Hadith Representative
Penjelasan tentang iman, Islam dan ihsan
Imam Tirmidzi : 2535حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْخُزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَأَوَّلُ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ قَالَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَتَّى أَتَيْنَا الْمَدِينَةَ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا أَحْدَثَ هَؤُلَاءِ الْقَوْمُ قَالَ فَلَقِينَاهُ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ وَهُوَ خَارِجٌ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي قَالَ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَيَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنِّي بُرَءَاءُ وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ أَنْفَقَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا مَا قُبِلَ ذَلِكَ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُ فَقَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْزَقَ رُكْبَتَهُ بِرُكْبَتِهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فِي كُلِّ ذَلِكَ يَقُولُ لَهُ صَدَقْتَ قَالَ فَتَعَجَّبْنَا مِنْهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَمَارَتُهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ أَصْحَابَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ عُمَرُ فَلَقِيَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ بِثَلَاثٍ فَقَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ مَعَالِمَ دِينِكُمْحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا كَهْمَسُ بْنُ الْحَسَنِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ كَهْمَسٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَفِي الْبَاب عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ نَحْوُ هَذَا عَنْ عُمَرَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ هُوَ ابْنُ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ
आमकां [अबू अम्मर अल-हुसेन बिन हुरैरा अल-खुजाई] सांगलां की [वाकी’] हांणी [कहमस बिन अल-हसन] कडल्यान [अब्दुल्ला बिन बुराइदा] कडल्यान [याह्या बिन या'मर] कडल्यान आमकां सांगलें की ताणें सांगलें; नशीबाविशीं कलामाच्या शास्त्राचेर भासाभास करपी पयलो मनीस म्हळ्यार मा'बाद अल-जुहानी'. याह्यान म्हणलें; ‘हांव हुमैद बिन अब्दुररहमान अल-हिम्यारी वांगडा भायर सरलो, आमी मदीना मेरेन पावतकच, मागीर आमी म्हणलें; ‘फकत आमी पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हांच्या साथीदारांतलो मनीस मेळ्ळो जाल्यार मागीर आमी ताका लोकांनी सांगिल्ल्या गजाली विशीं विचारताले’. याह्यान म्हणलें, ‘म्हळ्यार आमी ताका, म्हळ्यार [अब्दुल्ला बिन उमर] मशिदींतल्यान भायर सरतना मेळ्ळे. मागीर हांव आनी म्हज्या इश्टान ताका आडायलो'. म्हजो इश्ट म्हाका संवादाचें प्रतिनिधित्व करतलो अशें म्हाका दिसलें, देखून हांवें म्हणलें; 'हे अबू अब्दुररहमान, खरेंच एक लोक कुराण वाचतात आनी