-

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَلَمَّا بَلَغَ أَبَا ذَرٍّ مَبْعَثُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأَخِيهِ ارْكَبْ إِلَى هَذَا الْوَادِي فَاعْلَمْ لِي عِلْمَ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مِنْ السَّمَاءِ وَاسْمَعْ مِنْ قَوْلِهِ ثُمَّ ائْتِنِي فَانْطَلَقَ الْأَخُ حَتَّى قَدِمَهُ وَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَبِي ذَرٍّ فَقَالَ لَهُ رَأَيْتُهُ يَأْمُرُ بِمَكَارِمِ الْأَخْلَاقِ وَكَلَامًا مَا هُوَ بِالشِّعْرِ فَقَالَ مَا شَفَيْتَنِي مِمَّا أَرَدْتُ فَتَزَوَّدَ وَحَمَلَ شَنَّةً لَهُ فِيهَا مَاءٌ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَأَتَى الْمَسْجِدَ فَالْتَمَسَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يَعْرِفُهُ وَكَرِهَ أَنْ يَسْأَلَ عَنْهُ حَتَّى أَدْرَكَهُ بَعْضُ اللَّيْلِ فَاضْطَجَعَ فَرَآهُ عَلِيٌّ فَعَرَفَ أَنَّهُ غَرِيبٌ فَلَمَّا رَآهُ تَبِعَهُ فَلَمْ يَسْأَلْ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ احْتَمَلَ قِرْبَتَهُ وَزَادَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ وَظَلَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ وَلَا يَرَاهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَمْسَى فَعَادَ إِلَى مَضْجَعِهِ فَمَرَّ بِهِ عَلِيٌّ فَقَالَ أَمَا نَالَ لِلرَّجُلِ أَنْ يَعْلَمَ مَنْزِلَهُ فَأَقَامَهُ فَذَهَبَ بِهِ مَعَهُ لَا يَسْأَلُ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ الثَّالِثِ فَعَادَ عَلِيٌّ عَلَى مِثْلِ ذَلِكَ فَأَقَامَ مَعَهُ ثُمَّ قَالَ أَلَا تُحَدِّثُنِي مَا الَّذِي أَقْدَمَكَ قَالَ إِنْ أَعْطَيْتَنِي عَهْدًا وَمِيثَاقًا لَتُرْشِدَنِّي فَعَلْتُ فَفَعَلَ فَأَخْبَرَهُ قَالَ فَإِنَّهُ حَقٌّ وَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَصْبَحْتَ فَاتْبَعْنِي فَإِنِّي إِنْ رَأَيْتُ شَيْئًا أَخَافُ عَلَيْكَ قُمْتُ كَأَنِّي أُرِيقُ الْمَاءَ فَإِنْ مَضَيْتُ فَاتْبَعْنِي حَتَّى تَدْخُلَ مَدْخَلِي فَفَعَلَ فَانْطَلَقَ يَقْفُوهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدَخَلَ مَعَهُ فَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ وَأَسْلَمَ مَكَانَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْجِعْ إِلَى قَوْمِكَ فَأَخْبِرْهُمْ حَتَّى يَأْتِيَكَ أَمْرِي قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأَصْرُخَنَّ بِهَا بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ ثُمَّ قَامَ الْقَوْمُ فَضَرَبُوهُ حَتَّى أَضْجَعُوهُ وَأَتَى الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَيْهِ قَالَ وَيْلَكُمْ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّهُ مِنْ غِفَارٍ وَأَنَّ طَرِيقَ تِجَارِكُمْ إِلَى الشَّأْمِ فَأَنْقَذَهُ مِنْهُمْ ثُمَّ عَادَ مِنْ الْغَدِ لِمِثْلِهَا فَضَرَبُوهُ وَثَارُوا إِلَيْهِ فَأَكَبَّ الْعَبَّاسُ عَلَيْهِ

ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ['ਅਮਰ ਬਿਨ 'ਅੱਬਾਸ' ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ['ਅਬਦੁਰਰਹਿਮਾਨ ਬਿਨ ਮਹਦੀ' ਨੇ ਸਾਨੂੰ [ਅਲ ਮੁਤਸੰਨ੍ਹਾ] ਨੇ [ਅਬੂ ਹਮਜ਼ਾ] ਤੋਂ [ਇਬਨ 'ਅੱਬਾਸ' ਰੱਦਿਲਅੱਲ੍ਹਾਹੁ 'ਅਨਹੁਮਾ' ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਪੈਗੰਬਰ ਸੱਲੱਲੱਲਾਹੂ 'ਅਲੈਹਿ ਵਸਲਮ' ਨੂੰ ਪੈਗੰਬਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਅਬੂ ਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੱਕਾ (ਵਾਦੀ) ਜਾਓ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਆਦਮੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ ਜੋ ਪੈਗੰਬਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਓ।" ਇਸ ਲਈ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਮੱਕਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਆਦਮੀ (ਪੈਗੰਬਰ) ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਫਿਰ ਉਹ ਅਬੂ ਜ਼ਾਰ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ; "ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵੱਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਅਬੂ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ; "ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਜਿਸਦੀ ਮੈਂ ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਲਈ ਅਬੂ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਪੈਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ (ਚਮੜੇ ਦਾ) ਥੈਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਮੱਕਾ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਗ੍ਰੈਂਡ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੈਗੰਬਰ (ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੋਣ) ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੇਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਲੀ (ਅੱਲ੍ਹਾ ਉਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਨਬੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਸ਼ਕ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਪੈਗੰਬਰ (ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੋਣ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਲੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ?" ਇਸ ਲਈ ਅਲੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਅਲੀ ਨੇ ਉਹੀ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੱਸੋਗੇ?" ਅਬੂ ਜ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੱਸਾਂਗਾ।" ਤਾਂ ਅਲੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਬੂ ਜ਼ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਅਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ; "ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੱਲ੍ਹਾ ਸੱਲੱਲੱਲਾਹੁ 'ਅਲੈਹੀ ਵਸਲਲਮ ਦੇ ਰਸੂਲ ਹਨ। ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਓ, ਫਿਰ ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਿੰਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉੱਠਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਆਓ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਓ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਇਸ ਲਈ ਅਬੂ ਜ਼ਰ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਲੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਲੀ ਪੈਗੰਬਰ ਸੱਲੱਲੱਲਾਹੁ 'ਅਲੈਹੀ ਵਸਲਲਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਬੂ ਜ਼ਰ ਵੀ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪੈਗੰਬਰ ਸੱਲੱਲੱਲਾਹੁ 'ਅਲੈਹੀ ਵਸਲਲਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਦਿਓ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ।" ਤਾਂ ਅਬੂ ਜ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ; "ਉਸ ਦੀ ਸਹੁੰ ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਮੁਸਰੀਕਿਨ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦ ਦੇ ਇਸ ਵਾਕ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਐਲਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕਿਆ; "ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਰੱਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁਹੰਮਦ ਰਸੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਤੁਰੰਤ, ਮੁਸ਼ੱਰਫ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਬੂ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੁੱਟਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਡਿੱਗ ਨਾ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਅਲ 'ਅੱਬਾਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਹਾਏ! ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਇਹ ਆਦਮੀ ਗਿਫ਼ਰ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਸੀਰੀਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਪਾਰਕ ਰਸਤਾ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ?" ਇਸ ਲਈ 'ਅੱਬਾਸ' ਨੇ ਅਬੂ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਅਬੂ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਅਬੂ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਡਿੱਗ ਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ 'ਅੱਬਾਸ' ਨੇ ਉਸਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।