kuɔth'. Cu Rathul-ullah ɛ nyɔk kɛ thiec i̱: ‘Ɛŋa mi mi̱eth ji̱? ’ Cuä jɛ loc i̱; ‘Thiɛlɛ mi̱ethdä mi̱ cä cam ɛ ni̱ pi̱w Zamzam. OIeh, kɛ kui̱ kä nɔmɔ, cä guic ɛ la ram mi̱ ci̱ riaw kä jiɛcdä cɛ riaw ɛ tɔt kä /cä buɔth'. Kä gök cuɛ wee: 'Pi̱w Zam-zam kɛ thuɔ̱ɔ̱k ti̱ thia̱a̱ŋ kɛ puɔ̱th kä tekɛ prötien ti̱ ŋuan ti̱ läny mi̱eth in la camkɛ'. Kä min dɔ̱ŋ cu Abu Bakr ɛ lar; 'Ɣɔ̱ɔ̱n Jak Kuɔth, nhɔk ɣä ɣöö bä jɛ moc mi̱eth kɛ wäär ɛmɛ'. Kä cu Rasulullah kɛnɛ Abu Bakr jiɛɛn dhɔɔriɛn kä cua̱ wä kɛɛl kɛ kɛ bä. Cu Abu Bakr dueldɛ lɛp kä cuɛ kɔaŋ Thaif nööŋ kɛ pɛ̈th. Ɛ jɛn mi̱eth in nhiam ëë cä cam. Kä cua̱ Abu Bakar thiec i̱ bɛ wä dhɔɔrä kä cua̱ wä niɛ gua̱a̱th ɛmɔ kä jääk Kuɔth. Cuɛ wee: ‘Ɛpuc, cua wec mi tekɛ jiɛn ti ŋuan nyuɔ̱th ɣä, min cɔali Yathrib - Medina -. Hi Abu Dzar, ji̱n nhɔki ɣöö bi ŋi̱i̱cdä la̱th kä nɛɛku? Ɛn Allah bɛ ji̱ luäk kɛ lätku kä bɛ ji̱ moc muc kɛ ɣöö ci ruacdu nöŋ naath a kɛ'. Kɛ kɔrɛ, cu Abu Dzar ben kä Unais. Kɛ kɔrɛ cu Unais ɛ thiec i̱; ‘Ɛŋu mi ci la̱t ɛn wi̱ni, ji̱n Abu Dharr? ’ Cu Abu Dharr ɛ loc i̱; 'Ɣän cä rɔ ri̱t kä I̱thla̱m kä ŋa̱thä ŋi̱i̱cni̱ Muɣammad O Unais'. Cu Unais ɛ lar i̱; ‘Kɛ thuɔ̱k, ɣän /cä ŋi̱i̱c duël Kuɔth ɛmɔ lo̱k bä. Kä ŋäcni jɛ, kɛ thuɔ̱k cä rɔ ri̱t kä I̱thla̱m kä ŋa̱thä Allah'. Kä cuakɔ wä kä man. Kä cuɛ wee i̱; ‘Ɣän nhɔakä ŋa̱thdun ɛlɔ̱ŋ. Kɛ kui̱c ɛmɔ, ɣän bä göörä ɣöö bä rɔ ri̱t kä I̱thla̱m kä bä ŋa̱th ni̱ Allah'. Kɛ kɔrɛ cuakɔ luny jɔk rɛy wecda min la thok duëël Ghifar. Ɛn wi̱ni cua kɔ ruac I̱thla̱m la̱th kä nɛy tin cieŋ rɛy wecda amäni̱ mëë cu nuthdiɛn rɔ̱ ri̱t kä I̱thla̱m. Kä kuäärdiɛn ɛ Aima bin Raɣadhah Al Ɣi̱pari̱. Kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ, cu nuth ji̱ dhɔar Ghifar wee; 'Mi̱ ci̱ Rathulullah thällallahu 'alaihi wathallam cop kä Medina, kɛ kɔrɛ banɛ rɔ̱ ri̱t kä I̱thla̱m'. Mëë ci gök cop kä Medina, cu nuthdiɛn rɔ̱ ri̱t kä I̱thla̱m kɛ jɔakdɛ. /Ka̱n gua̱a̱th mi̱ bäär naŋ kɛ kɔrɛ, cu ji̱ thuɔk duëël Aslam rɔ̱ ri̱t kä I̱thla̱m, cukɛ wee; 'Ɣɔ̱ɔ̱n Jak Kuɔth, dämanikɔn