Hadith Representative
Maqam Ibrahim termasuk tanda-tanda kekuasaan Allah
Imam Abu Dawud : 1628حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعَدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةٍ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةٍ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنُ رَبِيعَةَ و قَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ و قَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَس
Kar kwalok ñan kij jen [Abdullah bin Muhammad An Nufaili], [Uthman bin Abu Syaibah], [Hisyam bin 'Ammar] im [Sulaiman bin Abdurrahman Ad Dimasyqi], im emaron bwe jet iaer rar kobaik juon sentence ñan ko jet. Rej ba; ekar jiron kij [Hatim bin Isma'il], ekar jiron kij [Ja'far bin Muhammad] jen [jemen], ekar ba; Kōm kar iion [Jabir bin Abdullah], innem ke kōm kar tōpar e eaar kajjitōk kōn armej rein m̧ae iien eaar tōpar eō. Ij ba; Ña Muhammad bin Ali bin Husain. Innem ear jibwe pein ñan bōra im kar kōtlok button eo ilōñ in nuknuk eo aõ, innem kar kōtlok button eo iumin nuknuk eo aõ, innem ear likit pein ikõtan ruo nipple ko im io ilo ien eo kar juon ajiri edik. Innem ear ba; karwaineneik eok, būratō. Kajjitōk ta eo kwoj kōnaan. Innem io kar kajitõk ibben ke ear juon armij pilo. Innem ien jar eo ear itok, innem ear jutak im kōņak juon nuknuk eo ear jibwe juon mõttan eo juon, aolep ien ej likite ion bōran jemlokin ruo rar bar jeblak ñan e kin an dik joñan nuknuk eo. Innem ear jar ibbed ke shawl eo an ear bed iturin jikin eo ñan likit nuknuk ko ie. Innem iar ba; Kwalok ñan kim kin Hajj eo an Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam! Innem ekar kōmman juon kakōlkōl kin pein im ekar bwine 9. Innem ear ba; Ilo mol, Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear bed iumin 9 yio ko ilo an jab kōmman Hajj, innem kar kwalok ibwiljin armij ro ilo yio eo kein ka 9 bwe Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear kōnan kōmmane Hajj. Innem elōn armij rar itok ñan Medina, aolep rar kōnan lor Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam im kōmmane einwot an kar kōmmane. Innem Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear diwōjtok im jekar etal ippān mae ien eo jekar tōpar Dzul Hulaifah, im Asma` bint 'Umais ear keotak Muhammad bin Abu Bakr. Innem ear jilkintok juon rijilōk ñan Rasulullah im kajjitōk; ta eo in kōmmane? Innem ear ba: 'Bōk juon am tutu im dāpij farji eo am - m̧ōttan ko ilo ānbwinnūm̧ - ilo juon nuknuk, im deļo̧n̄e ihram'. Innem Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear jar ilo mosque eo, innem ear uwe ion kamel eo an Al Qashwa, mae ien eo kamel eo an ear bed ion Al Baida. -Jabir ear ba; Iar kalimjōk joñan wōt an mejō maroñ loe im̧aō, jān armej ro rej ettōr im etetal im jān turear āinwōt in, im jān turear āinwōt in, im jān turin āinwōt in. Im Rijilōk eo an Allah enaaj pād ilubwiljid, im n̄an e kar jilkintok Qur’an eo, im eaar jeļā takwil eo an. Ta eo ear kōmmane, Kōm kar kōmmane, innem ear kwalok monotheism eo kin nan in: LABBAIKALLAAHUMMA LABBAIK, LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIK INNAL HAMDA WAN NI'MATA WAL MULKA LAA SYARII KALAK. -O Allah, ij kakūrmool kir eo Am, ij kakūrmool kir eo Am, ij kakūrmool kir eo Am. Ejelok juon m̧ōttam̧, ij kakūrm̧ool kūr eo Am̧, em̧ool