Hadith Representative
Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan
Imam Muslim : 4520حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ
Yandi me zabisa beto [Haddab bin Khalid Al Azdi]; Yandi me zabisa beto [Suliman bin Al Mughirah]; Na nima ya kupesa beto [Humaid bin Hilal] rapore ya me katuka na [‘Abdullah bin Ash Shamit] yandi tubaka nde; [Abu Dzar] tubaka kilumbu mosi nde; ‘Banda ntama beto yambulaka dikanda na beto, dikanda ya Ghifar. Mbala mingi bo vandaka kusala nde ngonda ya haram kuvanda ve nsiku, tii kuna mono, mpangi na mono Unais, ti mama na mono katukaka na dikanda na beto. Na nima ya mambu yina, beto vandaka kuzinga na nzo ya mpangi ya mama na beto -noko-. Bampangi ya mama na beto - ba tata-bakala - vandaka kuzitisa beto mingi mpi kusadila beto mambu mbote, kansi na nsuka dikanda ya mpangi ya mama na beto kumaka kuwila beto kimpala. Bavova kwa mpangi a ngudi eto vo; 'Ntangu nge kele ve na nzo, Unais ke nwanaka mbala mingi ti dibuta na nge'. Mpangi a ngudi eto vava kayiza, watuzayisa dina kavovele kanda diandi, muna kuma kiaki twaswana; ‘Ya kieleka, noko me bebisa mambote yina noko me pesa beto ntangu yai yonso. Oh, yau yina, banda ntangu yai, yau kele mbote kana beto kwenda kaka na nzila na beto ya kuswaswana'. I bosi, twayantika kubika lekwa ya kwenda, ekolo mpangi a ngudi eto wakala ye kiadi yo sukula e ndose andi yazala ye mansanga ye nlele andi ekolo kadila. Nsuka-nsuka beto katukaka na nzo ya mpangi ya mama na beto tii kuna beto kumaka pene-pene ya Mecque. Kilumbu mosi, Unais wakana ve ti beto. I bosi, yandi yo ngudi eto bayenda kwa nkwa nlongo. Yo monanaka nde shaman yina sikisaka Unais. Ke vavioka kolo ko, Unais yo ngudi eto bavutuka mu kala yeto. Abu Dharr tubaka nde; ‘O mwana ya mpangi na mono, pardo zaba nde mono vandaka kusamba bamvula tatu na ntwala ya kukutana ti Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Mono -Abdola bin Ash-Shamit- yulaka; ‘Tonton ke sambaka nani? ’ Abu Dharr wavutula vo; 'Mu ke samba Allah'. Na nima mono - Abdullah bin Ash-Shamit - yulaka diaka; ‘Kana yo kele mutindu yina, ebuna nki ndambu noko ke talaka ntangu yandi ke sambaka? ’ Abu Dharr wavutula vo; ‘Mono ke talaka na nzila yina Allah Subhanahu wa Ta’ala ke zolaka ntangu mono ke sambaka. Nkutu mono vandaka kusamba bisambu ya Isha tii na nsuka ya mpimpa. Na nima mono lalaka tii kuna ntangu vandaka kusema na zulu na mono’. Unais wavova kwa mono vo; ‘Mu ke zola kukota na mbanza Mecque. Muna kuma kiaki, yambula ngienda’. I bosi, Unais wayenda kwenda yavana kalwaka muna mbanza Meca. Yandi vutukaka ve na mono na nsungi ya nda. Na nima ya kuvutuka na mbanza Makka, mono yulaka yandi nde; ‘Inki nge me sala kuna, Unais? ’ Unais wavutula vo; ‘Mono me kutanaka ti muntu mosi na mbanza Makkah yina kele ti dibundu mosi ti nge, O Abu Dzar. Katula mambu yina, yandi tubaka mpi nde yandi tindamaka na Allah Subhanahu wa Ta’ala’. Mono yulaka yandi