Hadith Representative
Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa
Imam Bukhari : 3114حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Sa tukuna vei keda [o Abdullah bin Muhammad] sa tukuna vei keda [Abu Amir Abdul Malik bin Amru] sa tukuna vei au [Iparaimi bin Nafi] mai vei [Katsir bin Katsir] mai vei [Said bin Jubair] mai [Ibnu Abbas Radliallahu Anhuma] kaya; 'Ni dau lako yani o Ibrahim me rau veilakoyaki vata kei Ismail kei na tinai Ismail, erau dau kauta e dua na geriba - e dua na taga va na wai - ka tiko kina na wai, e dau gunu o tinai Ismail mai na wai e tiko ena geriba me rawa ni susuga kina na luvena. Ni rau yaco yani ki Mecca, a biuti rau ruarua o Eparama ena ruku ni dua na valelaca. Ni sa vakarau lesu o Ibrahim ki na nona matavuvale, a muri koya yani o tinai Ismail me yacova ni sa yaco yani ki na dua na vanua bucabuca/ulunivanua cecere sara, a kacivi koya mai muri o tinai Ismail; 'I Iparaama, o sa biuti keimami vei cei?'. Sauma o Eparaama; Vei Allah. E kaya o Ejar; 'Oti, au sa marautaka vei Allah'. E kaya na dautukutuku; 'Sa qai lesu tale mai o Hajar -ki na nona vanua taumada ka gunuva na nona geriba makawa ka rawa ni susuga na luvena me yacova ni sa oti na wai e kaya; 'E vinaka cake meu lako ka raica, de dua e tiko e dua'. E kaya na dautukutuku; ‘Sa mani lako ka cabeta na dela ni ulunivanua o Shafaa ka rai wavolita me raica kevaka e tiko e dua ia e vakila ni sega ni dua. Ni sa yaco yani ki na buca e a cici ka lako mai ki Marwa, e dau cakava oqo ena vuqa na gauna. Sa qai kaya ko koya; ‘E vinaka meu lai raici koya, e vakaibalebaletaka na gone. E mani lako me lai raica na luvena, e qai laurai ni tautauvata ga na kena ituvaki kei na gauna e biu tu kina, e vaka me sucu tiko ena icegu ni mate, e sega ni vakacegu kina na loma i Hajar. E kaya; 'E vinaka cake meu lako ka raica, de dua e tiko e dua'. Sa qai lako me kabata na ulunivanua o Shafaa ka rai wavolita ia e sega ni kunea e dua me yacova ni sa cakava vakavitu na sasaga oqo - ena maliwa ni ulunivanua o Shafaa kei Marwah - e kaya; ‘E vinaka cake meu lako ka raica na ka e yaco vua na noqu gone’, e kena irairai ni rogoca e dua na domo, mani kaya kina; 'Vukei -au- kevaka o vinaka'. E qai laurai ni - na domo oya - na agilosi o Jibril 'Alaihissalam. E kaya na dautukutuku; Sa qai cakava oqo o Jibril ena nona qaqalo. E pawed na qele ena nona iqaqalo'. E kaya na dautukutuku; 'Sa qai drodro mai na wai ka sa kidroa o tinai Ism'ail ka sa qai kumuna sara'. E kaya na dautukutuku; E kaya o Abu Al Qasim: 'Kevaka me a biuta tu ga o Hajar, ena drodro mai na wai'. E kaya na dautukutuku; 'Sa qai gunu o Hajar mai na wai ni Zamzam me rawa ni susuga kina na luvena.' Era qai lako sivita yani e dua na ilawalawa tamata mai na mataqali o Jurhum ena boto ni buca ka ra raica e dua na manumanu vuka, me vaka era sega ni vakabauta. Era kaya: ‘Ena sega ni dua na manumanu vuka ia e vakadeitaki baleta ni tiko na wai’. Kena itinitini erau sa tala e dua na italai me raici rau ka qai laurai ni rau sa tiko ena dua na vanua e tiko kina na wai. Sa qai lesu tale vei ira na italai ka ripotetaka -na ka e raica-. Era sa qai lako vei Ejar ka kaya; 'I Misi Ismail, o sa vakatara me keitou tiko vata kei iko se keitou tiko voleka vei iko?'. Sa qai tubu na luvena tagane - o Ismail - me cauravou ka vakawatitaka e dua na yalewa. E kaya na dautukutuku; ‘Sa qai tubu e dua na gagadre vei Eparaama ka kaya kina vei iratou na nona matavuvale; 'Au na laki raica na noqu matavuvale au a biuta tu mai'. E kaya na dautukutuku; ‘Sa qai lako mai o Eparaama ka kidavaki koya, ka kaya; E vei o Isimeli? E kaya na wati Ismail; 'Lako vakasasa'. E kaya o Eparaama; 'Tukuna vua ni sa lako mai, ena veisautaka na katuba ni nona vale.' Ni yaco yani o Ismail e tukuna vua na watina na nona yaco mai o Iparahima. Sa qai kaya o Isimeli; "O iko ga o koya e vakaibalebaletaki ena katuba, mo lesu tale ki na nomu matavuvale." Sa qai basika tale e dua na gagadre vei Eparaama ka kaya kina vei iratou na nona matavuvale; 'Au na laki raica na noqu matavuvale au a biuta tu mai'. Ni sa yaco yani, sa taroga o Iparahima; E vei o Isimeli? A sauma o watina; ‘E lako vakasasa. E sega li ni vinaka cake? E rawa ni o cegu mai ka kana ka gunu vata kei keitou?'. E taroga o Eparaama; 'Na cava o kania ka gunuva?'. E sauma na watina o Ismail; 'Na neitou kakana na lewe ni manumanu ka neitou gunu na wai'. Sa qai masu o Eparaama; 'O Allah, vakalougatataki ira ena nodra lewe kei na wai'. E kaya o Abu Al Qasim: ‘Na lewe kei na wai eke e sinai tu ena veivakalougatataki ena vuku ni veivakalougatataki ni masu nei Ibrahim ‘Alaihissalam’. Sa qai basika tale e dua na gagadre vei Eparaama ka kaya kina vei iratou na nona matavuvale; 'Au na laki raica na noqu matavuvale au a biuta tu mai'. Sa qai lako mai o Eparaama ka sotavi Isimeli mai na daku ni tobu i Zamzam ni vakavinakataka tiko na nona gasau ka kaya; 'O Isimeli, sa vakaroti au dina na nomu Rabb meu tara e dua na vale'. E kaya o Isimeli; 'Talairawarawa ki na nomu Rabb'. E kaya tale o Eparaama; 'Sa dina sara ni sa vakaroti au o Koya mo vukei au ena kena tara na vale e vakatarogi tiko'. E kaya o Isimeli; ‘Oti au na’, se vakakina e kaya. E kaya na dautukutuku; Erau sa qai tekivu tara vale na lewe rua, e tara tiko o Ibrahim ni colata tiko o Ismail na vatu, rau sa qai cavuta tiko na masu; -'Na neimami Rabb, ciqoma -na loloma- mai vei keimami dina o ni sa Rogoca na ka kecega ka kila na ka kecega'. Erau a tomana tikoga na nodrau tara me yacova ni rau sa wavolita na Baitullah ka rau tomana tikoga na nodrau wilika na masu; -'Na neimami Rabb, ciqoma -na loloma- mai vei keimami, dina sara o Kemuni na Daurogoca ka Kila na Ka kecega'-. E kaya na dautukutuku; 'Erau a tomana tikoga na nodrau tara me yacova ni sa cecere sara na vale ka sa oca vakalailai o Ibrahim, me vaka e dua na itubutubu qase, ena nona laveta na vatu ki na dua na isema ni bai cecere cake, a tu ena dela ni vatu me vanua me tu kina -al-Maqam- ni tomana tikoga o Ismail na nona solia vua na vatu ni rau tomana tikoga na recite vei rau; -'Na neimami Rabb, ciqoma -na loloma- mai vei keimami, e dina sara ni o Kemuni na Daurogoca na ka kecega ka kila na ka kecega'- -QS. Na 128-.