නියෝජිත හදීස්
Kesaksian Waraqah bin naufal tentang kenabian Rasulullah: sesungguhnya itu adalah namus (malaikat pembawa wahyu) seperti namusnya Musa
Imam Bukhari : 3حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
[යාහ්යා බින් බුකයිර්] අපට මෙසේ පවසා ඇත, [අල් ලයිට්ස්] [උකයිල්] [ඉබ්නු ෂිහාබ්] [උර්වා බින් අස් සුබයිර්] [අයිසියා] - මු'මිනින්වරුන්ගේ මවගෙන් අපට මෙසේ පවසා ඇත: ඇය මෙසේ පැවසුවාය: 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙත පැමිණි හෙළිදරව්වේ ආරම්භය නින්දේ සැබෑ සිහිනයකින් විය. එය අලුයම මෙන් පැමිණෙන තුරු ඔහු සිහින දකින්නේ නැත. පසුව ඔහුට තනිකමට ආදරයක් ලැබුණි, එබැවින් ඔහු හිරෝගේ ගුහාව තෝරාගෙන එය විඳදරාගත්තේය, එනම් නැවත දිවි ගලවා ගැනීම සඳහා ප්රතිපාදන සකස් කිරීම සඳහා තම පවුල වෙත ආපසු යාමට පෙර රාත්රියේ යම් කාලයක් නමස්කාර කළේය. පසුව ඔහු ආහාර පිළියෙල කිරීම සඳහා කදීජා හමුවිය. අවසානයේ අල් හක් හිරෝගේ ගුහාවේ සිටියදී දේවදූතයෙක් පැමිණ මෙසේ ඇසීය: 'කියවන්නද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය: 'මට කියවන්න බැහැ'. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා පැහැදිලි කළේය: එවිට දේවදූතයා මාව අල්ලාගෙන ඉතා තදින් වැළඳගෙන පසුව මාව අතහැර දමා නැවතත් මෙසේ කීවේය: 'කියවන්න!' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය: 'මට කියවන්න බැහැ'. එවිට දේවදූතයා මාව අල්ලාගෙන ඉතා තදින් වැළඳගෙන පසුව මාව අතහැර දමා නැවතත් මෙසේ කීවේය: 'කියවන්න!'. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය: 'මට කියවන්න බැහැ'. දේවදූතයා නැවත මාව අල්ලාගෙන තුන්වන වරටත් ඉතා තදින් වැළඳගෙන පසුව මට යන්න දුන්නා, නැවතත් මෙසේ කීවේය: - මැවූ ඔබේ දෙවියන්ගේ නම - සඳහන් කිරීමෙන් කියවන්න, ඔහු රුධිර කැටියකින් මිනිසුන් නිර්මාණය කර ඇත. කියවන්න, එවිට ඔබේ ස්වාමියා කරුණාවන්තයි-'. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තම පවුල වෙත කනස්සල්ලෙන් යුතුව එළිදරව්වේ වචන සමඟ ආපසු පැමිණියේය. ඔහු කදීජා බින්ට් කවයිලිද් හමුවී 'මාව ආවරණය කරන්න, මාව ආවරණය කරන්න!' යනුවෙන් පැවසීය. ඔහුගේ බිය නැති වන තුරු ඔහු ආවරණය කර සිටියේය. ඉන්පසු ඔහු කදීජාට සිදු වූ දේ පැවසීය: 'මම මා ගැන කනස්සල්ලට පත්ව සිටිමි'. එබැවින් කදීජා මෙසේ පැවසුවාය: 'අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, අල්ලාහ් ඔබට සදහටම හානියක් නොකරනු ඇත, මන්ද ඔබ මිත්රත්වය දිගටම කරගෙන යන පුද්ගලයෙකි'. ඉන්පසු කදීජා ඔහුට ජාහිලියා යුගයේ කිතුනුවකු වූ කදීජාගේ මාමාගේ පුත් වරෝකෝ බින් නවුෆල් බින් අසාද් බින් අබ්දුල් උස්සා හමුවීමට ආරාධනා කළාය. ඔහු හෙබ්රෙව් භාෂාවෙන් පොත් ලිවූ අතර අල්ලාහ්ගේ අවසරය ඇතිව හෙබ්රෙව් භාෂාවෙන් බයිබලය ද ලිවීය. ඒ වන විට වරෝකෝ මහලු විය, ඔහුගේ ඇස් අන්ධ විය. කදීජා මෙසේ පැවසුවාය: 'මගේ මාමාගේ පුත්රයා, ඔබේ සහෝදරයාගේ පුතා පවසන දේට සවන් දෙන්න'. වරෝකෝ මෙසේ කීවේය: 'මගේ සහෝදරයාගේ පුත්රයා, ඔබ අත්විඳ ඇති දේ'. එබැවින් රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් ඔහුට සිදු වූ දේ පැවසීය. වරෝකෝ මෙසේ කීවේය: 'මේ නමුස්, අල්ලාහ් වරක් මෝසෙස්ට හෙළි කළ පරිදි. ඔහ්, මම තවමත් තරුණ වියේ පසුවන අතර ඔබේ ජනතාව විසින් ඔබව නෙරපා හරින විට මම තවමත් ජීවතුන් අතර සිටියා නම් හොඳයි'. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ ඇසූහ: 'ඔවුන් මාව එළියට විසි කරයිද?' වරෝකෝ පිළිතුරු දුන්නේය: 'ඔව්. මොකද ඔබ ගෙන එන දේවල් රැගෙන කිසිවෙකු එන්නේ නැහැ - ඔවුන්ට රිදෙනවා නම් - සතුරන් බවට පත් වෙනවා නම් -. මම ඒ සිද්ධිය වන අවස්ථාවේ සිටියා නම්, මම ඔබට මගේ උපරිමයෙන් උදව් කරන්න තිබුණා. ඔහු කලින් ෆත්රෝ - හෙළිදරව් කිරීමේ හිස්බව - අතරතුර මිය ගිය නිසා ඔහු විශ්වාස කළ සිදුවීම වරෝකෝ අත්විඳ නැත. [ඉබ්නු සයිහාබ්] පැවසීය; [ජබීර් බින් අබ්දුල්ලා අල් අන්ෂාරි] හෙළිදරව් කිරීමේ හිස්බව ගැන කතා කළ බව [අබු සලාමා බින් අබ්දුර් රහ්මාන්] මට දන්වා ඇත, අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ පැවසූ පරිදි: 'මම ඇවිදින අතරතුර අහසින් හඬක් ඇසුණා, මම ඒ දෙස බැලුවෙමි, හිරෝ ගුහාවේ මා වෙත පැමිණ, අහස සහ පොළොව අතර පුටුවක වාඩි වී සිටියේ දේවදූතයා ය. මම බිය වී ගෙදර ගොස්, 'මාව ආවරණය කරන්න. මාව ආවරණය කරන්න' යැයි කීවෙමි. එබැවින් අල්ලාහ් තආලා හෙළිදරව්ව හෙළි කළේය: -අහෝ අල්ලාහ්ගේ වචනය දක්වා - පිළිම අත්හැර දමන්න - ආවරණය කර ඇති ඔබ සැමට. එතැන් සිට හෙළිදරව්ව අඛණ්ඩව පහළ වෙමින් පවතී.' මෙම හදීසය [අබ්දුල්ලාහ් බින් යූසුෆ්] සහ [අබු සාලිහ්] විසින් ද [අස් සුහ්රි] වෙතින් [හිලාල් බින් රද්දාද්] විසින් ද විස්තර කරන ලදී. තවද [යූනුස්] මෙසේ පැවසීය; [මමර්] එය අස් සුහ්රිගෙන් ලැබුණු බවට එකඟ විය.