Hadith Representative
Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan
Imam Muslim : 4520حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ
Atubuulidde [Haddab bin Khalid Al Azdi]; Atugambye [Sulaiman bin Al Mughirah]; Nga amaze okutuloopa [Humaid bin Hilal] okuva eri [‘Abdullah bin Ash Shamit] yagamba nti; [Abu Dzar] lumu yagamba nti; 'Edda nnyo twava mu kika kyaffe, ekika kya Ghifar. Batera okufuula omwezi haram obutaba mu mateeka, okutuusa nze ne muganda wange Unais ne maama ne tuva mu kika kyaffe. Oluvannyuma lw'ekyo, twasula ewa muganda wa maama -kojja-. Baganda ba maama waffe - ba kojja - baatuwa ekitiibwa kinene era ne batuyisa bulungi, naye ku nkomerero ekika kya muganda wa maama waffe ne kitukwatirwa obuggya. Ne bagamba muganda wa nnyaffe nti; 'Bw'oba toli waka, Unais atera okulwana n'ab'omu maka go'. Muganda wa maama waffe bwe yajja, n’atubuulira ekika kye kye kyali kyogedde, bwe tutyo ne tuyomba; ‘Mu butuufu kojja ayonoonye bulungi kojja bw’atuwadde ebbanga lino lyonna. N’olwekyo, okuva kati kyandibadde kirungi twawukana.’ Olwo ne tutandika okuteekateeka eby’okulya eby’okugenda kwaffe, ate muganda wa maama waffe n’alabika ng’anakuwavu era n’asiimuula mu maaso ge amaziga n’essaati ye ng’akuba ebiwoobe. Oluvannyuma twava ewa muganda wa maama waffe okutuusa lwe twatuuka okumpi ne Makka. Olunaku lumu Unais yafuna obutakkaanya naffe. Awo ye ne maama waffe ne bagenda ew’omulaguzi. Kyazuuse nti omulaguzi yatendereza Unais. Nga wayiseewo ekiseera kitono, Unais ne maama waffe bakomawo okukuŋŋaana naffe. Abu Dharr yagamba nti: ‘Ayi muganda wange, manya nti mmaze emyaka esatu nga nsaba nga sinnasisinkana Mubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Nze - Abdullah bin Ash-Shamit - nabuuza nti: ‘Kojja, ani gwe wasaba?’. Abu Dharr yaddamu nti: ‘Nnasaba Allah.’ Awo nze - Abdullah bin Ash-Shamit - nate nabuuza nti: ‘Awo, ludda ki lwe wayolekedde ng’osaala?’. Abu Dharr yaddamu nti: ‘Ntunuulidde obulagirizi Allah Subhanahu wa Ta’ala bw’ayagala nga nsaala. Natuuka n’okusaala essaala za Isha okutuusa ekiro lwe kyaggwa. Olwo ne ngalamira okutuusa enjuba lwe yantangaaza’. Unais yang’amba nti; ‘Njagala kuyingira mu kibuga Makka. N’olwekyo, ka ngende’. Olwo Unais n’asitula okutuusa lwe yatuuka mu kibuga Makka. Yamala ebbanga ddene nga tadda gye ndi. Nga mmaze okudda okuva mu kibuga Makkah, namubuuza nti; ‘Okoze ki eyo, Unais? ' Unais bwe yaddamu nti; ‘Nsisinkanye omusajja mu kibuga Makkah ng’alina eddiini yo ggwe Abu Dzar. Ng’oggyeeko ekyo, era yategeeza nti yasindikibwa Allah Subhanahu wa Ta’ala’. Namubuuza nti; ‘Hee Unais, abantu bamulowoozaako ki? ' Unais bwe yaddamu nti; 'Abantu bagamba nti yali muyimbi, mulaguzi, era mulogo'. Mu kiseera kino, Unais yennyini muyimbi. Unais yagambye nti; ‘Nze mpulidde okuloga kw’abalaguzi n’abalaguzi, naye si ng’omusajja oyo bye yayogera. Era nze kennyini ngezezzaako okugeraageranya ebigambo bye n’ebitabo by’abayimbi abatutumufu. Naye, mu ngeri yonna, ebigambo bye si bitontome, wadde mu ndowooza yange wadde mu ndowooza y’abalala. Allah, mazima omusajja oyo bye yayogera bituufu, era be balimba.’ Awo Abu Dharr n’agamba nti: ‘Ka ngende nsobole okulaba omuntu gw’oyogeddeko! ' Olwo ne ngenda e Makka. Mu kkubo, nasisinkana omu ku bantu b’e Makka ne mmubuuza nti: ‘Akyusizza eddiini ye - Ash-Shabi - ali ludda wa? ’ Omuntu gwe nnabuuza yansongako n’agamba nti: ‘Oyogera ki ggwe omugenyi? Ash-Shabi? ’ Olwo omuntu oyo n’ansuulira ebbumba n’amagumba okutuusa lwe nnagwa wansi ne nzirika. Abu Dharr yagamba nti: ‘Wayise ekiseera nazuukuka ne nzira mu birowoozo ng’ekibumbe ekimyufu. Olwo ne ngenda ku luzzi lwa Zamzam okugogola omusaayi okuva mu biwundu okuva ku kunsuulibwa ebbumba n’amagumba. Oluvannyuma lw’ekyo, nnanywa amazzi ga zam-zam. Kimanye, ayi muganda wange, nti nabeera eyo ennaku amakumi asatu, emisana n’ekiro nga sirina mmere yonna okuggyako amazzi ga zam-zam. OIeh, n’olwekyo, tekyewuunyisa nti mu kiseera ekyo omubiri gwange gwagejja era olubuto lwange ne lugejja katono nga siwulidde njala yonna. Abu Dharr yagambye nti; 'Mu kiro eky'omwezi omujjuvu, ekibuga Makka kyawulira nga kikalu era nga tewali muntu yenna akola tawaf okwetoloola Kaaba, abakazi babiri bokka be baali basabira ebifaananyi bya Isaf ne Nailah. Abakazi bano bombi bantuukirira mu kiseera kya tawaf ne ŋŋamba nti; ‘Mufumbirwe kimu ku bifaananyi ebibiri byombi! ' Kyazuuse nti bombi baali banyiize ne bajja gye ndi. Awo ne nddamu ne mbagamba bombi nti; 'Ekifaananyi kino si kyakolebwa mu mbaawo yokka era sikyetaaga na kumanya linnya lyayo'. Oluvannyuma abakazi bombi baagenda mangu nga bagamba nti; 'Singa waliwo abantu abamu okuva mu kika kyaffe okwetoloola wano, mazima ddala twandisabye obuyambi okuyigiriza omusajja oyo essomo'. Abu Dharr yagambye nti; Nga wayiseewo ekiseera kitono, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ne Abu Bakr, abaali baakatuuka mu kifo ekyo, badduka ne basanga abakazi bano bombi. Rasulullah yabuuza abakazi bano bombi nti: ‘Kiki ekikutawaanya mmwe ababiri? ' Abakazi bombi ne baddamu nti; 'Waliwo omukyufu -Ash-Shabi'- ayimiridde wakati wa Kaaba ne kateni yaayo'. Ekiddako, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yabuuza nti: ‘Kiki kye yagamba mmwe ababiri? ' Bombi ne baddamu nti; 'Omusajja yayogedde naffe mu bigambo eby'ennaku ennyo'. Awo Nabbi n’ajja era amangu ago n’anywegera Ejjinja eriddugavu. Oluvannyuma lw’ekyo, yakola tawaf n’okusaala ne Abu Bakr. Oluvannyuma lw’okusaala, Abu Dzar yajja eri Omubaka wa Allah n’agamba nti; 'Assalamu 'Alaikum Ayi Rasulullah'. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yaddamu okulamusa nti: ‘Wa ‘Alaika wa Rahmatullah’. Abu Dharr yagambye nti; 'Nze omuntu eyasooka okumulamusa n'okulamusa kw'Obusiraamu'. Awo Omubaka wa Allah n’abuuza nti: ‘Ggwe ani muganda wange? ' Abu Dharr yaddamu nti; ‘Nva mu kika kya Ghifar, ggwe Omubaka wa Allah’. Awo Rasulullah n’ansika omukono. Oluvannyuma lw’ekyo n’ateeka engalo ze ku kyenyi. Nagamba mu mutima gwange nti; 'Osanga tayagala kubanga nva mu kika kya Ghifar'. Olwo ne njagala okumukwata ku mukono, naye Abu Bakr n’anziyiza. Mu butuufu amanyi nnyo Omubaka wa Allah okusinga nze kennyini. Oluvannyuma lw’ekyo Omubaka wa Allah n’ayimusa omutwe n’ambuuza nti: ‘Okuva ddi mu kifo kino muganda wange? ' Naddamu nti; ‘Mmaze wano ennaku amakumi asatu ggwe Omubaka wa Allah’. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam nate yabuuza nti: ‘Ani akuliisa? ' Naddamu nti; 'Tewali mmere gyendi okuggyako amazzi ga Zamzam. OIeh, olw’ekyo, ndabika nga ssava ate n’olubuto lugejja katono era siwulira njala’. Nabbi yagamba nti: ‘Mazima amazzi ga Zam-zam gajjudde emikisa era galimu ebirungo ebizimba omubiri bingi okusinga emmere eya bulijjo’. Ekiddako Abu Bakr yagamba nti; 'Ayi Omubaka wa Allah, kiriza mmuwe emmere ekiro kino'. Olwo Rasulullah ne Abu Bakr ne basitula okugenda ewuwe era nange nagenda nabo. Abu Bakr yaggulawo ennyumba ye era amangu ago n’atufunira wayini wa Thaif. Eyo ye mmere gye nasooka