nde; ‘Hei Unais, inki bantu ke yindula sambu na yandi? ’ Unais wavutula vo; ‘Bantu ke tubaka nde yandi vandaka poete, nganga-nkisi, mpi nganga-nkisi’. Na ntangu yina, Unais yandi mosi kele poete. Unais wavova vo; ‘Mono me waka bandosi ya bashaman mpi ya banganga-nkisi, kansi yo kele ve bonso mambu yina bantu yina ke tubaka. Mpi mono mosi me mekaka kufwanisa bangogo na yandi ti bisalu ya bapoete ya me zabanaka mingi. Kansi, ata mpidina, mambu yina yandi tubaka vandaka ve poemi, yo vanda na mabanza na mono to na mabanza ya bantu ya nkaka. Na zina ya Allah, kieleka mambu ya bantu ke tubaka kele kieleka, mpi bo bantu me tubaka luvunu’. I bosi Abu Dzar wavova vo; ‘Bika mono kwenda kumona muntu yina nge tubilaka! ’ I bosi, yayenda kuna Meca. Na nzila, mono kutanaka ti muntu mosi ya ke zingaka na mbanza Makka mpi mono yulaka nde; ‘Wapi muntu yina me baluka na dibundu - Ash-Shabi -? ’ Muntu ya mono yulaka ntete songaka mono diboko, mpi tubaka nde; ‘Inki nge ke tuba, O nzenza? Shabi ya putulu? ’ I bosi, muntu ndioyo untubidi e ntoto ye mikwa yavana yabwa yo lemba. Abu Dharr tubaka nde; ‘Na nima ya mwa ntangu mono . ee telama mpi telama bonso kiteki ya mbwaki. Na nima, mono kwendaka na dibulu ya masa ya Zamzam sambu na kukatula menga yina vandaka na mputa yina mono bakaka sambu mono losaka ntoto ya tuma mpi mikwa. Na nima, mono vandaka kunwa masa ya zam-zam. Zaba, e mwana ya mpangi na mono, nde mono vandaka kuzinga kuna bilumbu makumi tatu, mpimpa ti mwini kukonda madia katula kaka masa ya zam-zam. OIeh, muna kuma kiaki, ke diasivi ko vo muna kolo kiakina nitu ame yakala ye mafuta ye vumu kiame kiakala ye mafuta makete lembi mona nzala. Abu Dharr tubaka nde; ‘Na mpimpa mosi ya ngonda ya mvimba, mbanza Mecque vandaka kuwa nde yo me bikala mpamba mpi ata muntu mosi ve vandaka kusala tawaf na nziunga ya Kaaba, bankento zole mpamba vandaka kusamba biteki ya Isaf ti Nailah. Bankento yina zole pusanaka pene-pene na mono na ntangu ya tawaf mpi mono tubaka nde; ‘Beno kwela kaka kiteki mosi na kati ya biteki zole sambu na beno zole! ’ Diamoneka vo yau awole bafunga makasi yo kwiza kwa mono. I bosi, yavova diaka kwa yau awole vo; ‘Keti kiteki yai me salama kaka ve na mabaya mpi mono kele nkutu ve na mfunu ya kuzaba zina na yo’. Nsuka-nsuka bankento yina zole katukaka mbala mosi na kutubaka nde; 'Kana kaka bantu ya nkaka ya mutindu na beto vandaka na nziunga ya kisika yai, beto zolaka kulomba kibeni lusadisu sambu na kulonga muntu yina dilongi'. Abu Dharr tubaka nde; Ke vavioka kolo ko, Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam ye Abu Bakr, ana batuka lwaka vana fulu kiokio, bawanana ye akento wole awaya. Rasulullah yulaka bankento yina zole nde: ‘Inki mambu me kumina beno zole? ’ Akento wole bavutula vo; ‘Kuna muntu mosi ya me balula ntima -Ash-Shabi’- me telama na kati ya Kaaba ti rido na yo’. Na nima, Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam yulaka