Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadith
Hadith
Imam Darimi : 1
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤَاخَذُ الرَّجُلُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا كَانَ عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ
[Muhammad bin Yusuf] [Sufyan] lan [Al A’masy] lan [Abu Wa’il] lan [Abdullah] lan, shiye wono; Kam laa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ro isa shiye wono: Ya Rasulullah, kam laa suro zaman jahiliyyaben sǝdǝnadǝro azawu sǝdinna? Rasuldəye jaapkono: Ndu yayi halnzə ngəla sətana zaman Islamben, shiro azawu tədinba kəla awowa batti sədənaben loktu jahiltəben, amma nduwo halnzə batti - nəm batti - loktunzə Islamben, shiga azazayin -kəla zunuwunzəben- kozəna au fuwulan.
Hadith
Imam Darimi : 2
أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ النَّضْرِ الرَّمْلِيُّ عَنْ مَسَرَّةَ بْنِ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ أَبِي الْحَرَامِ مِنْ لَخْمٍ عَنْ الْوَضِينِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعِبَادَةِ أَوْثَانٍ فَكُنَّا نَقْتُلُ الْأَوْلَادَ وَكَانَتْ عِنْدِي ابْنَةٌ لِي فَلَمَّا أَجَابَتْ وَكَانَتْ مَسْرُورَةً بِدُعَائِي إِذَا دَعَوْتُهَا فَدَعَوْتُهَا يَوْمًا فَاتَّبَعَتْنِي فَمَرَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُ بِئْرًا مِنْ أَهْلِي غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَرَدَّيْتُ بِهَا فِي الْبِئْرِ وَكَانَ آخِرَ عَهْدِي بِهَا أَنْ تَقُولَ يَا أَبَتَاهُ يَا أَبَتَاهُ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَكَفَ دَمْعُ عَيْنَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْزَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ كُفَّ فَإِنَّهُ يَسْأَلُ عَمَّا أَهَمَّهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَأَعَادَهُ فَبَكَى حَتَّى وَكَفَ الدَّمْعُ مِنْ عَيْنَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ وَضَعَ عَنْ الْجَاهِلِيَّةِ مَا عَمِلُوا فَاسْتَأْنِفْ عَمَلَكَ
Andeye [Al Walid bin An Nadlr Ar Ramli] suro [Masarrah bin Ma’badben] - suro Bani Al Harith bin Abu Al Haramben suro Lakhminben - suro [Al Wadliinben] kam laa Nabi sallallahu ‘alaihi wasallamro isa kuru wono: Ya Rasulullahbe sallallahu ‘alaihi wasallamro, andeye dulinde jahilro ibadanyiyen loktu andeye dulinde mbeji sa shiga bowonyiyen karǝgǝnza kǝji. Yim fal shiga bowonyi kuru shiye suro loktuben jaapkono kuru wuga zayin. Sa baram fatobe lan nazənadən, surodən muskonzə gotə baramdəro ikko, adəma loktu shiga datəgəramzəwo. Shiye 'Ya babanyi, Ya babanyi' bowono. ' Rasulullah ye cirin hatta shiye cirin. Daji kam laa Rasulullah shallallahu salallahu namzənadə kamdəro wono: nyiye Rasulullah shallallahu salallahu suro karəgə kuttayen sədəna. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ye kam dəro wono: shiye awo laa faida'a shiro fəlejin dəga koro sədin dəro walzə, daji Rasuluye kam dəro wono: Hawarnəm dəga waltə nanatəgə, daji hawar dəga waltə nanatəgə kuru Rasuluye waltə cirin hatta shimonzə fəlezəna, njinzə kəlzəna, daji shiye wono: Allahye wono: jahiltə, adə nankaro, cidanzə slate bəlinlan badine.
Hadith
Imam Darimi : 3
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُؤَدِّبِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَوْلَايَ أَنَّ أَهْلَهُ بَعَثُوا مَعَهُ بِقَدَحٍ فِيهِ زُبْدٌ وَلَبَنٌ إِلَى آلِهَتِهِمْ قَالَ فَمَنَعَنِي أَنْ آكُلَ الزُّبْدَ لِمَخَافَتِهَا قَالَ فَجَاءَ كَلْبٌ فَأَكَلَ الزُّبْدَ وَشَرِبَ اللَّبَنَ ثُمَّ بَالَ عَلَى الصَّنَمِ وَهُوَ إِسَافٌ وَنَائِلَةُ قَالَ هَارُونُ كَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا سَافَرَ حَمَلَ مَعَهُ أَرْبَعَةَ أَحْجَارٍ ثَلَاثَةً لِقِدْرِهِ وَالرَّابِعَ يَعْبُدُهُ وَيُرَبِّي كَلْبَهُ وَيَقْتُلُ وَلَدَهُ
Shiye andero [Harun bin Mu’awiyah] suro [Ibrahim bin Sulaiman Al Mu’addib] suro [Al A’masy] suro [Mujahid] yen, [kalinyi kureye] wuro gulzəna; shi yallanzǝdǝ awo laa suronzǝn cheese-a milk-a mbeji ilawanzaro sadǝnadǝ kolzana, shiye wono; yallanzəye wuga cheese kəmburo dabsana kəla ilawa anyiro ritə nankaro; daji kəri laa isa, cheese-a cam-a səra kuru gunkiyadəro collo, sandima gunkiya Iqaf-a Nailah-a. Harun ye wono: zaman kureye jahiltəyen, kamye bəlawuro sədiya səraiya kawu diyau gojin, yakkədə shima pot dəga banazəyin/rozəyin - cauldron/vessel - kuru kən diyaumedə shiro ibadaro, kərinzəga allamtəro, kuru tadanzəga cezəro.
