Hadith Representative
Ada da'i menyeru ke neraka, jauhilah meskipun harus menggigit akar pohon
Imam Abu Dawud : 3706حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ سُبَيْعِ بْنِ خَالِدٍ قَالَأَتَيْتُ الْكُوفَةَ فِي زَمَنِ فُتِحَتْ تُسْتَرُ أَجْلُبُ مِنْهَا بِغَالًا فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا صَدْعٌ مِنْ الرِّجَالِ وَإِذَا رَجُلٌ جَالِسٌ تَعْرِفُ إِذَا رَأَيْتَهُ أَنَّهُ مِنْ رِجَالِ أَهْلِ الْحِجَازِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا فَتَجَهَّمَنِي الْقَوْمُ وَقَالُوا أَمَا تَعْرِفُ هَذَا هَذَا حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّ النَّاسَ كَانُوا يَسْأَلُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْخَيْرِ وَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنْ الشَّرِّ فَأَحْدَقَهُ الْقَوْمُ بِأَبْصَارِهِمْ فَقَالَ إِنِّي أَرَى الَّذِي تُنْكِرُونَ إِنِّي قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ هَذَا الْخَيْرَ الَّذِي أَعْطَانَا اللَّهُ أَيَكُونُ بَعْدَهُ شَرٌّ كَمَا كَانَ قَبْلَهُ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ فَمَا الْعِصْمَةُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ السَّيْفُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ثُمَّ مَاذَا يَكُونُ قَالَ إِنْ كَانَ لِلَّهِ خَلِيفَةٌ فِي الْأَرْضِ فَضَرَبَ ظَهْرَكَ وَأَخَذَ مَالَكَ فَأَطِعْهُ وَإِلَّا فَمُتْ وَأَنْتَ عَاضٌّ بِجِذْلِ شَجَرَةٍ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ثُمَّ يَخْرُجُ الدَّجَّالُ مَعَهُ نَهْرٌ وَنَارٌ فَمَنْ وَقَعَ فِي نَارِهِ وَجَبَ أَجْرُهُ وَحُطَّ وِزْرُهُ وَمَنْ وَقَعَ فِي نَهْرِهِ وَجَبَ وِزْرُهُ وَحُطَّ أَجْرُهُ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ثُمَّ هِيَ قِيَامُ السَّاعَةِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ خَالِدٍ الْيَشْكُرِيِّ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ قُلْتُ بَعْدَ السَّيْفِ قَالَ بَقِيَّةٌ عَلَى أَقْذَاءٍ وَهُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ ثُمَّ سَاقَ الْحَدِيثَ قَالَ وَكَانَ قَتَادَةُ يَضَعُهُ عَلَى الرِّدَّةِ الَّتِي فِي زَمَنِ أَبِي بَكْرٍ عَلَى أَقْذَاءٍ يَقُولُ قَذًى وَهُدْنَةٌ يَقُولُ صُلْحٌ عَلَى دَخَنٍ عَلَى ضَغَائِنَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ اللَّيْثِيِّ قَالَ أَتَيْنَا الْيَشْكُرِيَّ فِي رَهْطٍ مِنْ بَنِي لَيْثٍ فَقَالَ مَنْ الْقَوْمُ قُلْنَا بَنُو لَيْثٍ أَتَيْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ حَدِيثِ حُذَيْفَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ فِتْنَةٌ وَشَرٌّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الشَّرِّ خَيْرٌ قَالَ يَا حُذَيْفَةُ تَعَلَّمْ كِتَابَ اللَّهِ وَاتَّبِعْ مَا فِيهِ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الشَّرِّ خَيْرٌ قَالَ هُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ وَجَمَاعَةٌ عَلَى أَقْذَاءٍ فِيهَا أَوْ فِيهِمْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْهُدْنَةُ عَلَى الدَّخَنِ مَا هِيَ قَالَ لَا تَرْجِعُ قُلُوبُ أَقْوَامٍ عَلَى الَّذِي كَانَتْ عَلَيْهِ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ فِتْنَةٌ عَمْيَاءُ صَمَّاءُ عَلَيْهَا دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ النَّارِ فَإِنْ تَمُتْ يَا حُذَيْفَةُ وَأَنْتَ عَاضٌّ عَلَى جِذْلٍ خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ تَتَّبِعَ أَحَدًا مِنْهُمْ حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ صَخْرِ بْنِ بَدْرِ الْعِجْلِيِّ عَنْ سُبَيْعِ بْنِ خَالِدٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ تَجِدْ يَوْمَئِذٍ خَلِيفَةً فَاهْرُبْ حَتَّى تَمُوتَ فَإِنْ تَمُتْ وَأَنْتَ عَاضٌّ وَقَالَ فِي آخِرِهِ قَالَ قُلْتُ فَمَا يَكُونُ بَعْدَ ذَلِكَ قَالَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا نَتَجَ فَرَسًا لَمْ تُنْتَجْ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ
[މުޞައްދާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ ޢަވާނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤަތަދާއިން] [ނަޝްރު ބިން އާޝިމް] އިން [ސުބައިޢް ބިން ޚާލިދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، 'އަހަރެން އެއްފަހަރަކު ކުފާއަށް އައީ ކުރިން ބިކަރު ގަންނަ ޓޫސްތާރު ސިޓީ ފަތަޙަ ކުރި ދުވަސްވަރު.' އަޅުގަނޑު ދެން މިސްކިތަކަށް ވަދެ، އެތައް ބަޔަކު އެއްވެ، އެނގުނީ އެތަނުގައި މީހަކު ހުރިކަން - ބަލާލިޔަސް އެނގޭނެ އެއީ ހިޖާޒުގެ ސަރަޙައްދުގެ މީހެއްކަން؛ މައްކާ އާއި މަދީނާ -... އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، މިއީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ ރައްޔިތުން އަހަރެންނަށް ތޫނު ނަޒަރަކުން ބަލާލިއިރު، އެމީހުން ބުނީ ‘ތިޔަބޭފުޅުންނަށް މިމީހާއެއް ނޭނގެނީ! މިއީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޞަޙާބީއެއް ކަމަށްވާ [ހުދައިފާ އިބްނުލް ޔަމާން] އެވެ'. ދެން ހުދުއިފާ ވިދާޅުވީ، 'ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ހެޔޮކަމާ ބެހޭގޮތުން މީސްތަކުން ސުވާލުކުރާއިރު، އަހަރެން އޭނާގެ ކިބައިން ނުބައިކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރަމެވެ'. ރައްޔިތުން އަމިއްލައަށް ހުދުއިފާއަށް ތޫނު ނަޒަރަކުން ބަލާލިއިރު، ހުދުއިފާ ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ، 'އަހަންނަށް އެނގޭ ކަލޭ އިންކާރުކުރާ އެއްޗެއް -ހަސްކަން-.' އަޅުގަނޑު އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ގާތު ސުވާލުކުރީމެވެ، 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، الله އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްވި މި ހެޔޮކަންފުޅަށްފަހު، އޭގެ ފަހުން ކުރީ ޒަމާންތަކެކޭ އެއްފަދައިން ނުބައިކަމެއް އޮންނާނެ ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'ތެދެއް' އެވެ. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ، 'އެކަމުން އަހަރެމެން ސަލާމަތް ކުރެވޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'ކަނޑިން' އެވެ. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ދެން ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. ނުވާނަމަ، ދެން މަރުވާނީ ގަސްތަކުގެ މުރަކަ ދަތްއަޅައިގެން - ނުކިޔަމަންތެރިވެ، އެކަހެރިކަމުގެ ތެރެއަށް ވަދެގެން-'. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ، ދެން ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އޭނާގެ އަލިފާނުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިއްޖެނަމަ އޭނާގެ ޘަވާބު ލިބި، އޭނާގެ ފާފަތައް ފޮހެވިގެންދާނެއެވެ. އަދި އޭނާގެ ކޯރަށް ވެއްޓިއްޖެނަމަ އޭނާގެ ފާފަތައް ލިބި، އޭނާގެ ޘަވާބު ބާޠިލުވެގެންދާނެއެވެ'. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ، ދެން ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ޤިޔާމަތް އަންނާނެ' އެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން ޔަޙްޔާ ބިން ފާރިސް] ވިދާޅުވެފައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރަޒާޤް] [މަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޤަތަދާއިން] [ނަޝްރު ބިން ޢާޝިމް] ގެ އަރިހުން [ޚާލިދު ބިން ޚާލިދު އަލް ޔަސީކުރު] ގެ އަރިހުން ހަމަ އެ ޙަދީޘާއެކު ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އޭނާ -ހުދުޒައިފާ- ވިދާޅުވީ، ކަނޑިއަށްފަހު ދެން ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'ލޮލުގައި ނަޖިސް -ނުބައިކަން- އަދި ސުލްހައެއްގެ ގޮތުގައި ހެދިފައިވާ ހަލަބޮލިކަން ހުންނާނެ'. ދެން ފުރިހަމަ ޙަދީޘް ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ'. އެކަލޭގެފާނު - ރިވާވެރިޔާ - ވިދާޅުވީ، 'ލޮލުގެ ނަޖިސް' ތަފާތުކުރުން ޤަތަދާއަކީ އަބޫބަކުރުގެ ޒަމާނުގައި އުފެދުނު ރިއްދާ - މުރުތައްދުވުމުގެ - ހާދިސާއެވެ. އަދި 'ސުލްހައިގެ ވަސްވާހުގައި ކުރިމަތިލުން' އަކީ ދޮގު ސުލްހައިގެ މަސައްކަތެއް' އެވެ. [ޢަބްދުالله ބިން މަސްލަމާ އަލްޤަޢުނަބީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، [ސުލައިމާން] - މާނައަކީ ސުލައިމާން ބިން އަލް މުޣީރާ - އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ހުމައިދު] ގެ އަރިހުން [ނަޝްރު ބިން ޢާޝިމް އަލް ލައިޘީ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެމެން ޖަވާބު ދިނީ، 'އެއީ ބަނޫ ލައިތުގެ މީހުންނެވެ.' އަޅުގަނޑުމެން ކަލޭމެންގެ ގާތަށް އައީ ހުދައިފާގެ ޙަދީޘާ ބެހޭ ގޮތުން އަހާލަން.. ދެން އޭނާ އެ ޙަދީޘް ޛިކުރުކުރީ. ހުދުއިފާ ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އުނދަގޫތަކާއި ނުބައިކަން' އެވެ. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މި ނުބައިކަމުގެ ފަހުން ހެޔޮކަމެއް އޮންނާނެ ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އޭ ހުދުއިފާ، ޤުރުއާން ކިޔަވާ، އޭގައިވާ އެއްޗަކަށް ތަބާވާށެވެ'. އެ ބަސްތައް އޭނާ ތިން ފަހަރު ތަކުރާރު ކުރިއެވެ. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މި ނުބައިކަމުގެ ފަހުން ހެޔޮކަމެއް އޮންނާނެ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ސުލްހައެއްގެ ގޮތުގައި ހެދިފައިވާ ހަމަނުޖެހުމެއް، އަދި ކުފުރުގެ ތެރޭގައި ފޮރުވިފައިވާ ޖަމާޢަތެއް'. އަހަރެން ބުނީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ރައްޔިތުންގެ ހިތްތައް އެމީހުންގެ ޠަބީޢަތުގައި ހުރި ގޮތަށް ދެން ނެތް އިރު' އެވެ. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މި ހެޔޮކަމުގެ ފަހުން ނުބައިކަމެއް އަންނާނެ ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ލޯފަންންނާއި ބީރު މީހުންގެ ޝަރީޢަތުގައި - ޙަޤީޤަތުން -، އެމީހުންގެ ކިބައިގައި ނަރަކައިގެ ދޮރުތަކުގައި ތިބި ގޮވާލާ މީހުން ތިބެއެވެ. އޭ ހުދައިފާ، ގަހެއްގެ މުރަކަ ދަތްއަޅައިގެން - ދުރަށް ގޮސް - މަރުވެއްޖެނަމަ، އެއަށް ތަބާވުމަށްވުރެ އެއީ ރަނގަޅު ކަމެކެވެ'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޞައްދަދަށް] ވާރިދުވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުލް ޠައްޔަޙް] އަށް ވާރިދުވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫޢަތު ޠައްޔަޙް] އަށް [ސަޚްރު ބިން ބަދުރު އަލް އިޖްލީ] ގެ އަރިހުން [ސުބައިޢް ބިން ޚާލިދު] ގެ އަރިހުން މި ޙަދީޘާއެކު، [ޙުދައިފާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ކަމަށެވެ ތިބާއަށް އިންސާފުވެރި ޚަލީފާއެއް ނުފެނުނު، ދެން މަރާއި ބައްދަލުވާންދެން ދުރުގައި ތިބޭށެވެ، ގަހެއްގެ މުރަކަ ދަތްއަޅައިގެން މަރުވިޔަސް.' އަދި ޙަދީޘްގެ ފަހުކޮޅު ހުދުއިފާ ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ.