- Haji dan Umrah Maqam Ibrahim Nabi membaca surat Al-Kafirun dan Al-Ikhlas pada dua rakaat thawaf di belakang Maqam Ibrahim

Nabi membaca surat Al-Kafirun dan Al-Ikhlas pada dua rakaat thawaf di belakang Maqam Ibrahim

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ حَاتِمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الْمَدَنِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَحَضَرَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ نَفَذَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا والْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَقَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدٍ أَبَدٍ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ لِلَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحِلُّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةً قَالَ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا كُلُّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابُ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ وَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْ

Mëë cɛ kɔn [Abu Bakr bin Abu Thyai̱ba] kɛnɛ [I̱thak bin Ibra̱him] la̱r ŋɔak diaal kä [Ɣa̱tim] cuɛ wee, - [Abu Bakr] cuɛ wee- Mëë cɛ kɔn la̱r [Ɣa̱tim bin I̱thma̱il Al Madani] kä [Ja’par bin Muɣammad] kä [gua̱n] cuɛ wee; Cuɔ̱kɔ ben dhɔɔr [Jabir bin Abdullah], kɛ kɔrɛ cuɛ kɔ thiec kɛl kɛl i̱ ciöötkɔ ɛŋu. Mëë ci gua̱a̱thdɛ cop, cua̱ wee ciötdä ɛ Muɣammad bin Ali̱ bin Ɣuthein. Cuɛ button in te nhial kɛnɛ min te piny bieydä lɛp. Kä cuɛ tetdɛ la̱th kam gɔ̱ɔ̱kä da̱ŋ rɛw. Kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ, ŋotdä ɛ ŋuɛ̈t. Niɛ wanɔ cuɛ wëë i̱, ''Nhɔakɛ jɛ, gat dämaar, thiec min go̱o̱ri thiec''. Kä ɛnɔ cua jɛ thiec. Cuɛ wä ɛ la cɔr. Mëë ci gua̱a̱th palä cop, cuɛ cuɔ̱ŋ wi̱i̱ thaak palä min la naŋɛ jɛ kɛɛl ni ciaŋ. Gua̱thni̱ diaal tin la la̱thɛ thän palä wi̱i̱dɛ, la gëëkdɛ a ŋot kɛ mi̱ thi̱ääŋ kɛ jɛ kɛ ɣöö kuiy thän palä ɛmɔ. Cuä jɛ thiec i̱, ‘Läri jɛ ɣä ɛn ɣöö ci jääk Kuɔth (jääk Kuɔth) Hajj la̱t i̱di. Cuɛ ruac kɛ tetkɛ kä cuɛ yiɛtkɛ da̱ŋ bäŋuan käp. Cuɛ wee i̱; Cuɛ cieŋ kä Medina kɛ run bäŋuan, duŋdɛ ɣöö /ke̱nɛ ni̱ wä kä Hajj. Kä cuɛ lar ɛn ɣöö kɛ ruɔ̱n wäl bɛ wä kä Hajj. Kɛ kui̱ kä nɛmɛ, cu naath ben kɛ buɔ̱n mi̱ di̱i̱t kä Medina, go̱o̱r kɛn ɣöö bi̱ kɛ rɔ̱ mat kɛ gök sallallaahu 'alaihi wasallam kɛ ɣöö bi̱kɛ lät ti̱ gɔw la̱t ce̱tkɛ lätkɛ. Kä cuakɔ wä kɛɛl kɛ jɛ. Mëë cɛ cop kä Dzulhulaipa, cu Athma' bint Ɣumais gatdɛ dap, Muɣammad bin Abu Bakr. Cuɛ lar ɛn ɣöö ba gök thiec i̱ ɛŋu mi bɛ la̱t - kɛ kui̱ dapä -. Kɛ kui̱ ɛmɔ cuɛ wee: ‘Käpni rɔ piny kä lätni napkindu. Kä kɛ kɔrɛ biɛ nyɔk kɛ la̱th bieyni ihram'. Rathulullah thallallaahu 'alaihi wathallam cuɛ pal kɛ rak'ani̱ rɛw kä Dzulhulaipah möthki̱, kɛ kɔrɛ cuɛ wä wi̱i̱ thɔ̱a̱a̱ldɛ min cɔali̱ Kashwa. Kɛ kɔr kä mëë cä cop kä Baida`, cua̱ ɣä guic kɛɛliw, nɛy ti ŋuan ti guɔ̱ɔ̱rkɛ jɛ, jälkɛ wi̱i̱dɛ kɛnɛ ja̱lɛ, kui̱c kɛl kɛnɛ jɔkdɛ. Kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ, cu Kuran -nyuuth- ben piny, gua̱a̱th ëë cu gök sallallaahu 'alaihi wasallam luɔtdɛ ŋa̱c thi̱n, min lot ni̱ ɣöö ɛ ŋuɔ̱t kɛ kui̱ lätni̱ tin banɛ la̱t. Kä cuɛ rɔal kɛ jɔw mi̱ di̱i̱t kɛ kuën talbiyah: ''LABBAIKA ALLAHUMMA LABBAIKA LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIKA INNALƔAMDA WAN NI'MATA LAKA WALMULKU LAA SYARIIKA LAKA -Ɣän luɔ̱thä ŋuɔ̱tku, Ɣɔ̱ɔ̱n Allah, ɣän luɔ̱thä jɛ, I obey. Thilɛ raan kɛɛl kɛ ji̱, ɣän luɔ̱thä ŋuɔ̱tku; kɛ thuɔ̱k liak kɛnɛ nhök kɛ nyinku, ce̱tkɛ kuäär, ji̱n thilɛ ji̱ kɛɛl, ɣän luɔ̱thä ŋuɔ̱tku-'. Kä ɛnɔ nɛy ti ŋuan bä tekɛ talbiyah ce̱tkɛ talbiyah ëë ca la̱t ɛ gök Kuɔth. Kä gök sallallaahu 'alaihi wasallam /känɛ kɛ pën ɣöö ba kuɛn, kɛ thuɔ̱k cukɛ kuɛn ni ciaŋ. Kä min görnɛ ɛ ɣöö banɛ Hajj la̱t kärɔa, kä /ka̱nɛ ni ŋa̱c kɛ kui̱ Umrah ŋotdɛ. Kɛ kɔr kä mëë cɛ cop kä Baitullah, cuɛ cim kɛl kä gëëkni̱kɛ -hajar Aswad-, kɛ kɔrɛ cuɛ Tawaf la̱t, cuɛ riŋ ni̱ kä diɔ̱k kä cuɛ ja̱l ni̱ kä ŋuaan. Kä cuɛ ŋot kɛ mi̱ wëë kä Maqam. Ibrahim 'Alais Thalam, kɛ kɔrɛ cuɛ cio̱o̱k kuɛn: 'La̱tdɛ gua̱a̱th palä Ibrahim..'. -Al Bakara: 125-. Kä cuɛ makam la̱th kam Baitullah. Kä niɛ gua̱a̱th ɛmɔ cu gua̱n ɛ lar ɛn ɣöö cu gök in ca lat rɛy palädɛ kuɛn i̱: ‘QUL HUWALLAHU AHADL...’ -Al Ikhlas: 1-4-. Kä:'KUUL YAA AYYUƔAL KAAPIRUUN.'. -Al Kapi̱run: 1-6-. Kä cuɛ luny jɔk kä thok duëël Kuɔth - cuɛ Aswad duäc - kä cuɛ jɛ cim bä. Kä kɛ kɔrɛ cuɛ wä kɛ rɛy thi̱i̱kä, cuɛ wä kä Capa. Kɛ kɔr kä mëë cɛ thia̱k kɛ pääm Thapa cuɛ cio̱o̱k kuɛn: 'Ɛpuc,kä Sa'i̱ kam Thapa kɛnɛ Marwah kɛn kɛ ti̱ nyooth di̱t Kuthni̱ Allah..'. -Al Bakara: 1589-. Ɛn wanɔ cuɛ jɛ tok kɛ mi lätdɛ ni ruaacni Kuɔth. Kä ɛnɔ cuɛ wä wi̱i̱ pa̱a̱m mi cɔal i̱ Capa. Kɛ kɔr kä mëë cɛ Baitullah nɛn, jɛn cuɛ rɔ ri̱t kä Qibla kä cuɛ Allah moc kɛ Kuoth kɛl kä cuɛ jɛ liak. Kä cuɛ kuɛn i̱: ‘LA . A ILAAHA ILAALLAH WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU LAHUL MULKU WA LAHUL ƔAMDU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI`IN QADIIR LAA ILAAHA ILLALLAH WAHDAHU ANJAZA WA'DAHU WANASHARA 'ABDAHU WAHAZAMAL AHZATHreship ɛ kärɔa, Jɛn thilɛ jɛ kɛɛl, Jɛn tekɛ kuäär kɛnɛ liak kɛɛliw, kä jɛn ɛ jɛn Leny Buɔ̱mdɛ ti Diaal wi̱i̱ ŋɔaani diaal. Thiɛlɛ Kuoth mi tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ kɛ ɣöö ba jɛ pal ɛ ni Allah kärɔa, min la tiɛtkɛ ruaacnikɛ kä luäkɛ la̱a̱tkɛ kä däk ji̱ tɛ̈rɛ. Kä cuɛ pal. Kä nyɔk tahlil kä diɔ̱k. Kä cuɛ ben piny kä Marwa. Mëë cɛ cop rɛy lo̱o̱lä, cuɛ riŋ. Kä kɛ kɔrɛ, cuɛ rɔ ri̱t kä Marwa Hill gua̱a̱th ëë wëë kɛ mi̱ bëë jɔk. Kɛ kɔr kä mëë cɛ cop kä Marwa Hill, cuɛ la̱t ëë cɛ la̱t kä Safa Hill la̱t. Mëë cɛ thuɔ̱k kɛ sa'idɛ kä Marwa Hill, cuɛ wee: 'Mi /ka̱n min cä la̱t la̱t, /cä Hadya dee nööŋ kä /cä jɛ dee jakä Umrah'. Kä cu Thura̱ka bin Malik bin Ju’thyum wee, ‘Ɣɔ̱ɔ̱n, Rathululla! Ɛ kui̱ runä ɛmɛ kärɔa kiɛ ɛ kui̱ runä amäni cäŋ kɛl?’ Rathulullah shallallahu 'alaihi wasallam cuɛ tetdɛ min dɔ̱ŋ la̱th nhial kä cuɛ wee: 'Matdɛ Umrah rɛy Ɣa̱j. Kä mat Umrah rɛy Hajj, /ciɛ jɛn! Määni̱ amäni cäŋ kɛl'. Kä niɛ gua̱a̱th ɛmɔ cu Ali ben kä Yemen nööŋɛ ley ti̱ ba thöp muc kä göök tin ca gɔ̱r i̱ sallallaahu 'alaihi wasallam. cuɛ Fatima jek ɛ la ram mi tahallul; cuɛ bieyni ti ca moc kɛ biɛl la̱th kä ca wäŋkɛ kum. Cu Ali jɛ lo̱k i̱ bɛ la̱t ɛmɔ la̱t. Cu Fatima ɛ loc i̱, ''Gua̱n