Hadith
Imam Darimi : 4
حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا أَصَبْنَا حَجَرًا حَسَنًا عَبَدْنَاهُ وَإِنْ لَمْ نُصِبْ حَجَرًا جَمَعْنَا كُثْبَةً مِنْ رَمْلٍ ثُمَّ جِئْنَا بِالنَّاقَةِ الصَّفِيِّ فَتَفَاجُّ عَلَيْهَا فَنَحْلُبُهَا عَلَى الْكُثْبَةِ حَتَّى نَرْوِيَهَا ثُمَّ نَعْبُدُ تِلْكَ الْكُثْبَةَ مَا أَقَمْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ قَالَ أَبُو مُحَمَّد الصَّفِيُّ الْكَثِيرَةُ الْأَلْبَانِ
Andeye andero gulzana [Mujahid bin Musa] andero gulzana [Raihan Ibnu Sa’id As Sami] andero gulzana [‘Abbad Ibnu Mansur] na [Abu Raja’], shiye wono: zaman jahilben, sa andeye kawu ngǝla sǝbandǝna lan, andeye shiga ibadanyiyen kuru sa andeye kawu ngǝla sǝbandǝnyiyen, andeye. Daji karimo shafibe suwudəna, sa karimodə shiga fəlejindən, camnzə fəlezə nji kattiyedəga njiro təkənadəga, daji karimodəga ibadanyiye loktu nadən naptəyen. Abu Muhammad ye wono: Karimo Shafi ye də shima karimo do cam nguwu mbeji ma.
Hadith
Imam Darimi : 5
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ قَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مَكْتُوبًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَأُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ وَيَحْمَدُونَهُ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيَتَأَزَّرُونَ عَلَى أَنْصَافِهِمْ وَيَتَوَضَّئُونَ عَلَى أَطْرَافِهِمْ مُنَادِيهِمْ يُنَادِي فِي جَوِّ السَّمَاءِ صَفُّهُمْ فِي الْقِتَالِ وَصَفُّهُمْ فِي الصَّلَاةِ سَوَاءٌ لَهُمْ بِاللَّيْلِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ وَمَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَمُهَاجِرُهُ بِطَابَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ
Shiye andero [Al Hasan bin Ar Rabi’] ye andero [Abul Ahwash] ro [Al A’masy] ro [Abu Salih] ro gulzəna, shiye wono; [Ka’ab] ye wono; ruwotəna: Muhammad Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, shidə manazəlan zauro kəlado gənyi, halnzən kəlado gənyi, kasuwulan manajinba, diwilan diwilan jaapcinba, amma gawurtə-a gawurtə-a lan jaapcin, amnzədə am sambisoro tahmid -Allah'a zazaktə- au kəriwu, fatowosolan Allah Subhanahu wa Ta'ala'a zazaksana, dawunzalan sarongs koksana, wuzunza sammason wuduzayin, bowonza salayedə samilan fantin, shafnza loktu kəriwubedə shafnza loktu salaben, kowonza - loktu Alquran kərazayin kuru Me birth his dhikr - na hijrabedə Thaabah - Madina - kuru mairinzədə Sham lan.
Hadith
Imam Darimi : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّا لَنَجِدُ صِفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَحِرْزًا لِلْأُمِّيِّينَ أَنْتَ عَبْدِي وَرَسُولِي سَمَّيْتُهُ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلِيظٍ وَلَا صَخَّابٍ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَتَجَاوَزُ وَلَنْ أَقْبِضَهُ حَتَّى نُقِيمَ الْمِلَّةَ الْمُتَعَوِّجَةَ بِأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَفْتَحُ بِهِ أَعْيُنًا عُمْيًا وَآذَانًا صُمًّا وَقُلُوبًا غُلْفًا قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ كَعْبًا يَقُولُ مِثْلَ مَا قَالَ ابْنُ سَلَامٍ
Shiye andero [Abdullah bin Salih] ye wono [Al Laits] ye wuro [Khalid Ibnu Yazid] lan [Sa’id Ibn Abu Hilal] lan [Hilal bin Usamah] lan [‘Atha’ bin Yasar] lan [Ibn Salam] lan, shiye wono; andeye halla Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam 'Haiyaro andeye nyiga shaidaro zuwuna, hawar kǝjiro yiwoma kuru baritǝma', shido Ummi banajinma, nyima cidanyi Rasulnyiwo, shiro sunzǝ Al Mutawakkil, mananzǝdǝ zau gǝnyi kuru halnzǝdǝ zau gǝnyi, shi di amma shiga gawurtəlan adin do shaida kəla ila bayen lezənadəga sakkəna. hakkinzə mbeji ibadaro Allah Subhanahu wa Ta’ala gənyiro, shaida adəlan raksə shim kəmbu-a, səmo-a karəgə-a katin. [Atha` bin Yasar] ye wono; [Abu Waqid Al Laitsi] ye wono shiye [Ka’ab] ye awo Ibn Salam ye gulzəna dəga sərana.