गिन्यान सोदतात मागीर नशीब ना, आनी तांचें प्रकरण नवें आसा - नशीब आनी अल्लाचें गिन्यान हाचे आदीं न्हय-'. देखून अब्दुल्ला बिन उमर हाणें जाप दिली; ‘तुका त्या लोकांक मेळटात तेन्ना मागीर तांकां सांगचें की हांव तांकां मुक्त जालां, आनी ते म्हजे कडल्यान मुक्त आसात. आनी ज्या मनशाच्या नांवान अल्लाचो सेवक सोपूत घेता, तुमच्यांतल्या एका मनशान उहुद पर्वता सारकें भांगर खर्च केलें जाल्यार ताचो दानधर्म मान्य जावचो ना, जो मेरेन ताणें बऱ्या-वायट पूर्वनिर्धारीतपणाचेर विस्वास दवरचो ना.’ याह्यान म्हणलें, ‘तेन्ना ताणें एक हदीस सांगपाक सुरवात केली, अशें म्हणत; ['उमर बिन अल खट्टाब] हांणी म्हणलें; ‘आमी एकदां अल्लाच्या दूत (स.अ.व.) हाचे कडेन आशिल्ले, मागीर एक मनीस आयलो, ताचे कपडे खूब धवे आशिल्ले, केंस खूब काळे आशिल्ले आनी ताचेर प्रवासाची कसलीच निशाण नाशिल्ली. आमच्यांतल्या खंयच्याच मनशान ताका वळखलो ना, जो मेरेन तो पैगंबर (स.अ.व.) कडेन येवन पैगंबराच्या (स.अ.व.) मांडयेर आपलो गुडघो दवरून म्हणलें, ‘हे मुहंमद, भावार्थ म्हणल्यार कितें?’. ताणें जाप दिली: ‘तुमी अल्लाचेर, ताच्या देवदूतांचेर, ताच्या पुस्तकांचेर, निमाणो दीसाचेर आनी पूर्वनिर्धारीत, बऱ्या-वायटाचेर विस्वास दवरतात.’ ताणें विचारलें; 'इस्लाम म्हणल्यार कितें?' ' पैगंबरान (स.अ.व.) जाप दिली: 'अल्ला सोडून हेर देव ना आनी मुहंमद हो ताचो सेवक आनी दूत आसा हाची गवाय दिवन, नमाज स्थापन करप, जकात दिवप, हज करप आनी रमजान उपास करप'. ताणें विचारलें; 'इहसान म्हणल्यार कितें?' ताणें जाप दिली: ‘तुमी अल्लाक पळयता भशेन उपासना करतात, देखून तुमकां ताका दिसना जाल्यार खरेंच तो तुमकां पळयता’. उमरान म्हणलें; ‘दर एका जापांत ताणें म्हणलें; 'तुमी बरोबर सांगतात'. उमरान म्हणलें; ‘म्हळ्यार आमी ताचेर अजापीत जाले, देखून ताणें ताका विचारलें आनी ताणें ताची पुष्टी केली’. ताणें परत विचारलें; 'निमाणो दीस केन्ना जातलो?' ताणें जाप दिली: ‘विचारपी मनशाक विचारपी मनशापरस चड खबर ना’. ताणें विचारलें; 'तेन्ना ताचीं चिन्नां कितें?' ताणें जाप दिली: ‘जेन्ना गुलाम आपल्या मालकाच्या भुरग्याक जल्म दिता, आनी तुमकां तो उक्त्या पांयांनी, नग्न, गरीब, गोठाणी दिसता, पूण तो इमारती बांदपाचो अभिमान बाळगता’. उमरान म्हणलें; ‘तेन्ना पैगंबर (स.अ.व.) म्हाका तीन दिसांनी मेळ्ळो आनी म्हणलें: ‘हे उमर, तुका खबर आसा प्रस्न करपी कोण? तो जिब्रील, तो तुज्या धर्मीक गिन्याना विशीं शिकवपाक तुज्या कडेन आयलो.’ अशें म्हण्टात. अहमद बिन मुहंमद आमकां इब्न अल-मुबारक हाणें आमकां कथमास बिन अल-हसनान अशे तरेन संक्रमणाची साखळी घालून सांगलां. मुहंमद बिन अल-मुथन्नान आमकां मुअद बिन मुअद हाणें कहमसा कडल्यान आमकां अशी संसर्गाची साखळी आनी ताचो अर्थ सांगली. आनी ह्या प्रकरणांत तल्हाह बिन उबैदुल्ला आनी अनस बिन मलिक आनी अबू हुरैरा हांचे कडल्यानय सांगलां. अबू ईसा म्हणालो: ही हदीस हसन सहीह हदीस. आनी तें फकत उमर कडल्यान अशा एका साखळींतल्यान न्हय. ही हदीस इब्न उमर हाचे कडल्यान पैगंबर (स.अ.व.) हाचे कडल्यान आयल्या आनी प्रामाणीक म्हणल्यार ही हदीस इब्न उमर हाचे कडल्यान, उमर कडल्यान, पैगंबर (स.अ.व.) कडल्यान आयल्या.