tin la ji̱ thuɔk duëël Ghifar cikɛ rɔ̱ ri̱t kä ji̱ I̱thla̱m. Kɛ kui̱c ɛmɔ, kɔn bä görnɛ ɣöö banɛ rɔ̱ ri̱t kä I̱thla̱m'. Mëë cɛ ruac ɛmɛ liŋ, cu Rasulullah thallallaahu 'alaihi wasallam ɛ lar i̱: 'A Kuoth ji̱ thuɔk duëël Ghifar pälikä kä bɛ ji̱ thuɔk duëël Aslam moc kɛ mal kɛnɛ mal'. Cuɛ kɔn la̱r [I̱thak bin Ibra̱him Al Ɣandhali̱]; Cuɛ kɔn la̱r lär [An Nadhr bin Thi̱umail]; Cuɛ kɔn la̱r [Thulɛyman bin Al Mugi̱ra]; Cuɛ kɔn [Humaid bin Hilal] la̱r duɔ̱ɔ̱p ɛmɛ duŋni̱ ɣöö tëëkɛ mi̱ ca mat thi̱n kɛ kɔr kä min cɛ lar; ‘A ɣä wä gui̱l ram in ci lat! ’ Cu Unais ɛ loc i̱; 'Wër nhiam, duŋni̱ ɣöö tit rɔ kɛ ji̱ Mecca, kɛ ɣöö kɛn ji̱ tɛ̈r kɛ ram ɛmɔ kä nyirkɛ jɛ'. Cuɛ kɔn la̱r [Muɣammad bin Al Muthanna Al 'Anbari̱]; Cuɛ ɣä jiök [Ibn Abu 'Adi] jɛn cuɛ wee; Cuɛ kɔn la̱r lär [Ibn 'Aun] kä [Ɣumaid bin Ɣi̱lal] kä ['Abdullah bin Ath Ca̱mit] jɛn cuɛ wee; [Abu Dharr] cuɛ wee; Ɣɔ̱ɔ̱n gat nyimaar, cä pal kɛ run da̱ŋ rɛw ɛ ŋot /ka̱n gök ni sallallaahu 'alaihi wasallam ni ja̱k. Cu Unais ɛ lar i̱; ‘Kä ji̱n, ji̱n guici nikä mi pal? Cu Abu Dzar ɛ loc i̱; rɛy duɔ̱p in go̱o̱r Allah ɛ'. -kɛ kɔrɛ cu ram min lat ruacdɛ lat kɛ Ɣa̱dithdɛ min ca lat ɛ Sulaiman bin Al Mughirah. Kä Hadith jɛn bä ca lat i̱; ''Kä cu kɛn da̱ŋ rɛw röm kɛ wut mi cɔali shaman, kɛ ɣöö ba thiec kɛ kui̱ raam min te kä Mecca. Duŋdɛ ɣöö, la Unais ɛ liak ni ciaŋ kɛ buɔ̱m ran amäni mëë ci wut ɛmɔ ca̱rɛ bath. Cu Unais ɛ lar i̱; amäni mëë cakɔ thɔ̱rɔ̱a̱a̱li̱kɛ ka̱n kä cuakɔ kɛ mat kɛ thɔ̱rɔ̱a̱a̱li̱kɔ. Kä Hadith ca lat i̱; kä kɛ kɔrɛ cu gök ben kä cuɛ Tawaf la̱t kä Kaaba kɛ kɔrɛ cuɛ pal jɔk maqam Ibrahim. Cu Abu Dharr ɛ lar i̱; Ɣän bä cua̱ röm kɛ jɛ kä cua̱ jɛ jiök i̱ tɛ̈thlɔaac. Ɛ ɣän ram ëë nhiam ëë ci jɛ nyuɔ̱ɔ̱r kɛ rieet ti̱ti̱; Aththalaamu 'Alaika Ɣɔ Rathululla'. Cuɛ jɛ loc i̱: ‘Wa Alaikath Thala̱m, ɛ ji̱n ŋa? Kä cua ruacdɛ lat bä; ‘Ci cieŋ ɛn wa̱nɛ mɛ niɛ gua̱a̱th in di̱i̱t? ’ Cu Abu Dharr ɛ loc i̱; 'Cɛ ni̱n da̱ŋ wäl dhie̱e̱c thuk'. Kä cu Abu Bakr ɛ lar; ‘A ɣä jakä tɛth lɔcdä kɛ wäär ɛmɛ.