-

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ وَاللَّفْظُ لِابْنِ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ الْعَدَوِيِّ عَنْ يُسَيْرِ بْنِ جَابِرٍ قَالَ هَاجَتْ رِيحٌ حَمْرَاءُ بِالْكُوفَةِ فَجَاءَ رَجُلٌ لَيْسَ لَهُ هِجِّيرَى إِلَّا يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ جَاءَتْ السَّاعَةُ قَالَ فَقَعَدَ وَكَانَ مُتَّكِئًا فَقَالَ إِنَّ السَّاعَةَ لَا تَقُومُ حَتَّى لَا يُقْسَمَ مِيرَاثٌ وَلَا يُفْرَحَ بِغَنِيمَةٍ ثُمَّ قَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا وَنَحَّاهَا نَحْوَ الشَّأْمِ فَقَالَ عَدُوٌّ يَجْمَعُونَ لِأَهْلِ الْإِسْلَامِ وَيَجْمَعُ لَهُمْ أَهْلُ الْإِسْلَامِ قُلْتُ الرُّومَ تَعْنِي قَالَ نَعَمْ وَتَكُونُ عِنْدَ ذَاكُمْ الْقِتَالِ رَدَّةٌ شَدِيدَةٌ فَيَشْتَرِطُ الْمُسْلِمُونَ شُرْطَةً لِلْمَوْتِ لَا تَرْجِعُ إِلَّا غَالِبَةً فَيَقْتَتِلُونَ حَتَّى يَحْجُزَ بَيْنَهُمْ اللَّيْلُ فَيَفِيءُ هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاءِ كُلٌّ غَيْرُ غَالِبٍ وَتَفْنَى الشُّرْطَةُ ثُمَّ يَشْتَرِطُ الْمُسْلِمُونَ شُرْطَةً لِلْمَوْتِ لَا تَرْجِعُ إِلَّا غَالِبَةً فَيَقْتَتِلُونَ حَتَّى يَحْجُزَ بَيْنَهُمْ اللَّيْلُ فَيَفِيءُ هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاءِ كُلٌّ غَيْرُ غَالِبٍ وَتَفْنَى الشُّرْطَةُ ثُمَّ يَشْتَرِطُ الْمُسْلِمُونَ شُرْطَةً لِلْمَوْتِ لَا تَرْجِعُ إِلَّا غَالِبَةً فَيَقْتَتِلُونَ حَتَّى يُمْسُوا فَيَفِيءُ هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاءِ كُلٌّ غَيْرُ غَالِبٍ وَتَفْنَى الشُّرْطَةُ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الرَّابِعِ نَهَدَ إِلَيْهِمْ بَقِيَّةُ أَهْلِ الْإِسْلَامِ فَيَجْعَلُ اللَّهُ الدَّبْرَةَ عَلَيْهِمْ فَيَقْتُلُونَ مَقْتَلَةً إِمَّا قَالَ لَا يُرَى مِثْلُهَا وَإِمَّا قَالَ لَمْ يُرَ مِثْلُهَا حَتَّى إِنَّ الطَّائِرَ لَيَمُرُّ بِجَنَبَاتِهِمْ فَمَا يُخَلِّفُهُمْ حَتَّى يَخِرَّ مَيْتًا فَيَتَعَادُّ بَنُو الْأَبِ كَانُوا مِائَةً فَلَا يَجِدُونَهُ بَقِيَ مِنْهُمْ إِلَّا الرَّجُلُ الْوَاحِدُ فَبِأَيِّ غَنِيمَةٍ يُفْرَحُ أَوْ أَيُّ مِيرَاثٍ يُقَاسَمُ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ سَمِعُوا بِبَأْسٍ هُوَ أَكْبَرُ مِنْ ذَلِكَ فَجَاءَهُمْ الصَّرِيخُ إِنَّ الدَّجَّالَ قَدْ خَلَفَهُمْ فِي ذَرَارِيِّهِمْ فَيَرْفُضُونَ مَا فِي أَيْدِيهِمْ وَيُقْبِلُونَ فَيَبْعَثُونَ عَشَرَةَ فَوَارِسَ طَلِيعَةً قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ أَسْمَاءَهُمْ وَأَسْمَاءَ آبَائِهِمْ وَأَلْوَانَ خُيُولِهِمْ هُمْ خَيْرُ فَوَارِسَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ يَوْمَئِذٍ أَوْ مِنْ خَيْرِ فَوَارِسَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ يَوْمَئِذٍ قَالَ ابْنُ أَبِي شَيْبَةَ فِي رِوَايَتِهِ عَنْ أُسَيْرِ بْنِ جَابِرٍ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ يُسَيْرِ بْنِ جَابِرٍ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ ابْنِ مَسْعُودٍ فَهَبَّتْ رِيحٌ حَمْرَاءُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ وَحَدِيثُ ابْنِ عُلَيَّةَ أَتَمُّ وَأَشْبَعُ و حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ يَعْنِي ابْنَ هِلَالٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أُسَيْرِ بْنِ جَابِرٍ قَالَ كُنْتُ فِي بَيْتِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَالْبَيْتُ مَلْآنُ قَالَ فَهَاجَتْ رِيحٌ حَمْرَاءُ بِالْكُوفَةِ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ

ਸਾਨੂੰ [ਅਬੂ ਬਕਰ ਬਿਨ ਅਬੂ ਸ਼ਯਾਬਾ] ਅਤੇ [ਅਲੀ ਬਿਨ ਹੁਜਰ] ਦੋਵਾਂ ਨੇ [ਇਬਨ ਉਲਾਇਯਾਹ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਿਖਤ ਹੁਜਰ ਦੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ [ਇਸਮਾਈਲ ਬਿਨ ਇਬਰਾਹਿਮ] ਨੇ [ਅਯੂਬ] ਤੋਂ [ਹੁਮੈਦ ਬਿਨ ਹਿਲਾਲ] ਤੋਂ [ਅਬੂ ਕਤਾਦਾਹ ਅਲ ਅਦਵੀ] ਤੋਂ [ਯਾਸਿਰ ਬਿਨ ਜਬੀਰ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ: ਕੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਹਵਾ ਚੱਲ ਪਈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਆਇਆ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਓ [ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਮਸੂਦ], ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਸਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਬਨ ਮਸੂਦ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੱਛੇ ਝੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅੰਤ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਰਾਸਤ ਵੰਡੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਦਾ ਮਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ: ਰੋਮਨ ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਹੈ? ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: ਹਾਂ, ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਮਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਿੱਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਪਸ ਨਾ ਜਾਣ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਕੈਂਪ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਹਰ ਇੱਕ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਮਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫੌਜ ਭੇਜੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਉਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਕੈਂਪ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਹਰ ਇੱਕ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਮਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫੌਜ ਭੇਜੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਉਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਹਰ ਇੱਕ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਜਾਂ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ (ਲਾਮ ਯੂਰਾ ਮਿਤਸਲੂਹਾ ਜਾਂ ਲਾਮ ਯੂਰਾ ਮਿਤਸਲੂਹਾ), ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪੰਛੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇੱਕ ਕਬੀਲੇ ਨੇ ਗਿਣਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੌ ਲੋਕ ਸਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲਿਆ, ਫਿਰ ਜੰਗ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਮਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ ਕਿ ਦੱਜਲ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਦਸ ਸਿਪਾਹੀ ਅੱਗੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ। ਰਸੂਲੁੱਲਾ ਸੱਲੱਲੱਲਾਹਹੁ 'ਅਲੈਹੀ ਵਾ ਸਲਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਸਵਾਰ ਸਨ ਜਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।" [ਇਬਨੂ ਅਬੀ ਸਯਬਾਹ] ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: ਉਸੈਰ ਬਿਨ ਜਬੀਰ ਤੋਂ। ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਉਬੈਦ ਅਲ ਗ਼ੁਬਾਰੀ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ [ਹਮਾਦ ਬਿਨ ਜ਼ੈਦ] ਨੇ [ਅਯੂਬ] ਤੋਂ [ਹੁਮੈਦ ਬਿਨ ਹਿਲਾਲ] ਤੋਂ [ਅਬੂ ਕਤਾਦਾਹ] ਤੋਂ [ਯੂਸੈਰ ਬਿਨ ਜਬੀਰ] ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ: ਮੈਂ [ਇਬਨ ਮਸੂਦ] ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ ਤਾਂ ਲਾਲ ਹਵਾ ਚੱਲ ਪਈ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਹਦੀਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਇਬਨ ਉਲਾਇਯਾਹ ਦੀ ਹਦੀਸ ਹੋਰ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ। ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਸ਼ੈਬਾਨ ਬਿਨ ਫਾਰੂਖ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ [ਸੁਲੇਮਾਨ ਬਿਨ ਅਲ ਮੁਗੀਰਾ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ [ਹੁਮੈਦ ਬਿਨ ਹਿਲਾਲ] ਨੇ [ਅਬੂ ਕਤਾਦਾਹ] ਤੋਂ [ਅਸੀਰ ਬਿਨ ਜਬੀਰ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ: ਮੈਂ [ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਮਸੂਦ] ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਘਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਹਵਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਬਨ ਉਲਾਇਯਾਹ ਦੀ ਹਦੀਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।