aolep nōbar, en̄jake im aolepān aelōn̄ in kiin̄ eo ej Am̧, ejjeļo̧k juon m̧ōttam̧. Im armij ro rar talbiyah kin talbiyah eo rar ba, im Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear jab rejetake jabdrewot ian men kein, im Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear wōnmanlok wōt im ba talbiyah eo an. Jabir ear ba; Kōm kar baj kōnan kōmmane Hajj eo. Kōm kar jab jelā ta eo Umrah eo ej āinwōt, m̧ae iien kōm kar tōpar Kaaba eo ippān. Ear rub joor ko im ettōr jilu alen im etetal ilo jimwe emān alen, innem ear etal ñan Maqam Ibrahim im riiti eoon eo: 'Im kōmman bwe Maqam Ibrahim en juon jikin jar'. Innem ear kōmmane Maqam Ibrahim ikōtaan e im Ka' bah. Perowi ear ba; [jema] ear ba; [Ibn Nufail] im [Uthman] rar ba; …. -im Ijjab jelā kake ijello̧kin wōt n̄e ej itok jān Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam- [Sulaiman] eaar ba; im ij jab jeļā kake ijello̧kun wōt n̄an ba; Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ilo ruo rak'ah riiti Surah Al Ikhlas im Surah Al Kaafiruun. Innem ekar jeblak ñan Kaaba eo im rub rukun eo innem ekar diojlok jen kejem eo ñan Shafa eo. Innem ke ear kepaak Shafa ear riiti: 'INNASH SHAFA WAL MARWATA MIN SYA'AAIRILLAAH, NABDAU BIMAA BADA-ALLAAHU BIHI'. -Emool Shafaa im Marwa rej mõttan syi'ar eo an Allah. Jej jino einwot an kar Anij jino-. Innem ear jino jen Safa eo, ear wanlōñ tak e mae ien eo ear lo Kaaba eo, innem ear ba takbir im monotheism an Allah. Ear ba: 'LAA ILAAHA ILALLAAHU WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU, LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU YUHYII WA YUMIITU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI IN QADIIR. LAA ILAAHA ILLALLAHU WAHDAH, ANJAZA WA'DAH WA NASHARA 'ABDAH, WA HAZAMAL AHZAABA WAHDAH'. -Ejjelok anij eo ewōr an maroñ ñan kabuñ ñan e ijellokin Allah wōt, ejelok an ro mōttan, ñan E ej aolep ailiñ eo im ñan E ej aolep nebar, E ej Eo ej letok mour im Eo ej kōmman mij im E ej maroñ in kōmman men otemjej. Ejelok anij eo ekkar ñan kabuñ ñan ijellokin Allah wōt, E wōt ej lomoren, im jibañ ro ri karejaran im anjo ion kumi in ri kijirãt ro make. Innem ear jar ikõtan men kein im ba juon men einwõt in jilu alen, innem ear wanlaḷtak ñan Marwa mae iien eo ālkin neen neen ear ṃōñā ioon, ear ettōr ilo lukwōn koṃlaḷ eo, mae iien eo ear wanlōñḷọk ear etetal ṃae iien ear tōpar Marwa, im ioon Marwa ear kōṃṃane ta eo ear kōṃṃane ioon Shafa. Ma elikin an kar jemlok tawaf eo ilo Marwa ear ba: "Elañe ilo ien ko etto men ko rar walok ñan io me rej alikar kiõ innem in kar jab bōktok juon menin katok im kōmmane juon Umrah, innem jabdewōt iaami ejjab bōktok juon menin katok en kōmmane Tahallul im kōmmane juon Umrah." Innem aolep armij ro rar bukwelõlõ im mwijbar koot ko air, ijellokin wõt Rikanaan eo im armij ro rar bõktok menin mour in katok ko. Innem Suraqah bin Ju'syam ear ba; O Rijilōk eo an Allah, ej ke ñan yio in ad ak ñan indeeo? Innem Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear dāpij pein im ba: 'Kwar deloñ ilo Umrah ilo Hajj einwot in'. Ear ba ruo alen 'Jaab, ak ñan indeeo'. Ali radliallahu 'anhu ear itok jen Yemen im bōk kamel eo an Rikanaan eo im ear lo Fatima radliallahu 'anha ibwiljin armij ro rar tõbar tahallul im rar kõnak nuknuk ko rebin im ejelok