Hadithi ihagarariye
Maqam Ibrahim termasuk tanda-tanda kekuasaan Allah
Imam Abu Dawud : 1628حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعَدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةٍ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةٍ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنُ رَبِيعَةَ و قَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ و قَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَس
Twabibwiwe na [Abdullah bin Muhammad An Nufaili], [Uthman bin Abu Syaibah], [Hisyam bin 'Ammar] na [Sulaiman bin Abdurrahman Ad Dimasyqi], kandi birashoboka ko bamwe muri bo bongeyeho interuro imwe ku yindi. Baravuze bati; yatubwiye [Hatim bin Isma'il], yatubwiye [Ja'far bin Muhammad] kuri [se], aravuga ati; Twahuye na [Jabir bin Abdullah], hanyuma tumugeraho abaza iby'aba bantu kugeza aho angezeho. Ndavuga nti; Ndi Muhammad bin Ali bin Husain. Hanyuma yuzuza ukuboko kwe ku mutwe wanjye afungura akabuto ko hejuru k'ishati yanjye, hanyuma afungura akabuto ko hasi k'ishati yanjye, hanyuma ashyira ikiganza cye hagati y'amabere abiri kandi icyo gihe nari umwana muto. Hanyuma aravuga ati; murakaza neza, muvandimwe wanjye. Baza icyo ushaka. Hanyuma ndamubaza ubwo yari impumyi. Hanyuma igihe cyo gusenga cyarageze, hanyuma arahaguruka yambaye ishati yari yafashe igice kimwe cy’ikindi, igihe cyose yayishyiraga ku bitugu bye impera zombi zaramugarukaga kubera ko imyenda yari nto. Hanyuma yasenze natwe mu gihe ishati ye yari iri ku ruhande hejuru y’aho bamanikiraga imyenda. Hanyuma ndavuga nti: Tubwire ibya Hija ya Rasulullah shallAllah wa'alaihi wa sallam! Hanyuma akora ikimenyetso n'ukuboko kwe maze abara icyenda. Hanyuma aravuga ati: Mu by'ukuri, Rasulullah shallAllah wa'alaihi wa sallam yamaze imyaka icyenda adakora Hija, hanyuma byatangajwe mu bantu mu mwaka wa cyenda ko Rasulullah shallAllah wa'alaihi wa sallam ashaka gukora Hija. Hanyuma abantu benshi baje i Madina, bose bifuzaga gukurikira Rasulullah shallAllah wa'alaihi wa sallam no gukora nk'uko yabikoze. Hanyuma Rasulullah azasohoka, turasohokana na we kugeza tugeze kuri Dzul Hulaifah, maze Asma` bint 'Umais abyara Muhammad bin Abu Bakr. Hanyuma yohereza intumwa kuri Rasulullah azamubaza ati: 'Nkore iki?' Hanyuma aravuga ati: 'Iyuhagire upfundike fariji yawe - imyanya ndangagitsina yawe - mu gitambaro, winjire muri ihram'. Hanyuma Rasulullah azasengera mu musigiti, hanyuma agendera ku ngamiya ya Al Qashwa, kugeza ubwo ingamiya ye yari kuri Al Baida'…. -Jabir aravuga ati; Narebye kure aho amaso yanjye yashoboraga kubona imbere yanjye, kuva ku bantu batwaye imodoka n'amaguru no kuva iburyo gutyo, no kuva ibumoso gutyo, no kuva inyuma ye gutyo. Maze Intumwa y'Imana izavuga iti: 'Allahu wa'alaihi wa sallam yari muri twe, kandi kuri we yamanuriwe Qur'an, kandi yari azi gukurikizwa kwayo.' Ibyo yakoze, twarabikoze, hanyuma asubiramo Imana imwe hamwe n'interuro igira iti: LABBAIKALLAAHUMMA LABBAIK, LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIK INNAL HAMDA WAN NI'MATA WAL MULKA LAA SYARII KALAK. -Mana yanjye, nujuje umuhamagaro wawe, nuzuza umuhamagaro wawe, nuzuza umuhamagaro wawe. Nta mufatanyabikorwa wawe, nuzuza umuhamagaro wawe, mu by'ukuri ishimwe