puɔ̱nydɛ ɛ jɛn ëë la̱r ɣä i̱ bä nɛmɛ la̱t'. Cu Ali wee; Kä ɛnɔ cua̱ wä kä göök tin ca gɔ̱r i̱ sallallaahu 'alaihi wasallam kɛ ɣöö bä fatwa thiec kɛ kui̱ lätni̱ Fatima. Cuä jɛ la̱r lär ɛn ɣöö cä jɛ gaŋ ɛn ɣöö bɛ nɔmɔ la̱t. Cuɛ wee bä: 'Fathimah ɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ'. Kä cuɛ thiec: ‘Ɛŋu mi kuɛn mi go̱o̱ri ɣöö bi Hajj la̱t?’ Cu Ali wee; Cuä jɛ loc: 'Ɣɔ̱ɔ̱n Allah, ɣän göörä ɣöö bä Ɣa̱jj la̱t ce̱tkɛ min ca nyoth ɛ Ja̱kdu'. Cu Ali ɛ thiec i̱, 'Kä ɣän cä hwankurban nööŋ, ɛ ŋu?' Cuɛ loc i̱: '/Cu tekɛ tahallul'. Cu Ja'far ɛ lar; Kä pek hadya min ca nööŋ ɛ Ali kä Yemen kɛnɛ min ca nööŋ ɛ göök sallallaahu 'alaihi wasallam cuɛ tekɛ kuɔ̱r kɛl. Kä nɛy diaal tin te rɛy bunä cukɛ tekɛ tahallul kɛnɛ ca̱p mi̱ ca thɛm, ɛ ni̱ gök sallallaahu 'alaihi wasallam kɛnɛ nɛy tëë nööŋkɛ hadya kɛɛl kɛ jɛ. Mëë ci cäŋ Tarwiyah - cäŋkä bädäk kä Dzulhijjah - cop, cukɛ wä kä Mina kɛ ɣöö ba Hajj wä la̱t. Rathullah thallallaahu 'alaihi wathallam cuɛ thurbildɛ naŋ. Ɛn wi̱ni̱ cuɛ pal ni̱ Dhuhr, kɛnɛ Asr, kɛ Maghrib, kɛ Isha kɛnɛ pal Fajr. Kä cuɛ li̱ep kɛ gua̱a̱th mi tɔt amäni mëë ci cäŋ ben; Kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ cuɛ naath ja̱k kɛ nhiam kä Nami-ra kɛ ɣöö bakɛ wä nyuur ɛn wi̱ni. Kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ, cu Quraysh ɛ car i̱ jɛn bɛ cuɔ̱ŋ ɛ jɔc kä Mash'aril Haram - ɛ pääm mi̱ te rɛy Muzdalifah - ce̱tkɛ min la nɛy tin /thiɛl ŋäc ɛ la̱t ni̱ ciaaŋ. Duŋni̱ ɣöö cuɛ ben raar i̱ jɛn cuɛ ŋot kɛ mi̱ wëë kä Arafat. Mëë cɛ cop kä Nami-ra, cuɛ naath jek cikɛ kɛmɛni yiath piny. Kä cuɛ cuɔ̱ŋ kɛ ɣöö bɛ lɔ̱ɔ̱ŋ ɛn wi̱ni. Mëë ci cäŋ cop, cuɛ ŋot kɛ mi̱ jiɛcɛ rɔɔdɛ. Mëë cɛ cop rɛy thɔ̱ɔ̱li, cuɛ ruac lat: ‘Ɛpuc, wuɔ̱th riɛm kɛnɛ ka̱n kuak ran dɔ̱diɛn ɛ mi /ci rɔ lot, ce̱tkɛ min ɛ mi /ci rɔ lot ɛn ɣöö bi ko̱r tɛr kɛ cäŋ ɛmɛ, kɛ pay ɛmɛ, kɛnɛ rɛy wec ɛmɛ. Ɣän göörä ɣöö bä ŋa̱c, tin diaal tin ŋuäny Jahiliyah ca kɛ woc rɛy ŋuɔ̱tni̱kä, amäni̱ riɛm ëë ca thöp kɛ gua̱a̱th Jahilijah. Kä riɛm ëë cä thöp kɛ nhiam ɛ riɛm Ibn Rabi’ah bin Harith mëë ca cam ɛ Bani Sa’ad, kɛ kɔrɛ cua jɛ näk