Hadith
Imam Darimi : 7
أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ عَوْفٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ كَعْبٍ فِي السَّطْرِ الْأَوَّلِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَبْدِي الْمُخْتَارُ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَفِي السَّطْرِ الثَّانِي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيُكَبِّرُونَ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ رُعَاةُ الشَّمْسِ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ إِذَا جَاءَ وَقْتُهَا وَلَوْ كَانُوا عَلَى رَأْسِ كُنَاسَةٍ وَيَأْتَزِرُونَ عَلَى أَوْسَاطِهِمْ وَيُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَأَصْوَاتُهُمْ بِاللَّيْلِ فِي جَوِّ السَّمَاءِ كَأَصْوَاتِ النَّحْلِ
Shiye andero [Zaid bin Yusuf] ye andero gulzəna [Abu Awanah] suro [Abdul Malik bin Umair] suro [Dzakwan Abu Salih] suro [Ka’ab] yen suro paragraf buroyedən ruwotəna; Muhammad də manzo Allah Subhanahu wa Ta'ala ye, kuru cidanyi kartəna, manazə zauro kəske gənyi, halnzə zauro ngəla gənyi, na kasuwuyen zauro manajin ba, diwi lan diwi lan jaapcin ba amma gawurtə-a gawurtə-a lan jaapcin, na tambonzəye də Makka lan kuru hijranzədə Thadombahpo lan. Kuru suro paragraph kən indimiben ruwotəna, Muhammad, manzo Allahbe Subhanahu wa Ta'ala, jamanzədə am duwo sambisoro Allahga zazaksayin kəla daraja sammaben, am duwo kəngalga wuzayinma - loktu salabe notəro - saladə sadin loktudə sədiya, na kadawulan kasharu yaye, dawudən sarong koksayin, wudunza samma tulzayin. kasamlan fantin alama nji kuli kəmaaye yeyi - dalil ibadanza-a kuru njitənza-a nankaro -.
Hadith
Imam Darimi : 8
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَأَلَ كَعْبَ الْأَحْبَارِ كَيْفَ تَجِدُ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّوْرَاةِ فَقَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُولَدُ بِمَكَّةَ وَيُهَاجِرُ إِلَى طَابَةَ وَيَكُونُ مُلْكُهُ بِالشَّامِ وَلَيْسَ بِفَحَّاشٍ وَلَا صَخَّابٍ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَافِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ سَرَّاءَ وَضَرَّاءَ وَيُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ يُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَيَأْتَزِرُونَ فِي أَوْسَاطِهِمْ يُصَفُّونَ فِي صَلَوَاتِهِمْ كَمَا يُصَفُّونَ فِي قِتَالِهِمْ دَوِيُّهُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ كَدَوِيِّ النَّحْلِ يُسْمَعُ مُنَادِيهِمْ فِي جَوِّ السَّمَاءِ
Shiye andero [Mujahid biun Musa] ye andero gulzəna [Ma’n Isa] ye andero [Mu’awiyah bin Salih] na [Abu Farwah] lan [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu lan, shiye Ka’ab Al Ahbar’a ciworo; Jilibin halla Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallambe suro Tauratben sǝbandǝna?, [Ka’ab]be ja’awu; andeye asunyiyen Muhammad bin Abdullah də Makka lan katambo, Thaabah au Madina ro hijra sədəna, mairinzə Syria lan waljin, shidə kam zalum gənyi, na kasuwuyen kalla ngəwu sədin ba, diwi kəla diwiyen fəlejin ba amma gawurjin kuru gawurjin, amnzəye sambisoro shiga zazaksayin. Sandiye Allah Subhanahu wa Ta'ala'a zazaksayin loktu ngəla au battilan yayi, sandiye sambisoro Allah Subhanahu wa Ta'ala'a zazaksayin kənasar woson, sandiye wuzunza'a tulzayin, dawunzalan sarongs'a samin, sandiye salalan laizayin alama kəriwuro lezayin yeyi, kowonza mashidinzadən alama kowo kuli kəmowunbe yeyi.
Hadith
Imam Darimi : 9
أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمِيثَمِيُّ حَدَّثَنَا بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ إِلَيْكُمْ لَيْسَ بِوَهِنٍ وَلَا كَسِلٍ لِيَخْتِنَ قُلُوبًا غُلْفًا وَيَفْتَحَ أَعْيُنًا عُمْيًا وَيُسْمِعَ آذَانًا صُمًّا وَيُقِيمَ أَلْسِنَةً عُوجًا حَتَّى يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ
Shiye andero [Haiwah bin Syuraih] ye andero gulzəna [Baqiyyah bin Al Walid Al Maitami] shiye andero [Buhair bin Sa’ad] suro [Khalid bin Ma’dan] yen [Jubair bin Nufair Al Hadlrami] lan gulzəna; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ye wono: 'Masulu laa nyiro isana, shi donyi duno bawo kuru kǝlanzǝn gǝnyima, -shiga zuzǝna- karǝgǝ kǝji fantǝnyi dǝga sǝsangǝ, shim zakkata dǝga sǝsangǝ, kuru sǝmo kǝrǝnno sǝrǝn, tǝlamma kǝrǝnno sǝrǝn, sǝrǝn; Ala ndaso ma bawo shi do ne hakkinzə mbeji amma Allah Subhanahu wa Ta'ala bas.
