Hadith Representative
Ihlal
Imam Ahmad : 2240حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا خُصَيْفُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجَزَرِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ يَا أَبَا الْعَبَّاسِ عَجَبًا لِاخْتِلَافِ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِهْلَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أَوْجَبَ فَقَالَ إِنِّي لَأَعْلَمُ النَّاسِ بِذَلِكَ إِنَّهَا إِنَّمَا كَانَتْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَّةً وَاحِدَةً فَمِنْ هُنَالِكَ اخْتَلَفُوا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجًّا فَلَمَّا صَلَّى فِي مَسْجِدِهِ بِذِي الْحُلَيْفَةِ رَكْعَتَيْهِ أَوْجَبَ فِي مَجْلِسِهِ فَأَهَلَّ بِالْحَجِّ حِينَ فَرَغَ مِنْ رَكْعَتَيْهِ فَسَمِعَ ذَلِكَ مِنْهُ أَقْوَامٌ فَحَفِظُوا عَنْهُ ثُمَّ رَكِبَ فَلَمَّا اسْتَقَلَّتْ بِهِ نَاقَتُهُ أَهَلَّ وَأَدْرَكَ ذَلِكَ مِنْهُ أَقْوَامٌ وَذَلِكَ أَنَّ النَّاسَ إِنَّمَا كَانُوا يَأْتُونَ أَرْسَالًا فَسَمِعُوهُ حِينَ اسْتَقَلَّتْ بِهِ نَاقَتُهُ يُهِلُّ فَقَالُوا إِنَّمَا أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ اسْتَقَلَّتْ بِهِ نَاقَتُهُ ثُمَّ مَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا عَلَا عَلَى شَرَفِ الْبَيْدَاءِ أَهَلَّ وَأَدْرَكَ ذَلِكَ مِنْهُ أَقْوَامٌ فَقَالُوا إِنَّمَا أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ عَلَا عَلَى شَرَفِ الْبَيْدَاءِ وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ أَوْجَبَ فِي مُصَلَّاهُ وَأَهَلَّ حِينَ اسْتَقَلَّتْ بِهِ نَاقَتُهُ وَأَهَلَّ حِينَ عَلَا عَلَى شَرَفِ الْبَيْدَاءِ فَمَنْ أَخَذَ بِقَوْلِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَهَلَّ فِي مُصَلَّاهُ إِذَا فَرَغَ مِنْ رَكْعَتَيْهِ
Atugambye [Ya’qub] atugambye [taata wange] okuva ku [Ibn Ishaq] atugambye [Khushaif bin Abdurrahman Al Jazari] okuva ku [Sa’id bin Jubair] yagamba; Nagamba [Ibn Abbas] nti; ‘Ayi Ibn Abbas, mazima kyewuunyisa nti enkaayana mu baswahaba ba Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ku bikwata ku ihlal ya Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam - okutandika ihram n’ekigendererwa - bwe yali yeetaaga’. Yagambye nti; ‘Mu butuufu nze omuntu asinga okumanya ku nsonga eyo. Mazima okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam waaliwo Hijja emu yokka, olwo okuva awo baali ba njawulo. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yasitula okukola Hijja, bweyasaala raka'ah bbiri mu muzikiti gwe e Dzulhulaifah, yakifuula ekiragiro eri enkung'aana ye, nti olumala okukola raka'ah ebbiri n'akola esswala ya hijja. Kino abantu baakiwulira butereevu okuva gy’ali era ne bakijjukira okuva gy’ali, olwo n’alinnya ku lusozi lwe. Nga eŋŋamira ye bwe yamala okugenda, yakola ihlal ye -egenderera-, era kino kyamanyibwa abantu abawerako, kino kyaliwo kubanga abantu bajja mpolampola, bwe batyo ne bawulira ng’akola ihlal ye -egenderera- ng’eŋŋamira ye egenda, bwe batyo ne bagamba nti; ‘Mazima Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yalina ekigendererwa - engamiya ye bweyagenda’. Awo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’atambula, era bwe yali parallel ne baida` yalina ekigendererwa - era kino kyamanyibwa abantu abawerako. Awo ne bagamba nti; 'Mazima ddala, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yalina ekigendererwa -nga eŋŋamira ye ekwatagana ne Baida''. Ellaka Allah, mubutuufu yakifuula ekiragiro mu kifo we basaala, era yalina ekigendererwa okukikola ng’engamiya ye evuddewo, naye yalina ekigendererwa eky’okukikola ng’atuuse ku ddaala lya Baida. Oyo yenna anywerera ku bigambo bya Abdullah bin Abbas ajja kukola halal - agenderera - mu kifo ky’okusaala amangu ddala nga amaze okukola raka’ah ze ebbiri.