Hadith ya boemedi
Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa
Imam Bukhari : 3114حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
re boditše [‘Abdullah bin Muhammad] o re boditše [Abu ‘Amir ‘Abdul Malik bin ‘Amru] o mpoditše [Ibrahim bin Nafi’] go tšwa go [Katsir bin Katsir] go tšwa go [Sa’id bin Jubair] go tšwa go [Ibnu ‘Abbas radliallahu ‘anhuma] o boletše; 'Ge Ibrahim a tšwa a sepela le Isma'il le mmago Isma'il, ba tlišitše geriba - mokotla wa meetse a mane - wo o bego o na le meetse, mmago Isma'il o ile a nwa go tšwa kabo ya meetse ka geriba gore a kgone go amuša ngwana wa gagwe.' Ge ba fihla Mecca, Ibrahim o ile a ba bea ka bobedi ka tlase ga mokutwana. Ge Ibrahim a be a le kgauswi le go boela lapeng la gagwe, mmago Isma'il o ile a mo latela ka morago go fihlela ge a fihla lebaleng/moto wo o phagamego kudu, mmago Isma'il o ile a mmitša ka morago; 'O Ibrahim, o re lahlile go mang?'. Ibrahim o ile a araba; 'Go Allah'. Hajar a re; 'Ke moka, ke thabetše Allah'. Moanegi a re; 'Ke moka Hajar o ile a boela lefelong la gagwe la mathomo gomme a nwa ka gare ga nkgo ya gagwe ya kgale ya meetse gomme a kgona go amuša ngwana wa gagwe go fihlela ge kabo ya meetse e fedile a re: 'Ke swanetše go ya go bona ge e ba go na le motho.' Moanegi o rile: 'Ka fao o ile a ya a namela mmoto wa Safaa gomme a lebelela go bona ge eba go na le motho eupša a se kwe motho.' Ge a fihla moeding o ile a kitimela gomme a tla Marwah, o ile a dira se gantši. Ke moka a re: ‘Ke swanetše go ya go bona,’ o be a bolela lesea la gagwe. Ka gona o ile a ya go lesea la gagwe leo le bego le le boemong bjo bjalo ka ge eka le tlogetšwe, bjalo ka ge eka le hema mohemo wa lehu, ka gona pelo ya Hajar e be e sa iketlile. O ile a re: ‘Ke swanetše go ya go bona ge e ba go na le motho.’ Ka fao o ile a ya mmotong wa Safaa gomme a lebelela eupša ga se a hwetša motho go fihlela ge a dirile maiteko a ka makga a šupago - magareng ga meboto ya Safaa le Marwah - a re: 'Ke swanetše go ya go bona gore go diregile eng ka lesea la ka.' Ke moka a kwa lentšu, ka fao a re: 'Nthuše - ge o lokile'. Go ile gwa hwetšwa gore - lentšu leo - e be e le morongwa Jibril 'Alaihissalam. Moanegi a re; Ke moka Jibril o ile a dira se ka serethe sa gagwe. O ile a pawed fase ka direthe tša gagwe'. Moanegi a re; 'Ka fao meetse a ile a tšhologa gomme mmago Ism'ail o ile a tšhoga gomme a a kgoboketša gateetee'. Moanegi a re; Abu Al Qasim sallallaahu ‘alaihi wasallam o itše: ‘Ge nkabe Hajar a e tlogetše e nnoši, meetse a be a tla elela’. Moanegi a re; 'Ka fao Hajar o ile a nwa go tšwa meetseng a Zamzam gore a kgone go amuša ngwana wa gagwe.' Ke moka sehlopha sa batho go tšwa molokong wa Jurhum se ile sa feta ka tlase ga moedi gomme ba bona nonyana, bjalo ka ge eka ga ba dumele. Ba re: ‘Go ka se be le nonyana eupša go a kgonthišegile ka gobane go na le meetse’. Mafelelong ba roma motseta gore a ba lebelele gomme gwa hwetšwa gore ba lefelong leo le nago le meetse. Ke moka moromiwa o ile a boela go bona gomme