Hadith
Imam Darimi : 10
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَمَشَى مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ قَالَ فَإِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الْبَيْتِ وَالْأُخْرَى خَارِجَهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي فَالْتَفَتَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ كُنْتُ أُكَلِّمُ إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ أَرَهُ قَطُّ قَبْلَ يَوْمِي هَذَا اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ قَالَ إِنَّا آتَيْنَاكَ أَوْ أَنْزَلْنَا الْقُرْآنَ فَصْلًا وَالسَّكِينَةَ صَبْرًا وَالْفُرْقَانَ وَصْلًا
Shiye andero [Muhammad bin Yazid Al Hizami] ye andero [Ishaq bin Sulaiman] suro [‘Amr bin Abu Qais] suro [‘Atha’] yen gulzəna, shiye wono; Sahaba Nabiye faldə shiro məradə mbeji. Shiye shiga lezəna, hatta sa shiye fatoro gagənadən kuru shi faldə suron kuru faldə diya fatoben, alamanna Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kam laa-a zandejin yeyi, ngawo adəyen shiye walzə sawanzəro manazəna: Nduro manajinro notənyi? shidə malayya ngaltema ruyinyi, malayyadəye izən kəmanzəbe gozə wuro salam gultəro. Allahye wono: ‘Haiyaro, andeye nyiro isana au Alqur’an shima shararamma kuru As Sakinah shima kanadiwo kuru Al Furqon shima shimowo.
Hadith
Imam Darimi : 11
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَطِيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيَّ يَقُولُ أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ لِتَنَمْ عَيْنُكَ وَلْتَسْمَعْ أُذُنُكَ وَلْيَعْقِلْ قَلْبُكَ قَالَ فَنَامَتْ عَيْنَايَ وَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَعَقَلَ قَلْبِي قَالَ فَقِيلَ لِي سَيِّدٌ بَنَى دَارًا فَصَنَعَ مَأْدُبَةً وَأَرْسَلَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَرَضِيَ عَنْهُ السَّيِّدُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَطْعَمْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَسَخِطَ عَلَيْهِ السَّيِّدُ قَالَ فَاللَّهُ السَّيِّدُ وَمُحَمَّدٌ الدَّاعِي وَالدَّارُ الْإِسْلَامُ وَالْمَأْدُبَةُ الْجَنَّةُ
Shiye andero [Mujahid bin Musa] ye andero gulzəna [Raihan Ibnu Sa’id] ye andero [Abbad Ibnu Mansur] [Ayyub] lan [Abu Qilabah] lan [Athiyah] lan gulzəna shiye [Rabi’ah Al Jurasyi] ye gulzəna; Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam dəga suwudəna kuru shiro gulzana, shimnəm fəletə, səmonəm fantə, kuru karəngənəm taktə. Shiye wono: daji shimnyiye kuru, səmonyiye fanjin, kuru karəgənyiye takcin. Shiye wono; Wuye hawar sǝbandǝna 'Kǝma laa mbeji shi do fato garjin, daji kǝlele sǝdin, daji kam laa kǝlele dǝro bowojin, kam do bowotǝma dǝye bowozǝna dǝga jaapsǝ kuru fato dǝro gagǝ kǝmbu dǝga sǝdin, shi kǝma dǝ shiga sǝrayin. Nasha gadelan, kam do ne bowotəma dəga jaapsəyi kuru fatoro gagəyi kuru kəmbu dəga zəmzəyiya, daji Master də shiro zorjin. Daji shiye wono: Masterdə shima Allah Subhanahu Wa Ta'ala, shi bowotəmadə shima Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam, fatodə shima Islam, kuru kəmbudə shima zanna.
Hadith
Imam Darimi : 12
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ التَّمِيمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْبَطْحَاءِ وَمَعَهُ ابْنُ مَسْعُودٍ فَأَقْعَدَهُ وَخَطَّ عَلَيْهِ خَطًّا ثُمَّ قَالَ لَا تَبْرَحَنَّ فَإِنَّهُ سَيَنْتَهِي إِلَيْكَ رِجَالٌ فَلَا تُكَلِّمْهُمْ فَإِنَّهُمْ لَنْ يُكَلِّمُوكَ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أَرَادَ ثُمَّ جَعَلُوا يَنْتَهُونَ إِلَى الْخَطِّ لَا يُجَاوِزُونَهُ ثُمَّ يَصْدُرُونَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ جَاءَ إِلَيَّ فَتَوَسَّدَ فَخِذِي وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فِي النَّوْمِ نَفْخًا فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَسِّدٌ فَخِذِي رَاقِدٌ إِذْ أَتَانِي رِجَالٌ كَأَنَّهُمْ الْجِمَالُ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ بِيضٌ اللَّهُ أَعْلَمُ مَا بِهِمْ مِنْ الْجَمَالِ حَتَّى قَعَدَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رَأْسِهِ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَقَالُوا بَيْنَهُمْ مَا رَأَيْنَا عَبْدًا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَيْنَيْهِ لَتَنَامَانِ وَإِنَّ قَلْبَهُ لَيَقْظَانُ اضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا سَيِّدٌ بَنَى قَصْرًا ثُمَّ جَعَلَ مَأْدُبَةً فَدَعَا النَّاسَ إِلَى طَعَامِهِ وَشَرَابِهِ ثُمَّ ارْتَفَعُوا وَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لِي أَتَدْرِي مَنْ هَؤُلَاءِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هُمْ الْمَلَائِكَةُ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا الْمَثَلُ الَّذِي ضَرَبُوهُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الرَّحْمَنُ بَنَى الْجَنَّةَ فَدَعَا إِلَيْهَا عِبَادَهُ فَمَنْ أَجَابَهُ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْهُ عَاقَبَهُ وَعَذَّبَهُ
Andeye [Al Hasan bin 'Ali] ye andero [Abu Usamah] lan [Ja'far bin Maimun At Tamimi] lan [Abu Uthman An Nahdi] lan wono Rasulullah Bathha' ro lewono kuru shiga Ibn Mas'ud Radliyallahu'allah'anhu ro lewono. Ibn Mas'ud, daji shiye Ibn Mas'ud ro naptəro wono kuru shiro lai yaktəye sədəna. Daji shiye wono: Na adəga təmmaro koltənyi, dalildə am laa nyiga kəla kəlzayin kuru nyiye sandiro manajinba, kuru sandiye nyiga manazayinba. Daji Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ye bǝlagǝnzǝ dǝga gozǝwu kowono na sǝragǝna dǝro. Daji amsodə na yaktəyedəro nazaana kuru sandiye farzanyi, daji nasha Nabi sallallahu 'alaihi wasallambero leza. Hatta dareram bənyeben shiye nanyiro isə lezəna kuru lezəna shiye shimnyi faidatə pillownzəro, kuru loktu lezənadən yintənzə fanjin. Sa Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam kəla njimnyiyen lezənadən, am fəskanza shawa-shawa kazəmu bəl samma səkkəna. Sigh, zauro shawa! sandilan karapka laa kəla Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallamben namzana kuru karapka gadedə shitindelan kuru sandiye kamanzaro gulzana: andeye ngaltema cidama shiro awo Nabi sallallahu ‘alaihi wasallamro sadǝna yeyi sadǝnyi. Kam adə shimzə lezəna amma karənzə cizəna, shiro misalla diwo. Daji, shidə alama master do mairi garzəna yeyi, daji kəmbu laa sədin daji amsoga kəmbu-a kəmbu-aro bowojin, daji amsodə samiro hazayin. Daji Manzo Allah (saw) cizə wuro wono: sandidə nozana? daji wuye ja’awu: Allah Subhanahu wa Ta’ala-a Rasulnzǝ-a sandima zauro nozanawo. Daji shiye wono: sandidə malayya. Daji waltə wono: awo shiro analogy gultində notənyi? Wuye Allah Subhanahu wa Ta’ala-a Rasulnzǝ shido ngǝlaro nozǝnadǝ-aye ja’awunza sadǝna: Ar Rahman shima sami garzǝ, daji -bowozǝna- cidawunzǝ shiro, kam do kasatsǝna dǝ samiro gayin kuru kam do kasatsǝnyi dǝ shiye shiga azajin kuru shiga azajin.
Hadith
Imam Darimi : 13
أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنْ بَحِيرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَائِرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ الْآخَرُ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي لِلْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَ بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَ بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَرَّهُ فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حُصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِقْتُ فَرَقًا شَدِيدًا ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَأَشْفَقَتْ أَنْ يَكُونَ قَدْ الْتَبَسَ بِي فَقَالَتْ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ فَرَحَلَتْ بَعِيرًا لَهَا فَجَعَلَتْنِي عَلَى الرَّحْلِ وَرَكِبَتْ خَلْفِي حَتَّى بُلْغَتِنَا إِلَى أُمِّي فَقَالَتْ أَدَّيْتُ أَمَانَتِي وَذِمَّتِي وَحَدَّثَتْهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَلَمْ يَرُعْهَا ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنِّي رَأَيْتُ حِينَ خَرَجَ مِنِّي يَعْنِي نُورًا أَضَاءَتْ مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ
Shiye andero [Nu’aim bin Hammad] ye andero gulzəna [Baqiyyah] suro [Bahir] yen [Khalid bin Ma’dan] ye andero gulzəna [Abdur Rahman bin Amr As Sulami] suro [Utbah bin Abd As Sulami] yen shiye sandiro gulzəna, kuru shidə kam fal suro sandiwuben. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ye ciworo: Ayi shima badiram kǝnǝnganǝmbewo, ya Rasulullah? shiye ja’awu: Yanyi suro loktudən kamu Bani Sa’d bin Bakrbe. Loktu shimadən wu-a tada gana gade-a jili shimadən dabbawa njimzayin. Dalil rizki gonyiye nankaro, sawanyiro: Ya yanyi, fatoro lenəmin, yandero rizki gotə. Daji yanyi lezə wu tinyi dabbawa dəga wuzəna. Tinyi ngudowa bəl indi alama kawuye yeyiro isa, falnzaye faldəro wono, shi jireyero? ja’awu gadeye; Aa! daji sandi indiso wuga dəriza kəlza kuru wuga goza wuga tarzayin, daji suronyi kamza daji karəgənyiga sutuluwu, kamza kuru lumps indi sələm sutuluwu. Daji fal suro indidəyen sawanzəro wono: Nji snowbe yike daji shiye faidatə suronyi fəlejin. Daji waltə wono: wuro nji amusu ce'. Kuru shiye karǝgǝnyi sǝrǝn. Daji shiye wono: wuro As Sakinah -kəji-! daji shiye karǝgǝnyiro sǝrǝna. Daji falnzaye sawanzǝro wono: stitch him up! daji shiga sǝta kuru shiye alama khatam nubuwah -zaktǝ nabiwabe-. Daji falnzaye sawanzəro wono: shiga mizan falro gənazə kuru amnzə duwu mizan falro gənazə. Daji Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ye wono: loktu shimadən am duwu fal kəlanyilan ruwotəna kuru laanza kəlanyiro fəlezayinro riyitənyi, daji kamdəye waltə wono: amnzə shiro nəmkərawu tədiya, shidə tawadəro amnzəga nəmkərawunzəro waljin kuru daji sandi indiso wuga kolzana. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ye wono: Zauro riyitənyi daji kashi nurse kəliro lezə shiro awo kərmaaro wuro wazənadə gulloko. Shiye zǝktǝna kǝla awo laa wuro wagǝjinno kuru shiye wono: Wuye Allah Subhanahu wa Ta’ala lan nyiro nzǝliwo mǝradǝngǝna. Daji shiye kawunzə dawarzə lezə wuga karimoro səkkə kuru shiye ngawonyiro fəlezəna hatta yanzəro lezəna, daji shiye yanzəro wono: Wuye mandate-a kuru burden-a kəlanyiro təkənadə diwo, daji shiye awo wazənadə wuro gulzəna. Amma adəye shiga gərzəyi, haiyaro yanzəye jaapkono: Buro salakdən shiga suro suronyiyen suluwunadən ruwonyi, maananzədə nur kəla kursi kərmai Syriaben fəlejin.
Hadith
Imam Darimi : 14
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عُثْمَانَ الْقُرَشِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ عَلِمْتَ أَنَّكَ نَبِيٌّ حَتَّى اسْتَيْقَنْتَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَانِي مَلَكَانِ وَأَنَا بِبَعْضِ بَطْحَاءِ مَكَّةَ فَوَقَعَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْأَرْضِ وَكَانَ الْآخَرُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزِنْهُ بِرَجُلٍ فَوُزِنْتُ بِهِ فَوَزَنْتُهُ ثُمَّ قَالَ فَزِنْهُ بِعَشَرَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِمِائَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِأَلْفٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَنْتَثِرُونَ عَلَيَّ مِنْ خِفَّةِ الْمِيزَانِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَوْ وَزَنْتَهُ بِأُمَّتِهِ لَرَجَحَهَا
Shiye andero [Abdullah bin Imran] ye andero gulzəna [Abu Daud] ye andero gulzəna [Ja’far bin Utsman Al Qurasyi] na [Usman bin Urwah bin Az Zubair] na [bawanzə] na [Abu Dzar Al Ghifari] Radliyallahu’anhu lan, shiye wono; Wuye ciworo, ya Rasulullah, jilibin nyiye tawadǝnǝm nabiwo? Nabiye ja’awu: Ya Abu Dzar, malaiya indi suro zərəgə Makkaben dagənadən wuro isa. Faldə cidiro zəfsəyin kuru faldə kate sami-a cidi-ayen. Falnzaye sawanzǝro wono: shi jireyero? daji sawanzǝye ja’awu: ee! daji waltə wono: daji shiga kam laa-a ngaltə, daji wu-a am mewu-a ngaltə kuru wu-a sandiga kozəna. Daji waltə wono: ‘Shiga am miya-a nəmkərawu’, daji wuga nəmkərawu sandiga kozəna. Daji waltə wono: ‘Daji kəlanzəga am duwu fal-a nəmkərawu’, daji wuga nəmkərawu sandiga kozəna. Loktu shimadən alama sandiga zorzayinro ruwonyi dalil nəmkərawu mizanbedə nankaro, daji malayya indidəbe falnzadə sawanzəro wono: shiga amnzə samma-a nəmngəlan ngalzaiyaye, shidə kuwami yaye sandiga nəmkərawunzəro waljin.
Hadith
Imam Darimi : 15
أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنَادِيهِمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ
Shiye andero [Ismail bin Khalil] ye andero [Ali bin Mushir] ye andero [Al A’masy] ro [Abu Salih] lan gulzəna, shiye wono; Rasulullah sallallahu salallahu loktu laan sandiya bowono; Ya jama, haiyaro wudə kanjimalibe kuru shimotəma.