ɛ Huzail. Kä inɔ bä, cä thɔ̱l jahiliyah woc; Min cä woc kɛ nhiam ɛ yio̱w tin caa ka̱m raar ɛ Abbas bin Abdul Muttalib. Kɛ thuɔ̱k, bä yio̱w diaal woc. Kä ɛnɔ /cu dual kɛ män. Dɔ̱ŋ deri kɛ naŋ ala ŋa̱th Allah, kä kɛn kɛ ŋuɔ̱t kɛ kui̱du kɛ luɔ̱th ŋuɔ̱tni . Alla. Kɛ kɔrɛ, bi tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ kɛ kui̱diɛn, ɛ ɣöö /cikɛ nɛy kɔ̱kiɛn bi nhɔk ɛn ɣöö bikɛ cieŋ rɛy matdu. Mi cikɛ ŋuɔ̱t ya̱r, ma̱k kɛ kɛ duɔ̱ɔ̱p mi /ci naath dee ya̱r. Kä kɛ kui̱du, tekɛ kɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ kɛ kui̱du. Ɛ jɛn ɣöö mi̱eth kɛnɛ bieyni tin ro̱ŋ. Ɣän cä yɛ la̱th lät kɛ kui̱ teekä, min, mi wä yɛn ɛ guɔ̱ɔ̱r, ɛ jɛn Kur’an. Kä ba yɛ thiec diaal kɛ kui̱dä, kä bia jɛ loc i̱di?’ cu kɛn ɛ loc i̱: ‘La̱tnɛ jɛ ɛn ɣöö ci ruac ɛmɔ lat kɛ thuɔ̱k, ci lätku thuk kä ci kɔ moc ruac’. Kä cuɛ lar, cuɛ yiɛtdɛ kap nhial nhial kä cuɛ naath nyuɔ̱th naath: ''Ɣɔ̱ɔ̱n, Allah, neen, O Allah, neen, O Allah, neen'. Kɛ kɔrɛ, cuɛ naath cɔl kɛ pal, kɛ kɔrɛ cuɛ qamat, kɛ kɔrɛ cuɛ pal Zhuhur pal. Kä kɛ kɔrɛ ba qamat nyɔk kɛ pal kɛnɛ pal Asr mi̱ thiɛl pal sunnah kamdiɛn da̱ŋ rɛw. Kɛ kɔr kä nɔmɔ, cuɛ ŋot kɛ ja̱lɛ wëë gua̱a̱th wukuɔ̱p. Mëë cɛ cop ɛn wi̱ni, cu thɔ̱l Qashwa cuɔ̱ŋ gua̱a̱th mi̱ tekɛ pääm kä cu nɛy tin ja̱l te nhiamdɛ. Cuɛ guic ni̱ Qibla, kä cuɛ cuɔ̱ŋ amäni mëë ci̱ cäŋ ku thuŋ wä piny kä cu megaphone in lual bath. Cuɛ ŋot kɛ mi̱ jälɛ kɛ ja̱lɛ, kä cuɛ Usamah naŋ jɔkdɛ, kä jɛn puɔ̱nydɛ cuɛ ruac kɛ kui̱dɛ. Cuɛ thɔ̱l Qashwa Camel ŋok, amäni̱ mëë ci̱ wi̱cdɛ thia̱k kɛ thi̱ëëk kɛ thɔ̱l. Cuɛ wee kɛ nyuuth tetdä: 'Dämaari, pälɛ rɔ̱ piny, pälɛ piny'. Gua̱thni diaal tin la wëë cop wi̱i̱ pa̱a̱m, la lony thɔ̱rɔ̱l ɛmɔ kä mi tɔt, kɛ ɣöö bɛ kulɛ thia̱k kɛ kɔt. Mëë cɛ cop kä Muzdalifah cuɛ pal Maghrib kɛnɛ pal Isha' kɛ cɔal kɛl kɛ pal kɛnɛ qamat rɛw ɛ thiɛl pal sunnah kamdiɛn. Kä cuɛ niɛɛn amäni bak ɣɔaa. Mëë ci gua̱a̱th Fajr cop, cuɛ pal Fajr kɛ Adhan kɛl kɛnɛ qamat kɛl. Cuɛ rɔ yuɔr piny kɛ thɔ̱l Qaswa kä cuɛ ŋot kɛ mi̱ wëë kä Mash’aril Haram. Mëë cɛ cop ɛn wa̱nɔ cuɛ rɔ riet kä Qibla, cuɛ pal, cuɛ takbir, cuɛ tahlil kä