-

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ حَبِيبِ بْنِ أَبِي الْعِشْرِينَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ عَطِيَّةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ لَقِيَ أَبَا هُرَيْرَةَفَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ يَجْمَعَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ فِي سُوقِ الْجَنَّةِ فَقَالَ سَعِيدٌ أَفِيهَا سُوقٌ قَالَ نَعَمْ أَخْبَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ إِذَا دَخَلُوهَا نَزَلُوا فِيهَا بِفَضْلِ أَعْمَالِهِمْ ثُمَّ يُؤْذَنُ فِي مِقْدَارِ يَوْمِ الْجُمُعَةِ مِنْ أَيَّامِ الدُّنْيَا فَيَزُورُونَ رَبَّهُمْ وَيُبْرِزُ لَهُمْ عَرْشَهُ وَيَتَبَدَّى لَهُمْ فِي رَوْضَةٍ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ فَتُوضَعُ لَهُمْ مَنَابِرُ مِنْ نُورٍ وَمَنَابِرُ مِنْ لُؤْلُؤٍ وَمَنَابِرُ مِنْ يَاقُوتٍ وَمَنَابِرُ مِنْ زَبَرْجَدٍ وَمَنَابِرُ مِنْ ذَهَبٍ وَمَنَابِرُ مِنْ فِضَّةٍ وَيَجْلِسُ أَدْنَاهُمْ وَمَا فِيهِمْ مِنْ دَنِيٍّ عَلَى كُثْبَانِ الْمِسْكِ وَالْكَافُورِ وَمَا يَرَوْنَ أَنَّ أَصْحَابَ الْكَرَاسِيِّ بِأَفْضَلَ مِنْهُمْ مَجْلِسًا قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَهَلْ نَرَى رَبَّنَا قَالَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تَتَمَارَوْنَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قُلْنَا لَا قَالَ كَذَلِكَ لَا تُمَارَوْنَ فِي رُؤْيَةِ رَبِّكُمْ وَلَا يَبْقَى فِي ذَلِكَ الْمَجْلِسِ رَجُلٌ إِلَّا حَاضَرَهُ اللَّهُ مُحَاضَرَةً حَتَّى يَقُولَ لِلرَّجُلِ مِنْهُمْ يَا فُلَانُ بْنَ فُلَانٍ أَتَذْكُرُ يَوْمَ قُلْتَ كَذَا وَكَذَا فَيُذَكَّرُ بِبَعْضِ غَدْرَاتِهِ فِي الدُّنْيَا فَيَقُولُ يَا رَبِّ أَفَلَمْ تَغْفِرْ لِي فَيَقُولُ بَلَى فَسَعَةُ مَغْفِرَتِي بَلَغَتْ بِكَ مَنْزِلَتَكَ هَذِهِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ غَشِيَتْهُمْ سَحَابَةٌ مِنْ فَوْقِهِمْ فَأَمْطَرَتْ عَلَيْهِمْ طِيبًا لَمْ يَجِدُوا مِثْلَ رِيحِهِ شَيْئًا قَطُّ وَيَقُولُ رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى قُومُوا إِلَى مَا أَعْدَدْتُ لَكُمْ مِنْ الْكَرَامَةِ فَخُذُوا مَا اشْتَهَيْتُمْ فَنَأْتِي سُوقًا قَدْ حَفَّتْ بِهِ الْمَلَائِكَةُ فِيهِ مَا لَمْ تَنْظُرْ الْعُيُونُ إِلَى مِثْلِهِ وَلَمْ تَسْمَعْ الْآذَانُ وَلَمْ يَخْطُرْ عَلَى الْقُلُوبِ فَيُحْمَلُ لَنَا مَا اشْتَهَيْنَا لَيْسَ يُبَاعُ فِيهَا وَلَا يُشْتَرَى وَفِي ذَلِكَ السُّوقِ يَلْقَى أَهْلُ الْجَنَّةِ بَعْضُهُمْ بَعْضًا قَالَ فَيُقْبِلُ الرَّجُلُ ذُو الْمَنْزِلَةِ الْمُرْتَفِعَةِ فَيَلْقَى مَنْ هُوَ دُونَهُ وَمَا فِيهِمْ دَنِيٌّ فَيَرُوعُهُ مَا يَرَى عَلَيْهِ مِنْ اللِّبَاسِ فَمَا يَنْقَضِي آخِرُ حَدِيثِهِ حَتَّى يَتَخَيَّلَ إِلَيْهِ مَا هُوَ أَحْسَنُ مِنْهُ وَذَلِكَ أَنَّهُ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَحْزَنَ فِيهَا ثُمَّ نَنْصَرِفُ إِلَى مَنَازِلِنَا فَيَتَلَقَّانَا أَزْوَاجُنَا فَيَقُلْنَ مَرْحَبًا وَأَهْلًا لَقَدْ جِئْتَ وَإِنَّ بِكَ مِنْ الْجَمَالِ أَفْضَلَ مِمَّا فَارَقْتَنَا عَلَيْهِ فَيَقُولُ إِنَّا جَالَسْنَا الْيَوْمَ رَبَّنَا الْجَبَّارَ وَيَحِقُّنَا أَنْ نَنْقَلِبَ بِمِثْلِ مَا انْقَلَبْنَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رَوَى سُوَيْدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ شَيْئًا مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ

ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਇਸਮਾਈਲ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਹਿਸ਼ਿਆਮ ਬਿਨ 'ਅੰਮਾਰ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਬਿਨ ਹਬੀਬ ਬਿਨ ਅਬੂ ਅਲ 'ਇਸੀਰੀਨ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਅਲ ਔਜ਼ਾਈ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਹਸਨ ਬਿਨ 'ਅਥੀਆਹ] ਨੇ [ਸਈਦ ਬਿਨ ਅਲ ਮੁਸਯਿਬ] ਤੋਂ] ਉਹ [ਅਬੂ ਹੁਰੈਰਾ] ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਅਬੂ ਹੁਰੈਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੁਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦੇਵੇ। ਸਈਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ? ਅਬੂ ਹੁਰੈਰਾਹ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: ਹਾਂ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ (ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੋਣ) ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਵਰਗ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਨੇਕਨਾਮੀ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਰੱਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਰਸ਼ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਮਿੱਝ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਮਿੱਝ, ਯਾਕੂਤ ਦੇ ਮਿੱਝ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਮਿੱਝ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿੱਝ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮਿੱਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਕਸਤੂਰੀ ਅਤੇ ਕਾਫੂਰ ਦੇ ਢੇਰਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੁਰਸੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਸਨ।" ਅਬੂ ਹੁਰੈਰਾਹ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਦੇਖਾਂਗੇ? ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਹਾਂ।" ਰਸੂਲੁੱਲਾ ਸੱਲੱਲਲਾਹਹੁ 'ਅਲੈਹੀ ਵਾ ਸਲਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਸਮੇਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?" ਅਸੀਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: ਨਹੀਂ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਅਤੇ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ: ਹੇ ਫਲਾਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ-ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਸੀ? ਅੱਲ੍ਹਾ ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੇ? ਅੱਲ੍ਹਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਮਾਫ਼ੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਤਰ ਵਰ੍ਹਾਇਆ ਜਿਸਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਸੀ, ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤਬਾਰਕਾ ਵਾ ਤਾ'ਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਵੱਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਲੈ ਜਾਓ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਜੋ ਦੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਅੱਖ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਕਿਸੇ ਕੰਨ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦਿਲ ਨੇ ਕਦੇ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਜੋ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੰਨਤ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ।" ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ: "ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜੋ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਫਲੈਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਜੋ ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਨੀਚਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲਈ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਹੋਣਾ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਸਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੱਚਮੁੱਚ, ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਲ ਜੱਬਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।" ਅਬੂ ਈਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਹਦੀਸ ਹਸਨ ਗ਼ਰੀਬ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਲੜੀ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।" [ਸੁਵੈਦ ਬਿਨ ਅਮਰੂ] ਨੇ [ਅਲ ਔਜ਼ਾਈ] ਤੋਂ ਇਸ ਹਦੀਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ।