Hadith Representative
Nabi tidak tahu apa yang terjadi dengan aisyah pada peristiwa fitnah bohong, sampai turun ayat membelanya
Imam Bukhari : 4381حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الْإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ الْحَدِيثِ وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ الَّذِي حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَمَا نَزَلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدْ انْقَطَعَ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي وَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ رَكِبْتُ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُثْقِلْهُنَّ اللَّحْمُ إِنَّمَا تَأْكُلُ الْعُلْقَةَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرْ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَمَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلَا مُجِيبٌ فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَيَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَأَدْلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي وَكَانَ رَآنِي قَبْلَ الْحِجَابِ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي وَ وَاللَّهِ مَا كَلَّمَنِي كَلِمَةً وَلَا سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدَيْهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَمَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الْإِفْكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ ابْنَ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الْإِفْكِ لَا أَشْعُرُ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لَا أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّطَفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ كَيْفَ تِيكُمْ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَذَاكَ الَّذِي يَرِيبُنِي وَلَا أَشْعُرُ بِالشَّرِّ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَمَا نَقَهْتُ فَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ وَهُوَ مُتَبَرَّزُنَا وَكُنَّا لَا نَخْرُجُ إِلَّا لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الْأُوَلِ فِي التَّبَرُّزِ قِبَلَ الْغَائِطِ فَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهِيَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي وَقَدْ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلًا شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَيْ هَنْتَاهْ أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ قُلْتُ وَمَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْنِي سَلَّمَ ثُمَّ قَالَ كَيْفَ تِيكُمْ فَقُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَيَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتُ أَبَوَيَّ فَقُلْتُ لِأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا كَثَّرْنَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ أَوَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ حَتَّى أَصْبَحْتُ أَبْكِي فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْيُ يَسْتَأْمِرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ مِنْ الْوُدِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهْلَكَ وَلَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقْ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَإِنْ تَسْأَلْ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرِيرَةَ فَقَالَ أَيْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَيْءٍ يَرِيبُكِ قَالَتْ بَرِيرَةُ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَعْذَرَ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا خَيْرًا وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلًا مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ إِنْ كَانَ مِنْ الْأَوْسِ ضَرَبْتُ عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنْ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلًا صَالِحًا وَلَكِنْ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَا تَقْتُلُهُ وَلَا تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنْ الْمُنَافِقِينَ فَتَثَاوَرَ الْحَيَّانِ الْأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ قَالَتْ فَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ قَالَتْ فَأَصْبَحَ أَبَوَايَ عِنْدِي وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا لَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَلَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي قَالَتْ فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَيَّ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لَا يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ إِلَى اللَّهِ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِن
Atwebele [Yaya bin Bukair] Atwebele [Al Laits] ukufuma kuli [Yunus] ukufuma kuli [Ibn Shihab] atile; Nalinjishibisha ukuti ['Urwah bin Az Zubair] na [Sa'id bin Al Musayyab] na ['Alqama bin Waqash ] na ['Ubaidullah bin 'Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud ] ukufuma ku lyashi lya kwa ['Aisyah radliallahu 'anha] uwali umukashi wa kwa Kasesema ukusabankanya amalyashi ya bufi pali wene na fyonse ifyo balelanda, Allah alondolwele ukuti aliilubula umwine kuli ifi fishinka. Ibumba lya bantu lyalelanda amalyashi pali ine mu fibumba, bamo pali bene balepokelela ilyashi lya cacitike ukufuma kuli bambi, ica kuti ilyashi lyalemoneka kwati lyalikosa, ukufika na lintu nasungile mu mutwe amashiwi ya umo umo uo banjebele kabili amalyashi yamo yaleshininkisha ayambi. Ukufuma ku Urwah anjebele ukufuma ku Aisyah, umukashi wa kwa Kasesema atile; ukuti ilyo Kasesema alefwaya ukwenda, alecita amapepo pa bakashi bakwe. Umuntu onse uwakwata amalotari, e uleya pamo na Kasesema. Aisha atile; 'Elyo asontele amapepo pa kati kesu mu nkondo kabili imipeto yandi yafumine mu mapepo, eico naile no Mutumwa wa kwa Lesa.' Ici cacitike pa numa ya kusokolola icikomo pa lwa hijab. Lyene balintwala mu cibili candi. Mu kati ka lwendo, naile panshi ukufika ilyo Umutumwa wa kwa Lesa (ukutemwa kwa kwa Lesa kuli wene) apwishishe inkondo kabili abweleele ku Medina. Ubushiku bumo akasuba nali ne bumba lya baMuslim. Ilyo balele, nabuukile no kwenda ukufika na lintu nafikile pa ntanshi yabo. Ilyo napwishishe ukubomba amakwebo yandi, nabwelele ku kwingila mwi bumba lya baMuslim. Ilyo naumfwile icifuba candi, calisangilwe ukuti umukoshi wandi uwafumine ku Zhafar, ku Yemen, waliponenwe. E ico nabwelele no kufwaya umukoshi wandi, ukufwaya kwalengele ukuti ncelwe. Kabili, ibumba lya bantu abasendele umulopa wandi uwa mweo lyalifuminepo, baleenda pa kubika umulopa wandi uwa mweo pa ngamila yandi iyo ilingi line ndekwelapo. Baletontonkanya ukuti nali kale muli ci'. Aisha atile; ‘Pa nshita ilya, abakashi bakwe bali abaonda kabili abapepuka, pantu tabalyapo umunani wa nama. Lelo, balalya fye ifya kulya ifipepuka. Eico, tapali uwali no kutwishika ubukata bwa cilya cipesha amano, ilyo baleenda no kucifumyapo. Na kabili, pali ilya nshita nali ncili umwaice. Mu kupelako bapokele ingamila shabo no kwenda -batwalilile ulwendo lwabo-. Nalipokele umukoshi wandi ilyo ibumba lya bashilika lyapitile. E ico, ilyo naile ku cipuna cabo, takwali uwaitile kabili takwali uwaswike. Lyena nabwelele ku cipuna candi ico nabomfeshe pa kubala nge cipuna. Nasubila ukuti umuntu umo ukufuma ku bashilika ba baMuslim akansanga no kubwelela ku kuntwala. Ilyo