Hadith solontena
Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa
Imam Bukhari : 3114حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Nilaza taminay ['Abdullah bin Muhammad] nilaza taminay [Abu 'Amir 'Abdul Malik bin 'Amru] nilaza tamiko [Ibrahim bin Nafi'] avy amin'i [Katsir bin Katsir] avy amin'i [Sa'id bin Jubair] avy amin'i [Ibnu 'Abbas radliallahu 'anhuma] nanao hoe: 'Rehefa nivoaka niaraka tamin'i Isma'il sy ny renin'i Isma'il i Ibrahim, dia nitondra geriba - kitapo misy rano efatra - izay nisy rano, nisotro tamin'ny famatsian-drano tao amin'ny geriba ny renin'i Isma'il mba hahafahany mampinono ny zanany. Rehefa tonga tany Lameka izy ireo, dia napetrak'i Ibrahim tao ambanin'ny trano bongo izy roa. Rehefa saika hiverina tany amin'ny fianakaviany i Ibrahim, dia nanaraka azy ny renin'i Isma'il mandra-pahatongany tany amin'ny lemaka/dobo avo dia avo, dia niantso azy avy tao aoriana ny renin'i Isma'il hoe: 'Ry Ibrahim ô, iza no nandaozanao anay?'. Namaly i Ibrahim hoe: 'Ho an'i Allah'. Hoy i Hajar: 'Raha izany, dia efa afa-po tamin'i Allah aho'. Hoy ilay mpitantara; 'Dia niverina tany amin'ny toerana niaviany i Hajar ary nisotro tamin'ny siny ranony taloha ary afaka nampinono ny zanany mandra-pahalany ny rano dia hoy izy: 'Tokony handeha aho hijery raha misy olona.' Hoy ilay mpitantara: 'Dia lasa izy niakatra ny havoanan'i Safaa ary nijery raha nisy olona saingy tsy nahatsapa na iza na iza izy. Rehefa tonga teo amin'ny lohasaha izy dia nihazakazaka ary tonga tany Marwah, nanao izany imbetsaka izy. Dia hoy izy: 'Tokony handeha aho hijery,' ny tiany holazaina dia ny zanany. Dia nankany amin'ny zanany izy izay toy ny hoe navela, toy ny hoe miaina ny fofonain'ny fahafatesana, ka tsy tony ny fon'i Hajar. Hoy izy: 'Tokony handeha aho hijery raha misy olona.' Dia nankany amin'ny havoanan'i Safaa izy ary nijery saingy tsy nahita na iza na iza raha tsy efa nanao izany impito izy - teo anelanelan'ny havoanan'i Safaa sy Marwah - dia hoy izy: 'Tokony handeha aho hijery izay nanjo ny zanako.' Dia nandre feo izy, ka hoy izy: 'Vonjeo aho raha tsara fanahy ianao'. Hay - io feo io - dia ny anjely Jibril 'Alaihissalam. Hoy ilay mpitantara; Dia nataon'i Jibril tamin'ny voditongony izany. Nokasihiny tamin'ny voditongony ny tany'. Hoy ilay mpitantara; 'Dia niboiboika ny rano ary taitra ny renin'i Ism'ail ka nanangona izany avy hatrany'. Hoy ilay mpitantara; Hoy i Abu Al Qasim sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Raha navelan'i Hajar irery izany dia ho nikoriana ny rano'. Hoy ilay mpitantara; 'Dia nisotro tamin'ny rano Zamzam i Hajar mba hahafahany mampinono ny zanany.' Avy eo dia nisy vondron'olona avy amin'ny foko Jurhum nandalo teo amin'ny faran'ny lohasaha ary nahita vorona izy ireo, toy ny hoe tsy nino izany. Hoy izy ireo: 'Tsy hisy vorona fa azo antoka izany satria misy rano'. Farany dia naniraka iraka hijery azy ireo izy ireo ary hay tao amin'ny faritra misy rano izy ireo. Dia niverina tany amin'izy ireo ilay iraka ary nitatitra -izay hitany-. Dia nankany Hajar izy ireo ary