Hadith Representative
Nasihat Umar bin Abdul Aziz dan Ibnu Umar tentang takdir: berpegang pada sunnah, tidak memperdebatkannya, dan peringatan tentang orang yang mendustakannya
Imam Abu Dawud : 3996حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ ح و حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ دُلَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يُحَدِّثُنَا عَنِ النَّضْرِ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ عَنْ قَبِيصَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الصَّلْتِ وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ ابْنِ كَثِيرٍ وَمَعْنَاهُمْ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ فَكَتَبَ أَمَّا بَعْدُ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالِاقْتِصَادِ فِي أَمْرِهِ وَاتِّبَاعِ سُنَّةِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَرْكِ مَا أَحْدَثَ الْمُحْدِثُونَ بَعْدَ مَا جَرَتْ بِهِ سُنَّتُهُ وَكُفُوا مُؤْنَتَهُ فَعَلَيْكَ بِلُزُومِ السُّنَّةِ فَإِنَّهَا لَكَ بِإِذْنِ اللَّهِ عِصْمَةٌ ثُمَّ اعْلَمْ أَنَّهُ لَمْ يَبْتَدِعْ النَّاسُ بِدْعَةً إِلَّا قَدْ مَضَى قَبْلَهَا مَا هُوَ دَلِيلٌ عَلَيْهَا أَوْ عِبْرَةٌ فِيهَا فَإِنَّ السُّنَّةَ إِنَّمَا سَنَّهَا مَنْ قَدْ عَلِمَ مَا فِي خِلَافِهَا وَلَمْ يَقُلْ ابْنُ كَثِيرٍ مَنْ قَدْ عَلِمَ مِنْ الْخَطَإِ وَالزَّلَلِ وَالْحُمْقِ وَالتَّعَمُّقِ فَارْضَ لِنَفْسِكَ مَا رَضِيَ بِهِ الْقَوْمُ لِأَنْفُسِهِمْ فَإِنَّهُمْ عَلَى عِلْمٍ وَقَفُوا وَبِبَصَرٍ نَافِذٍ كَفُّوا وَهُمْ عَلَى كَشْفِ الْأُمُورِ كَانُوا أَقْوَى وَبِفَضْلِ مَا كَانُوا فِيهِ أَوْلَى فَإِنْ كَانَ الْهُدَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ لَقَدْ سَبَقْتُمُوهُمْ إِلَيْهِ وَلَئِنْ قُلْتُمْ إِنَّمَا حَدَثَ بَعْدَهُمْ مَا أَحْدَثَهُ إِلَّا مَنْ اتَّبَعَ غَيْرَ سَبِيلِهِمْ وَرَغِبَ بِنَفْسِهِ عَنْهُمْ فَإِنَّهُمْ هُمْ السَّابِقُونَ فَقَدْ تَكَلَّمُوا فِيهِ بِمَا يَكْفِي وَوَصَفُوا مِنْهُ مَا يَشْفِي فَمَا دُونَهُمْ مِنْ مَقْصَرٍ وَمَا فَوْقَهُمْ مِنْ مَحْسَرٍ وَقَدْ قَصَّرَ قَوْمٌ دُونَهُمْ فَجَفَوْا وَطَمَحَ عَنْهُمْ أَقْوَامٌ فَغَلَوْا وَإِنَّهُمْ بَيْنَ ذَلِكَ لَعَلَى هُدًى مُسْتَقِيمٍ كَتَبْتَ تَسْأَلُ عَنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ فَعَلَى الْخَبِيرِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَعْتَ مَا أَعْلَمُ مَا أَحْدَثَ النَّاسُ مِنْ مُحْدَثَةٍ وَلَا ابْتَدَعُوا مِنْ بِدْعَةٍ هِيَ أَبْيَنُ أَثَرًا وَلَا أَثْبَتُ أَمْرًا مِنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ لَقَدْ كَانَ ذَكَرَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ الْجُهَلَاءُ يَتَكَلَّمُونَ بِهِ فِي كَلَامِهِمْ وَفِي شِعْرِهِمْ يُعَزُّونَ بِهِ أَنْفُسَهُمْ عَلَى مَا