Hadith Representative
Nabi tidak tahu apa yang terjadi dengan aisyah pada peristiwa fitnah bohong, sampai turun ayat membelanya
Imam Bukhari : 4381حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الْإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ الْحَدِيثِ وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ الَّذِي حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَمَا نَزَلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدْ انْقَطَعَ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي وَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ رَكِبْتُ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُثْقِلْهُنَّ اللَّحْمُ إِنَّمَا تَأْكُلُ الْعُلْقَةَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرْ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَمَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلَا مُجِيبٌ فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَيَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَأَدْلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي وَكَانَ رَآنِي قَبْلَ الْحِجَابِ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي وَ وَاللَّهِ مَا كَلَّمَنِي كَلِمَةً وَلَا سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدَيْهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَمَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الْإِفْكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ ابْنَ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الْإِفْكِ لَا أَشْعُرُ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لَا أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّطَفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ كَيْفَ تِيكُمْ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَذَاكَ الَّذِي يَرِيبُنِي وَلَا أَشْعُرُ بِالشَّرِّ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَمَا نَقَهْتُ فَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ وَهُوَ مُتَبَرَّزُنَا وَكُنَّا لَا نَخْرُجُ إِلَّا لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الْأُوَلِ فِي التَّبَرُّزِ قِبَلَ الْغَائِطِ فَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهِيَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي وَقَدْ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلًا شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَيْ هَنْتَاهْ أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ قُلْتُ وَمَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْنِي سَلَّمَ ثُمَّ قَالَ كَيْفَ تِيكُمْ فَقُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَيَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتُ أَبَوَيَّ فَقُلْتُ لِأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا كَثَّرْنَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ أَوَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ حَتَّى أَصْبَحْتُ أَبْكِي فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْيُ يَسْتَأْمِرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ مِنْ الْوُدِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهْلَكَ وَلَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقْ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَإِنْ تَسْأَلْ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرِيرَةَ فَقَالَ أَيْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَيْءٍ يَرِيبُكِ قَالَتْ بَرِيرَةُ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَعْذَرَ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا خَيْرًا وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلًا مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ إِنْ كَانَ مِنْ الْأَوْسِ ضَرَبْتُ عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنْ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلًا صَالِحًا وَلَكِنْ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَا تَقْتُلُهُ وَلَا تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنْ الْمُنَافِقِينَ فَتَثَاوَرَ الْحَيَّانِ الْأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ قَالَتْ فَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ قَالَتْ فَأَصْبَحَ أَبَوَايَ عِنْدِي وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا لَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَلَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي قَالَتْ فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَيَّ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لَا يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ إِلَى اللَّهِ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِن
ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ቡካይር] ነጊሩና ኣሎ [ኣል ላይትስ] ካብ [ዩኑስ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ኢሉ፤ ንዓይ [ዑርዋ ቢን ኣዝ ዙበይር] ከምኡ’ውን [ሰዒድ ቢን ኣል ሙሳያብ] ከምኡ’ውን [ኣልቃማ ቢን ዋቃሽ] ከምኡ’ውን [ዑበይዱላህ ቢን ዓብደላ ቢን ዑጥባ ቢን መስዑድ] ካብ ታሪኽ [ዓዒስያ ረድሊኣላሁ ዓንሃ] በዓልቲ ቤት ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሳላም ምስ ዝዘርግሑ ሓቢሩኒ ኣሎ። ሕሜታ ብዛዕባኣ ምስ ኩሉ ዝበልዎ፡ ኣላህ ካብዚ ክስታት ነጻ ከም ዘውጽኣ ገሊጹላ። ሓደ ጉጅለ ሰባት ብዛዕባይ ብእኩብ ዛንታታት ይነግሩኒ ነበሩ፣ ገሊኦም ድማ ዛንታ ናይቲ ፍጻመ ካብ ካልኦት ተቐቢሎም፣ እቲ ዛንታ ሓያል ዝኾነ መሲሉ፣ ክሳብ ኣነ ቃላት ነፍሲ ወከፍ ዝነገሩኒ ሓዝኩን ገለ ካብቲ ዛንታታት ድማ ነቶም ካልኦት ዘረጋግጹን። ካብ ኡርዋ ካብ ዓይስያ ነጊሩኒ፣ በዓልቲ ቤት ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢላ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ክጓዓዙ ምስ ደለዩ ኣብ መንጎ ኣንስቱ ዕጫ ከም ዝሰሓበ። ዕጫ ዝስሕብ ንሱ እዩ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ዝኸይድ። ዓይሻ ከምዚ ኢላ፤ ብድሕሪኡ ኣብ መንጎና ኣብ ሓደ ውግእ ዕጫ ኣውጺኡ ፍላጻታተይ ብዕጫ ወጺኡ፡ ስለዚ ምስ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ከይደ። እዚ ፍጻሜ እዚ ድሕሪ ምግላጹ ኣያ ብዛዕባ ሂጃብ ዘጋጠመ እዩ። ድሕሪኡ ኣብ ካልኣይ ደረጃይ ተወሲደ። ኣብ መፋርቕ ጉዕዞ ክሳብ ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ኲናት ወዲኦም ናብ መዲና ክሳብ ዝምለሱ ወረድኩ። ሓደ ምሸት ምስ ሓደ ጉጅለ ኣስላም ነይረ። ምስ ደቀሱ ተንሲአ ክሳብ ዝቕድሞም ብእግረይ ተጓዒዘ። ንግደይ ምስ ወዳእኩ፡ ናብ ጉጅለ ኣስላም ክጽንበር ተመሊሰ። ኣፍልበይ ምስ ተሰምዓኒ፡ እታ ካብ ዛፋር የመን ዝመጸት መንጠልጠሊ ክሳደይ ከም ዝተሰብረት ተረጋገጸ። ስለዚ ተመሊሰ መንጠልጠሊ ክሳደይ ደለኹ፣ እቲ ምድላይ ደንጉዩኒ። ከምኡ’ውን፡ እቶም ደም ህይወተይ ተሰኪሞም ዝነበሩ ጉጅለ ሰባት ተበጊሶም ስለ ዝነበሩ፡ ኣብታ መብዛሕትኡ ግዜ ዝጋልባ ገመልይ ደም ህይወተይ ኣቐሚጦም ተጓዒዞም። ድሮ ኣብኡ ዘለኹ መሲልዎም ነይሩ'። ዓይሻ ከምዚ ኢላ፤ ‘ኣብቲ እዋን እቲ፡ ኣንስቱ ስጋ በሊዐን ስለ ዘይፈልጣ፡ ቀጠንቲን ቀለልትን እየን ነይረን። እንተኾነ ግን ቀሊል መግቢ ጥራይ እዮም ዝበልዑ። ስለዚ፡ ክብደት ናይቲ ምጥምዛዝ ዝጠራጠር ሰብ ኣይምሃለወን፡ ንሳቶም ድማ ብእግሮም ምስ ከዱ። ብዘይካዚ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ገና ንእሽቶ እየ ነይረ። ኣብ መወዳእታ ኣግማሎም ሒዞም ብእግሮም -ጉዕዞኦም ቀጸሉ-። ሰራዊት ምስ ሓለፈ መንጠልጠሊ ክሳደይ ረኺበ። ስለዚ፡ ናብ መንበሮም ምስ ከድኩ፡ ዝደወለ ሰብ ኣይነበረን፡ ዝመለሰ ሰብ’ውን ኣይነበረን። ድሕሪኡ ናብቲ ፈለማ ከም መንበር ዝጥቀመሉ ዝነበርኩ መንበር ተመለስኩ። ካብ ሰራዊት ኣስላም ሓደ ሰብ ረኺቡኒ ተመሊሱ ክወስደኒ ተስፋ እገብር። ኣብ መንበረይ ኮፍ ምስ በልኩ ድቃስ ተሰሚዑኒ ድቃስ ወሰደኒ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ሻፍዋን ቢን ሙዓታል ኣሱላሚን ህዝቢ ድዛክዋንን ድሕሪ ሰራዊት ጸኒሖም - ድሕሪት ዝተረፈ ሰብ እንተሃልዩ ንምፍላጥ - ይምርምሩ ነበሩ። ኣጋ ምሸት ብእግሮም እናተጓዕዙ ንግሆ ድማ ኣብ መንበርይ በጽሑ። ሻፍዋን ቢን ኣል ሙዓተል ኣሱላሚ ገና ደቂሱ ዝነበረ ሰብ ስለ ዝረኣየ ናባይ መጺኡ ምስ ረኣየኒ ኣለልዩኒ። ምኽንያቱ፡ ቅድሚ ሂጃብ ክኽደን ምግዳደይ ርእዩኒ ነይሩ። ብኡ ንብኡ ካብ ድቃሰይ ተበራቢረ ምስ ኣለለየኒ ክዓርፍጃ' -ኢና ሊላሂ ዋ ኢና ኢላሂ ራጂ'ውን- ክብል ሰማዕክዎ። ብኡ ንብኡ ገጸይ ብሂጃብ ሸፊነዮ። በላህ ሓንቲ ቃል እውን ኣይተዛረበን ብዘይካ እስቲርጃኡ ሓንቲ ቃል እውን ኣይሰማዕኩን'። ኣብ መወዳእታ ገመልኡ ኣውሪዱ ኣነ ድማ ኣብ ልዕሊኣ ደየብኩ። ሽዑ ከይዱ ነታ ገመል - ኣነ ዝጋልባ ዝነበርኩ - መሪሑ ክሳብ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኣዝዝሃርያ ምስ ኣዕረፉ ምስቶም ሰራዊት ኣስላም ንረኽቦም። ወይለኹም g ንጉዳያተይ ጽልኢ ዝገበረ። ኣብቲ እዋን እቲ ብዝያዳ ድሕሪ ጉዳይ ሕሜታ ዝነበረ ሰብ ዓብደላ ቢን ኡባይ ቢን ሳሉል እዩ ነይሩ። ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ መዲና በጻሕኩ። ድሕሪ ምምጻእና፡ ንኣስታት ሓደ ወርሒ ሃንደበት ሓሚመ፡ ሰባት ብዛዕባ እቲ ክስታት - ኣብ ልዕለይ ዝቐረቡ - ምዝራቦም ቀጸሉ፡ ዋላ'ኳ ብዛዕባ'ዚ ንእሽቶይ ስምዒት እንተዘይተሰምዓኒ። ስለዚ፡ ሕማመይ እውን ተጠራጠረ። ድሕሪ ደጊም ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ካብኡ ዝረኣኹዎ ለዋህነት ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰለም ኣይተሰምዓንን። ምስ ሓመምኩ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ኣትዩ ሰላም ኢሉኒ ሓቲቱኒ፤ 'ከመይ ኣለኻ፧' ኣብቲ ግዜ እቲ ከም ዝጠራጠረኒ ኮይኑ ተሰሚዑኒ ዋላ እኳ ከምኡ ሕማቕ ነገር ዝገበርኩ ኮይኑ እንተዘይተሰምዓኒ። ክሓዊ ዝጀመርኩ ኮይኑ ምስ ተሰምዓኒ ምስ ኡም ሚስታሕ ናብ ዕጹው ቦታ ወጺአ ሽንቲ ክሽፍን፣ እንትርፎ ለይቲ ወጺእና ኣይንፈልጥን ክሳብ ዳግማይ ለይቲ ዝኸውን። እዚ ዕጹው ቦታታት ኣብ ጥቓ ገዛውትና እዩ ተፈጢሩ። ቢዝነስና ከምቶም ቀዳሞትና ዓረብ እዮም፣ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ገዛና ንሽነን ዕጹው ቦታ ንሰርሕ። ሽዑ ኣነን ኡም ምስታሕን - ንሳ ጓላ ኣቢ ሩህሚ ቢን ኣል ሙተሊብ ቢን ዓብዲ ማናፍ ኣዲኣ ድማ ጓላ ሻኽሪ ቢን ኣሚር፡ ሓፍታ ኣቡበከር ኣሽ ሽዲቅ ወዳ ድማ ምስታህ ቢን ዑጻባ ቢን ዓባድ ቢን ኣል ሙተሊብ - ንግድና ምስ ተዛዘመ ናብ ገዛይ ተመሊስና። ኣብቲ ግዜ እቲ ኡም ሚስታ ኣብ ጨርቃ ስለ ዝረገጸት ወይ ስለዝተሓዋወሰት ሸተት ኢላ። ኣብቲ ግዜ እቲ ከምዚ ኢሉ፤ 'ወይ ሚስታህ'። ኢለ ሓቲተዮ፤ 'እንታይ ዓይነት ጽዩፍ ነገር ኢኻ ተዛሪብካ፡ ነቶም ኣብ ውግእ ባድር ዝተሳተፉ ሰባት ትነቅፍ ኣለኻ።' ይብል፤ 'እወ እንታይ ከም ዝበለ ኣይሰማዕካን ዲኻ?' ኣነ ድማ፤ 'እንታይ ኢሉ?' ስለዚ ቃል እቶም ዝኸሰሱኒ ነገረኒ። ኣብቲ ግዜ እቲ ዝሓመመኒ እናወሰኸ ብምኻድ ናብ ገዛይ ምስ ተመለስኩ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ተራኺቡ ሰላም በለኒ። ድሕሪኡ፡ ‘ከመይ ኣለኻ፧’ በሎ። ኣነ ድማ፤ ‘ናብ ወለደይ ክኸይድ ክትፈቕደለይ ዲኻ?’ ኢሉ መለሰሉ። ኢሉ፤ ‘ኣብቲ እዋን እቲ ካብ ክልቲኦም ዝመጸ ዜና ከረጋግጽ ደልየ ነይረ። ኣብ መወዳእታ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ፍቓድ ሂቦምኒ። ሽዑ ናብ ወለደይ ከይደ፡ ንኣደይ ሓተትክዋ፤ 'ኣንታ ኣደይ ሰባት እንታይ ይዛረቡ ኣለዉ?' ኢሉ መለሰ፤ 'ኦ ወደይ ጉዳይካ ቀሊል ይኹን ብኣላህ ጓል ኣንስተይቲ ብንጹር ምስ ወዲ ተባዕታይ ዘፍቅራ ኮይና እቲ ሰብኣይ ካልእ ሰበይቲ እናሃለዋ ኣይኮነትን ኣብ ልዕሊ እታ ሰበይቲ ክሲ ክውስኹ እንተዘይኮይኖም'። ኢሉ፤ 'ክብሪ ንኣላህ እዚ ድዩ ሰባት ዝዛረቡ ዘለዉ?' ኢሉ፤ 'ኣብታ ለይቲ እቲኣ በኸኹ፣ ክሳብ ንግሆ ንብዓተይ ድሕሪ ደጊም ክፈስስ ኣይከኣለን ምኽንያቱ ወዲኡ ስለዝነበረን ደቂሰ ከለኹ ኣይነብዕን ነይረ።' ንግሆ ድማ ብኽያት ቀጸልኩ። ከምኡ ውን፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ንዓሊ ቢን ኣቢ ጣሊብን ኡሳማ ቢን ዛይድን ጸዊዖም ንኽልቲኦም ንኣንስቶም ንምፍላይ ንኽልቲኦም ክመኻኸሩ ክዕድም ጀመሩ፡ እቲ ዋሕይ ገና ኣብ ዘይወረደሉ እዋን። ዓይሻ ከምዚ ኢላ፤ 'ብዛዕባ ኡሳማ ቢን ዛይድ ግን ንረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም በቲ ዝፈልጦ ነገር ማለት በዓልቲ ቤቱ ካብዚ ተግባር እዚ ክሳብ ክንደይ ከም ዝረሓቐትን ብዛዕባ እንታይነት ፍቕሪ ንዕኡ እንታይ ከም ዝፈልጥን ምኽሪ ሂብዎ። ኡሳማ ድማ፤ 'ኦ ረሱል ረሱል! ኣንስትኹም እየን፡ ብዘይካ ሰናይ ካልእ ንፈልጦ የብልናን'። እንተ ዓሊ ቢን ኣቢ ጣሊብ ግን፤ 'ኣላህ ዓዛዋጀላ ሽግር ኣይህበካን እዩ ብዘይካኡ ካልኦት ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ኣለዋ:: ብርግጽ ድማ ንባርያኻ እንተሓቲትካዮ ብርግጽ ቅኑዕ ክኸውን እዩ።" ዓይሻ ከምዚ በለት፤ 'ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ባሪራ ጸዊዑ: 'ኦ ባሪራ! ብዛዕባ ዓይሻ ዝጠራጠረካ ነገር ትርኢ ዲኻ?' ባሪራ ድማ መለሰት፤ ‘በቲ ሓቂ ሒዝካ ዝለኣኸካ እንተ ርእየ "ገለ ጸገም ነይሩዎ፡ ብሓቂ ካብ ቆልዓ ከሎ ሓሊፉ ካልእ ኣይነበረን፡ ኣብ ስድርኡ ዝነበረ ምትሕውዋስ ሓርጭ እናተጸበየ ደቂሱ፡ ድሕሪኡ ሓደ ልሙስ እንስሳ መጺኡ በሊዕዎ።" ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ተንሲኦም ካብ ሓደ ዓብደላ ቢን ኡባይ ቢን ሳሉል ዝበሃል ሰብ ክትዕ ሓተተ። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ መንበረ ጵጵስና ኣብ ዝነበረሉ እዋን ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ በሎም: ኣቱም ኩሎም ኣስላም ካብ ስድራይ ዝጎደአ ሰብ ክትዕ ክህበኒ ዝደሊ። ብርግጽ በላህ ካብ ስድራይ ብዘይካ ሰናይ ጥራይ ዝፈልጦ ነገር የብለይን። ብዛዕባ ሓደ ብዘይካ ሰናይ ነገር ካልእ ዘይፈልጦ ሰብኣይ ነጊሮምኒ ነይሮም። ንሰበይተይ ድማ ምሳይ እንተዘይኮይና ዝራኸባ የለን'። ሰዓድ ቢን ሙዓድዝ ኣል ኣንሳሪ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኦ ረሱል ረሱል! ክሕግዘኩም እየ። "ሕራይ እቲ ወረ ዝዝርግሕ ሰብ ካብ ባኒ ኣውስ እንተኾይኑ ክሳዱ ክቖርጾ እየ። ብኻልእ ወገን ድማ ካብ ኣሕዋትና ካብ ባኑ ካዝራጅ ዝመጽእ እንተኾይኑ ትእዛዝኩም ክንፍጽም ኣዘዙና።" ብኡ ንብኡ፡ ሰዓድ ቢን ኡባዳ - መራሒ ባኒ ኸዝራጅ ነበረ፡ ጻድቕ ሰብ ነበረ። እንተኾነ ግን ገና ጽንፈኛ ኣተሓሳስባ ነይርዎ - ንሰዓድ ቢን ሙዓድ፤ 'በላህ ክትቀትሎ ኣይትኽእልን ኢኻ ክትቀትሎ እውን ኣይትኽእልን ኢኻ'። ስለዚ ኡሰይድ ቢን ሑድላይር ተንሲኡ ወዲ ሓው ሳዓድ ቢን ሙዓድዝ እዩ ነይሩ ንሰዓድ ቢን ኡባዳ፤ 'ትሕሱ ኣለኻ ብሓቂ ክንቀትሎ ኢና ምኽንያቱ ምስ ምስሉያት ትካታዕ ምስሉይ ስለ ዝኾንካ'። እቲ ኩነታት ኣብ መንጎ ደቂ ኣውስን ካዝራጅን እናሃረመ ከደ፣ ክሳብ ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ገና ኣብ መንበረ ጵጵስና ደው ኢሎም ከለዉ ነንሕድሕዶም ክቐትሉ ዝደለዩሉ ደረጃ በጺሑ። ብድሕሪኡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ኣህድኦም፣ ክሳብ ስቕ ዝብሉን ንሱ ድማ ስቕ ዝብሉን። ኣብታ መዓልቲ እቲኣ፡ ንብዓተይ ክሳብ ዝውዳእን ክድቅስ ከለኹ ናይ ዓይኒ መሸፈኒ ዘይገብርን ነቢዐ። ንጽባሒቱ ምሸት፡ ንብዓተይ ክሳብ ዝውዳእን ክድቅስ ከለኹ ናይ ዓይኒ መሸፈኒ ክሳብ ዘይገብርን ገና ነቢዐ። ወለደይ ብኽየይ ንልበይ ከም ዝጐድኦ ይሓስቡ ነበሩ። ኣይስያ ድማ፤ ‘ድሕሪኡ ክልቲኦም ኣብ ጎነይ ኮፍ ኢሎም ኣነ ብኽያት እናቐጸልኩ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ሓንቲ ኣንሳር ሰበይቲ ኔራ ክትራኸበኒ ፍቓድ ዝሓተተትኒ፡ ኣነ ፈቒደላ። ኮፍ ኢሉ ምሳይ በኸየ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ኣብ ዝነበርናሉ እዋን ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ክቕበለና መጺኡ ሰላም ኢሉና ድሕሪኡ ኮፍ በለ። ኢሉ፤ 'እቲ ምግላጽ ንጉዳያተይ ብዝምልከት ስለ ዘይተገልጸሉ፡ ንሓደ ወርሒ ኣብ ጎነይ ኮፍ ኢሉ ኣይፈልጥን'። ኢሉ፤ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም እውን ኮፍ ኢሎም ሰላምታ ብምባል መስኪሮም እዮም። ከምዚ በለ: ኣማ ባእድ ኦ ዓይስያ ብሓቂ እዚን ከምዚን ዜና በጺሑኒ ኣሎ ብርግጽ ስለ ዘይገበርካዮ ካብኡ እንተ ኣምሊጥካ ኣላህ ዓዛዋጀላ ይርሕቐካ:: እንተኾነ ግን ነዚ ዘንቢ እንተፈጺምካ ንኣላህ ይቕሬታ ለምን ናብኡ ቶባ ግበር። ምኽንያቱ ሓደ ባርያ ሓጥያቱ ኣሚኑ ድሕሪኡ ቶባ ዝገብር ረቢ ቶባኡ ይቕበሎ'። ዓይሻ ከምዚ ኢላ፤ 'ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሳላም ምዝራቡ ምስ ወድአ ንብዓተይ ብዝያዳ ብቕልጡፍ ይውሕዝ ነበረ ክሳብ ድሕሪ ደጊም ነጠብጣብ ንብዓት ክስምዓኒ ዘይክእል'። ኣነ ድማ ንኣቦይ፤ ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ብዛዕባይ እንታይ ከም ዝበሉ መልሱ። ኣቦይ ድማ፤ 'ኣይፈልጥን እየ በላህ ንረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣይዛረብን እየ'። ሽዑ ንኣደይ በልክዋ፤ 'ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ብዛዕባይ ዝበልዎ መልሰሉ!' ኣደይ በለቶ፤ 'በላህ ንረሱሉላህ ዓሌሂ ዋሰላም እንታይ ከም ዝብሎ ኣይፈልጥን እየ። ዓይሻ ከምዚ ኢላ፤ ኣነ ድማ፤ ‘ኣነ ሰብ እየ ከም ንእሽቶ ጓል መጠን ቁርኣን ብዙሕ ኣየንብብን እየ። በላህ ብሓቂ እፈልጥ እየ እዚ ሰሚዕካዮ ምእንቲ ርእሰ ተኣማንነት ክስምዓካን ክትኣምነሉን ። ካብቶም