cuɛ kuɛn kɛ thɛntɛn monotheism. Cuɛ cieŋ ɛn wi̱ni amäni̱ mëë ci̱ nhial rɔ ri̱t kä cuɛ jiɛɛn a /ken cäŋ ni cop, kä cuɛ Fadlal bin Abbas kap. Fadlal ɛ wut mi tekɛ miem ti gɔw kä tekɛ nhiam mi bo̱r. Mëë cɛ jiɛɛn, cu naath jiɛɛn bä kɛ jɛ kɛɛl. Cu Fadlal kɛ guic, kɛ kɔrɛ cu gök ni Kuoth nhiamdɛ kum kɛ tetkɛ. Duŋni̱ ɣöö cu Fadlal wi̱cdɛ riet duɔ̱ɔ̱p mi̱ dɔ̱ŋ kɛ ɣöö bɛ kulɛ guic. Kä Rathulullah cuɛ nhiamdɛ kum bä kɛ tetdɛ min dɔ̱ŋ, kɛ ɣöö cu Fadlala guicdɛ riet gua̱a̱th mi̱ dɔ̱ŋ. Cuɛ cop däär lo̱o̱lä Muhassir, cuɛ thɔ̱ldɛ jakä pɛ̈th kɛ rɛy duɔ̱p in te däär min wä ni̱ kä Jumratul Kubra. Cuɛ cop kä Jumrah gekä jiaath, cuɛ pääm da̱ŋ bärɔw yuɔr piny kä cuɛ takbir kuɛn kɛ yuɔrdɛ kɛl. Kä cuɛ ŋot kɛ mi̱ wëë guäth in na̱kɛ le̱k thi̱n. Ɛn wi̱ni cuɛ ley ti jiɛn bäkɛl wi̱cdɛ diɔ̱k näk kɛ tetkɛ kä cuɛ min ci duɔth ka̱m Ali kɛ ɣöö bɛ kɛ näk, min la ley tin la thöpkɛ kɛɛl kɛ ji̱ bunä tin kɔ̱kiɛn. Kä kɛ kɔɔrɛ cuɛ jɛ jiök ka̱n ni tha̱a̱ŋ leyni diaal tin la na̱kɛ, kɛ kɔrɛ cuɛ jɛ jiök thak kä kɛ kɔrɛ bɛ ri̱ŋ ɛmɔ cam kä bɛ taradɛ math. Kɛ kɔrɛ, cuɛ wä rɛy thurbiɛlädɛ kä cuɛ wä kä Baitullah kɛ kui̱ tawaf. Cuɛ pal Zuhr pal kä Mecca. Kɛ kɔrɛ, cuɛ Bani Abdul Muttalib gui̱l mëë thuur puɔ̱l Zamzam. Cuɛ kɛ jiök i̱: ‘Ɣɔ̱ɔ̱n Banu Abdul Muttalib, moc kɔ kɛ mi̱ bakɔ math. Mi /ci buɔ̱n nath ɛ jek ɛ jiäk, kɛ thuɔ̱k bä yɛ luäk kɛ thuɔ̱r kɛɛl'. Kä cukɛ buɔ̱l yuɔr piny, kä cuɛ maath thi̱n. Kä cɛ kɔn la̱r [Umar bin Ɣa̱pth bin Ghiyats] cɛ kɔn la̱r [gua̱n] cɛ kɔn la̱r [Ja’far bin Muɣammad] cɛ ɣä la̱r [gua̱n] cuɛ wee; Ɣän cua̱ wä kä [Jabir bin Abdullah] kä cua̱ jɛ thiec kɛ kui̱ Ɣa̱jj Rathullah thällallahu 'al aihi wathalla̱m. kɛ kɔrɛ cuɛ ɣadith lat mi̱ cäät kɛ ɣadith Ɣatim bin I̱thma'il, kä cuɛ mat thi̱n; Kɛ gua̱a̱th ëë wal, cua naath la̱r lär ɛ Abu Sayyarah i̱ bi̱kɛ wä nhial kä Himar ɛ /thiɛl bi̱i̱. Kä mëë ci̱ gök sallallaahu 'alaihi wasallam Muzdalifah rɛy Mash'aril Haram /thiɛl diw mi̱ tɔt ɛn ɣöö bɛ cuɔ̱ŋ ɛn wi̱ni kä bɛ cua̱ gua̱a̱thdɛ min bɛ cuɔ̱ŋ thi̱n kɛ kɔrɛ. Duŋni̱ ɣöö cuɛ jɛ bäl kä /ke̱nɛ cuɔ̱ŋ amäni̱ mëë cɛ cop kä Arapat kä cuɛ cuɔ̱ŋ ɛn wi̱ni.