فَاتَهُمْ ثُمَّ لَمْ يَزِدْهُ الْإِسْلَامُ بَعْدُ إِلَّا شِدَّةً وَلَقَدْ ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ وَلَا حَدِيثَيْنِ وَقَدْ سَمِعَهُ مِنْهُ الْمُسْلِمُونَ فَتَكَلَّمُوا بِهِ فِي حَيَاتِهِ وَبَعْدَ وَفَاتِهِ يَقِينًا وَتَسْلِيمًا لِرَبِّهِمْ وَتَضْعِيفًا لِأَنْفُسِهِمْ أَنْ يَكُونَ شَيْءٌ لَمْ يُحِطْ بِهِ عِلْمُهُ وَلَمْ يُحْصِهِ كِتَابُهُ وَلَمْ يَمْضِ فِيهِ قَدَرُهُ وَإِنَّهُ مَعَ ذَلِكَ لَفِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ مِنْهُ اقْتَبَسُوهُ وَمِنْهُ تَعَلَّمُوهُ وَلَئِنْ قُلْتُمْ لِمَ أَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ كَذَا لِمَ قَالَ كَذَا لَقَدْ قَرَءُوا مِنْهُ مَا قَرَأْتُمْ وَعَلِمُوا مِنْ تَأْوِيلِهِ مَا جَهِلْتُمْ وَقَالُوا بَعْدَ ذَلِكَ كُلِّهِ بِكِتَابٍ وَقَدَرٍ وَكُتِبَتِ الشَّقَاوَةُ وَمَا يُقْدَرْ يَكُنْ وَمَا شَاءَ اللَّهُ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْ لَمْ يَكُنْ وَلَا نَمْلِكُ لِأَنْفُسِنَا ضَرًّا وَلَا نَفْعًا ثُمَّ رَغِبُوا بَعْدَ ذَلِكَ وَرَهِبُوا
Atugambye [Muhammad bin Kathir] yagamba nti; atubuulidde [Sufyan] yagamba nti; omusajja yawandiikira [Umar bin Abdul Aziz] ebbaluwa ng’abuuza ku nkomerero. -mu ngeri endala kyogerwako- Atugambye [Ar Rabi’ bin Sulaiman Al Muadzdzin] yagamba; atubuulidde [Asad bin Musa] yagamba nti; atubuulidde [Hammad bin Dulail] yagamba nti; Nawulira [Sufyan Ats Tsauri] ng’atubuulira okuva ku [An Nadhr]. -mu ngeri endala kyogerwako- Atugambye [Hannad bin As Sari] okuva ku [Qabishah] yagamba; atubuulidde [Abu Raja’] okuva ku [Abu Ash Shalt] -era eno ye hadith ya Ibn Kathir- yagamba nti, ‘Omusajja yawandiikira Umar bin Abdul Aziz ebbaluwa ng’abuuza ku nkomerero. Umar bin Abdul Aziz olwo n’awandiika nti; Amma Ba'du. Nkusuubiza okutya Allah n’okubeera abanywevu - so si kwongera oba kuggyako - mu kutuukiriza ebiragiro bye, okugoberera sunnah ya Nabbi we sallallaahu ‘alaihi wasallam n’okusuula ebyo ebitondebwa abantu abatonda ebintu ebipya oluvannyuma lw’okussa mu nkola sunnah ye, newankubadde nga babadde bamativu ne sunnah ye. Olina okunywerera ku sunnah, kubanga Allah bw’akkirizza ajja kukukuuma obutabuzaabuzibwa. Omanyi abantu tebakola bujeemu okuggyako nga waliwo obukakafu obubunnyonnyola, oba essomo eriyinza okubuyigirako. Mu butuufu, sunnah, ensibuko yaayo ye Ye - Allah n’Omubaka we - eyamanyi edda ekikontana n’ekyo - Ibnu Kathir teyayogera, ‘amanyi ensobi ez’enjawulo, obusiru n’okwekaluubiriza. Kale sanyukira ebyo ebyakwatibwa abo abakusooka - mikwano gyo -. Kubanga bo - emikwano -, n’obugulumivu bw’okumanya kwe balina, n’amagezi gaabwe agamasamasa nabyo bisigala nga