Hadith Representative
Nabi tidak tahu apa yang terjadi dengan aisyah pada peristiwa fitnah bohong, sampai turun ayat membelanya
Imam Bukhari : 4381حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الْإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ الْحَدِيثِ وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ الَّذِي حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَمَا نَزَلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدْ انْقَطَعَ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي وَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ رَكِبْتُ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُثْقِلْهُنَّ اللَّحْمُ إِنَّمَا تَأْكُلُ الْعُلْقَةَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرْ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَمَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلَا مُجِيبٌ فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَيَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَأَدْلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي وَكَانَ رَآنِي قَبْلَ الْحِجَابِ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي وَ وَاللَّهِ مَا كَلَّمَنِي كَلِمَةً وَلَا سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدَيْهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَمَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الْإِفْكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ ابْنَ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الْإِفْكِ لَا أَشْعُرُ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لَا أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّطَفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ كَيْفَ تِيكُمْ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَذَاكَ الَّذِي يَرِيبُنِي وَلَا أَشْعُرُ بِالشَّرِّ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَمَا نَقَهْتُ فَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ وَهُوَ مُتَبَرَّزُنَا وَكُنَّا لَا نَخْرُجُ إِلَّا لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الْأُوَلِ فِي التَّبَرُّزِ قِبَلَ الْغَائِطِ فَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهِيَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي وَقَدْ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلًا شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَيْ هَنْتَاهْ أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ قُلْتُ وَمَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْنِي سَلَّمَ ثُمَّ قَالَ كَيْفَ تِيكُمْ فَقُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَيَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتُ أَبَوَيَّ فَقُلْتُ لِأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا كَثَّرْنَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ أَوَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ حَتَّى أَصْبَحْتُ أَبْكِي فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْيُ يَسْتَأْمِرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ مِنْ الْوُدِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهْلَكَ وَلَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقْ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَإِنْ تَسْأَلْ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرِيرَةَ فَقَالَ أَيْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَيْءٍ يَرِيبُكِ قَالَتْ بَرِيرَةُ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَعْذَرَ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا خَيْرًا وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلًا مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ إِنْ كَانَ مِنْ الْأَوْسِ ضَرَبْتُ عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنْ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلًا صَالِحًا وَلَكِنْ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَا تَقْتُلُهُ وَلَا تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنْ الْمُنَافِقِينَ فَتَثَاوَرَ الْحَيَّانِ الْأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ قَالَتْ فَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ قَالَتْ فَأَصْبَحَ أَبَوَايَ عِنْدِي وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا لَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَلَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي قَالَتْ فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَيَّ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لَا يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ إِلَى اللَّهِ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِن
Owaco botwa [Yahya bin Bukair] Owaco botwa [Al Laits] ki bot [Yunus] ki bot [Ibn Shihab] en owaco; Omiyo ngec bota ['Urwah bin Az Zubair] ki [Sa'id bin Al Musayyab] ki ['Alqamah bin Waqqash] ki ['Ubaidullah bin 'Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] ki i lok pa ['Aisyah radliallahu 'anha] dako pa lanebi ma en oneko lwak ne,' nyayo lok ma mako en ki jami weng ma gi waco, Allah otito ni en ogonyo kome ki i lok magi. Gurup pa dano gu tito lok i koma i dul, mogo i kingi gunongo lok ma mako gin ma otimme ki bot dano mukene, wek lok ni onen calo odoko tek, nio ka abedo ka mako lok pa ngat acel acel ma gu waco bota ki lok mogo moko lok mukene ni. Cake i Urwah en owaco bota ki i Aisyah, dako pa lanebi sallallalaahu 'alaihi wasallam owaco ni; ni i kare ma lanebi omito wot, en obolo kwir i kin mon ne. Ngat mo keken ma obolo loteri, en aye ngat ma cito ki lanebi 'alaihi wa sallam'. Aisha owaco ni; 'I ngeye en obolo kwir i kin waa i lweny ki atero na obino i kwir, ki an acito ki lakwena pa Allah. Gin man otimme i nge nyutu tyeng ma mako hijab. Ki dong ki tero an i me aryo. I kin wot, acito piny nio ka lakwena pa Lubanga (kuc ki gum pa Allah obed i kome) otum ki lweny ki en odwogo cen i Medina. I otyeno mo acel onongo atye kacel ki gurup pa Cilam. I kare ma gunino woko, an aa malo ci awoto nio ka akato ki i nyimgi. I nge tyeko tic na, adok cen ka donyo i dul pa Cilam. I kare ma awinyo i koma, onongo ni gingut ma onongo a ki i Zhafar, Yemen, onongo otur woko. Pi meno adok cen ka yenyo bongo na, yenyo ne oweko abedo lacen. Ki, gurup pa dano ma gu tingo remo me kwo na gu aa, guwoto kun gi keto remo me kwo na i kom kana ma abedo ka ngwec iye. Gin otamo ni an dong atye iye'. Aisha owaco ni; ‘I kare meno, monne onoŋo komgi yot dok komgi yot, pien pe gicamo riŋo. Ento, gi camo dek ma yot keken. Ki dong, ngat mo pe obi bedo ki lworo i kom pek pa jami ma ryeny ni, i kare ma guwoto ki tingo malo. Medo i kom meno, i kare meno onongo pud atidi. Iyi agiki gu kwanyo kana gi ki guwoto - gu mede ki wot gi-. Anongo gingut na i kare ma mony okato. Pi meno, i kare ma acito i kabedogi, pe tye ngat mo ma olwongo dok pe tye ngat mo ma ogamo. Ki dong adok cen i kom bedo na ma onwongo atiyo kwede me bedo. Ageno ni ngat mo ki i mony pa Cilam binongo an ki obi dwogo ka gamo an. I kare ma abedo i kom kom na, awinyo nino ki nino. I kare meno, Shafwan bin Mu'atthal Assulami ki dano pa Dzakwan gubedo i nge lumony - kun gi neno ka ngat mo odong angec -. Guwoto con i otyeno ki i otyeno gubino kama abedo iye. Shafwan bin Al Mu'atthal Assulami oneno ngat mo ma onongo pud tye ka nino, en obino bota ki en oniang i kare ma onena. Pien, en onongo oneno an ma peya kipenyo ni aruk hijab. Cut cut acoo ki awinyo en tye ka yweyo - kun waco ni, inna lillahi wa inna ilaihi raaji'un- ikare ma en oniang an. Aumo wanga cut cut ki hijab na. Pi Lubanga, en pi oloko lok mo ki an pe awinyo lok mo keken mapat ki istirja' ne. I agiki en odwoko kanane piny ki an acito iye. En ocito ki otelo wi kana - ma onwongo atye ka ngwec iye - nio ka wa rwate ki lumony pa Cilam ingee gi yweyo i dog nam me Azhzhariah. Can boti g ma tye ki apokapoka i kom jami ma atye kwede. I kare meno, ngat ma onongo tye ka lok i kom lok me goba onongo obedo Abdullah bin Ubay bin Salul. Iyi agiki ne, a oo i Medina. Iyonge oo wa, abedo ma kome lit oyotoyot pi dwe acel kulu, nongo dano gu mede ki lok i kom lok ma ki waco i koma - kadi bed ni onongo pe awinyo lok mo manok i kom lok meno. Pi meno, en bene onongo tye ki akalakala i kom twona. Pe dong awinyo mwolo pa Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam ma onongo aneno ki bote con. I kare ma onongo atye ka two, Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam obino ci omoto an kun openya ni; 'In kono?' Onongo bedo calo i kare meno en obedo ki akalakala i koma, kadi bed onongo pe awinyo calo atimo gin marac meno. Iyonge ma awinyo calo atye ka cako cang, acito woko ki Umm Misthah i kabedo ma ki umu me cito iye, pe wa cito woko kono i dyewor nio ka piny odoko dyewor. Kabedo ma ki umu ni ki yubu gi cok ki gang wa. Biacara wa tye calo jo Arab macon, pol kare wa yubu kabedo ma ki umu me cito iye i gang. I ngeye Umm Misthah ki an - en obedo nyare Abi Ruhmi bin Al Muthallib bin Abdi Manaf ki minne obedo nyare Shakhri bin Amir, ladit ne obedo Abu Bakr ash Shidiq ki wode obedo Misthah bin Utsabah bin Abbad bin Al Muthallib - wadok cen i oda i nge tyeko tic wa. I kare meno, Umm Misthah opoto pien en odonyo i kom bongo ne. I kare meno en owaco ni; 'Woe Misthah'. Apenye en; 'Gin marac ma i waco ni, itye ka buru dano ma gubedo i lweny me Badr.' En owaco ni; 'Eyo, pe iwinyo ngo ma en owaco?' Awaco ni; 'Ngo ma en owaco?' mumiyo en otitta lok pa jo ma dota-ni. I kare meno koma odoko lit ma omede ki i kare ma adok gang na, Rasulullah sllallaallahu 'alaihi wa sallam orwatte kweda ki owaco mot. Ci en openyo ni: ‘Itye nining?’ Awaco ni; 'Ibiye ni acit bot lunyodo na?' en owaco ni; 'I kare meno onongo amito moko lok ki bot gin aryo ni. I agiki ne, Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam omiina twero. I ngeye acito bot lunyodo na, apenye mama na; 'O mama na, dano tye ka lok i kom ngo?' en ogamo ni; 'O woda, wek jami ni obed yot, ki bot Allah, pe obedo dako ma tye ki laco ma maro en nongo laco ni tye ki dako mukene, kono ka gi medo lok i kom dako ni'. en owaco ni; 'Deyo obed bot Lubanga, man aye gin ma dano tye ka lok iye?' en owaco ni; ‘I dyewor meno bene akok, nio wa i odiko pig wanga onongo dong pe twero mol pien onongo dong otum woko dok onongo pe akok ka atye ka nino. I odiko, abedo ka koko. Ki, i kare meno lanebi sallaallahu 'alaihi wa sallam olwongo Ali bin Abi Talib ki Usamah bin Zaid me lwongo gin aryo ni me lok kwedwa me poko kin mon gi ma nongo lok me nyute pwod peya obino. Aisha owaco ni; 'Ma mako Usamah bin Zaid, en omiyo tam bot Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam ki ngo ma en ongeyo, ma calo kit