Hadith Representative
Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa
Imam Bukhari : 3114حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
[അബ്ദുല്ല ബിൻ മുഹമ്മദ്] [അബു ആമിർ അബ്ദുൽ മാലിക് ബിൻ അംറു] [കത്സിർ ബിൻ കത്സിർ] [സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ] [ഇബ്നു അബ്ബാസ് റദ്ലിയല്ലാഹു അൻഹുമ] [ഇബ്രാഹിം] എന്നിവരോടൊപ്പം യാത്ര ചെയ്യാൻ പോയപ്പോൾ, അവർ ഒരു ഗീരിബ - നാല് വെള്ളമുള്ള ഒരു ബാഗ് - വെള്ളവുമായി കൊണ്ടുപോയി, ഇസ്മായിലിന്റെ അമ്മ തന്റെ കുഞ്ഞിന് മുലയൂട്ടാൻ ഗീരിബയിലെ വെള്ളക്കുടയിൽ നിന്ന് കുടിച്ചു. അവർ മക്കയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ഇബ്രാഹിം അവരെ രണ്ടുപേരെയും ഒരു കുടിലിനടിയിൽ കിടത്തി. ഇബ്രാഹിം കുടുംബത്തിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോൾ, ഇസ്മായിലിന്റെ അമ്മ അവന്റെ പിന്നിൽ പിന്തുടർന്നു, അവൻ വളരെ ഉയർന്ന ഒരു സമതലത്തിൽ/കുന്നുയിലെത്തിയപ്പോൾ, ഇസ്മായിലിന്റെ അമ്മ പിന്നിൽ നിന്ന് അവനെ വിളിച്ചു; 'ഓ ഇബ്രാഹിം, നീ ഞങ്ങളെ ആർക്കാണ് ഉപേക്ഷിച്ചത്?'. ഇബ്രാഹിം മറുപടി പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിനോട്'. ഹാജർ പറഞ്ഞു; 'എങ്കിൽ, ഞാൻ അല്ലാഹുവിൽ സംതൃപ്തനാണ്'. കഥാകാരൻ പറഞ്ഞു; 'പിന്നെ ഹാജർ തന്റെ പഴയ സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി, പഴയ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം കുടിച്ചു, വെള്ളം തീർന്നപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ പോയി ആരെങ്കിലും ഉണ്ടോ എന്ന് നോക്കണം' എന്ന്. കഥാകാരൻ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ അവൾ പോയി സഫാ കുന്നിൽ കയറി, ആരെങ്കിലും ഉണ്ടോ എന്ന് നോക്കി, പക്ഷേ ആരെയും അനുഭവിച്ചില്ല. താഴ്വരയിലെത്തിയപ്പോൾ അവൾ ഓടി മർവയിലേക്ക് വന്നു, അവൾ ഇത് പലതവണ ചെയ്തു. പിന്നെ അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ പോയി നോക്കണം,' അവൾ ഉദ്ദേശിച്ചത് അവളുടെ കുഞ്ഞിനെയാണ്. അങ്ങനെ അവൾ തന്റെ കുഞ്ഞിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി, മരണത്തിന്റെ ശ്വാസം ശ്വസിക്കുന്നതുപോലെ, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട അവസ്ഥയിലായിരുന്നു, അതിനാൽ ഹാജറിന്റെ ഹൃദയം ശാന്തമായിരുന്നില്ല. അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ പോയി ആരെങ്കിലും ഉണ്ടോ എന്ന് നോക്കണം'. അങ്ങനെ അവൾ സഫാ കുന്നിലേക്ക് പോയി നോക്കി, പക്ഷേ ആരെയും കണ്ടെത്തിയില്ല - സഫായ്ക്കും മർവ കുന്നുകൾക്കും ഇടയിൽ - ഏഴ് തവണ ശ്രമിച്ചിട്ടും അവൾ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ കുഞ്ഞിന് എന്ത് സംഭവിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ നോക്കണം.' അപ്പോള് അവള് ഒരു ശബ്ദം കേട്ടു, അപ്പോള് അവള് പറഞ്ഞു: 