ተግባራት ርሒቐ ኣለኹ እንተዝብለኩምን ካብተን ተግባራት ርሒቐ እንተኾይነ ድማ ኣላህ ዓዛዋጃላ ዝበለጸ ይፈልጥን ንስኻትኩም እውን ከምኡ ኣይምኣመንኩምን። ሓደ ነገር እንተ ተናዘዝኩልካ፡ ኣላህ ዓዛዋጃላ ካብ ምግባር ርሒቐ ምህላወይ ብዝበለጸ ክፈልጥ ከሎ፡ ብርግጽ ክትኣምነኒ ኢኻ። በላህ ብሓቂ ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎኻን ብዘይካ ኣቡ ዩሱፍ ዝበሎ ቃል የለን፤ ትዕግስቲ ሰናይ ኢዩ፡ በቲ ዝተኸሰስካዮ ሓገዝ ትልምነሉ ቦታ ድማ ኣላህ እዩ።" ዓይሻ ከምዚ በለቶ፤ 'ድሕሪኡ መርገጺይ ቀይረ፡ ኣብ ዓራተይ ደቂሰ'። ንሱ ድማ፤ 'በላህ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ካብቲ ተግባር ርሒቐ ከም ዘለኹ ፈሊጠ ነይረ፡ ኣላህ ዓዛዋጃላ ድማ ካብቲ ተግባር ርሒቐ ስለ ዝነበርኩ ከርሕቐኒ እዩ። ይኹን እምበር፡ ብኣላህ፡ ኣብ ጉዳየይ እቲ ዋሕይ ክወርድ ኣይተጸበኹን። ብሓቂ ድማ፡ እቲ ናተይ ጉዳይ ካብ ረሱል ዓዛ ዋጃላ ዝተነበበ ዋሕይ ካብ ምባሉ ንላዕሊ ንእሽቶ ኮይኑ ይስምዓኒ ይኹን እምበር ኣብ ሕልሚ ናይ ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ካብዚ ተግባር ከም ዘርሓቐኒ ክረአ ጥራይ እየ ተስፋ ዝገብር ዓይሻ ከምዚ በለ፤ እቲ ገዛ ክሳብ ኣላህ ዓዛዋጃላ ንነቢዩ ወሓይሉ ዝሰደደሉ ስለዚ፡ ኩነታቱ ተቐየረ ከምቲ መብዛሕትኡ ግዜ ዋሕይ ምስ መጸ፡ ረሃጹ ዋላ እኳ ክረምቲ እንተነበረ ክፈስስ ቀጸለ እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ክብደት ናይቲ ዝተወረደሉ ቃል ኣዝዩ ከቢድ ስለዝነበረ እዩ፤ ሰሓቐት እታ ቀዳመይቲ ሓረግ ኣብቲ ግዜ እቲ ዝበሎ: 'ኣላህ ዓዛ ዋጃላ ካብዚ ተግባር ኣርሒቑካ ኣሎ' በለኒ። ኣውሪዱ ኣያ ትርጉሙ ድማ፡ ብሓቂ እቶም ናይ ሓሶት ዜና ዝሓዙ ካብ ጉጅለኹም እዮም፡ ክሳብ ዓሰርተ ኣያታት ኣላህ ዓዛዋጃላ ካብዚ ተግባር እዚ ክሳብ ክንደይ ከም ዝረሓቕኩ ዝገልጽ ሓያሎ ኣያታት ኣውሪዱ ኣሎ።' ዓይሻ ከምዚ ኢላ፤ 'ቀደም ኣቡበከር ንሚስታ ምጽዋት - ክፍሊት ምሃብ - ይህብ ነይሩ፡ ምኽንያቱ ዘመዱ ስለ ዝነበረን ድኻ ሰብ ስለ ዝነበረን። ኢሉ፤ 'በላህ ንኣይሲያ ምስ ከሰሰ ንዘልኣለም ኣይሕግዞን እየ።' ብድሕሪኡ ኣላህ ዓዛዋጀላ ዋሕይ ኣውረደ፣ ትርጉሙ ድማ፤ እቶም ዘለዎም ድማ ኣይትግበሩ - ክሳብ ቃሉ - ኣላህ ይቕረ ክብለልኩም ኣይትምነዩን ዲኹም' ኣቡበከር ከምዚ ኢሉ፤ 'በላህ ኣላህ ይቕረ እንተዝገብረለይ ዝያዳ ምተሓጎስኩ'። ድሕሪኡ ንሚስታህ ከምቲ ልሙድ ሓገዝ ዝገብረሉ ዝነበረ ሓገዝ ናብ ምሃብ ተመልሰ። ኣቡበከር ከምዚ ኢሎም፤ "ብሓቂ ንዘልኣለም ካብ ምሕጋዙ ኣየቋርጽን እየ።" ዓይሻ ከምዚ ኢላ፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንሰበይቲ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንዘይነብ ቢንት ጃሕሲ ብዛዕባ እቲ ዘጋጠመኒ ሓቲትዋ፦ ‘እንታይ ትፈልጥ፡ እንታይ ርኢኻ፡ ወይ እንታይ ዜና በጺሑካ?’ ኢሉ መለሰ፤ 'ኦ ረሱል ረሱል! ኩሉ ግዜ ንናይ ምስማዕን ምርኣይን እከናኸን እየ፡ ብዘይካ ጽቡቕ ነገራት ድማ ካልእ ዝፈልጦ ነገር የብለይን'። ዓይሻ ከምዚ ኢላ፤ 'ዋላ እኳ ካብተን ካባይ ልዕል ዝበለት ኮይኑ ዝተሰምዓ ኣንስቲ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም እንተነበረት፡ ኣላህ ጥራይ ብጽቡቕ ኣተሓሳስባ እዩ ዝከታተላ ነይሩ'፡ ዋላ እኳ ሓፍታ ሓምና ቢንት ጃሕሲ እንተኾነት። ኣብ፡ ኣብ መንጎ እቶም ሕሱም ናይ ሓሶት ዜና ዝዝርግሑ ክሳብ ዝኾነ ጸሊእዎ'።