bifugibwa. Naye, mu nsonga z’okumanya, basinga okumanya, ate mu nsonga z’empisa ennungi, basaanidde nnyo okukyogerako. Amazima bwe gaba nga gali naawe, olwo oba obasooka dda. Bw’oba ogamba nti ebintu ebipya byokka bye bibaddewo oluvannyuma lwabwe ebitayiiyizibwa okuggyako abo abatagoberera kulambika kwabwe — ba Swahaaba — ne basanyukira ebirowoozo byabwe okusinga ebyabwe, manya nti ba Swahaaba be baasooka okusanga ekizibu kino. Baayogera —ku nkomerero —mu kigero kyokka, tebaakitwala ng’ekitono naye era tebakiyitirizanga. Mazima ddala, waaliwo abantu ng’oggyeeko bo abaakitwala ng’ekitono ennyo ne bakyuka ewala, era waaliwo n’abo abaali banyiikivu ennyo ne bayitirira —nga basukkulumye ku kkomo. Era ddala, endowooza ya ba Swahaaba mu abo yali ku kkubo eggolokofu. Owandiise ebbaluwa ng’obuuza ku kukkiriza mu nkomerero, kale — olw’olukusa lwa Allah — olonze omuntu omutuufu —mbuuza. Simanyi kintu kipya oba kya bujeemu ekikuziddwa abantu, nga enkosa yaakyo yeeyoleka nnyo era nga nkakasa okuggyako mu nsonga y’okutegeera enkomerero. N’abantu abatamanyi ku mulembe gwa jahilliyah bateesa ku kutegeera enkomerero mu bigambo byabwe n’ebitontome ebikwata ku ssanyu lye baali bafiiriddwa, olwo Obusiraamu ne bujja ne buggumiza n’okusingawo, Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yali atujjukizza si mu hadith emu yokka oba hadith bbiri, n’abasiraamu baali bakiwulidde okuva gy’ali, ne boogera ku kukkiriza oba ng’akyali mulamu oba oluvannyuma lw’okugiggumiza baafa n’endowooza ey’okwesiga n’okukkiriza Rabb waabwe ne beetoowaza nti tewali kirala okuggyako ebyo ebibadde bimanyiddwa emabega. -Okumanya kwa Allah ku ye era nga kwawandiikibwa mu kitabo kye -Al Lauhul mahfudh-, era enkomerero ye esaliddwawo Ye. Ng’oggyeeko ekyo, ensonga y’enkomerero ebadde enyonyoddwa mu muhkam y’ekitabo kye - aya okuva mu Kur’ani amakulu gaayo agategeerekeka obulungi -, bagijuliza era bagiyigirako. Bwobuuza nti, ‘lwaki Allah yabikkula aya nga eno, lwaki yayogera bw’ati? ' Mazima ne ba Swahaaba bakisomye nga naawe bwe mukisomye. Bamanyi okukola ta'weel ky'otomanyi era oluvannyuma lw'ekyo, bagamba nti; "Tukkiririza mu kitabo ekikuumibwa (Lauhul Mahfudh) ne mu nkomerero, era nti ebizibu bibadde biwandiikiddwa. N'olwekyo, buli ekigerekeddwa mazima ddala kijja kubaawo. Allah by'ayagala mazima ddala bijja kubaawo, era by'atayagala mazima ddala tebijja kubaawo. Mazima, tewali n'omu ku ffe alina buyinza oba ekkubo ery'okugoba obulabe oba okufuna omugaso. Olwo ne bafuuka abamativu ne batya okukubaganya ebirowoozo ku nsonga eyo." wa enkomerero."