'നീ നല്ലവനാണെങ്കില് എന്നെ സഹായിക്കൂ'. ആ ശബ്ദം - ജിബ്രീല് അലൈഹിസ്സലാം എന്ന മാലാഖയാണെന്ന് തെളിഞ്ഞു. കഥാകാരന് പറഞ്ഞു; പിന്നെ ജിബ്രീല് തന്റെ കുതികാല് കൊണ്ട് അങ്ങനെ ചെയ്തു. അയാള് കുതികാല് കൊണ്ട് നിലം കുത്തി'. കഥാകാരന് പറഞ്ഞു; 'അപ്പോള് വെള്ളം പുറത്തേക്ക് ഒഴുകി, ഇസ്മാഈലിന്റെ അമ്മ ഞെട്ടിപ്പോയി, ഉടന് തന്നെ അത് ശേഖരിച്ചു'. കഥാകാരന് പറഞ്ഞു; അബു അല് ഖാസിം ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'ഹാജര് അത് വെറുതെ വിട്ടിരുന്നെങ്കില് വെള്ളം ഒഴുകുമായിരുന്നു'. കഥാകാരന് പറഞ്ഞു; 'അപ്പോള് ഹാജര് സംസം വെള്ളത്തില് നിന്ന് കുടിച്ചു, അങ്ങനെ അവള്ക്ക് തന്റെ കുഞ്ഞിന് മുലയൂട്ടാന് കഴിയും.' പിന്നെ ജുര്ഹും ഗോത്രത്തില് നിന്നുള്ള ഒരു കൂട്ടം ആളുകള് താഴ്വരയുടെ അടിയിലൂടെ കടന്നുപോയി, അവര് വിശ്വസിക്കാത്തതുപോലെ ഒരു പക്ഷിയെ കണ്ടു, അവര് പറഞ്ഞു; 'പക്ഷികള് ഉണ്ടാകില്ല, പക്ഷേ തീര്ച്ചയായും വെള്ളമുള്ളതിനാല്'. ഒടുവില് അവര് അവരെ നോക്കാന് ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു, അവര് വെള്ളമുള്ള ഒരു പ്രദേശത്താണെന്ന് മനസ്സിലായി. ദൂതന് അവരുടെ അടുത്തേക്ക് മടങ്ങി - താന് കണ്ടത്- അറിയിച്ചു. പിന്നെ അവർ ഹാജറിലേക്ക് പോയി ചോദിച്ചു; 'ഇസ്മായീലിന്റെ മാതാവേ, ഞങ്ങളെ നിങ്ങളോടൊപ്പം താമസിക്കാൻ അനുവദിക്കുമോ അതോ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ അയൽക്കാരായി ജീവിക്കണോ?' പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ - ഇസ്മായീൽ - വളർന്നു ഒരു യുവാവായി, ഒരു സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിച്ചു'. കഥാകാരൻ പറഞ്ഞു; 'അപ്പോൾ ഇബ്രാഹിമിൽ ഒരു ആഗ്രഹം ഉടലെടുത്തു, അവൻ തന്റെ കുടുംബത്തോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച എന്റെ കുടുംബത്തെ കാണാൻ പോകാം'. കഥാകാരൻ പറഞ്ഞു; 'അപ്പോൾ ഇബ്രാഹിം വന്ന് അദ്ദേഹത്തെ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് ചോദിച്ചു: 'ഇസ്മായീൽ എവിടെ?' ഇസ്മായീലിന്റെ ഭാര്യ പറഞ്ഞു: 'വേട്ടയാടാൻ പോകുന്നു'. ഇബ്രാഹിം പറഞ്ഞു: 'അവൻ വരുമ്പോൾ അവന്റെ വീടിന്റെ വാതിൽ മാറ്റണമെന്ന് അവനോട് പറയൂ'. ഇസ്മായീൽ വന്നപ്പോൾ, അവന്റെ ഭാര്യ ഇബ്രാഹിമിന്റെ വരവിനെക്കുറിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ ഇസ്മായീൽ പറഞ്ഞു: 'വാതിലിന്റെ അർത്ഥം നിങ്ങളാണ്, അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിലേക്ക് മടങ്ങുക'. പിന്നെ ഇബ്രാഹിമിൽ മറ്റൊരു ആഗ്രഹം ഉടലെടുത്തു, അവൻ തന്റെ കുടുംബത്തോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച എന്റെ കുടുംബത്തെ കാണാൻ ഞാൻ പോകും'. അവൻ എത്തിയപ്പോൾ ഇബ്രാഹിം ചോദിച്ചു: 'ഇസ്മായീൽ എവിടെ?' ഭാര്യ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'അവൻ വേട്ടയാടാൻ പോയി.' "നീ ഇവിടെ വന്ന് ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും കുടിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതല്ലേ?" ഇബ്രാഹിം ചോദിച്ചു: "നീ എന്താണ് കഴിക്കുകയും കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്?" ഇസ്മാഈലിന്റെ ഭാര്യ മറുപടി പറഞ്ഞു: "ഞങ്ങളുടെ ഭക്ഷണം മാംസമാണ്, ഞങ്ങളുടെ പാനീയം വെള്ളമാണ്". അപ്പോൾ ഇബ്രാഹിം പ്രാർത്ഥിച്ചു; "അല്ലാഹുവേ, അവരുടെ മാംസത്തിലും വെള്ളത്തിലും അവരെ അനുഗ്രഹിക്കണമേ". അബു അൽ ഖാസിം സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; "ഇവിടത്തെ മാംസവും വെള്ളവും അനുഗ്രഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതാണ്; ഇബ്രാഹിമിന്റെ 'അലൈഹിസ്സലം' എന്ന പ്രാർത്ഥനയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ്. അപ്പോൾ ഇബ്രാഹിമിൽ മറ്റൊരു ആഗ്രഹം ഉടലെടുത്തു, അങ്ങനെ അദ്ദേഹം തന്റെ കുടുംബത്തോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച എന്റെ കുടുംബത്തെ കാണാൻ പോകാം'. അങ്ങനെ ഇബ്രാഹിം സംസാമിന്റെ കിണറിന് പിന്നിൽ നിന്ന് ഇസ്മാഈലിനെ കണ്ട് അമ്പ് നന്നാക്കാൻ വന്ന് പറഞ്ഞു: 'ഓ ഇസ്മാഈൽ, തീർച്ചയായും നിങ്ങളുടെ റബ്ബ് എന്നോട് ഒരു വീട് പണിയാൻ കൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു'. ഇസ്മാഈൽ പറഞ്ഞു; 'നിങ്ങളുടെ റബ്ബിനെ അനുസരിക്കുക'. ഇബ്രാഹിം വീണ്ടും പറഞ്ഞു; 'സംസാമിന്റെ കിണറിന് പിന്നിൽ നിന്ന് ഇസ്മാഈലിനെ കണ്ടു, അവൻ പറഞ്ഞു; അങ്ങനെ അവർ രണ്ടുപേരും പണിയാൻ തുടങ്ങി, ഇസ്മായിൽ കല്ലുകൾ ചുമന്നുകൊണ്ട് ഇബ്രാഹിം പണിതു, രണ്ടുപേരും പ്രാർത്ഥനകൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ടിരുന്നു; -'ഞങ്ങളുടെ റബ്ബേ, ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് -ദാനം സ്വീകരിക്കണമേ - തീർച്ചയായും നീ എല്ലാം കേൾക്കുന്നവനും എല്ലാം അറിയുന്നവനുമാണ്'. ബൈത്തുള്ളയെ വളയുന്നതുവരെ അവർ രണ്ടുപേരും നിർമ്മാണം തുടർന്നു, ഇരുവരും പ്രാർത്ഥനകൾ തുടർന്നു; -'ഞങ്ങളുടെ റബ്ബേ, ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് -ദാനം സ്വീകരിക്കണമേ - തീർച്ചയായും നീ എല്ലാം കേൾക്കുന്നവനും എല്ലാം അറിയുന്നവനുമാണ്'-. കഥാകാരൻ പറഞ്ഞു; 'കെട്ടിടം ഇതിനകം ഉയരുകയും, ഒരു വൃദ്ധനായ രക്ഷിതാവെന്ന നിലയിൽ, കല്ലുകൾ ഉയർന്ന മതിൽ ഘടനയിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിൽ ഇബ്രാഹിം അൽപ്പം മടുത്തപ്പോൾ, അദ്ദേഹം കല്ലിൽ നിൽക്കാൻ ഒരു സ്ഥലമായി -അൽ-മഖാം- നിൽക്കുകയും ചെയ്തു, അതേസമയം ഇസ്മായിൽ അദ്ദേഹത്തിന് കല്ലുകൾ നൽകുന്നത് തുടർന്നു, അവർ രണ്ടുപേരും പ്രാർത്ഥനകൾ തുടർന്നു; -'ഞങ്ങളുടെ റബ്ബേ, ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് -ദാനം സ്വീകരിക്കണമേ - തീർച്ചയായും നീ എല്ലാം കേൾക്കുന്നവനും എല്ലാം അറിയുന്നവനുമാണ്'- -QS. അൽബഖറ 128-.