Hadith Representative
Nabi membaca surat Al-Kafirun dan Al-Ikhlas pada dua rakaat thawaf di belakang Maqam Ibrahim
Imam Muslim : 2137حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ حَاتِمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الْمَدَنِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَحَضَرَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ نَفَذَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا والْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَقَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدٍ أَبَدٍ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ لِلَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحِلُّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةً قَالَ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا كُلُّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابُ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ وَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْ
Na cï [Abu Bakr bin Abu Syaiba] ku [Ishak bin Ibrahim] këriëëc ëbën tënë [Hatim] lueel, - [Abu Bakr] acï lueel- Na cï [Hatim bin Isma’il Al Madani] lɛ̈k [Ja’far bin Muhammad] tënë [wun] acï lueel; Ɣok acï bɛ̈n ɣön [Jabir bin Abdullah], ku thiëc ɣok tök tök rinkuɔ. Na wën cï bɛ̈n ë thäädiɛ̈, ke ɣɛn ë jam rinkiɛ̈ ke ye Muɣamed bin Ali bin Ɣhusain. Ku jɔl thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök. Ku tɛ̈ɛ̈u ë yecin në kaam de ɣa nhom kaarou. Në ye thaa kënë, ɣɛn ë ŋoot ke ɣɛn ye meth. Ku lueel, 'Aca yök, mɛnh ë wënkäi, thiëc kë wïc ba thiëëc'. Go ɣɛn ye thiëëc. Acï lɔ ke cï cɔɔr. Na cï thaar lɔ̈ŋ bɛ̈n, ke kɔ̈ɔ̈c në thöny de lɔ̈ŋ ye ye muk ke ye akölriëëc. Ku ë thää ëbɛ̈n ë tɛ̈ɛ̈u ë thöny de röök në ye kɔ̈u, ke thökde aye tɔ̈ ke ye nhom në kë cenë thöny de röök thök. Ɣɛn acï ye thiëëc, ‘Lɛ̈kë ɣɛn tɛ̈ cï Raan cï lɔc ku dɔc (cït tɛ̈n ë Nhialic tɔ̈ thïn) Hajj looi thïn. Ku jɔl jam në thööŋ de cin ke muk cin ke dhoŋuan. Go lueel; Yen acï rëër Medina në run kaa dhoŋuan, ku ka këc Hajj looi. Ku ëcï lueel lɔn nadë ke ruɔ̈ɔ̈n thiäär abï la Hajj. Në kë de ye wɛ̈t kënë, ke kɔc aacï bɛ̈n në akuut yiic në Medina, ku wïckë bïk röt mat kenë Raan cï lɔc ku dɔc bïk käpath looi cït man de kä cïke looi. Ku jɔlku la ɣodhie kek ye. Na wën cï ɣet Dzulhulaifah, ke Asma` bint Humais acï mɛnhde dhiëëth, cɔl Muɣamed bin Abu Bakr. Acï lööŋ tääu bï raan cï Nhialic lɔc ku dɔc thiëëc kë bï looi - rin cï yen dhiëëth -. Go lueel: ‘Lɔ ë pïu yiic ku luɔ̈ɔ̈i ë pïu ë pïu yiic. Ku tääu alɛ̈thku ke ihram ëya dɛ̈t'. Raan cï lɔc ku dɔc acï lɔ̈ŋ në nïn kaarou në ɣön de muthilimïn de Dzulhulaifah, ku jɔl lɔ në thɔ̈rɔ̈lde cɔl Qashwa nhom. Na wën cï ɣɛn ɣet Baida`, ke ɣɛn ë cë ɣa nhom tïŋ, ke kɔc juïc aake cë yen cath, ke cë cath ku cë cath, në biäk ke rou ku në ye cök. Në ye thaa kënë, ke Qur’an -cï nyuɔɔth- acï bɛ̈n piny, të cï Raan cï lɔc ku dɔc deetic thïn, ye cɔl ke ye lööŋ ke luɔi lëu buk looi. Ku ëcï rɛ̈l ke kuen talbiyah: 'Läbbäïka allahumma läkïka lääbïka laa syariikä lɛ̈ɛ̈k läbbaïka innälhämda wan ni'mäta läkä walmulku laa syariika laka -Ɣɛn ë lööŋku theek, O Nhialic, ɣɛn ë lööŋku theek, ɣɛn obey. Acïn raan tɔ̈ ke yïïn, ɣɛn ee lööŋku theek; ee yic, leec ku nhiɛ̈ɛ̈r ee këdu, cïmën de bääny, Yïn acïn raan tɔ̈u ke yïn, ɣɛn ee lööŋku theek-'. Ku kɔc juëc ëya dɛ̈t aa nɔŋ talbiyah cït talbiyah de Raan cï lɔc ku dɔc. Raan cï lɔc ku dɔc akëc keek pëën bïk kueen, në yic aye kueen ëya dɛ̈t. Kë wïcku ee buk Hajj looi yetök, ku ɣok aa këc Umrah ŋic ëmɛn. Na wën cï ɣet në Baitullah, ke thök ë thök ë thök ë thök -hajar Aswad-, ku jɔl Tawaf looi, ku jäl ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök. Ku ŋoot ke lɔ tueŋ ke lɔ Maqam. Ibrahim ‘Alais Salam, ku kuen ë wël ë thööŋ: ‘Loi ë tɔ̈c de Ibrahim bï ya të de lɔ̈ŋ..’. -Al Bäkärä: 125-. Ku tɛ̈ɛ̈u makam në kaam de Baitullah. Ku ëcï wun lueel lɔn cï Raan cï lɔc ku dɔc kueen në röökde yic: ‘QUL HUWALLAHU AHADL...’ -Al Ikhlas: 1-4-. Ku: 'QUL YAA AYYUHAL KAAFIRUUN.'. -Al Kapïrün: 1-6-. Ku dhuk ɣön ë lɔ̈ŋ yic - ku gut Aswad - ku thɛ̈m yeen aya. Ku jäl ɣöt thok, ku leer tënë Shafa. Na wën cï thiɔ̈k ke gɔt de Safa ke ka cï athör kueen: 'Ee yic, Sa'i tɔ̈ në kaam de Safa ku Marwah aye tɔ̈ në kä ye nyuɔɔth lɔn dït de Nhialic de Allah..'