Hadith Representative
Nasihat Umar bin Abdul Aziz dan Ibnu Umar tentang takdir: berpegang pada sunnah, tidak memperdebatkannya, dan peringatan tentang orang yang mendustakannya
Imam Abu Dawud : 3996حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ ح و حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ دُلَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يُحَدِّثُنَا عَنِ النَّضْرِ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ عَنْ قَبِيصَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الصَّلْتِ وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ ابْنِ كَثِيرٍ وَمَعْنَاهُمْ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ فَكَتَبَ أَمَّا بَعْدُ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالِاقْتِصَادِ فِي أَمْرِهِ وَاتِّبَاعِ سُنَّةِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَرْكِ مَا أَحْدَثَ الْمُحْدِثُونَ بَعْدَ مَا جَرَتْ بِهِ سُنَّتُهُ وَكُفُوا مُؤْنَتَهُ فَعَلَيْكَ بِلُزُومِ السُّنَّةِ فَإِنَّهَا لَكَ بِإِذْنِ اللَّهِ عِصْمَةٌ ثُمَّ اعْلَمْ أَنَّهُ لَمْ يَبْتَدِعْ النَّاسُ بِدْعَةً إِلَّا قَدْ مَضَى قَبْلَهَا مَا هُوَ دَلِيلٌ عَلَيْهَا أَوْ عِبْرَةٌ فِيهَا فَإِنَّ السُّنَّةَ إِنَّمَا سَنَّهَا مَنْ قَدْ عَلِمَ مَا فِي خِلَافِهَا وَلَمْ يَقُلْ ابْنُ كَثِيرٍ مَنْ قَدْ عَلِمَ مِنْ الْخَطَإِ وَالزَّلَلِ وَالْحُمْقِ وَالتَّعَمُّقِ فَارْضَ لِنَفْسِكَ مَا رَضِيَ بِهِ الْقَوْمُ لِأَنْفُسِهِمْ فَإِنَّهُمْ عَلَى عِلْمٍ وَقَفُوا وَبِبَصَرٍ نَافِذٍ كَفُّوا وَهُمْ عَلَى كَشْفِ الْأُمُورِ كَانُوا أَقْوَى وَبِفَضْلِ مَا كَانُوا فِيهِ أَوْلَى فَإِنْ كَانَ الْهُدَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ لَقَدْ سَبَقْتُمُوهُمْ إِلَيْهِ وَلَئِنْ قُلْتُمْ إِنَّمَا حَدَثَ بَعْدَهُمْ مَا أَحْدَثَهُ إِلَّا مَنْ اتَّبَعَ غَيْرَ سَبِيلِهِمْ وَرَغِبَ بِنَفْسِهِ عَنْهُمْ فَإِنَّهُمْ هُمْ السَّابِقُونَ فَقَدْ تَكَلَّمُوا فِيهِ بِمَا يَكْفِي وَوَصَفُوا مِنْهُ مَا يَشْفِي فَمَا دُونَهُمْ مِنْ مَقْصَرٍ وَمَا فَوْقَهُمْ مِنْ مَحْسَرٍ وَقَدْ قَصَّرَ قَوْمٌ دُونَهُمْ فَجَفَوْا وَطَمَحَ عَنْهُمْ أَقْوَامٌ فَغَلَوْا وَإِنَّهُمْ بَيْنَ ذَلِكَ لَعَلَى هُدًى مُسْتَقِيمٍ كَتَبْتَ تَسْأَلُ عَنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ فَعَلَى الْخَبِيرِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَعْتَ مَا أَعْلَمُ مَا أَحْدَثَ النَّاسُ مِنْ مُحْدَثَةٍ وَلَا ابْتَدَعُوا مِنْ بِدْعَةٍ هِيَ أَبْيَنُ أَثَرًا وَلَا أَثْبَتُ أَمْرًا مِنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ لَقَدْ كَانَ ذَكَرَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ الْجُهَلَاءُ يَتَكَلَّمُونَ بِهِ فِي كَلَامِهِمْ وَفِي شِعْرِهِمْ يُعَزُّونَ بِهِ أَنْفُسَهُمْ عَلَى مَا فَاتَهُمْ ثُمَّ لَمْ يَزِدْهُ الْإِسْلَامُ بَعْدُ إِلَّا شِدَّةً وَلَقَدْ ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ وَلَا حَدِيثَيْنِ وَقَدْ سَمِعَهُ مِنْهُ الْمُسْلِمُونَ فَتَكَلَّمُوا بِهِ فِي حَيَاتِهِ وَبَعْدَ وَفَاتِهِ يَقِينًا وَتَسْلِيمًا لِرَبِّهِمْ وَتَضْعِيفًا لِأَنْفُسِهِمْ أَنْ يَكُونَ شَيْءٌ لَمْ يُحِطْ بِهِ عِلْمُهُ وَلَمْ يُحْصِهِ كِتَابُهُ وَلَمْ يَمْضِ فِيهِ قَدَرُهُ وَإِنَّهُ مَعَ ذَلِكَ لَفِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ مِنْهُ اقْتَبَسُوهُ وَمِنْهُ تَعَلَّمُوهُ وَلَئِنْ قُلْتُمْ لِمَ أَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ كَذَا لِمَ قَالَ كَذَا لَقَدْ قَرَءُوا مِنْهُ مَا قَرَأْتُمْ وَعَلِمُوا مِنْ تَأْوِيلِهِ مَا جَهِلْتُمْ وَقَالُوا بَعْدَ ذَلِكَ كُلِّهِ بِكِتَابٍ وَقَدَرٍ وَكُتِبَتِ الشَّقَاوَةُ وَمَا يُقْدَرْ يَكُنْ وَمَا شَاءَ اللَّهُ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْ لَمْ يَكُنْ وَلَا نَمْلِكُ لِأَنْفُسِنَا ضَرًّا وَلَا نَفْعًا ثُمَّ رَغِبُوا بَعْدَ ذَلِكَ وَرَهِبُوا
[መሓመድ ቢን ካቲር] ኢሉና ኣሎ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን] ኢሉ፤ ሓደ ሰብኣይ ብዛዕባ ዕጫ እናሓተተ ን[ዑመር ቢን ዓብዱል ዓዚዝ] ደብዳበ ጽሒፉ። -ብኻልእ መንገዲ ይጥቀስ- ነጊሩና ኣሎ [ኣር ረቢዕ ቢን ሱሌማን ኣል ሙኣድዝዚን] ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣሳድ ቢን ሙሳ] ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ዱላይል] ኢሉ፤ [ሱፍያን ኣትስ ጻውሪ] ካብ [ኣን ናድህር] ክነግረና ሰሚዐ። -ብኻልእ መንገዲ ይጥቀስ- ነጊሩና ኣሎ [ሓናድ ቢን ኣስ ሳሪ] ካብ [ቃቢሻ] ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ራጃ'] ካብ [ኣቡ ኣሽ ሻልት] -እዚ ድማ ሓዲስ ኢብን ካቲር እዩ- ከምዚ ኢሉ ኣሎ፡ 'ሓደ ሰብኣይ ንዑመር ቢን ዓብዱል ዓዚዝ ብዛዕባ ዕጫ እናሓተተ ደብዳበ ጽሒፉ። ድሕሪኡ ዑመር ቢን ዓብደል ዓዚዝ መልሲ ጽሒፉ፤ ኣማ ባ'ዱ። ትእዛዛቱ ኣብ ምፍጻም፡ ሱና ናይ ነቢዩ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ምኽታልን