-

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ أَنْبَأَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ حَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا أَرَادُوا أَنْ يَحْفِرُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثُوا إِلَى أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ وَكَانَ يَضْرَحُ كَضَرِيحِ أَهْلِ مَكَّةَ وَبَعَثُوا إِلَى أَبِي طَلْحَةَ وَكَانَ هُوَ الَّذِي يَحْفِرُ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَكَانَ يَلْحَدُ فَبَعَثُوا إِلَيْهِمَا رَسُولَيْنِ وَقَالُوا اللَّهُمَّ خِرْ لِرَسُولِكَ فَوَجَدُوا أَبَا طَلْحَةَ فَجِيءَ بِهِ وَلَمْ يُوجَدْ أَبُو عُبَيْدَةَ فَلَحَدَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا فَرَغُوا مِنْ جِهَازِهِ يَوْمَ الثُّلَاثَاءِ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ دَخَلَ النَّاسُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَالًا يُصَلُّونَ عَلَيْهِ حَتَّى إِذَا فَرَغُوا أَدْخَلُوا النِّسَاءَ حَتَّى إِذَا فَرَغُوا أَدْخَلُوا الصِّبْيَانَ وَلَمْ يَؤُمَّ النَّاسَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ لَقَدْ اخْتَلَفَ الْمُسْلِمُونَ فِي الْمَكَانِ الَّذِي يُحْفَرُ لَهُ فَقَالَ قَائِلُونَ يُدْفَنُ فِي مَسْجِدِهِ وَقَالَ قَائِلُونَ يُدْفَنُ مَعَ أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا قُبِضَ نَبِيٌّ إِلَّا دُفِنَ حَيْثُ يُقْبَضُ قَالَ فَرَفَعُوا فِرَاشَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي تُوُفِّيَ عَلَيْهِ فَحَفَرُوا لَهُ ثُمَّ دُفِنَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَطَ اللَّيْلِ مِنْ لَيْلَةِ الْأَرْبِعَاءِ وَنَزَلَ فِي حُفْرَتِهِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَالْفَضْلُ بْنُ الْعَبَّاسِ وَقُثَمُ أَخُوهُ وَشُقْرَانُ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ أَوْسُ بْنُ خَوْلِيٍّ وَهُوَ أَبُو لَيْلَى لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنْشُدُكَ اللَّهَ وَحَظَّنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ عَلِيٌّ انْزِلْ وَكَانَ شُقْرَانُ مَوْلَاهُ أَخَذَ قَطِيفَةً كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْبَسُهَا فَدَفَنَهَا فِي الْقَبْرِ وَقَالَ وَاللَّهِ لَا يَلْبَسُهَا أَحَدٌ بَعْدَكَ أَبَدًا فَدُفِنَتْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

ਸਾਨੂੰ [ਨਸ਼ਰ ਬਿਨ ਅਲੀ ਅਲ-ਜਹਦਲਮੀ] ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਸਾਨੂੰ [ਵਾਹਬ ਬਿਨ ਜ਼ਰਿਰ] ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਸਾਨੂੰ [ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ] ਨੇ [ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਇਸ਼ਹਾਕ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ [ਹੁਸੈਨ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾ] [ਇਕਰਿਮਾ] ਤੋਂ [ਇਬਨ ਅਬਾਸ] ਤੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਸਾਥੀ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ (ਸੱਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ) ਲਈ ਕਬਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਬੂ ਉਬੈਦਾ ਇਬਨੁਲ ਜਰਰਾਹ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਮੱਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਬਰਾਂ ਪੁੱਟਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਅਬੂ ਤਾਲਿਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਬਰਾਂ ਪੁੱਟਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੱਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁੱਟਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅੇ ਅੱਲਾਹ, ਆਪਣੇ ਰਸੂਲ ਲਈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਖਸ਼।" ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਬੂ ਤਾਲਿਹ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਆਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਬੂ ਉਬੈਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਅਬੂ ਤਾਲਿਹ ਨੇ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ (ਸੱਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ) ਲਈ ਇੱਕ ਕਬਰ ਖੋਦੀ। ਇਬਨ ਅਬਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਲੋਕ ਜਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ (ਸੱਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ) ਦੀ ਲਾਸ਼ 'ਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ ਲਈ, ਤਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ (ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ) ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ, ਸੱਲਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਉੱਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕਿ ਨਬੀ ਦੀ ਕਬਰ ਕਿੱਥੇ ਖੋਦੀ ਜਾਵੇ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਮਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਕੁਝ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ," ਜਦਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ [ਅਬੂ ਬਕਰ] ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਸੱਲਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ: 'ਕੋਈ ਵੀ ਨਬੀ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ ਸਿਵਾਏ ਇਸਦੇ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਇਬਨ ਅਬਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੈਗੰਬਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬਿਸਤਰਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਰੁਖਸਤ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਬਰ ਖੋਦੀ, ਅਤੇ ਪੈਗੰਬਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ, ਉਹ ਸਨ ਅਲੀ ਇਬਨ ਅਬੂ ਤਾਲਿਬ, ਅਲ-ਫ਼ਜ਼ਲ ਇਬਨ ਅਬਾਸ, ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਕੁਤਸਮ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨ, ਜੋ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ, ਸੱਲਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਗੁਲਾਮ ਸਨ। ਉਸ ਬਿਨ ਖੌਲੀ - ਜੋ ਅਬੂ ਲੈਲਾ ਸੀ - ਨੇ ਅਲੀ ਬਿਨ ਅਬੂ ਤਾਲਿਬ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਕਸਮ ਅਤੇ ਰਸੂਲੂਲ੍ਹਾ, ਸੱਲਲ੍ਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਕੋਲ ਸਾਡੇ ਮਰਤਬੇ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ (ਭਾਵ: ਉਸਦੀ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗੋ)।" ਤਾਂ ਅਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਤਰੋ।" ਸੁੱਕਰਾਨ ਉਸਦਾ ਗੁਲਾਮ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਕੱਪੜਾ ਲਿਆ ਜੋ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ (ਸੱਲल्लाهُ عليه وسلم) ਨੇ ਪਹਿਨਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ, "ਕਸਮ ਖੁਦਾ ਦੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨੇਗਾ!" ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕੱਪੜਾ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ (ਸੱਲल्लाهُ عليه وسلم) ਦੇ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।