Hadith
Imam Darimi : 16
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَقْبَلَ أَعْرَابِيٌّ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ إِلَى أَهْلِي قَالَ هَلْ لَكَ فِي خَيْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَمَنْ يَشْهَدُ عَلَى مَا تَقُولُ قَالَ هَذِهِ السَّلَمَةُ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَأَقْبَلَتْ تَخُدُّ الْأَرْضَ خَدًّا حَتَّى قَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَشْهَدَهَا ثَلَاثًا فَشَهِدَتْ ثَلَاثًا أَنَّهُ كَمَا قَالَ ثُمَّ رَجَعَتْ إِلَى مَنْبَتِهَا وَرَجَعَ الْأَعْرَابِيُّ إِلَى قَوْمِهِ وَقَالَ إِنْ اتَّبَعُونِي أَتَيْتُكَ بِهِمْ وَإِلَّا رَجَعْتُ فَكُنْتُ مَعَكَ
Shiye andero [Muhammad bin Tharif] andero gulzəna [Muhammad bin Fudlail] andero [Abu Hayyan] suro [‘Atha‘]ben suro [Ibn Umar] Radliyallahu’anhuben, shiye wono; Loktu andeye suro bǝlawuroben andeye Arab Bedouinbe-a kǝla kǝlnyen kuru ngawo shiga karǝngǝnyiyen Rasulullah shiro wono: ndaro lejin? Arab Bedouinbedəye jaapkono: Wuye yallanzəga kəla kəltəro raakkəna. Daji Rasuldəye wono: awo laa ngəla raamma wa? shiye ja’awu: ayi nǝmngǝlawo? Rasulullah wono: ma'ana, nyiye shaida dimin kəla ilawa ibadabe bawo illa Allah Subhanahu wa Ta'ala gənyi kuru shaida dimin kəla Muhammad Shallallahu 'Alaihi wasallamdə cidamanzə kuru Manzonzə. Arab Bedouinbedəye wono: daji ndu raksə jire awo gulzanadəga tawatsəyin? Nabiye jaapkono: kəska Salamahbedə, daji Nabiye shiga bowono loktu kəskadə cidiya kauyedən kara, daji kəskadə Nabi sallallahu salallahu 'alaihi wasallam'a karəngəzəna cididəga yaktəlan hatta kəskadə fuwu Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallamben nazənaro. Apostledəye shiro shaida yakkəro cina. Shiye kuru shaida yakkəro cina futu Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam gulzəna yeyi kuru daji kəskadə na wurazənadəro waltəgəna. Arab Bedouinbedə waltə jamanzaro walzə kuru wono; Sandiye wuga zasaiya, wuye sandiya gonyi maidəga kəla kəlzayin -Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-, shi adə gənyiro waljiya maidəro waltəyin kuru shilan dayin.
Hadith
Imam Darimi : 17
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَكَانَ لَا يَأْتِي الْبَرَازَ حَتَّى يَتَغَيَّبَ فَلَا يُرَى فَنَزَلْنَا بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ لَيْسَ فِيهَا شَجَرٌ وَلَا عَلَمٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ اجْعَلْ فِي إِدَاوَتِكَ مَاءً ثُمَّ انْطَلِقْ بِنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى لَا نُرَى فَإِذَا هُوَ بِشَجَرَتَيْنِ بَيْنَهُمَا أَرْبَعُ أَذْرُعٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْطَلِقْ إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَقُلْ يُقَلْ لَكِ الْحَقِي بِصَاحِبَتِكِ حَتَّى أَجْلِسَ خَلْفَكُمَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهَا فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُمَا ثُمَّ رَجَعَتَا إِلَى مَكَانِهِمَا فَرَكِبْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَعَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا يَأْخُذُهُ الشَّيْطَانُ كُلَّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ الصَّبِيَّ فَجَعَلَهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُقَدَّمِ الرَّحْلِ ثُمَّ قَالَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَيْهَا فَلَمَّا قَضَيْنَا سَفَرَنَا مَرَرْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ فَعَرَضَتْ لَنَا الْمَرْأَةُ مَعَهَا صَبِيُّهَا وَمَعَهَا كَبْشَانِ تَسُوقُهُمَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ مِنِّي هَدِيَّتِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَادَ إِلَيْهِ بَعْدُ فَقَالَ خُذُوا مِنْهَا وَاحِدًا وَرُدُّوا عَلَيْهَا الْآخَرَ قَالَ ثُمَّ سِرْنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَإِذَا جَمَلٌ نَادٌّ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ سِمَاطَيْنِ خَرَّ سَاجِدًا فَحَبَسَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَلَيَّ النَّاسَ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ فَإِذَا فِتْيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا هُوَ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَا شَأْنُهُ قَالُوا اسْتَنَيْنَا عَلَيْهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَكَانَتْ بِهِ شُحَيْمَةٌ فَأَرَدْنَا أَنْ نَنْحَرَهُ فَنَقْسِمَهُ بَيْنَ غِلْمَانِنَا فَانْفَلَتَ مِنَّا قَالَ بِيعُونِيهِ قَالُوا لَا بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا لِي فَأَحْسِنُوا إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَحَقُّ بِالسُّجُودِ لَكَ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِشَيْءٍ أَنْ يَسْجُدَ لِشَيْءٍ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ النِّسَاءُ لِأَزْوَاجِهِنَّ
