Hadith Representative
Nasihat Umar bin Abdul Aziz dan Ibnu Umar tentang takdir: berpegang pada sunnah, tidak memperdebatkannya, dan peringatan tentang orang yang mendustakannya
Imam Abu Dawud : 3996حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ ح و حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ دُلَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يُحَدِّثُنَا عَنِ النَّضْرِ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ عَنْ قَبِيصَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الصَّلْتِ وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ ابْنِ كَثِيرٍ وَمَعْنَاهُمْ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ فَكَتَبَ أَمَّا بَعْدُ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالِاقْتِصَادِ فِي أَمْرِهِ وَاتِّبَاعِ سُنَّةِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَرْكِ مَا أَحْدَثَ الْمُحْدِثُونَ بَعْدَ مَا جَرَتْ بِهِ سُنَّتُهُ وَكُفُوا مُؤْنَتَهُ فَعَلَيْكَ بِلُزُومِ السُّنَّةِ فَإِنَّهَا لَكَ بِإِذْنِ اللَّهِ عِصْمَةٌ ثُمَّ اعْلَمْ أَنَّهُ لَمْ يَبْتَدِعْ النَّاسُ بِدْعَةً إِلَّا قَدْ مَضَى قَبْلَهَا مَا هُوَ دَلِيلٌ عَلَيْهَا أَوْ عِبْرَةٌ فِيهَا فَإِنَّ السُّنَّةَ إِنَّمَا سَنَّهَا مَنْ قَدْ عَلِمَ مَا فِي خِلَافِهَا وَلَمْ يَقُلْ ابْنُ كَثِيرٍ مَنْ قَدْ عَلِمَ مِنْ الْخَطَإِ وَالزَّلَلِ وَالْحُمْقِ وَالتَّعَمُّقِ فَارْضَ لِنَفْسِكَ مَا رَضِيَ بِهِ الْقَوْمُ لِأَنْفُسِهِمْ فَإِنَّهُمْ عَلَى عِلْمٍ وَقَفُوا وَبِبَصَرٍ نَافِذٍ كَفُّوا وَهُمْ عَلَى كَشْفِ الْأُمُورِ كَانُوا أَقْوَى وَبِفَضْلِ مَا كَانُوا فِيهِ أَوْلَى فَإِنْ كَانَ الْهُدَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ لَقَدْ سَبَقْتُمُوهُمْ إِلَيْهِ وَلَئِنْ قُلْتُمْ إِنَّمَا حَدَثَ بَعْدَهُمْ مَا أَحْدَثَهُ إِلَّا مَنْ اتَّبَعَ غَيْرَ سَبِيلِهِمْ وَرَغِبَ بِنَفْسِهِ عَنْهُمْ فَإِنَّهُمْ هُمْ السَّابِقُونَ فَقَدْ تَكَلَّمُوا فِيهِ بِمَا يَكْفِي وَوَصَفُوا مِنْهُ مَا يَشْفِي فَمَا دُونَهُمْ مِنْ مَقْصَرٍ وَمَا فَوْقَهُمْ مِنْ مَحْسَرٍ وَقَدْ قَصَّرَ قَوْمٌ دُونَهُمْ فَجَفَوْا وَطَمَحَ عَنْهُمْ أَقْوَامٌ فَغَلَوْا وَإِنَّهُمْ بَيْنَ ذَلِكَ لَعَلَى هُدًى مُسْتَقِيمٍ كَتَبْتَ تَسْأَلُ عَنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ فَعَلَى الْخَبِيرِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَعْتَ مَا أَعْلَمُ مَا أَحْدَثَ النَّاسُ مِنْ مُحْدَثَةٍ وَلَا ابْتَدَعُوا مِنْ بِدْعَةٍ هِيَ أَبْيَنُ أَثَرًا وَلَا أَثْبَتُ أَمْرًا مِنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ لَقَدْ كَانَ ذَكَرَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ الْجُهَلَاءُ يَتَكَلَّمُونَ بِهِ فِي كَلَامِهِمْ وَفِي شِعْرِهِمْ يُعَزُّونَ بِهِ أَنْفُسَهُمْ عَلَى مَا فَاتَهُمْ ثُمَّ لَمْ يَزِدْهُ الْإِسْلَامُ بَعْدُ إِلَّا شِدَّةً وَلَقَدْ ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ وَلَا حَدِيثَيْنِ وَقَدْ سَمِعَهُ مِنْهُ الْمُسْلِمُونَ فَتَكَلَّمُوا بِهِ فِي حَيَاتِهِ وَبَعْدَ وَفَاتِهِ يَقِينًا وَتَسْلِيمًا لِرَبِّهِمْ وَتَضْعِيفًا لِأَنْفُسِهِمْ أَنْ يَكُونَ شَيْءٌ لَمْ يُحِطْ بِهِ عِلْمُهُ وَلَمْ يُحْصِهِ كِتَابُهُ وَلَمْ يَمْضِ فِيهِ قَدَرُهُ وَإِنَّهُ مَعَ ذَلِكَ لَفِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ مِنْهُ اقْتَبَسُوهُ وَمِنْهُ تَعَلَّمُوهُ وَلَئِنْ قُلْتُمْ لِمَ أَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ كَذَا لِمَ قَالَ كَذَا لَقَدْ قَرَءُوا مِنْهُ مَا قَرَأْتُمْ وَعَلِمُوا مِنْ تَأْوِيلِهِ مَا جَهِلْتُمْ وَقَالُوا بَعْدَ ذَلِكَ كُلِّهِ بِكِتَابٍ وَقَدَرٍ وَكُتِبَتِ الشَّقَاوَةُ وَمَا يُقْدَرْ يَكُنْ وَمَا شَاءَ اللَّهُ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْ لَمْ يَكُنْ وَلَا نَمْلِكُ لِأَنْفُسِنَا ضَرًّا وَلَا نَفْعًا ثُمَّ رَغِبُوا بَعْدَ ذَلِكَ وَرَهِبُوا
Дийцина вайга [Мухьаммад бин Касира] цо аьлла; дийцина тхуна [Суфьяне] цо аьлла; цхьана стага кехат яздина [Ӏумар бин Ӏабдул Ӏазизе] кхолламах лаьцна хоьттуш. -кхечу кепара хьахийна ду- Вайга дийцина [Ар РабиӀ бин Сулайман Аль Муаддззин] цо аьлла; дийцина вайга [Асад бин Мусас] цо аьлла; дийцина вайга [Хьаммад бин Дулайл] цо аьлла; Суна хезира [Суфьян Ац Цаурис] [Ан Надрера] вайна дуьйцуш. -кхечу кепара хьахийна ду- Вайга [Хьаннад бин Ас Сари] [Къабишатера] дийцина цо аьлла; дийцина вайга [Абу Раджас] [Абу Аш Шалтера] -ткъа хӀара Ибн Касиран хьадис ду- цо аьлла: «Цхьана стага кехат яздина Ӏумар бин Ӏабдул Ӏазизе, кхолламах лаьцна хоьттуш. Цул тӀаьхьа Ӏумар бин Ӏабдул Ӏазиза жоп яздина; Амма Баъду. Ас дош ло шуна, Делах кхерар а, Цуьнан омранаш кхочушдарехь а, Цуьнан Элчанан саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам суннатехь леларехь а, цуьнан суннат кхочушдинчул тӀаьхьа керла хӀуманаш кхуллуш болчу наха кхоьллинарг дӀатасарехь а - Цуьнан омранаш кхочушдарехь - тӀетоьхна а, дӀа а ца доккхуш - лараме хила а. Суннатах дӀатоха веза хьо, хӀунда аьлча АллахӀан пурбанца цо ларвийр ву хьо тиларчу новкъах. Хьуна хаьий, наха бидӀат ца до, нагахь санна иза билгалдоккхуш долу далил ца хилча, я цунах эца йиш йолу хьехам ца хилча. Ма-дарра аьлча, суннат, шен хьоста Иза – АллахӀ а, Цуьнан Элча а – хӀинцале а нийсса бӀостанехьа дерг хууш волчу – Ибну Касира ца хьахийна, «тайп-тайпана гӀалаташ а, сонталла а, ша-шена чолхе хилар а девзаш волчу». Цундела реза хила хьайна хьалха