bõtõktõk ie. Innem Ali ear kariab im ba; Wōn eo ear jiroñ eok bwe kwōn kōṃṃane men in? Fatima ear ba; jema. Ali ilo Iraq ear ba; Iar itok ñan Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ñan kōmman an Fatima illu kin ta eo ear kōmmane im kajjitōk ippān Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam kin juon fatwa kin ta eo ear kwalok kake. Innem io kar jiron e bwe io kar kajekdon ta eo ear kōmmane. Innem Fatima ear ba; Ilo mol jema ear jiroñ io kin men in. Innem Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear ba: 'Ej jimwe, ej jimwe. Ta eo kwoj ba ñe kwoj kōnaan kōmmane Hajj?' Ali ear ba; Ij ba: ALLAAHUMMA INNII UHILLU BIMAA AHALLA BIHI RASUULULLAH SHALLALLAHU 'ALAIHI WASALLAM. -O Allah, ij talbiyah ippān talbiyah eo an Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam-. Ear ba: 'Emool Iar bōktok juon menin katok, innem jab tahallul'. Im kumi in menin mour in katok ko me Ali ear bōktok jen Yemen im eo Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear bōktok jen Medina rar jibukwi. Innem aolep rar likit bōraer ibben don im mwijbar koot ko air ijellokin wōt Rikanaan eo im ro bōktok menin katok ko. Innem ke ej raan in Tarwiyah im rar etal ñan Mina, rar kōmmane talbiyah eo ñan kōmmane Hajj eo. Innem Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear uwe ilo wa eo im kōmman jar ko ilo Dhuhr, Asr, Maghrib im Isha'as barāinwōt Fajr ilo Mina, innem ear bed jidik ien mae ien eo ear tak al, im ear jiroñ bwe ren kalek juon Qubbah ñan e eo ear kōmmane jen kooļ. Innem Qubbah eo ear ejaak ilo Namirah area, innem Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear etetal im armij in Quraish ro rar jab pere bwe Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear bōk ablution ilo Mash'ar Haram ilo Muzdalifah einwot an kar armij in Quraish ro kōmmane ilo ien eo Jahiliya. Innem Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ear etal mae ien eo ear tōpar Arafah im lo bwe kar kalek Qubbah eo ñan e ilo Namirah. Innem ear bōjrak ijo mae ien eo ear tulok al ear jiroñ camel eo an etan Qashwa` bwe ren kōpooje, innem ear likit e, innem ear etal ñan lukwon toļ eo im kwalok juon katak im ba: 'Emool, bōtōktōk im mweiuk ko am rej haram einwot an haram ilo raan eo am, ilo allōñ eo am im ilo ailiñ eo am. Jela bwe aolep men ko ilo ien jajelokjen rej bed iumin neō, bōtōktōk eo ilo ien jajelokjen emoj an toor im bōtōktōk eo moktata ear lutōk ej bōtōktōk eo ad - Uthman ear ba; ej bōtōktōkin Ibn Rabi'ah. Ilo ien in Sulaiman ear ba; bōtōktōkin Rabi'ah bin Al Harith bin Abdul Muththalib. Jet iaer rekar ba; Mokta kar lelok niñniñ ibben armij in Bani Sa'd, innem kar mõn e jen armij in Hudzail - im jahiliyah usury eo ear jolok, usury eo moktata iar jolok ej Our usury, eo ej usury eo an Abbas bin Abdul Muththalib, ilo mol aolep usury kein rar jolok. Mijak Allah ilo am jerbal ibben kōrā ro, emool kwoj bōk ir kin liki eo an Allah, im kōmman bwe en jimwe am farjj kin nan ko an Allah, emool am jimwe ioir ej bwe ren jab kōtlok armij ro kwojjab yokwe ir ñan deloñ ilo mweo imõm, elañe rej kōmmane men in innem mōn ir kin mōñā ko rejjab metak. Ewōr aer jim̧we n̄an am̧ naajdik im nuknukik er ilo juon wāween em̧m̧an. Im ikar likit ippam juon men eo kwojjab naaj likjab ie elañe kwoj dāpij