ryose, ibyishimo n'ubwami bwose ni ibyawe, nta mufatanyabikorwa wawe. Kandi abantu bari talbiyah hamwe na talbiyah bavuze, kandi Rasulullah Allahu wa'alaihi wa sallam ntiyanze ibi na kimwe, kandi Rasulullah Allahu wa'alaihi wa sallam yakomeje kuvuga talbiyah ye. Jabir aravuga ati; Twari tugamije gukora Hija gusa. Ntitwari tuzi uko Umrah imeze, kugeza tugeze kuri Kaaba turi kumwe. Yasinze inkingi maze yiruka inshuro eshatu agenda nk'uko bisanzwe inshuro enye, hanyuma ajya kuri Maqam Ibrahim asoma umurongo ugira uti: 'Kandi igice cya Maqam Ibrahim mugire ahantu ho gusenga'. Hanyuma yashyize Maqam Ibrahim hagati ye na Kaaba. Perowi aravuga; [data] aravuga; [Ibn Nufail] na [Uthman] aravuga; .... -kandi simbizi keretse biturutse ku Muhanuzi sallallahu 'alaihi wasallam- [Sulaiman] aravuga; kandi simbizi uretse kuvuga ngo; Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam mu biraka ebyiri asoma Surah Al Ikhlas na Surah Al Kaafiruun. Hanyuma asubira kuri Kaaba asize rukun hanyuma asohoka mu muryango ajya kuri Shafa. Hanyuma yegereye Shafa yasomye ati: 'INNASH SHAFA WAL MARWATA MIN SYA'AAIRILLAAH, NABDAU BIMAA BADA-ALLAAHU BIHI'. -Mu by'ukuri Shafaa na Marwa ni bimwe mu bigize syi'ar ya Allah. Dutangira nk'uko Imana yatangiye-. Hanyuma yahereye kuri Safa, arazamuka kugeza abonye Kaaba, hanyuma avuga takbir no kwemera Imana imwe. Yaravuze ati: 'LAA ILAAHA ILALLAAHU WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU, LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU YUHYII WA YUMIITU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI IN QADIIR. LAA ILAAHA ILLALLAAHU WAHDAH, ANJAZA WA'DAH WA NASHARA 'ABDAH, WA HAZAMAL AHZAABA WAHDAH'. -Nta mana ifite uburenganzira bwo gusengwa uretse Allah wenyine, nta bafatanyabikorwa ifite, ubwami bwose ni ubwe kandi ni ubwe ishimwe ryose, ni we utanga ubuzima kandi ni we utera urupfu kandi ni we ushoboye byose. Nta mana ikwiye gusengwa uretse Allah wenyine, ni Yo yonyine ikiza, kandi ifasha abagaragu bayo kandi igatsinda imitwe y'abanzi yonyine. Hanyuma yasenze hagati y'ibi bintu avuga ibintu nk'ibyo inshuro eshatu, hanyuma amanukira kuri Marwa kugeza ubwo ibirenge bye byakandagiyeho, yiruka hagati mu kibaya, kugeza ubwo amaze kuzamuka agenda kugeza ageze kuri Marwa, kandi hejuru ya Marwa akora ibyo yakoze kuri Shafa. Kugeza nyuma y'irangiza rya tawaf kuri Marwa yaravuze ati: "Iyo ibintu byambonekeraga kera bigaragara ubu, ntabwo nari kuzana inyamaswa yo gutamba ngo nyigire Umrah, bityo uwo ari we wese muri mwe utazana inyamaswa yo gutamba agomba gukora Tahallul akayigira Umrah." Hanyuma abantu bose barapfukama bogosha umusatsi wabo, uretse Intumwa sallallahu alaihi wasallam n'abantu bazanye inyamaswa zo gutamba. Hanyuma Suraqah bin Ju'syam aravuga ati: "Yewe Ntumwa ya Allah, ni iby'umwaka wacu gusa cyangwa iteka ryose?" Hanyuma Rasulullah azahuza intoki ze hanyuma aravuga ati: 'Winjiye muri Umrah muri Hijja gutya'. Yabivuze kabiri ati 'Oya, ahubwo iteka ryose'. Ali radliallahu 'anhu yaturutse muri Yemeni atwaye ingamiya y'Intumwa Sallallahu alaihi wasallam maze asanga Fatima radliallahu 'anha mu bantu bari bageze kuri tahallul kandi bambaye imyenda idafite ibara. Hanyuma Ali arabihakana aravuga ati: Ni nde wagutegetse kubikora? Fatima aravuga ati: data. Ali muri Iraki yigeze kuvuga ati: Naje kwa Rasulullah azasaba Fatima kurakaza ibyo yakoze maze nsaba Rasulullah azasaba Imana gutanga fatwa ku byo yavuze. Hanyuma ndamubwira ko nahakanye ibyo yakoze. Hanyuma Fatima aravuga ati: Mu by'ukuri data niwe wantegetse. Hanyuma Rasulullah azasaba Imana ati: 'Ari mu kuri, ni mu kuri.' Uvuga iki iyo ushaka gukora Hija?' Ali aravuga; Ndavuga nti: ALLAAHUMMA INNII UHILLU BIMAA AHALLA BIHI RASUULULLAH SHALLALLAHU 'ALAIHI WASALLAM. -Mana yanjye, ndi talbiyah hamwe na talbiyah ya Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam-. Yaravuze ati: 'Mu by'ukuri nazanye inyamaswa yo gutamba, bityo ntimukabe tahallul'. Kandi itsinda ry'inyamaswa zo gutamba Ali yazanye avuye muri Yemeni n'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yazanye avuye i Madina ryari rigizwe n'abantu ijana. Hanyuma buri wese yarihannye maze yogosha umusatsi we uretse Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam n'abantu bazanye inyamaswa zo gutamba. Hanyuma ubwo byari ku munsi wa Tarwiyah maze berekeza i Mina, bakoze talbiyah yo gukora Hija. Hanyuma Rasulullah sha Allah wa'alaihi wa sallam yinjiye mu modoka asenga i Dhuhr, Asr, Maghrib na Isha'as ndetse na Fajr i Mina, hanyuma agumayo igihe gito kugeza izuba rivuye, ategeka ko bamushyiriraho Qubbah ikozwe mu musatsi. Hanyuma Qubbah ishyirwa mu gace ka Namirah, hanyuma Rasulullah sha Allah wa'alaihi wa sallam aragenda maze Abakurayishi ntibashidikanyaga ko Rasulullah sha Allah wa'alaihi wa sallam yafashe isuku muri Mash'ar Haram muri Muzdalifah nk'uko Abakurayishi babikoraga mu gihe cya Jahiliyah. Hanyuma Rasulullah sha Allah wa'alaihi wa sallam yarahanyuze kugeza ageze Arafah agasanga Qubbah yaramushyiriyeho i Namirah. Hanyuma arahagarara aho kugeza izuba rirenze ategeka ko ingamiya ye yitwa Qashwa` itegurwa, hanyuma ayishyira ku ipantaro, hanyuma ajya hagati ku musozi atanga inyigisho agira ati: 'Mu by'ukuri, amaraso yawe n'umutungo wawe ni haramu nk'uko biri kuri haramu ku munsi wawe, mu kwezi kwawe no mu gihugu cyawe. Menya ko ibintu byose mu gihe cy'ubujiji bisigaye munsi y'ibirenge byanjye, amaraso mu gihe cy'ubujiji yaramenetse kandi amaraso ya mbere yamenetse ni amaraso yacu - Uthman yaravuze; ni ukuvuga amaraso ya Ibn Rabi'ah. Hagati aho Sulaiman yaravuze; amaraso ya Rabi'ah bin Al Harith bin Abdul Muththalib. Bamwe muri bo baravuze bati: Mbere yaho yari yonsaga mu bantu ba Bani Sa'd, hanyuma yicwa n'abantu ba Hudzail - kandi inyungu ya jahiliyah yarahagaritswe, inyungu ya mbere nahagaritse ni inyungu yacu, ni ukuvuga inyungu ya Abbas bin Abdul Muththalib, mu by'ukuri izo nyungu zose zarahagaritswe. Mutinye Allah mu bijyanye n'abagore, mubafate nk'abakiriwe na Allah, kandi mubarenganure farjj yanyu mukoresheje amagambo ya Allah, mu by'ukuri uburenganzira bwanyu kuri bo ni uko batemerera abantu mudakunda kwinjira mu nzu yanyu, nibabikora mubakubite ibiboko bitababaza. Bafite uburenganzira bwo kubagaburira no kubambika mu buryo bwiza. Kandi nagusigiye ikintu utazayoba nyuma yo kugikomeza, ni ukuvuga Igitabo cya Allah - Qur'an -. Urabaza ibibazo kuri njye, utekereza iki?' Baramusubiza bati: 'Turahamya ko watanze kandi warangije inyandiko kandi watanze inama. Hanyuma aravuga, azamura urutoki rwe rw'icyitegererezo mu ijuru yerekeza abantu aravuga ati: 'Mana, muhamya, Mana, muhamya'. Hanyuma Bilal ahamagarira abantu gusenga no guhamagara iqamah rimwe. Hanyuma asenga iswala ya Zuhr hanyuma arahaguruka asenga iswala ya Asr kandi nta swala na rimwe yakoranye hagati aho. Hanyuma yazamutse Al Qaswa` kugeza ageze aho yagenewe wuquf ashyira inda y'ingamiya ye, ari yo Al Qashwa`, areba amabuye, ashyira Hablul Musyah - ni ukuvuga aho bateraniraga - imbere ye, hanyuma yerekeza Qibla, aguma ahagaze kugeza izuba rirenze kandi ibara ry'umuhondo rizimye gato kugeza ubwo uruziga rwazimye. Hanyuma yatwaye Usamah inyuma ye hanyuma agenda akurura imigozi y'ingamiya ye yitwa Qashwa` kugeza ubwo umutwe wayo ukoze ku nsi y'intebe yayo, maze avuga n'ukuboko kwe kw'iburyo ati: 'Tuza, yewe muntu, humura ye muntu'. Igihe cyose umutwe we wegeraga umugozi, yawurekuraga gato, kugeza ubwo urasira maze akagera muri Muzdalifah, hanyuma agafatanya iswala za Maghrib na Isha hamwe n'umuhamagaro umwe wo gusenga na iqamah ebyiri, [Uthman] aravuga; kandi nta swala za suna yakoze hagati yazo. Hanyuma inyito yazo ni imwe, ni ukuvuga; Hanyuma yaryamaga kugeza nyuma y'umuseke asenga iswala ya mu gitondo iyo byagaragaraga ko bucya. [Sulomo] yaravuze; ahamagara rimwe gusali na iqamah. Hanyuma inyito yazo ni imwe, ni ukuvuga; Hanyuma yazamutse Qashwa` kugeza ahagaze kuri Mash'ar Al Haram, arayigenderaho. [Uthman] na [Sulaiman] barabivuga; kandi berekeza Qibla. Hanyuma asingiza Allah aramusingiza. [Uthman] yongeraho; aramuha icyubahiro. Yakomeje guhagarara kugeza ubwo urumuri rwa mu gitondo rwacaga cyane, hanyuma agenda izuba ritararenga, afata Al Fadhl bin Al Abbas nk'umugongo w'ingurube, yari umugabo ufite umusatsi mwiza, wera kandi ugaragara neza. Hanyuma nyuma y'uko Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam ivuyeyo yanyuze ku bagore benshi bari biruka, hanyuma Al Fadhl atangira kubareba maze Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam ishyira ikiganza cyayo ku maso ya Al Fadhl hanyuma Al Fadhl ahindukiza isura ye yerekeza ku rundi ruhande. Hanyuma Intumwa y'Imana (saww) yazamuye ukuboko kwe ku rundi ruhande maze Al Fadhl ahindukiza isura ye ku rundi ruhande aracyareba, kugeza ubwo amaze kugera kuri Muhassir yimutse gato hanyuma akurikira inzira yo hagati igana kuri Jamrah Kubra kugeza ageze kuri Jamrah hari igiti, hanyuma atera utubuye turindwi avuga takbir buri tubuye dutera nk'akabuye k'umuhumetso. Yateraga hagati ku musozi hanyuma ajya aho babaga maze yica ingamiya mirongo itandatu n'eshatu n'amaboko ye, maze ategeka Ali kwica izisigaye maze yifatanya mu kubaga ingamiya ze, hanyuma ategeka abantu barenga babiri muri buri ngamiya hanyuma abashyira mu nkono yo gutekeshamo arabateka. Bombi bariye inyama zimwe banywa n'umufa. [Sulaiman] aravuga ati; Hanyuma yafashe imodoka asubira kuri Kaaba akora iswala ya Zuhur i Maka, hanyuma ajya kwa Bani Abdul Muththalib ubwo banywaga amazi ya Zamzam, maze aravuga ati: 'Nywa, yewe Bani Abdul Muththalib, niba abantu batagutsinda mu kuguha icyo kunywa, nanjye ndanywa nawe koko'. Hanyuma bamuha indobo maze anywaho.