niteny hoe; 'Ry Renin'i Ismaela ô, avelanao hiara-mipetraka aminao ve izahay sa hiara-mipetraka aminao?' Dia nihalehibe ny zanany lahy - Ismaela - ka nanambady vehivavy iray.' Hoy ny mpitantara; 'Dia nisy faniriana nipoitra tao amin'i Ibrahim ka hoy izy tamin'ny fianakaviany: 'Handeha hijery ny fianakaviako izay navelako aho'. Hoy ny mpitantara; 'Dia tonga i Ibrahim ary niarahaba azy ka nanao hoe: 'Aiza i Ismaela?' Hoy ny vadin'i Ismaela: 'Handeha hihaza'. Hoy i Ibrahim: 'Lazao aminy rehefa tonga izy fa tokony hanova ny varavaran'ny tranony izy'. Rehefa tonga i Ismaela dia nilaza taminy ny amin'ny fahatongavan'i Ibrahim ny vadiny. Dia hoy i Ismaela: 'Ianao no tiana holazaina amin'ny varavarana, koa miverena any amin'ny fianakavianao'. Dia nisy faniriana hafa nipoitra tao amin'i Ibrahim ka hoy izy tamin'ny fianakaviany: 'Handeha hijery ny fianakaviako izay navelako aho'. Rehefa tonga izy dia nanontany i Ibrahim hoe: 'Aiza i Ismaela?' Namaly ny vadiny hoe: 'Nandeha nihaza izy. Tsy tokony hijanona eto ve ianao ary hihinana sy hisotro miaraka aminay?' Nanontany i Ibrahim hoe: 'Inona no hohaninao sy hosotroinao?'. Namaly ny vadin'i Isma'il hoe: 'Ny sakafonay dia hena ary ny rano no fisotronay'. Dia nivavaka i Ibrahim hoe: 'Andriamanitra ô, tahio amin'ny nofony sy ny ranony izy ireo'. Hoy i Abu Al Qasim sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Feno fitahiana ny nofo sy ny rano eto noho ny fitahiana avy amin'ny vavak'i Ibrahim 'Alaihissalam'. Dia nisy faniriana hafa nipoitra tao amin'i Ibrahim ka hoy izy tamin'ny fianakaviany: 'Handeha hijery ny fianakaviako izay navelako aho'. Dia tonga i Ibrahim ary nihaona tamin'i Isma'il avy tao ambadiky ny fantsakana Zamzam nanamboatra ny zana-tsipìkany ary niteny hoe: 'Ry Isma'il ô, marina tokoa fa nandidy ahy hanorina trano ny Rabb-nao'. Hoy i Isma'il: 'Ankatoavy ny Rabb-nao'. Hoy indray i Ibrahim: 'Marina tokoa fa nandidy ahy Izy mba hanampy ahy amin'ny fananganana ny trano resahina'. Hoy i Isma'il; 'Dia hanao izany aho', na izany no nolazainy. Hoy ny mpitantara; Dia nanomboka nanorina izy roa lahy, i Ibrahim no nanorina raha i Isma'il kosa nitondra ny vato, samy nanonona vavaka izy roa lahy; -'Rabb anay ô, raiso ny fiantrana avy aminay marina tokoa fa Ianao no Mandre ny zava-drehetra sady Mahalala ny zava-drehetra'. Nanohy nanorina izy roa lahy mandra-pahatonga azy ireo nanodidina ny Baitullah ary samy nanohy nivavaka izy roa lahy; -'Rabb anay ô, raiso ny fiantrana avy aminay, marina tokoa fa Ianao no Mandre ny zava-drehetra sady Mahalala ny zava-drehetra'. Hoy ilay mpitantara; 'Nanohy nanorina izy roa lahy mandra-pahatongan'ny tranobe efa avo ary i Ibrahim, ray aman-dreny antitra, dia somary reraka tamin'ny fanandratana ireo vato ho amin'ny rindrina avo kokoa, dia nijoro teo amin'ny vato izy ho toerana hijoroana -al-Maqam- raha nanohy nanome azy ireo vato i Ismail raha nanohy nivavaka izy roa lahy; -'Rabb anay ô, raiso ny fiantrana avy aminay, marina tokoa fa Ianao no Mandre ny zava-drehetra sady Mahalala ny zava-drehetra'- -QS. Albaqarah 128-.