ሱናኡ ድሕሪ ምትግባር ሓድሽ ነገራት ዝፈጥሩ ሰባት ዝፈጠርዎ ምግዳፍን፡ ዋላ እኳ ብሱናኡ እንተጸገቡ፡ ንረቢ ክትፈርህዎን ቅኑዕ ክትኮኑን - ምውሳኽ ወይ ምጉዳል ዘይኮነ - ቃል እኣትወልኩም ኣለኹ። ኣብ ሱና ክትጸንዕ ኣለካ፡ ምኽንያቱ ብፍቓድ ኣላህ ካብ ስሕተት ክከላኸለልካ እዩ። ትፈልጥ ኢኻ፡ ሰባት መናፍቕነት ኣይፍጽሙን እዮም፡ ንዕኡ ዝገልጽ መርትዖ እንተዘይሃልዩ፡ ወይ ካብኡ ክመሃረሉ ዝኽእል ትምህርቲ እንተዘይሃልዩ። ብሓቂ እታ ሱና፣ ምንጩ ንሱ - ኣላህን ረሱልን - ድሮ ብኣንጻሩ ዝፈልጥ - ኢብኑ ካቲር ኣይጠቐሰን፣ 'ዝፈልጥ ዝተፈላለየ ጌጋታትን ዕሽነትን ነብሰ ምትሕልላፍን እዩ።' ስለዚ በቲ ቅድሜኻ ዝነበሩ - ኣዕሩኽትኻ - ዝሓዝዎ ሕጉስ ኩን። ምኽንያቱ ንሳቶም - እቶም ኣዕሩኽ - ምስቲ ዝውንንዎ ቁመት ፍልጠት፡ ከምኡ’ውን ድሙቕ ብልሖም’ውን ተገቲኦም ይተርፉ። ዋላ’ኳ ብሳይንሳዊ ኣረኣእያ ዝያዳ ይርድኡ እንተኾኑ፡ ብዓይኒ ቀዳምነት ድማ ዝያዳ ክዛተየሉ ብቑዓት እንተኾኑ። እቲ ሓቂ ምሳኻ እንተ ዀይኑ፡ ቀዲምካዮም ኢኻ ማለት እዩ። ብዘይካ ብመምርሒታቶም ዘይስዕቡ ሰባት - እቶም ኣዕሩኽ - ዘይፍጠሩ ሓደስቲ ነገራት ጥራይ እዮም ብድሕሪኦም ዝፍጸሙ እንተ ኢልካ፡ ብሓቂ እቶም ኣዕሩኽ እዮም ነዚ ጸገም እዚ መጀመርታ ዝረኸብዎ ምዃኖም ፍለጥ። ብዛዕባ -ጉዳይ ዕጫ- ብመጠኑ ጥራይ እዮም ዝዛረቡ፣ ልዕሊ ዓቐን ኣይግምትዎን ግን ልዕሊ ዓቐን እውን ኣይግምትዎን እዮም፣ ብርግጽ ካብኦም ወጻኢ ኣዝዮም ኣቃሊሎም ክሳብ ዝምለሱ ሰባት ነይሮም እዮም፣ ኣዝዮም ህንጡያት እውን ኣለዉ -ካብ ደረት ንላዕሊ ዝበዝሑ። ብሓቂ ድማ ኣተሓሳስባ ናይቶም ኣብ መንጎ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ኣዕሩኽ ኣብ ቅኑዕ መንገዲ ምህላው እዩ። ብዛዕባ ኣብ ዕጫ ምእማን ዝብል ደብዳበ ጽሒፍካ ኣለኻ፡ ሽዑ - ብፍቓድ ኣላህ - ትኽክለኛ ሰብ መሪጽካ - ሕተተኒ -። ብደቂ ሰባት ዝተልዓሉ ሓድሽ ይኹን መናፍቓዊ ጉዳያት ኣይፈልጥን እየ፣ ጽልዋኡ ኣዝዩ ንጹርን ርጉጽን ብዘይካ ኣብ ጉዳይ ምልላይ ዕጫ። ዋላ እቶም ኣብ ዘመነ ጃሂልያ ዝነበሩ ደንቆሮ ሰባት ኣብ ዘረባኦምን ግጥምታቶምን ብዛዕባ እቲ ዘጥፍእዎ ደስታታት ብዛዕባ ኣፍልጦ ዕጫ ይዛተዩ ነበሩ፣ ድሕሪኡ እስልምና መጺኡ ዝያዳ ኣስሚሮምሉ፣ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ኣብ ሓደ ሓዲስ ወይ ክልተ ሓዲስ ጥራይ ዘይኮነ ኣዘኻኺሩና ነይሩ፣ እቶም ኣስላም እውን ካብኡ ሰሚዖምዎ ነይሮም፣ ብዛዕባ እምነት ወይ ብህይወት ከሎ ወይ ድሕሪ ንሱ ይዛረቡ ነይሮም ኣብ ልዕሊ ራብኦም ናይ ምትእምማንን ምቕባልን ኣተሓሳስባ ሒዞም ሞይቶም ብዘይካ እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝፍለጥ ካልእ ከምዘየለ ትሕት ኢሎም። - ኣላህ ብዛዕባኡ ዘለዎ ኣፍልጦን ኣብ መጽሓፉ -ኣል ላውሁል ማሕፉድ- ተጻሒፉ ኣሎ፡ ዕድሉ ድማ ብእኡ እዩ ዝተወሰነ። ካብዚ ወጻኢ ጉዳይ ዕጫ ኣብ ሙሕካም መጽሓፉ - ጥቕስታት ቁርኣን y ተገሊጹ ኣሎ። ትርጉሙ ንጹር እዩ፣ ይጠቕስዎን ካብኡ ይመሃሩን። 'ኣላህ ስለምንታይ ከምዚ ዝበለ ኣያ ኣውሪዱ፡ ስለምንታይ ከምዚ ኢሉ? ' ብርግጽ ሰሓባ እውን ከምቲ ንስኻ ዘንበብካዮ ኣንቢቦሞ እዮም። ንስኻ ዘይትፈልጦ ታዕዊል ምግባር ይፈልጡ እዮም ብድሕሪኡ ድማ ይብሉ፤ 'ኣብ መጽሓፍ -lauhul mahfudh-ን ዕጫን ንኣምን ኢና፡ ጸበባታት ድማ ተጻሒፉ ኣሎ፡ ስለዚ እቲ ዝተመደበ ብርግጽ ክኸውን እዩ።' ኣላህ ዝደለዮ ብርግጽ ክኸውን እዩ ኣላህ ዘይደለዮ ድማ ብርግጽ ኣይክኸውንን እዩ። ብርግጽ ኩላትና ንማድሃራት ክንነጽጎ ወይ ክንጥቀመሉ ሓይልን ጻዕርን የብልናን። ስለዚ ብድሕሪኡ ብዛዕባ ጉዳይ ዕጫ ክዛተዩ ተሓጒሶምን ፍርሒ ተሰምዖምን’።