nde: ‘Inki yandi tubilaka beno zole? ’ Bo zole vutulaka nde; ‘Muntu yina tubilaka beto na bangogo ya mawa mingi’. I bosi Ntumwa wayiza ye mbala mosi wavana e beze kwa Ditadi dia Ndombe. Na nima ya mambu yina, yandi salaka tawaf mpi sambaka ti Abu Bakr. Na nima ya kisambu, Abu Dzar kwisaka na Ntumwa ya Allah mpi tubaka nde; 'Asalamu 'Alaikum O Rasulullah'. Mfumu ya Nzambi pesaka mvutu na mbote yina: ‘Wa ‘Alaika wa Rahmatullah’. Abu Dharr tubaka nde; ‘Mono vandaka muntu ya ntete yina pesaka yandi mbote ti mbote ya ki-Islam’. Na nima, Ntumwa ya Allah yulaka nde: ‘Nge nani, mpangi na mono? ’ Abu Dharr wavutula vo; 'Mono me katuka na dikanda ya Ghifar, O Ntumwa ya Allah'. Na nima, Rasulullah pesaka mono diboko. Na nima yandi tulaka misapi na yandi na mbunzu na yandi. Mono kuditubilaka nde; ‘Mbala yankaka yandi kezolaka yo ve sambu mono mekatukaka na dikanda ya Ghifar’. Na nima, mono zolaka kusimba diboko na yandi, kansi Abu Bakr kangaka mono nzila. Nkutu, yandi me zaba mambu mingi ya me tala Ntumwa ya Allah kuluta mono mosi. Na nima ya mambu yina, Ntumwa ya Allah tombulaka ntu na yandi mpi yulaka mono nde: ‘Banda nki ntangu nge kele na kisika yai, mpangi na mono? ’ Mono vutulaka nde; ‘Mu me kuma awa bilumbu makumi tatu, O Ntumwa ya Allah’. Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam yulaka diaka nde: ‘Nani ke disaka beno? ’ Mono vutulaka nde; ‘Ke vena madia ko kwa mono, katula kaka maza ma Zamzam. OIeh, sambu na yau, mu ke monana mafuta-mafuta mpi divumu na munu kele mwa mafuta-mafuta mpi mu ke waka ve nzala'. Profete tubaka nde: ‘Masa ya Zam-zam me fuluka kibeni ti balusakumunu mpi yo kele ti baproteine mingi kuluta madia ya mpamba’. Na nima Abu Bakr tubaka nde; 'O Ntumwa ya Allah, bika mono pesa yandi madia bubu na mpimpa'. I bosi Rasulullah ye Abu Bakr bayenda kuna nzo au ye mono mpe yayenda yau. Abu Bakr kangulaka nzo na yandi mpi mbala mosi yandi bakaka vinu ya Thaif sambu na beto. Ediadi i madia mantete yadia. Na nima mono lombaka Abu Bakar na kuvutuka na nzo mpi mono kwendaka mbala mosi na Ntumwa ya Allah. Yandi tubaka nde: ‘Ya kieleka, bo songaka mono insi mosi ti banti mingi ya dati, disongidila Yathrib - Medina -. Mbote Abu Dzar, keti nge kele na luzolo ya kuzabisa malongi na mono na bantu na nge? Bika Allah kusadisa bantu na nge na nzila ya bikesa na nge mpi kupesa nge lufutu sambu nge me nata nsangu na nge na bantu . a bo'. Na nima ya mambu yina, Abu Dzar kwisaka na Unais. I bosi, Unais wanyuvula vo; ‘Inki nge me sala kuna, O Abu Dharr? ’ Abu Dharr wavutula vo; ‘Mono me baluka na dibundu ya Islam mpi mono ke kwikilaka na malongi ya Muhammad O Unais’. Unais wavova vo; ‘Na kutuba ya mbote, mono mpi kemengaka ve malongi ya dibundu yina. Mpi zaba, kieleka mono me baluka na Islam mpi mono ke kwikilaka na Allah’. I bosi twayenda kwa ngudi eto. I bosi, wavova vo; ‘Mono ke zolaka mingi dibundu na beno. Muna kuma kiaki, mono mpe nzolele kituka