Hadith Representative
Kebun yang dishadaqahkan kembali kepada pemilik semula setelah penerima wafat
Imam Tirmidzi : 1270حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا رَجُلٍ أُعْمِرَ عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَإِنَّهَا لِلَّذِي يُعْطَاهَا لَا تَرْجِعُ إِلَى الَّذِي أَعْطَاهَا لِأَنَّهُ أَعْطَى عَطَاءً وَقَعَتْ فِيهِ الْمَوَارِيثُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى مَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ مِثْلَ رِوَايَةِ مَالِكٍ وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ وَلِعَقِبِهِ وَرُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا وَلَيْسَ فِيهَا لِعَقِبِهِ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا قَالَ هِيَ لَكَ حَيَاتَكَ وَلِعَقِبِكَ فَإِنَّهَا لِمَنْ أُعْمِرَهَا لَا تَرْجِعُ إِلَى الْأَوَّلِ وَإِذَا لَمْ يَقُلْ لِعَقِبِكَ فَهِيَ رَاجِعَةٌ إِلَى الْأَوَّلِ إِذَا مَاتَ الْمُعْمَرُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا مَاتَ الْمُعْمَرُ فَهُوَ لِوَرَثَتِهِ وَإِنْ لَمْ تُجْعَلْ لِعَقِبِهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
'തനിക്കും പിൻഗാമികൾക്കും വേണ്ടി ഒരു കഷണം ഭൂമി നൽകപ്പെട്ടാൽ, അത് നൽകിയയാൾക്ക് തിരികെ നൽകപ്പെടുന്നില്ല, കാരണം അയാൾ തന്റെ അവകാശികളെയും ഉൾപ്പെടുത്തി ഒരു സമ്മാനം നൽകി' എന്ന് പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞതായി [അൽ അൻസാരി] ഞങ്ങൾക്ക് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്, [മാൻ] [ഇബ്നു സൈഹാബ്] [അബു സലമ] [ജാബിർ] ഞങ്ങൾക്ക് [മാലിക്] ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; ഈ ഹദീസ് [മഅ്മർ] ഉദ്ധരിക്കുന്നത് പോലെ ഹസൻ സ്വഹീഹാണ്, [അസ് സുഹ്രി] [മാലിക്] ന്റെ നിവേദനം പോലെ മറ്റു പലതും ഉണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് അസ് സുഹ്രിയിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, പക്ഷേ ഹദീസിൽ വലിഅഖബിഹി എന്ന വാക്യം പരാമർശിച്ചിട്ടില്ല. ഈ ഹദീസ് ജാബിറിൽ നിന്ന് പ്രവാചകൻ (സ) യിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വഴിയിലൂടെയും ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടതാണ്, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഉംറ കുടുംബത്തിന് നൽകാം, പക്ഷേ പിൻഗാമികൾക്ക് നൽകരുത്'. ഈ ഹദീസ് ആധികാരികമാണെന്നും ചില പണ്ഡിതരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ദാനധർമ്മത്തിനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമാണെന്നും അവർ വാദിക്കുന്നു; ദാതാവ് പറഞ്ഞാൽ, ഈ സമ്മാനം നിങ്ങളുടെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നിങ്ങൾക്കും നിങ്ങളുടെ പിൻഗാമികൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്, അതിനാൽ സമ്മാനം അത് നൽകപ്പെട്ട വ്യക്തിക്കുള്ളതാണ്, അത് ആദ്യ വ്യക്തിയിലേക്ക് തിരികെ വരുന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും, ദാതാവ് തന്റെ പിൻഗാമികൾക്ക് അങ്ങനെ പറയുന്നില്ലെങ്കിൽ, അത് നൽകപ്പെട്ട വ്യക്തി മരിച്ചാൽ അത് ആദ്യ വ്യക്തിയിലേക്ക് തിരികെ പോകുന്നു, ഇതാണ് മാലിക് ബിൻ അനസിന്റെയും ആഷ് സിയാഫിയുടെയും അഭിപ്രായം. പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വഴിയിലൂടെ ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഉംറ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന് നൽകാം'. ചില പണ്ഡിതരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഈ ഹദീസ് ദാനധർമ്മത്തിനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമാണെന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നു; അത് നൽകപ്പെട്ട വ്യക്തി മരിച്ചാൽ, സമ്മാനം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവകാശികൾക്ക് നൽകുന്നു, അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമികൾക്ക്, ഇതാണ് സുഫ്‌യാൻ അത്സ് ത്സൗരി, അഹമ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവരുടെ അഭിപ്രായം.