хиллачара - хьайн доттагӀаша - дӀалаьцначунна. ХӀунда аьлча, уьш - доттагӀий -, шайгахь долчу Ӏилманан лакхаллица, церан сирлачу хьекъалца а ларлуш буьсу. ХӀетте а, Ӏилманан агӀор хьаьжча, уьш дика кхеташ белахь а, хьалха дӀахӀотточу агӀор хьаьжча, иза дийцаре дан хьакъ долуш белахь а. Нагахь санна бакъдерг шуьца делахь, тӀаккха шу хьалхадевлла царна. Нагахь санна ахь царна тӀаьхьа керла хӀуманаш бен ца хуьлу, церан тӀедиллар кхочушдеш боцучу наха - доттагӀаша - бен кхоьллина доцуш, шайн ойланашна реза ца хуьлуш, шайн ойланашна реза а боцуш, хаалахь, бакъдерг аьлча, и проблема уггар хьалха гучуяьккхинарш доттагӀий буйла. Цара -кхолламан гӀуллакх- юккъерчу барамехь бен ца дуьйцу, тӀех ца ло амма цара а ца ло, баккъалла а, царех боцуш нах хилла, уьш дӀаберзош, сел лахара мах хадош, ткъа иштта тӀех шовкъе берш а бу, тӀех совбохуш -дозанал дехьа-. Ткъа баккъалла а ишттачарна юкъахь доттагӀийн дог-ойла нийсачу новкъахь хилар ю. Къастмах тешарх лаьцна хоьттуш кехат яздина ахь, тӀаккха - АллахӀан пурбанца - нийса стаг хаьржина ахь - соьга хатта -. Суна ца хаьа, адамаша хьалаайдина керла я еретикан гӀуллакхаш, церан Ӏаткъам чӀогӀа шера а, билггал а болуш, кхоллам довзаран гӀуллакхехь бен. ХӀетте а жахӀиллий заманахь жахӀилий нах дийцаре деш хилла кхоллам бовзар шайн аларшкахь а, поэзехь а шаьш дайначу хазахетарех лаьцна, тӀаккха бусалба дин схьа а деана, иза кхин а чӀогӀа чӀагӀдина хилла, Делан Элчано вайна дагадоуьйтуш хилла ца Ӏаш цхьана хьадисехь я шина хьадисехь цунна а, цара талхадехь а хилла иза иза дийна вара я иза велча, шайн Рабб тешамца а, тӀеэцарца а дог-ойла йолуш, хьалха заманахь девзаш хилларг бен кхин хӀума дац аьлла, шаьш лахара деш хилла. -АллахӀана иза вовзар а, иза Цуьнан жайни тӀехь яздина ду -Аль ЛаухӀул махьфуд-, цуьнан кхоллам а Цо билгалбина бу. Цул сов, кхолламан хаттар Цуьнан жайнин мухӀкамехь - Къуръанан аяташкахь дуьйцуш ду y . маьӀна кхеташ ду, цара иза даладо, цунах Ӏамадо. Нагахь ахь хаьттича: «АллахӀа хӀунда доссийна иштта аят, хӀунда аьлла Цо хӀара? — Баккъалла а, асхьабаша а дешна иза, аша дешна ма-хиллара. Хьуна ца девзаш долу таӀвил дан хаьа царна, цул тӀаьхьа, цара олу; — Тхо тешна ду -лаухӀул махьфуд- жайнах а, кхолламах а, баланаш а язбина бу, цундела кхоллам хилларг шеко йоцуш хир ду. АллахӀана луург шеко йоцуш хир ду, АллахӀана ца луург шеко йоцуш хир дац. Баккъалла а, вайгахь массеран а ницкъ а, ницкъ а бац мадхарат юхатоха а, цунах пайда эца а. Цундела цул тӀаьхьа царна хазахийтира, кхолламан гӀуллакх дийцаре дан кхоьруш а хилира уьш».