wōt, eo ej Bok in Allah - Qur'an -. Kwoj bōk kajitok ko kin ña, ta lemnok eo am?' Rej uwaak; Kimij kamool bwe kwar kwalok im kakūrmool treatise eo im letok nan in kakabilek. Innem ear ba, im kotak pein ñan lañ im kwalok ñan armij ro ear ba: 'O Allah, kennan, O Allah, kennan'. Innem Bilal ear kwalok nan in jar im iqamah juon alen. Innem ear kōmmane jar in Zuhr innem ear jutak im kōmmane jar in Asr im ear jab kōmmane jabdrewot jar ikōtaan. Innem ear wanlōñ tak Al Qaswa` mae ien eo ear tōpar jikin wuquf eo im ear likit lojen camel eo an, etan Al Qashwa`, ej reilolok ñan dekā ko, im ear likit Hablul Musyah - etan jikin eo rar kwelok ie - iman mejen, innem ear reilolok ñan Qibla eo, im ear jutak wōt mae ien eo ear tulok al eo im ear jako jidik kilaaj eo mae ien eo ear tulok jidik. Innem ear bōk Usamah itulikin innem etetal im jibwe rein ko an camel eo an etan Qashwa` mae ien eo bōran ear tōpar turin saddle eo an, im ear ba kin pein anmoon: 'Kwōn kalmenlokjen, O armij, kalmenlokjen O armij'. Aolep ien ke bōran ej kepaak to eo, ej kōtlok jidik, mae ien eo ej uwe im ej tōpar Muzdalifah, innem ej kobalok ilo jar ko an Maghrib im Isha ippāñ juon kūr ñan jar im ruo iqamah, [Uthman] ear ba; im ear jab kōmman jabdrewot jar in sunnah ikõtan erro jimor. Innem la Fazh eo air ej einwot juon wot, einwot; Innem ekar babu mae ien eo ej jibboñ ekar kōmmane jar in jibboñ ke ekar alikar bwe ekar jibboñ. [Solomon] ear ba; ippāñ juon wōt kūr ñan jar im iqamah. Innem wāween aer ba ej juon wōt, āinwōt; Innem ear uwe ion Qashwa` mae ien eo ear jutak ion Mash'ar Al Haram, im uwe ion. [Uthman] im [Sulaiman] rar ba; im reilok ñan Qibla eo. Innem ear nebar Allah im kaibujuij e. [Uthman] ear kobaiktok; im kautiej E. Ear wōnmanlok wōt im jutak mae ien eo meram in jibboñ ear lukkun meram, innem ear etal mokta jen an al tak, im bōk Al Fadhl bin Al Abbas einwot juon piggyback, ear juon em̧m̧aan eo ewōr an kooļ eaiboojoj, mouj im ej romaak eaiboojoj. Innem elikin an kar Rikanaan eo etal ear eļļā jān jet kōrā ro raar ettōr, innām Al Fadhl eaar jino kalimjōk er im Rikanaan eo eaar likūt pein ioon mejān Al Fadhl innām Al Fadhl eaar ukōt mejān n̄an turear. Innem Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear ukōt pein ñan turear im Al Fadhl ear ukōt turin mejān ñan turear ke ej kalimjōk wōt, mae ien eo ear tōpar Muhassir ear m̧akūtkūt jidik innem ļoor iaļ eo ikōtaan eo ej tōlļo̧k n̄an Jumrah Kubra m̧ae iien ear tōpar Jumrah ijo ewōr juon wōjke ie, innām ear joļo̧k sevenb im pebles ko kar joļo̧k ioon kajjojo pebble einwot juon khadzaf -slingshot- pebble. Ear jolok jen lukwon tol eo innem ear etal ñan jikin mōn im mōn 63 kamel ko ilo an kajerbal pein, im ear jiroñ Ali bwe en mōn ro jet im ear kobalok ilo an mōn kamel ko an, innem ear jiroñ bwe kajjojo kamel ko ren kōmmane jen elōn jen ruo armij innem kar likiti ilo juon cauldron im kōmat. Rar jimor mōñā jet ian kanniōk eo im idaak jet ian soup eo. [Solomon] ear ba; innem ear uwe ilo juon wa im jeblak ñan Kaaba im kōmmane jar in Zuhur ilo Mecca innem ear etal ñan Bani Abdul Muththalib ke rej bōk den in Zamzam, innem ear ba: 'Idak, O Bani Abdul Muththalib, elañe armij ro reban mōn yuk ilo am lewoj idaak, inaj lukkun idaak ippaṃ'. Innem rar lelok juon bōjo im ear idaak jet ian.