ma dako ne tye kwede mabor ki timo man ki ngo ma en ongeyo i kom kit mar pa dako ne pire. Usamah owaco ni; 'O lakwena pa Allah! Gin mon ni, wan pe wangeyo gin mo keken ento ber'. Ma mako Ali bin Abi Talib, en owaco ni; 'Allah Azzawajalla pe obi miini peko ki tye mon mukene mapol mapat ki en. Ki adaa, ka ipenyo opii ni, en obi bedo lagen." Aisha owaco ni; 'I ngeye Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam ma ki lwongo ni Barirah, en openyo ni: 'O Barirah! Ineno gin mo ma kelo akalakala ikom Aisha?' Barira ogamo ni; ‘Pi ngat ma oorowu ki ada, ka aneno "Tye gin mo marac i kome, ada onongo pe tye gin mo makato i kare ma en onongo pud tidi, en onino nongo tye ka kuro moko ma ki rubu i gange, ci lee mo ma ladiro obino ci ocamo kome." I ngeye Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam ocung malo ki openyo pi lok ki bot laco mo ma nyinge Abdullah bin Ubai bin Salul. I kare ma Rasulullah sclallaallahu 'alaihi wa sallam onwongo tye i wi meja, Rasulullah shallalahu 'alaihi wa sallam owaco ni: 'O Cilam weng, nga ma mito miina lok ki bot lacoo ma owano jo me oda. Adaa, pi Lubanga, an pe angeyo gin mo ki bot jo me oda kono ber keken. Gin gu tito bota lok i kom laco mo ma onongo angeyo gin mo keken i kome ento ber keken. Dok pe tye ngat mo ma rwatte ki dakona ka pe tye kweda’. Sa'ad bin Mu'adz Al Ansari owaco ni; 'O lakwena pa Allah! An abi konyi. "Ayela pe, ka ngat ma tye ka nyayo lok ni oa ki i Bani Aus, an abi turo doge woko. Ki tung cing kany, ka oa ki bot omegiwa ma aa ki i Banu Khazraj, walegi ni iket cik botwa wek watim cik ni." Cut cut, Sa'ad bin Ubadah - en onwongo obedo latela pa Bani Khazraj, en onwongo obedo dano ma kite atir. Ento, en onongo pud tye ki cwiny me apokapoka - en owaco bot Sa'ad bin Mu'ad; 'Pi Allah, pe ibi twero neko en ki pe ibi twero neko en'. Pi meno Usaid bin Hudlair ocung malo ki en obedo latin awobi pa Sa'ad bin Mu'adz, en owaco bot Sa'ad bin Ubadah; 'Itye ka lok goba, ada wan wabineko en pien in ibedo lakwo ma laro lok ki lutim aryanyi'. Lok ni odoko tek i kin lutino pa Aus ki Khazraj, ma oweko gu mito neko ngat acel acel nongo lakwena pa Allah (kuc ki gum pa Allah obed i kome) onongo pud ocung i kom meja. I ngeye Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam ojingo cwiny gi, nio ka gu ling ki en bene oling. I nino meno, akok nio ka pig wanga otum woko dok pe aruko eyeliner ka atye ka nino. I dyewor ma lubo meno, onongo pud akok nio ka pig wanga otum woko dok pe aketo eyeliner ka atye ka nino. Lunyodona onongo gitamo ni kokona bibalo cwinya. Aisyah owaco ni; 'I ngeye gin aryo ni gubedo i ngeta nongo an atye ka koko. I kare meno, onongo tye dako mo ma ki lwongo ni Ansar ma openya twero me rwate kweda, ayee. En obedo piny ki okok kweda. I kare ma onongo watye i kit kwo ma kit meno, Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam obino ka rwate kwedwa, en owaco mot ki lacen obedo piny. En owaco ni; 'En pe obedo i ngeta pi dwe acel, pien pe kinyutte lok ma mako lok ma mako koma'. En owaco ni; 'Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam bene omiyo caden, kun waco mot kun bedo piny. en owaco ni: 'Amma ba'd, O Aisyah, ada lok man ki lok ma kit meno oo bota, ada, ka i bwot ki iye pien pe itimo ne, wek Allah Azzawajalla ogwok in cen. Ento, ka itimo bal eni, peny Allah pi kica ki lok cwinyi bote. Pien latic ma oye bal ne ki lacen loko cwinye, Allah obi jolo loko cwinye'. Aisha owaco ni; 'I kare