okulya. Olwo nasaba Abu Bakar adde ewaabwe era nagenda butereevu ewa Omubaka wa Allah. Yagamba nti: ‘Mazima ensi yannyanjulwa n’enkindu nnyingi, kwe kugamba Yathrib - Madina -. Hi Abu Dzar, oli mwetegefu okutuusa enjigiriza zange eri abantu bo? Allah aganyule abantu bo ng'ayita mu kaweefube wo era akuwe empeera olw'okubatuusa obubaka bwo'. Oluvannyuma lw’ekyo, Abu Dzar yajja e Unais. Awo Unais n’amubuuza nti; ‘Okoze ki eyo ggwe Abu Dharr? ' Abu Dharr yaddamu nti; 'Nze nkyuse n'obusiraamu era nkkiririza mu njigiriza za Muhammad O Unais'. Unais yagambye nti; ‘Mu butuufu nange sikyawa njigiriza z’eddiini eyo. Era manya, mazima nze nkyuse mu busiraamu era nkkiririza mu Allah’. Oluvannyuma twagenda ewa maama waffe. Awo n’agamba nti; ‘Njagala nnyo eddiini yo. N’olwekyo nange njagala okusiramuka n’okukkiriza Allah’. Ekiddako twaddayo mu kibuga kyaffe eky’ekika kya Ghifar. Eyo twatuusa obubaka bw’Obusiraamu eri abantu b’ekika kyaffe okutuusa ekitundu ku bo lwe baasiramuka. Omukulembeze waabwe ye Aima bin Rahadhah Al Ghifari. Mu kiseera kino, ekitundu ky’ekika kya Ghifar kyagamba nti; ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam bw’anatuuka e Madiina, olwo tujja kukyuka mu Busiraamu’. Nabbi bwe yatuuka e Madiina, ekitundu ku bo kyasembayo okusiramuka. Nga wayiseewo ekiseera kitono, ekika ky’Abaaslam kyasiramuka, nga bagamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, baganda baffe okuva mu kika kya Ghifar bakyusizza obusiraamu. N’olwekyo, era twagala okukyukira Obusiraamu’. Ng’awulira ekigambo kino, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Allah asonyiwe ekika kya Ghifar era awe obukuumi n’emirembe eri ekika kya Aslam’. Atubuulidde [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali]; Atutegeezezza [An Nadhr bin Syumail]; Atugambye [Sulaiman bin Al Mughirah]; Atugambye [Humaid bin Hilal] ng’ayita mu kkubo lino naye waliwo eky’okwongerako oluvannyuma lw’ebyo bye yayogera; ‘Ka ngende ndabe omuntu gw’oyogeddeko! ' Unais bwe yaddamu nti; 'Genda mu maaso, naye mwegendereze abantu b'e Makka, kubanga balabe omuntu oyo era bamukyawa'. Atubuulidde [Muhammad bin Al Mutsanna Al ‘Anbari] nti; Ang’ambye [Ibn Abu ‘Adi] yagamba nti; Atuloopedde [Ibn ‘Aun] okuva ku [Humaid bin Hilal] okuva ku [‘Abdullah bin Ash Shamit] yagamba nti; [Abu Dharr] yagamba nti; Ayi muganda wange, mmaze emyaka ebiri nga nsaala nga Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam tannasindikibwa. Unais yagambye nti; ‘Awo bw’oba osaba otunuulidde wa? Abu Dzar n’addamu nti; mu kkubo Allah ly’ayagala’. -olwo omunyumya n’anyumya Hadith ye okusinziira ku Hadith ya Sulaiman bin Al Mughirah. Mu Hadith era kigambibwa nti; 'Awo bombi ne basisinkana omusamize, okubuuza ku muntu eyali e Makka. Kyokka Unais bulijjo yatenderezanga amaanyi g’omuntu oyo okutuusa omusamize lwe yabula endowooza ye. Unais yagambye nti; okutuusa lwe twaddira eŋŋamira ze ne tuzigatta n’eŋŋamira zaffe. Mu Hadith kigambibwa nti; awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam sallallaahu ‘alaihi wasallam yajja nakola Tawaf ku Kaaba olwo n’asaala emabega wa maqam wa Ibrahim. Abu Dharr yagambye nti; Era namusisinkana sallallaahu 'alaihi wasallam ne mmulamusa. Nze omuntu eyasooka okumulamusa n’ebigambo; Assalaamu ‘Alaika Ayi Rasulullah’. Yaddamu nti: ‘Wa Alaikas Salam, ggwe ani? Era ebyogerwako bye bigambo bye; ‘Okuva ddi lw’obeera wano? ' Abu Dharr yaddamu nti; 'Ennaku ziweze kkumi na ttaano'. Awo Abu Bakr n’agamba nti; ‘Ka mmusanyusa ekiro kino.