naikele pa cipuna candi, naumfwile ubutulo kabili nalile. Pa nshita imo ine, abantu ba kwa Dzakwan bashele ku numa ya bashilika - ukuceeceeta nga ca kuti kwali uwashele ku numa -. Baendele bwangu bwangu akasuba kabili mu nshita ya cungulo bafikile pa cipuna candi. Shafwan bin Al Mu’atthal Assulami amwene umuntu uwali no kulaala, kanshi aishile kuli ine kabili alinjishibe ilyo anmwene. Pantu, alimwene ilyo nshatala nafwaya ukufwala hijab. Mu kwangufyanya nabukile kabili naumfwile alepuupaja’ -alesosa ukuti, “Ina Lesa na Lesa” ilyo anjishibe. Ilyo line fye nafimbile icinso candi ne hijab yandi. Na Allah, talandile ishiwi nangu limo kabili nshaumfwile ishiwi nangu limo kano fye istirja’ wakwe. Mu kupelako atentemwike ngamila yakwe kabili nalikwelelepo. Lyena aile no kutungulula ingamila - iyo nalekwela - ukufika na lintu twafikile ku bashilika ba ciMuslim pa numa ya kupuusha pa lulamba lwa bemba lwa Azhzhariah. Ubulanda kuli imwe g uwapingwilepo pa milandu yandi. Pali ilya nshita, umuntu uwaletungilila sana ilyashi lya bufi ali ni Abdullah. Mu kupelako, nafikile ku Medina. Pa numa ya kufika kwesu, nalwele mu kupumikisha mupepi no mweshi umo, lintu abantu batwalilile ukulanda pa lwa milandu - iyalinga kuli ine -, nangu ca kuti nshaumfwile nangu panono pali ici. E ico, na o alitwishika ubulwele bwandi. Tacaumfwile na kabili ubufuuke bwa kwa Rasulullah ubo namwene ukufuma kuli wene kale. Ilyo nalwele, Rasulullah aingile no kunposha no kwipusha ukuti: “ 'Ngaiwe?' Calemoneka kwati pali ilya nshita alentwishika, nangu ca kuti nshaumfwile kwati nacitile icintu cilya icabipa. Pa numa ya kumfwa kwati natendeka ukupola, nafumine na Umm Misthah ku cifulo icaisalilwa ku kusamba, tatwafuminepo kano fye ubushiku ukufikila ubushiku na kabili bwaba. Ifi fifulo fyaisalilwa fyapangilwe mupepi ne mayanda yesu. Amakwebo yesu yaba nga baArab besu aba kubalilapo, ilingi line tulapanga icifulo icaisalilwa ku kusamba pa ng’anda. Lyena Umm Mistah na ine - ali mwana wakwe umwanakashi Abi Ruhmi bin Al Muthallib bin Abdi Manaf kabili nyina ni mwana wakwe umwanakashi Shakhri bin Amir, nkashi yakwe ni Abu Bakr Ash Shidiq kabili umwana wakwe umwaume ni Mistah bin Utsabah bin Abbad bin Al Muthallib - twabwelele ku ng’anda yesu pa numa ya kupwisha umulimo wesu. Pali ilya nshita, Umm Misthah alipumine pantu alipooselwe pa nshi nelyo ukuipoosa mu nsalu yakwe. Pali ilya nshita atile; 'Ubulanda Misita'. Namwipwishe ukuti; 'Cinshi cintu icabipa ico mwasosa, mulesuusha abantu abasangilweko ku nkondo ya Badr.' Atile; ‘Ee, bushe tamwaumfwile ifyo asosele?’ e fyo asosele. Natile; ‘Bushe asosele shani?’ e fyo asosele. kanshi anjebele amashiwi ya balentunganya. Pali ilya nshita natendeke ukulwala sana kabili ilyo nabwelele ku ng’anda yandi, Lesa Lesa alisangene no kunjeba ukuti mwapola. Lyene atile: ‘Muli shani?’ Lyene atile: ‘Muli shani?’ Natile; ‘Bushe kuti mwasuminisha ukuya ku bafyashi bandi?’ e fyo asosele. atile; ‘Pa nshita ilya nalefwaya ukushininkisha imbila ukufuma kuli bene bonse babili. Mukulekelesha, Rasulullah alimpeele insambu. Lyene naile ku bafyashi bandi, naipwishe bamayo ukuti; ‘O bamayo, cinshi abantu balelandapo?’ ayaswike ukuti; 'O mwana wandi, lekeni ifintu fyobe fibe ifyayanguka, kuli Allah, te mwanakashi uwaumfwika bwino bwino no mwaume uwamutemwa ilyo umwaume alikwata umukashi umbi, kano fye nga bakalundako ukubepesha umwanakashi'. atile; 'Ubukata bube kuli Allah, bushe ici eco abantu balelandapo?' atile; ‘Ubushiku bumo bwine nalilile, ukufika fye na ku cungulo amenso yandi tayacilile ukupongoloka pantu yalipwile kabili nshalilile ilyo nalele. Mu cungulo, nalitwalilile ukulila. Kabili, pali ilya nshita Kasesema aitile Ali bin Abi Talib na Usamah bin Zaid ku kwita bonse babili ukulanshanya pa kuti bapaatule abakashi babo ilyo ukusokolola takwalipo. Aisha atile; 'Nga ca kuti Usamah bin Zaid, apeele ukupanda amano kuli Rasulullah ne fyo alishibe, e kutila ifyo umukashi wakwe ali ukutali ukufuma kuli ici cicitwa ne fyo alishibe pa lwa mibele ya kutemwa kwakwe kuli wene. Usama atile; ‘O Mutumwa wa kwa Lesa! Ni bakashi benu, tatuishiba nangu cimo lelo ubusuma’. Ukukuma kuli Ali, atile; 'Lesa takakupeele ubucushi kabili kuli abanakashi bambi abengi ukucila pali wene.' Kabili mu cine cine, nga mwaipusha umubomfi wenu, mu kushininkisha akabe uwa cine." Barira ayaswike ukuti; ‘Pa mulandu wa Uyo uwakutumine ne cine, nga namona . "Kwali icabipile kuli wene, mucine cine tacali cimbi ukucila ilyo ali umwaice, alaalile ilyo alelolela ukusankanya kwa fulaulo mu lupwa lwakwe, lyena inama iyacenjela yaishile no kumulya." Lyene umukalamba wa bashilika aiminine no kulomba ukukansana ukufuma ku muntu uwe shina lya Abdullah bin Ubai bin Salul. Ilyo umukalamba wa citungu ali pa cipuna, umukalamba wa citungu atile: ‘Mwe baMuslim bonse, nani alefwaya ukumpeela ukukansana ukufuma ku muntu uwacushishe ulupwa lwandi. Mu cine cine, kuli Allah, nshaishiba nangu cimo ukufuma ku lupwa lwandi kano fye ubusuma fye. Balinjebele pa lwa muntu uo nshaishibepo nangu cimo kano fye ubusuma. Kabili tapali uukumanya umukashi wandi kano fye nga ali na ine’. Sa’ad bin Mu’adz Al Ansari atile; ‘O Mutumwa wa kwa Lesa! Nakulakwafwa. "Cisuma, nga ca kuti umuntu uulesabankanya imbila yafuma ku Bani Aus, nkamuputula insingo. Ku lubali lumbi, nga ca kuti yafuma kuli bamunyina besu ukufuma ku Banu Khazraj, mukwai tukonkomesheni pa kuti tufikilishe amafunde yenu." Mu kwangufyanya, Sa’ad bin Ubadah - ali intungulushi ya Bani Khazraj, ali muntu walungama. Lelo, alicili ne mibele ya kuitemenwa - atile kuli Sa’ad bin Mu’ad; 'Pa mulandu wa kwa Allah, tamwakabe na maka ya kumwipaya kabili tamwakabe na maka ya kumwipaya'. Eico Usaid bin Hudlair aiminine kabili ali umwana wa kwa munyina wa kwa Saadi bin Mu’adz, atile kuli Saadi bin Ubadah; 'Ulebepa, mu cine cine tukamwipaya pantu uli wa bufi uukansana na ba bufi'. Ici cifulo catendeke ukukosa nga nshi pa kati ka bana ba Aus na ba Khazraj, ukufika ku cipimo ca kuti balefwaya ukuipayanya ilyo Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yali pali wene) acili aiminina pa cipuna. Lyene Rasulullah abatekanya, ukufika na lintu bacena kabili wene alicena. Pali bulya bushiku, nalilile ukufika na lintu amenso yandi yapwilile kabili nshalefwala ifya kufwala ifya kufwala ku menso ilyo nalelala. Ubushiku bwakonkelepo, nalicilile ukulila ukufika fye na lintu amenso yandi yapwilile kabili nshalefwala ifya kufwala ku menso ilyo nalelala. Abafyashi bandi baletontonkanya ukuti ukulila kwandi kuti kwaonaula umutima wandi. Aisa atile; ‘Lyene bonse babili baikele pa mbali yandi ilyo nalitwalilile ukulila. Pali ilya nshita, kwali umwanakashi wa ciAnsar uwanjipwishe insambu sha kukumanya ine, namusuminishe. Aikele panshi no kulila pamo na ine. Ilyo twali mu cifulo ca musango yo, Rasulullah aishile ku kutukumanya, atile mwapoleni kabili lyene aikele panshi. Atile; ‘Taikele pa mbali yandi pa mweshi umo, apo ukusokolola takwasokolwelwe kuli wene pa lwa milandu yandi’. Atile; Na o alipeele ubunte, ukuposha ilyo ali uwaikala. atile: ‘Amma ba’d, we Aisyah, mu cine