Shiye andero [Ubaidullah bin Musa] [Isa bin Abdul Malik] lan [Abu Az Zubair] lan [Jabir] Radliyallahu’anhu lan rifot cina, shiye wono; Wuye Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam'a suro bǝlawuroben lenyiyen kuru sa shiye kǝlanzǝga sǝrayinro waljiya sambisoro gǝrǝjin shiga turinbaro. Loktu shimadən andeye suro bare kurayen kəskawa au alamaram kənəngabe badən kuru shiye wono: Ya Jabir, nji suro njiyedən gone, kuru andeye bəlawuronde goza kowo. Jabir ye wono, andeye letə gozaa kowoye hatta andeye kururamnde baro wallono. Tinyi kəska indi katenzadən nəmcintə cubit diyau mbeji. Shiye wono: Martəgəne kəskadəro karəgəne, shiro manazəro gulzə, shiye jaapcin, shiro gulzə 'kəska botowunzəyedəro isa wuye ngawonzə indison napnge'. Kəskadə karəngəzəna - sawanzə, kəska shiro batawunzən dagənadə - kuru Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam ngawo sandi indibedən namzəna, daji kəska indidə nanzaro walgada. Fuwulan andeye kawundero kəmbaye, kuru alamanna samindedən ngudo andega zakcin yeyi, daji kamu laa-a tadanzə-a Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam-a kəlzana, shiye wono; Ya Rasulullah, tadanyidə haiyaro shatanbe shiga loktu yakkəro suro yimlan kaziyi sədin. Jabir ye wono; daji Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ye tada dǝga gozǝ fuwu motonzǝyen gǝnazǝ daji shiye wono; Lene, ya watǝma Allahbe! Wuma Manzo Allahbewo. Rasuldəye loktu yakkəro gulzəna. Daji shiye kamudǝro waltǝgǝna. Sokku bəlawurondedən waltənyiyen, diwal buroyedən kozəna, kuru kamu laa-a tadanzə-a andega dimi indi sədindən kəlzana. Daji shiye wono; 'Ya Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, ngǝlaro bayan adǝga sǝmowo, kǝla kam do nyiga jireyero zuzǝnaben, shatan dǝ waltǝ isǝnyi. ' Shiye wono: fal gozə faldə shiro kalaksə. Daji bəlawuronde gozaa kowoye kuru ngudowadə alama andega zaksana yeyi, gana laan karimo laa fəlezəna, amma kəska indiro lezənadən, surodən njilarzəna kuru Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallamye shiga sətana. Rasuldəye amdəga ciworo: ‘Na adəro isa, amso, ndu karimo adəga? Daji duli gana kada Ansarbe jaapkada; shidə andeye, ya Rasulullah, shiye ciworo: ayi shiro fəlejin? Sandiye ja’awu; Saa findiro shiro cistǝgǝlan sǝmbarǝna kuru shilan ngǝwu mbeji - shidǝ ngǝwuro walzǝna - adǝnankadǝro shiga gǝrǝmtǝro sǝragǝna kuru shiga dulindero yaktǝro sǝragǝna, amma shiye andega sǝrǝna. Shiye wono: 'Okay, daji biya wuro saladin. '. Sandiye ja’awu; 'Oh, məradə ba, sire, amma karimodə -kaduwu- mairinzəro sətin. Nabiye wono; 'Okay, shidə wuye waljiya shiro ngəlaro walzə, hatta shiye bajinro. Loktu shimadən Musulummaye gulzana; Ya Rasulullah, andeye hakkinde mai dabbawabero sujudǝbe mbeji, shiye wono: -Awo falye- awo gadero sujudǝ sǝdin ba, adǝ halalro waljiya daji kamuwaye kwanzaro sujud sadin.
Hadith
Imam Darimi : 18
حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى حَائِطٍ فِي بَنِي النَّجَّارِ فَإِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ فَدَعَاهُ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ عَلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ
Shiye andero [Ya’la] ye andero [Al Ajlah] ro [Adz Dzayyal bin Harmalah] lan [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu lan wono; andeye suro bǝlagǝro Nabi sallallahu salallahuben waltǝnyi. Hatta bəladiya Bani Najjar ye dəro lenyiyen, notənyi lan karimo laa mbeji am do suro fato njiye dəro gawo saraana dəga dabcin. Awo adə Rasulullah sallallahu salallahu ro bayantəna, daji shiro lezə karimodəga bowono. Karimodə isə cidinzə cidiro gənazə hatta fuwunzəro ngərəngərəmzəna. Daji shiye wono: wuro zar gotə, daji zardən fəlezə kuru kəmanzəro kalaksəna. Daji shiye waltə kuru wono: Kam falma kate sami-a cidi-ayen ba amma shiye nozəna kəla wudə haiyaro manzo Allahbe Subhanahu wa Ta’alabe amma am kəngaye gənyi; jinn-a kuru adamgana-a lan.
Hadith
Imam Darimi : 19
أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِابْنٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي بِهِ جُنُونٌ وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ غَدَائِنَا وَعَشَائِنَا فَيُخَبَّثُ عَلَيْنَا فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا فَثَعَّ ثَعَّةً وَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ مِثْلُ الْجِرْوِ الْأَسْوَدِ فَسَعَى
Andeye [Al Hajjaj bin Minhal] ye andero [Hammad bin Salamah] suro [Farqad As Sabakhi] yen [Sa’id bin Jubair] suro [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu yen, kamu laa isa tadanzə’a Rasulullah ro suwudə kuru Rasulullah ‘alaihi’al wono: a jinn, shi jinnidə sambisoro ishin loktu andeye kəmbu kawusube-a bənyebe-a kəmbuyen. ande, kuru badmouth ande. 'Daji Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam shiro duwa sǝdǝna. Daji shiye sǝrǝn kuru awo laa - alama kuturu sǝlǝm yeyi - cilanzǝn suluwu kuru lewono.
Hadith
Imam Darimi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ
Shiye andero [Muhammad bin Sa’id] ye andero gulzəna [Yahya bin Abu Bakr Al Abdi] na [Ibrahim bin Thahman] na [Simak] na [Jabir bin Samura] Radliyallahu’anhu shiye wono; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ye wono: ‘Wuye tawadəro nozana kəla Makkalan kawu mbeji shilan kawu wuga zuzayinro salamjin. Haiyaro kərmadə nongəna'.