. -Al Bäkärä: 1589-. Nawën ke jɔl lööŋ Nhialic ke looi. Go lɔ nhial në kuur cɔl Shafa. Na wën cï Baitullah tïŋ, ke ka cï bɛ̈n tïŋ në Qibla ke ye Nhialic tök ku ye Nhialic leec. Ku kueen: ‘LA . A ILAAHA ILAALLAH WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI`IN QADIIR LAA ILAAHA ILLALLAH WAHDAHU ANJAZA WA'DAHU WANASHARA 'ABDAHU WAHAZAMAL goworshipThe Allah ë rot, acïn raan tɔ̈ ke yeen, Ee yen ë bääny ku leec ëbën, ku yen ee raan ril apɛi në këriëëc ëbën yic. Acïn Nhialic nɔŋ yic bï door ee Nhialic yetök, yen ee lööŋke muk ku kony kɔcke ku riääk kɔcke ë röt. Ku jɔl röök. Ku dhuk ë tahlil yic ë diäk. Go bɛ̈n piny në Marwa. Nawën cï ɣet jɔ̈ɔ̈r, ke jäl. Ku në ye mɛn, ke ka cë lɔ në Marwa Hill ke cë lɔ dhuk. Na cë ɣet në Marwa kuur nhom, ke ka cë kë cë luɔ̈i kuur ë Safa looi. Na wën cï sa’i de thöl në Marwa kuur nhom, ke lueel: ‘Na këc ɣɛn kë ca looi looi, ke ɣɛn acïï Hadya bï bɛ̈i ku looi Umrah’. Ku jɔl Suraa bin Malik bin Juɔthyum lueel, ‘Ee Rasulullah! Ye këde ruɔ̈ɔ̈n kënë yetök ka ye këde akölriëëc?’ Raan cï lɔc ku dɔc acï cin dɛ̈t tääu në yecin ke lueel: ‘Tääu ë Umrah në Hajj yic. Ku tɛ̈ɛ̈u Umrah thïn në Hajj yic, acie! Agut cï akälciɛ̈ɛ̈n'. Ku ëcï Ali bɛ̈n bei në Yemen ke bïï läi ë röök tënë Raan cï lɔc ku dɔc. aci yök Fatima ke ye raan tahal; yen ee ceŋ alɛ̈th cï keek tääu në pïu yiic ku ye nyin kum. Ali acï ye pëën bï looi këya. Fatima acï dhuknhom, 'Wä ë rot acï ɣa lɛ̈k ba kën looi'. Ali aci luel; Ku ɣɛn acï la tënë raan cï Nhialic lɔc ku dɔc ku ba lɔ thiëëc në fatwa në kë cï Fatima looi. Ɣɛn acï ye lɛ̈k lɔn cï ɣɛn ye gël bï cïï looi këya. Ku lueel aya: ‘Fathima ee yic’. Ku thiëc: ‘Yeŋö ye kueen të wïc yïn ba Hajj looi?’ Ali aci luel; Ɣɛn acï dhuknhom: ‘O Allah, ɣɛn wïc ba Hajj looi cït mɛn cïnë ye nyuɔɔth në Raan cï lɔc ku dɔc’. Go Ali thiëëc ku ye ɣɛn ë bɛ̈ɛ̈i hwankurban, ee yedë yen ŋɔi? Go dhuknhom: 'Duk ye tahallul'. Jaɛfar aci luel; Ku ëcï Hadya bɛ̈i në Yemen ku ëcï Raan cï lɔc ku dɔc bɛ̈i, ku ëcï bɛ̈n ya buɔt tök. Kɔc ëbɛ̈n ëke tɔ̈ në akutnhom yic aake nɔŋ tahallul ku ëke cï keek thɔ̈ɔ̈r, ee raan cï Nhialic lɔc ku dɔc ku kɔc cï hadya bɛ̈i kek yen. Na ɣɔn aköl ye Tarwiyah - ke ye nïn bɛ̈t ke Dzulhijjah ɣëët, ke ke lɔ Mina bïk lɔ looi Hajj. Räsülullah sällähähu 'alaïhï wäsälam acï gër në thurumbilde yic. Ku lɔŋ yen në lɔ̈ŋ de Dhuhr, Asr, Maghrib, Isha ku lɔ̈ŋ de Fajr. Ku jɔl tïït ë tɛ̈ɛ̈n agut cï akɔ̈l bï bɛ̈n; Ku ëcï kɔc tueŋ tuɔɔc Namira bïk ɣön ë rëër tääu thïn. Në ye thaa kënë, ke kɔc ke Quraysh aacï tak lɔn bï yen thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök. Ku acï rot looi ke ŋoot ke lɔ tueŋ ke lɔ tëde Arafat. Nawën ɣet Namira, ke yök kɔc cï ɣön ë tɔ̈c tääu piny. Na wën, ke kɔ̈ɔ̈c bï lɔ̈ŋ thïn. Nawën cï akɔ̈l lɔ piny, ke ŋoot ke cath në thɔ̈rɔ̈lde yic. Na wën cï ɣet ë thäät yiic, ke lueel jam: ‘Ee yic, rim ë tɔ̈ɔ̈u ku dɔm de käŋ ke raan dɛ̈t ee kë rac, cïmën ë kërac bï tɔŋ looi në ye köölë, në ye pɛ̈i kënë yic, ku në ye paan kënë yic. Ɣɛn ë ŋic, këriɛ̈ɛ̈c ëbën ë tɔ̈ ke cë thök në löŋdiɛ̈ yic, agut cï rim ë thök ë thök ë thök. Riɛm ë ran cï ɣɛn kɔn nɔ̈k ee riɛm Ibn Rabi’a bin Harith cï Bani Sa’ad cam, ku ka cï Huzail nɔ̈k. Ku ëya dɛ̈t, ɣɛn acï wëu ke jahiliyah nyaai; Kë tueŋ cï ɣɛn nyaai ee wëu ke ɣön ë määl cï keek lueel në Abbath. Ee yic, ɣɛn abï wëu ë määl ëbɛ̈n nyaai. Ku duɔ̈kkë riɔ̈ɔ̈c në diäär. Yïn alëu ba keek lööm ke ye kë cï Nhialic gam, ku keek aa lööŋ tënë yïïn në lööŋ theek . Allah. Na cï kën thök, ke yïn anɔŋ yic tënë keek, rin cï kek kɔc kɔ̈k puɔ̈l bïk matdu dɔm. Na cïk lööŋ dhoŋkɔ̈ɔ̈th, ke yï gut keek në dhöl cïï kɔc ye nɔ̈k. Ku keek aa nɔŋ yic ë yïnhom. Namely ë pïïr ku alɛ̈th thöŋ. Ɣɛn ë gɛ̈t yïn ëbɛ̈n dhöl ë pïïr, ku, na yïn acï ye kuanycök, ke ye Qur’an. Wek aabï thiëëc ëbɛ̈n në këdiɛ̈, ku yïn abï dhuk nhom yedi?’ keek aacï dhuknhom: ‘Ɣok aacï gam lɔn cï yïn wɛ̈t thöl ë yic, yïn acï luɔidu thöl ku yïn acï ɣok gäm wël’. Ku lueel, ke jat nhial në yecin nhial ku nyooth kɔc juëc: ‘Ee yic, Nhialic, yïn abï ya tïŋ, O Nhialic, yïn abï ya tïŋ, O Nhialic, yïn abï ya tïŋ’. Ku ëcï thök ë lɔ̈ŋ, ku jɔl ya qamat, ku jɔl ya lɔ̈ŋ de Zhuhur. Ku qamat ëyadɛ̈ ku lɔ̈ŋ de Asr ke cïn lɔ̈ŋ de sunnah në kaam de kee rou. Na wën, ke ŋoot ke lɔ tueŋ ke lɔ tëde wukuf. Na wën cï ɣet thïn, ke thɛ̈ny de Qashwa acï kɔ̈ɔ̈c të nɔŋ kuur ku kɔc cath aake tɔ̈ në yenhom tueŋ. Acï nhom tääu në Qibla nhom, ku ŋoot ke kääc agut cï bï akɔ̈l lɔ piny ku bï mɛ̈c thith jäl. Ku ŋoot ke lɔ tueŋ ke cath, ke muk Usamah në ye kɔ̈u, ke yen ë rot ë tɔ̈ në bääny yic. Acï thök ë thök ë Qashwa Camel dɔm, agut cï nhomde bï thiɔ̈k ke thök ë thök ë thök. Acï lueel ke thööŋë yecin: ‘Mäthkuɔ, pɛ̈lkë röt piny, pɛ̈lkë röt piny’. Na wën cï ɣet gɔt nhom, ke ka ye thëm de thëm ë thëm ë thëm ë thëm ë thëm ë thëm, ago thëm ë thëm ë thëm ë thëm ë thëm. Na wën cï ɣet Muzdalifah ke lɔ̈ŋ de Maghrib ku lɔ̈ŋ de Isha' ke lɔ̈ŋ tök ku lɔ̈ŋ de qamat kaa rou ke cïn lɔ̈ŋ de sunnah tɔ̈ në kaamden. Ku nin agut cï thëi. Na cï thaar de Fajr bɛ̈n, ke lɔ̈ŋ de Fajr acï Adhan tök ku qamat tök looi. Go jäl cat në thɔ̈rɔ̈l de Qaswa ku leer tueŋ ke cath në Matharil Ɣaram. Na wën cï ɣet thïn ke cï nhom tääu në Qibla nhom, ku röök, ku röök, ku kueen wël ke Nhialic tök. Acï rëër thïn agut cï nhial bï jäl ke ye ɣer ku jiɛ̈ɛ̈l ke akɔ̈l këc bɛ̈n, ke muk Fadlal bin Abbas. Fadlal ee raan nɔŋ nhiɛ̈m piɛth ku nɔŋ nyin ɣer. Nawën jiël yen, ke kɔc aya aacï jäl kek ye. Fadlal acï keek tïŋ, ku ëcï Raan cï lɔc ku dɔc nhom kum në yecin. Ku Fadlal acï nhom wel në dhöl dɛ̈t bï tïŋ. Raan cï lɔc ku dɔc acï yenhom kum aya në yecin dɛ̈t, ago Fadlala nyin ya tääu tëdɛ̈t. Na wën cï bɛ̈n ɣet në thök ë thök ë Muhassir, ke thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë Jumratul Kubra. Na wën cï ɣet Jumrah thiääk ke tim, ke thɛ̈ny ë kuur kaa dhorou ke kuen takbir në thɛ̈ny tökic. Ku ŋoot ke lɔ tueŋ ke ɣet të ë näk ë miɔ̈k thïn. Ku tɛ̈ɛ̈n acï läi thiärdhetem ku diäk ke röök nɔ̈k në yecin ku gɛ̈m läi cï döŋ piny tënë Ali bï keek nɔ̈k, ë ke ye läi ke röök kenë kɔc kɔ̈k ke akutnhom. Ku lëk ye bï kë thiin koor lööm tënë län ëbɛ̈n cï thɔ̈r, ku lëk ye bï thök ku jɔl cam rïŋ ku dek pïu. Në ye mɛn ke cë lɔ në thurumbilde yic ku leer në Baitullah bë lɔ tawaf. Acï lɔ̈ŋ de Zuhr lɔŋ në Mecca. Në ye mɛn ke cë lɔ neem në Bani Abdul Muttalib man cë pïu ke Zamzam thuur. Go lek keek : ‘wee Banu Abdul Muttalib, yiɛk wo këdäŋ buk dek. Na cïï kɔc juëc ye yök ke rac, ke ɣɛn bï yïn kuɔny ba thuur ëtök'. Ku tɛ̈ɛ̈ukë pïu në pïu yiic, ku jɔl dek thïn. Ku acï lɛ̈k ɣook [Umar bin Hafsh bin Ghiyats] acï lɛ̈k ɣook [wun] acï lɛ̈k ɣook [Ja’far bin Muhammad] acï lɛ̈k ɣɛn [wun] acï lueel; Ɣɛn acï la tënë [Jabïr bin Abdullah] ku thiëc ɣɛn ye në kë de Hajj de Rasulullah . äïhï wäsäläm. ku lueel ë thööŋ thöŋ ke thööŋ de Hatim bin Isma’il, ku juak thïn; Ɣɔn thɛɛr ke kɔc ake ye kek yɔ̈ɔ̈k në Abuɔ Sayyara bïk lɔ nhial në Himar ke cïn guɔ̈p alɛ̈th. Ku wën cï Raan cï lɔc ku dɔc tëëk në Muzdalifah në Mash’aril Haram, ke kɔc ke Quraïsh akëc nhïïm bɛ̈n riääk në kë bï yen kɔ̈ɔ̈c thïn ku bï ya të bï yen kɔ̈ɔ̈c thïn në thɛɛr kɔ̈k bï bɛ̈n. Ku acï tëëk ku ka këc kɔ̈ɔ̈c agut cï bï ɣet Arafat ku kɔ̈ɔ̈c thïn.