cine iyi mbila na imbi yalifika kuli ine, mu cine cine, nga ca kuti wapusuka kuli yene pantu taucicita, Lesa Azzawajalla akufumyepo. Lelo nga mwacita ici cilubo, mupeele ukwelelwa kuli Allah no kulapila kuli Wene. Pantu umubomfi uwasumina imembu shakwe kabili lyene alapila, Allah akasumina ukulapila kwakwe’. Aisha atile; 'Ilyo Rasulullah apwishishe ukulanda, amenso yandi yalepongoloka bwangu bwangu ukufika na lintu nshaumfwile amenso'. Natile kuli tata; 'Asukeni ifyo Umutumwa wakwa Lesa (umutende ne fipaalo fyakwa Lesa fibe pali wene) asosele pali ine.' Batata batile; 'Nshishibe, kuli Lesa, nshakalande na Lesa. Lyene natile kuli bamayo; 'Asukeni ifyo Umutumwa wakwa Lesa (umutende ne fipaalo fyakwa Lesa fibe pali wene) asosele pali ine!' bamayo batile; 'Pa mulandu wa kwa Lesa, nshaishiba ifya kulanda kuli Lesa'. Aisha atile; Natile; ‘Ndi muntu . Ilyo nali umwaice, nshabelenga sana Koran. Na Allah, nalishiba cine cine ukuti mwaumfwa ici pa kuti muumfwe ukushininkisha no kucisumina. Nga ca kuti namwebele ukuti ndi ukutali na iyo micitile kabili Lesa Azzawajalla alishiba bwino nga ca kuti ndi ukutali na iyo micitile, na imwe te kuti musumine ifyo. Nga ca kuti nasumina kuli imwe icintu cimo, ilyo Lesa Azzawajalla alishiba bwino ukuti ndi ukutali no kucicita, mu cine cine mukansumina. Na Lesa, mu cine cine tapali ishiwi pa kati kandi na imwe kano fye ifyo Abu Yusuf asosele; Ukushipikisha kuli bwino kabili Lesa e cifulo ca kwipushishamo ukwafwilisha ku fyo mulepeelwa umulandu." Aisha atile; 'E lyo napilibwile icifulo candi, nalala pa busanshi bwandi'. Atile; 'Kuli Lesa, pali ilya nshita nalishibe ukuti nali ukutali ukufuma kuli cilya cicitwa, kabili Lesa Azzawajalla akansunga ukutali pantu nali ukutali ukufuma kuli cilya cicitwa. Mu cine cine, ndeumfwa ukuti icintu candi cimoneka icabulamo amano ukucila ifyo Lesa Azza atile kuli ine ne cisoko icabelengele. ukulongana, kabili takwali uwafumine mu ng’anda ukufikila ilyo Allah Azzawajalla atumine ukusokolola kuli Kasesema Wakwe. 'Alaihi wa sallam apokelele imbila nsuma, asekele kabili icikomo ca kubalilapo ico asosele pali ilya nshita cali: 'Imbila nsuma, O Aisyah! ifyo ndi ukutali.Allah Azzawajalla asokolwele icikomo icipilibula ukuti: Mu cine cine, abo abatwala imbila ya bufi bafuma mwi bumba lyenu, ukufika ku fikomo ikumi. Aisha atile; 'Kale, Abu Bakr alepeela ifya bupe - ukupeela amalipilo - kuli Misthah, pantu ali lupwa lwakwe kabili ali muntu umupiina.' Atile; 'Kuli Lesa, nshakamukwafwe umuyayaya pa numa ya kupeela Aisyah umulandu.' Lyena Lesa Azawajalla atumine ukusokolola, ukupilibula ukuti; Kabili te kuti abo abakwata - ukufika ku mashiwi Yakwe - te kuti mulefwaya ukuti Allah amwelele’ Abu Bakr atile; 'Kuli Lesa, kuti naba ne nsansa nga cakuti Lesa anjelele'. Lyene abweleele ku kupeela ukwafwilisha kuli Mista nga fintu ilingi line alemupeela ukwafwilisha. Abu Bakri atile; "Mucine cine, nshakaleke ukumwafwa umuyayaya." Aisha atile; Umukalamba wa bashilika aipwishe Zainab bint Jahsy, umukashi wa kwa Kasesema, pa lwa cacitike kuli ine ati: ‘Cinshi mwaishiba, cinshi mwamona, nelyo ni mbila nshi yafikile kuli imwe?’ ayaswike ukuti; ‘O Mutumwa wa kwa Lesa! Lyonse ndasakamana ukumfwa kwandi no kumona, kabili nshaishiba nangu cimo kano fye ifisuma'. Aisha atile; 'Nangu ca kuti ali pa bakashi ba kwa Kasesema uwaumfwile ukuti alicilapo pali ine, Lesa fye e wamusakamene ne mibele isuma', nangu ca kuti nkashi yakwe, Hamnah bint Jahsy . mu, alimupatile ica kuti ali pa kati ka balesabankanya imbila ya bufi iya bulanda’.