muna dibundu dia Islam yo kwikila muna Allah’. I bosi twavutuka kuna mbanza eto ya kanda, kanda dia Ghifar. Kuna beto vandaka kuzabisa nsangu ya dibundu ya Islam na bantu ya dikanda na beto tii kuna ndambu na bo kumaka dibundu ya Islam. Ntwadisi na bau kele Aima bin Rahadhah Al Ghifari. Na ntangu yina, ndambu ya dikanda ya Ghifar tubaka nde; 'Ntangu Rasulullah ta kuma na Medina, pana beto ta baluka na dibundu ya Islam'. Ntangu Ntumwa kumaka na Medina, nsuka-nsuka ndambu na bo kumaka Bamizilma. Ke kolo ko, kanda dia Aslam dia kituka se dibundu dia Islam, dia vova vo; ‘O Ntumwa ya Allah, bampangi na beto ya dikanda ya Ghifar me kota na dibundu ya Islam. Muna kuma kiaki, yeto mpe tuzolele kituka muna dibundu dia Islam’. Na kuwaka mambu yai, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Bika nde Allah kulolula dikanda ya Ghifar mpi kupesa lutaninu ti ngemba na dikanda ya Aslam’. Yandi me zabisa beto [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali]; Yandi me zabisa beto [Muntu mosi ya Nadhr bin Syumail]; Yandi me zabisa beto [Suliman bin Al Mughirah]; Me zabisa beto [Humaid bin Hilal] na nzila yai kansi kele ti kima ya nkaka ya bo me yika na nima ya mambu yina yandi tubaka; ‘Bika mono kwenda kumona muntu yina nge tubilaka! ’ Unais wavutula vo; ‘Kwenda, kansi keba na bantu ya Mecque, sambu bo kele bambeni ya muntu yina mpi bo ke mengaka yandi’. Yandi me zabisa beto [Muhammad bin Al Mutsanna Al ‘Anbari]; Me songa mono [Ibn Abu ‘Adi] yandi tubaka nde; Yandi me pesa beto [Ibn Aun] katuka na [Humaid bin Hilal] katuka na [Abdullah bin Ash Shamit] yandi tubaka nde; [Abu Dharr] tubaka nde; O neveu na mono, mono ke samba bamvula zole na ntwala nde Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam kutinda. Unais wavova vo; ‘Ebuna, wapi nge ke tala ntangu nge ke samba? Abu Dzar wavutula vo; na nzila yina Allah ke zola’. -na nima, ntendula ke tela Hadith na yandi na kutadila Hadith ya Sulaiman bin Al Mughirah. Muna Hadith divovelwanga mpe vo; ‘I bosi yau awole bawanana ye shaman, mu yuvula mu kuma kia muntu wakala kuna Mecca. Kansi, Unais vandaka kusikisa ntangu yonso ngolo ya muntu yina tii kuna shaman vandaka kuvidisa ngindu na yandi. Unais wavova vo; tii kuna beto bakaka bashamo na yandi mpi beto vukisaka yo ti bashamo na beto. Muna Hadith divovelwanga vo; na nima Ntumwa Sallallahu Sallallaahu Sallallahu Sallallahu Sallallahu Sallallahu Sallallahu kwisaka mpi salaka Tawaf na Kaaba na nima yandi sambaka na nima ya maqam ya Ibrahim. Abu Dharr tubaka nde; Mono mpi kutanaka ti yandi mpi mono pesaka yandi mbote. Mono muntu ya ntete pesaka yandi mbote ti bangogo yai; Asalaamu 'Alaika O Rasulullah'. Yandi vutulaka nde: ‘Wa Alaikas Salam, nge kele nani? Bo tubilaka mpi bangogo na yandi; ‘Tuka nkia ntangwa ozingilanga ova fulu kiaki? ’ Abu Dharr wavutula vo; 'Yau me sala bilumbu kumi na tanu'. I bosi Abu Bakr wavova vo; ‘Bika mono yamba yandi bubu na mpimpa.