a bega -seo a se bonego-. Ke moka ba ya Hajare ba re; 'O Mmago Ishmaele, na o tla re dumelela go dula le wena goba re tla phela bjalo ka baagišani le wena?' Ke moka morwa wa gagwe - Ishmaele - o ile a gola go ba lesogana gomme a nyala mosadi'. Moanegi a re; 'Ke moka go ile gwa tsoga kganyogo go Ibrahim ka fao a re go lapa la gagwe: 'Ke tla ya go bona lapa la ka leo ke le tlogetšego morago'. Moanegi a re; 'Ka fao Ibrahim a tla a mo dumediša gomme a re: 'Ishmaele o kae?' Mosadi wa Ishmaele a re: 'Go ya go tsoma'. Ibrahim o rile: 'Mmotše ge a etla gore a fetole lebati la ntlo ya gagwe'. Ge Ishmaele a etla, mosadi wa gagwe o ile a mmotša ka go fihla ga Ibrahim. Ka fao Ishmaele a re: 'Ke wena yo a bolelwago ke mojako, ka fao boela morago go lapa la gago'. Ke moka kganyogo ye nngwe e ile ya tšwelela go Ibrahim ka fao a re go lapa la gagwe: 'Ke tla ya go bona lapa la ka leo ke le tlogetšego morago'. Ge a fihla, Ibrahim o ile a botšiša gore: ‘Ishmaele o kae?’ Mosadi wa gagwe o ile a araba ka gore: ‘O ile go tsoma. Na ga se wa swanela go ema gomme wa ja le go nwa le rena?' Ibrahim o ile a botšiša; 'O ja le go nwa eng?'. Mosadi wa Isma'il a araba; 'Dijo tša rena ke nama gomme seno sa rena ke meetse'. Ke moka Ibrahim a rapela; 'O Allah, ba šegofatše nameng le meetseng a bona'. Abu Al Qasim sallallaahu 'alaihi wasallam o itše: 'Nama le meetse mo di tletše ka ditšhegofatšo ka lebaka la ditšhegofatšo tša thapelo ya Ibrahim ya 'Alaihissalam'. Ke moka kganyogo ye nngwe e ile ya tsoga go Ibrahim ka fao a re go lapa la gagwe; 'Ke tla ya go bona lapa lešo leo ke le tlogetšego'. Ka fao Ibrahim a tla a gahlanetša Isma'il go tšwa ka morago ga sediba sa Zamzam a lokiša mosebe wa gagwe gomme a re; 'O Isma'il, ka nnete Rabb ya gago o ntaetše gore ke age ntlo'. Isma'il o rile; 'Mamela Rabb ya gago'. Ibrahim o ile a re gape; 'Ka nnete O ntaetše gore o nthuše go aga ntlo yeo go bolelwago ka yona'. Isma'il o rile; ‘Ke moka ke tla dira bjalo’, goba a realo. Moanegi a re; Ka fao bobedi bja bona ba thoma go aga, Ibrahim a aga mola Isma'il a rwele maswika, bobedi bja bona ba bala dithapelo; -'Rab wa rena, amogela -botho- go tšwa go rena ka nnete O Kwa ka Moka ebile o Tseba ka Moka'. Bobedi bja bona ba ile ba tšwela pele go aga go fihlela ba dikanetša Baitullah gomme bobedi bja bona ba tšwela pele go bolela dithapelo; -'Rab wa rena, amogela -botho- go tšwa go rena, ka nnete ke wena yo a kwago ka moka le yo a tsebago ka moka'-. Moanegi a re; 'Bobedi bja bona ba ile ba tšwela pele go aga go fihlela ge moago o šetše o le motelele gomme Ibrahim, bjalo ka motswadi wa kgale, a lapišitšwe gannyane ke go emišetša maswika go ya go sebopego se se phagamego sa lebota, o ile a ema godimo ga leswika bjalo ka lefelo la go ema -al-Maqam- mola Ismail a tšwela pele go mo fa maswika mola bobedi bja bona ba tšwela pele go bolela dithapelo; -'Rab wa rena, amogela -botho- go tšwa go rena, ka nnete ke wena yo a kwago ka moka le yo a tsebago ka moka'- -QS. Albaqarah 128- ya go swana le ya.