ma Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam otum ki lok, pig wanga omol matek nio ka dong pe atwero winyo pig wanga ni'. Awaco bot baba na; 'Gam gin ma lakwena pa Lubanga (kuc ki gum pa Allah obed i kome) owaco i koma. Baba na owaco ni; 'Angeyo ku, pi Allah, pe abi lok ki Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam'. Ci awaco bot mamana ni; 'Gam gin ma lakwena pa Lubanga (kuc ki gum pa Allah obed i kome) owaco i koma!' mama na owaco ni; 'Pi Lubanga, angeyo ngo ma myero awac bot Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam'. Aisha owaco ni; Awaco ni; 'An abedo dano Macalo anyaka matidi, pe abedo ka kwano Koran tutwal. Ki nying Lubanga, angeyo ada ni iwinyo lok man wek ibed ki tekcwiny dok iye iye. Ka awaci ni atye ka mabor ki jami eni ki Allah Azzawajalla ngeyo maber ka atye ka mabor ki jami eni, in bene pe ibi ye lok meno. Ka atito boti gin mo, ma nongo Allah Azzawajalla ngeyo maber ni atye ka mabor ki tiimo ne, in ibi ye lok na. Ki Lubanga, pe tye lok mo i kin an ki in mapat ki gin ma Abu Yusuf owaco; Dinu cwiny ber ki Allah aye kabedo me penyo pi kony i kom gin ma kidoto ni iye." Aisha owaco ni; 'I ngeye aloko kit ma acung kwede, abedo piny i kabuto na'. En owaco ni; 'Pi Allah, i kare meno onongo angeyo ni onongo atye ka mabor ki tic meno, ki Allah Azzawajalla obi gwoko an cen pien onongo atye ka mabor ki tic meno. Ento, ki bot Allah, onongo pe atamo ni abibino piny i lok ma atye ka timone. ni lok na nen calo gin ma pire tek loyo Allah Azza wa jalla ma owaco bota ki gin ma ki nyutu ma ki kwano. Ento, ageno ni i lek pa lanebi sallaallahu 'alaihi wa sallam obi nyutu ni Allah Azzawajalla okwanyo an ki i tic man' Aisha owaco ni 'Pi Allah, lakwena pa Allah 'alaihi waalam' pe oweko cokke ne. ngat acel oweko ot nio ka Allah Azzawajalla ocwalo lok bot lanebi ne. Pi meno, kit ma en tye kwede olokke kit ma alokaloka pol kare time kwede ka lok ma kinyuto bote obino, man obedo pien pek pa lok ma kinyuto bote onongo pek tutwal' Aisha owaco ni; ki lok mukwongo ma en owaco i kare meno onwongo tye ni: 'Kwena maber, O Aisyah! Azzawajalla onyutu tyeng mo ma tere ni: Adaa, jo ma gi kelo lok goba gi aa ki i dul wu, nio wa i tyeng apar ma Allah Azzawajalla ocwalo piny tyeng mapol ma tito kit ma atye ka mabor kwede ki tic man.' Aisha owaco ni; 'I kare mukato angec, Abu Bakr onwongo miyo kony - miyo cul - bot Misthah, pien en onwongo obedo watte ki en onwongo obedo lacan. En owaco ni; 'Ki Lubanga, an pe abi konye matwal ingee en odoto Aisyah.' I ngeye Allah Azzawajalla ocwalo lok ma ki nyutu, ma tere ni; Ki jo ma tye - nio wa i lok mere - pe imito ni Allah otim kica boti' Abu Bakr owaco; 'Pi Allah, cwinya obi bedo yom ka Allah otimo kica bota'. En odok cen ka miiyo kony bot Misthah kit ma en onwongo miiyo kony bote. Abu Bakr owaco ni; "Adaa, pe abi weko konye matwal." Aisha owaco ni; Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam openyo Zainab bint Jahsy, dako pa lanebi sallallahu 'alaihi wa sallam, i kom ngo ma otimme i koma ni: 'Ngo ma ingeyo, ngo ma ineno, onyo kwena ango ma oo boti?' en ogamo ni; 'O lakwena pa Allah! Kare weny abedo ka gwoko it ki neno na, ki angeyo gin mo keken ento jami maber keken. Aisha owaco ni; 'Kadi bed ni en onongo tye i kin mon pa lanebi sallaallahu 'alaihi wa sallam ma onongo winyo ni etye lamal loyo an, Allah keken aye ogwoko en ki cwiny maber', kadi bed ni lareme, Hamnah bint Jahsy i, odag en ma oweko en obedo i kin jo ma gi nyayo lok goba marac'.