ሐዲስ
Berinfaq emas sebesar gunung Uhud tidak akan diterima hingga engkau beriman kepada takdir
Imam Abu Dawud : 4075حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوَفَّقَ اللَّهُ لَنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ دَاخِلًا فِي الْمَسْجِدِ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَفَقَّرُونَ الْعِلْمَ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَالْأَمْرَ أُنُفٌ فَقَالَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا نَعْرِفُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِيَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَذَكَرْنَا لَهُ الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ زَادَ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ مُزَيْنَةَ أَوْ جُهَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا وَمَضَى فَقَالَ الرَّجُلُ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنَّ أَهْلَ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ ابْنِ يَعْمَرَ بِهَذَا الْحَدِيثِ يَزِيدُ وَيَنْقُصُ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَالِاغْتِسَالُ مِنْ الْجَنَابَةِ قَالَ أَبُو دَاوُد عَلْقَمَةُ مُرْجِئٌ
ኡበይዱላህ ቢን ሙዓዝ እንደተነገረን ተነግሮናል፣ አባቴም እንደተነገረን፣ ከኢብን ቡሬይዳህ [ከያህያ ቢን ያማር] ለእኛ [ካህማስ] እንደተነገረን ተናግሯል፣ “በባስራህ ከተማ ስለ ዕጣ ፈንታ ጉዳይ ለመጀመሪያ ጊዜ የተናገረ ሰው መዓባድ አል ጁሃኒ ነበር። እኔና ሁመይድ ቢን አብዱራህማን አል ሂምያሪ ለሐጅ ወይም ለዑምራ ሄድን። ከዚያም “ከረሱል ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ባልደረቦች አንዱን ብናገኝ ሰዎች ስለ ዕጣ ፈንታ ምን እንደሚሉ እንጠይቀዋለን። ከዚያም አላህ [አብዱላህ ቢን ኡመር] መስጊድ ሊገባ ሲል እንድንገናኝ ወስኖልናል፣ ስለዚህ እኔና ጓደኛዬ ቀረብን። ጓደኛዬ ውይይቱን ለእኔ እንደሚወክል አስቤ ነበር፣ ስለዚህ “አቡ አብዱራህማን ሆይ፣ በመካከላችን ቁርዓንን የሚያነቡ እና እውቀትን በመከታተል በትጋት የሚሰሩ ሰዎች ታይተዋል፣ ነገር ግን ዕጣ ፈንታ እንደሌለ ያምናሉ፣ እና ነገሮች ያለ ዕጣ ፈንታ ጣልቃ ገብነት ይከሰታሉ!” አልኩት። ከዚያም ኢብን ኡመር እንዲህ አሉ፡- “ከእነሱ ጋር ብታገኛቸው ከእነሱ ተለይቻለሁ እና እነሱም ከእኔ ተለያይተዋል በላቸው። አብደላህ ኢብን ኡመር በስሙ በሚምለው፣ እንደ ኡሁድ ተራራ የሚያህል ወርቅ ካላቸው እና ከዚያም ካወጡት፣ አላህ በዕጣ ፈንታ እስኪያምኑ ድረስ አይቀበለውም።” ከዚያም “[ኡመር ኢብን አልኸጣብ] ነገረኝ” አለ፡- “ከረሱል ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ጋር ሳለን፣ በድንገት በጣም ነጭ ልብስ የለበሰ እና ጸጉሩ በጣም ጥቁር የሆነ አንድ ሰው መጣ። ረጅም ጉዞ ላይ መሆኑን የሚያሳይ ምንም ምልክት አልነበረም፣ ነገር ግን ከእኛ መካከል ማንም አላወቀውም። ከዚያም ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ቀረበ፣ ጉልበቶቹን በነቢዩ ጉልበቶች ላይ አድርጎ እጆቹን በሁለቱም ጭኖቹ ላይ አደረገ። ከዚያ በኋላ “ሙሐመድ ሆይ፣ ስለ እስልምና ንገረኝ?” አላቸው። ከዚያም ረሱል ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም “እስልምና ማለት ከአላህ በስተቀር ሊመለክ የሚገባው አምላክ እንደሌለ እና ሙሐመድም የአላህ መልእክተኛ መሆኑን መመስከርህ ነው” አሉ። ሶላት ትሰግዳለህ፣ ዘካን ትሰጣለህ፣ በረመዳንም ትጾማለህ፣ ከቻልክም ወደ በይቱላህ ሐጅ ታደርጋለህ። ሰውየውም “ትክክል ነህ” አለ። ኡመር “በእሱ ተደንቀናል” አለና ጠየቀው፣ እሱም ራሱ አረጋግጧል። ሰውየውም “ስለ እምነት ንገረኝ?” ሲል ጠየቀ። “እምነት ማለት በአላህ፣ በመላእክቱ፣ በመጻሕፍቱ፣ በመልእክተኞቹ፣ በመጨረሻው ቀን ታምናለህ፣ በክፉም ይሁን በመልካም ታምናለህ” ሲል መለሰ። ሰውየውም “ትክክል ነህ” አለ። ሰውየውም “ኢሕሳን ምንድን ነው?” ሲል ቀጠለ። “አላህን እንደምታየው ታመልካለህ፣ ማየት ካልቻልክ በእርግጥ ያይህሃል” ሲል መለሰ። ሰውየውም “ስለ ፍርድ ቀን ንገረኝ?” ሲል ጠየቀ። “የሚጠየቀው ሰው ከሚጠይቀው ሰው የተሻለ ያውቃል ማለት አይደለም” ሲል መለሰ። ሰውየውም “ታዲያ ምልክቶቹን ንገረኝ?” ሲል ጠየቀ። እሱም “አንድ ባሪያ ጌታውን ከወለደ ባዶ እግራቸው የሆኑ ሰዎችን - ድሆችን - እና የበግ እረኞች ረጅም ሕንፃዎችን ለመገንባት ሲፎካከሩ ታያለህ” ሲል መለሰ። ዑመርም “ሰውየው ሄደ፤ እኔም ለሦስት ቀናት ዝም አልኩ። ከዚያም “ኦ ኡመር፣ ያንን ጥያቄ የጠየቀው ሰው ማን እንደሆነ ታውቃለህ?” አለኝ። እኔም “አላህና መልእክተኛው የተሻለ ያውቃሉ” አልኩት። “ያ ገብርኤል ነው፣ ስለ ሃይማኖታዊ ጉዳዮቻችሁ ሊያስተምርላችሁ ወደ እናንተ መጥቷል” አለ። “ሙሳዳድ” አለ፣ “ያህያ” አለ፣ “ከኡስማን ቢን ጊያትስ” እንደነገረን ነገረን፤ “ከያህያ ቢን ያማር” እንደነገረኝ አብዱላህ ቢን ቡራይዳህ አለ፣ “ሁመይድ ቢን አብዱራህማን” ሁለቱም “ከአብዱላህ ቢን ኡመር ጋር ተገናኘን፣ ከዚያም ስለ ዕጣ ፈንታ እና ሰዎች ስለሱ ምን እንደሚሉ ነገርነው…” አለ፣ ከዚያም “ሐዲሱን ጠቀሰ።” ነገር ግን “ከዚያም ከሙዛይና ወይም ከጁሃይና የመጣ አንድ ሰው ነቢዩን ሰለላሁ አለይሂ ወሰለምን “የአላህ መልእክተኛ ሆይ፣ እንዴት ምጽዋት ማድረግ አለብን?” ሲል ጠየቀው። ልምምዱ የተመሠረተው ካለፈ ዕጣ ፈንታ ላይ ነው ወይስ በአዲስ ነገር ላይ ነው?” «በተወሰነ ነገር ላይ በመመስረት» ሲል መለሰ። ሰውየው ወይም አንዳንድ ሰዎች እንደገና «ታዲያ ለምን ምጽዋት እንሰጣለን?» ሲሉ ጠየቁ። «በእርግጥም የሰማይ ሰዎች በገነት ሰዎች ተግባር መልካም ሥራዎችን መሥራት ቀላል ይሆንላቸዋል፣ የገሃነም ሰዎች በገሃነም ሰዎች ተግባር መልካም ሥራዎችን መሥራት ቀላል ይሆንላቸዋል» ሲል መለሰ። [መህሙድ ቢን ኻሊድ] እንዲህ ብሏል፣ [አል ፊሪያቢ] ከ[ሱፍያን] እንደነገረን ተናግሯል፤ [አልቃማ ቢን ማርጻድ] ከ[ሱለይማን ቢን ቡራይዳ] ከ[ኢብን ያማር] ተመሳሳይ ሐዲት «ጨምርና ቀንስ» ሲል ነግሮናል። «ታዲያ እስልምና ምንድን ነው?» ሲል ጠየቀ፡ «ሶላት ስጡ፣ ዘካት ስጡ፣ ሐጅ ስሩ፣ በረመዳን ወር ጾሙ፣ እና ጁኑብን ታጠቡ» ሲል መለሰ። አቡ ዳውድ «አልቃማ ሙርጂያ ነው» አለ።