-

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الطُّوسِيُّ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ قَالَلَمَّا أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالنَّاقُوسِ يُعْمَلُ لِيُضْرَبَ بِهِ لِلنَّاسِ لِجَمْعِ الصَّلَاةِ طَافَ بِي وَأَنَا نَائِمٌ رَجُلٌ يَحْمِلُ نَاقُوسًا فِي يَدِهِ فَقُلْتُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَتَبِيعُ النَّاقُوسَ قَالَ وَمَا تَصْنَعُ بِهِ فَقُلْتُ نَدْعُو بِهِ إِلَى الصَّلَاةِ قَالَ أَفَلَا أَدُلُّكَ عَلَى مَا هُوَ خَيْرٌ مِنْ ذَلِكَ فَقُلْتُ لَهُ بَلَى قَالَ فَقَالَ تَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ ثُمَّ اسْتَأْخَرَ عَنِّي غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ قَالَ وَتَقُولُ إِذَا أَقَمْتَ الصَّلَاةَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا رَأَيْتُ فَقَالَ إِنَّهَا لَرُؤْيَا حَقٌّ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقُمْ مَعَ بِلَالٍ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا رَأَيْتَ فَلْيُؤَذِّنْ بِهِ فَإِنَّهُ أَنْدَى صَوْتًا مِنْكَ فَقُمْتُ مَعَ بِلَالٍ فَجَعَلْتُ أُلْقِيهِ عَلَيْهِ وَيُؤَذِّنُ بِهِ قَالَ فَسَمِعَ ذَلِكَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ فِي بَيْتِهِ فَخَرَجَ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَيَقُولُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ مَا رَأَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلِلَّهِ الْحَمْدُقَالَ أَبُو دَاوُد هَكَذَا رِوَايَةُ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ و قَالَ فِيهِ ابْنُ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ و قَالَ مَعْمَرٌ وَيُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ فِيهِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَمْ يُثَنِّيَا

ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਮਨਸ਼ੂਰ ਅਥ-ਥੂਸੀ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਯਾਕੂਬ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ [ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ] ਨੇ [ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਇਸਹਾਕ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਇਬਰਾਹਿਮ ਬਿਨ ਅਲ-ਹਾਰੀਤ ਅਤ-ਤੈਮੀ] ਨੇ [ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਜ਼ੈਦ ਬਿਨ ਅਬਦੀ ਰੱਬੀਹ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ; ਮੈਨੂੰ [ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਜ਼ੈਦ] ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ; ਜਦੋਂ ਰਸੂਲ ਸੱਲੱਲੱਲਾਹੁਲੱਲਾਹੂ 'ਅਲੈਹੀ ਵਾਲਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਹੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੰਟੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਹਾ; ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਘੰਟੀ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ; ਤੁਸੀਂ ਇਸਦਾ ਕੀ ਕਰੋਗੇ? ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ; ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਾਂਗਾ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁਝ ਦਿਖਾਵਾਂ? ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਬਿਲਕੁਲ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ; "ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ, ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ (ਅੱਲ੍ਹਾ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਮਹਾਨ ਹੈ), ਅਸ਼ਹਾਦੂਨ ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ, ਅਸ਼ਹਾਦੂਨ ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ (ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ), ਆਇਸ਼ਾਦੁ ਅੰਨਾ ਮੁਹੰਮਦਰ ਰਸੂਲੱਲਾਹ, ਆਇਸ਼ਾਦੁ ਅੰਨਾ ਮੁਹੰਮਦਰ ਰਸੂਲੱਲਾਹ (ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਰਸੂਲ ਹੈ, ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਰਸੂਲ ਹੈ), ਹਯਾ 'ਅਲਸ਼ ਸਲਾਹ, ਹਯਾ 'ਅਲਸ਼ ਸਲਾਹ (ਆਓ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੀਏ, ਆਓ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੀਏ)। ਹਯਾ 'ਅਲਾਲ ਫਲਾਹ, ਹਯਾ 'ਅਲਾਲ ਫਲਾਹ (ਆਓ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ, ਆਓ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ)। ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ, ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ (ਅੱਲ੍ਹਾ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਮਹਾਨ ਹੈ)। ਲਾਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ (ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ)। ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)। ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ, ਫਿਰ ਕਿਹਾ; ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ ਨਮਾਜ਼ ਇਕਾਮਾਹ, ਕਹੋ; ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ, (ਅੱਲ੍ਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ)। ਅਸਹਿਦੁਆਨ ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾ, (ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ)। ਆਇਸ਼ਾਦੁ ਅੰਨਾ ਮੁਹੰਮਦਰ ਰਸੂਲੁੱਲੱਲਾ (ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਰਸੂਲ ਹੈ), ਹਯਾ 'ਅਲਸ਼ ਸ਼ਾਲਾਹ (ਮਰਲੀਲਾਹ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ)। ਹਯਾ 'ਅਲਾਲ ਫਲਾਹ (ਆਓ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ)। ਕਦ ਕਮਾਤਿਸ਼ ਨਮਾਜ਼ ਕਦ ਕਮਾਤਿਸ਼ ਨਮਾਜ਼ (ਦਰਅਸਲ ਨਮਾਜ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਨਮਾਜ਼ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ)। ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ (ਅੱਲ੍ਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ)। ਲਾਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾ (ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ)। ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਮੈਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ਸੱਲੱਲਾਹੂ 'ਅਲੈਹੀ ਵਸੱਲਮ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਦਰਅਸਲ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਪਨਾ ਇਹ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਜੋ ਰੱਬ ਨੇ ਚਾਹਿਆ।" ਇਸ ਲਈ, ਬਿਲਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਸਿਖਾਓ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਅਜ਼ਾਨ ਦੇਣ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ।" ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਬਿਲਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪਾਠ ਸਿਖਾਏ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਅਜ਼ਾਨ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ; ਫਿਰ ਉਮਰ ਬਿਨ ਅਲ-ਖਤਸਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਅਜ਼ਾਨ ਸੁਣੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੀ ਕਸਮ ਜਿਸਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਲ-ਹੱਕ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ, ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ ਸੁਪਨਾ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅੱਲ੍ਹਾ ਲਈ ਹੈ।" ਅਬੂ ਦਾਊਦ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਇਹ [ਅਜ਼-ਜ਼ੁਹਰੀ] ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ [ਸਈਦ ਬਿਨ ਅਲ-ਮੁਸੈਯਿਬ] ਤੋਂ [ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਜ਼ੈਦ] ਤੋਂ ਹੈ, ਅਤੇ [ਇਬਨ ਇਸਹਾਕ] ਦੁਆਰਾ [ਅਜ਼-ਜ਼ੁਹਰੀ] ਤੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ, ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ ਅੱਲ੍ਹਾਹੂ ਅਕਬਰ। ਅਤੇ [ਮਾ'ਮਰ] ਅਤੇ [ਯੂਨਸ] ਨੇ [ਅਜ਼-ਜ਼ੁਹਰੀ] ਤੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੂ ਅਕਬਰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੂ ਅਕਬਰ, ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਏ ਬਿਨਾਂ।