Imam Darimi : 1
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤَاخَذُ الرَّجُلُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا كَانَ عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ
[Muhammad bin Yusuf] [Sufyan] irraa [Al A’masy] irraa [Abu Wa`il] irraa [Abdullah] irraa erga nutti himee booda akkana jedhe; Namni tokko gara Ergamaa Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam dhufee akkana jedhe: Yaa Ergamaa Rabbii namni tokko hojii badaa bara wallaalummaa keessatti hojjate ni adabamaa? Ergamaan immoo akkana jedhee deebiseef: Namni bara Islaamaa isaatti amala gaarii agarsiise, bara wallaalummaatti gocha badaa raawwateef hin adabamu, garuu namni bara Islaamummaa isaatti amala badaa - badaa - agarsiise -dilii isaaf- kan darbes ta’e gara fuulduraattis adabama ture.
Imam Darimi : 2
أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ النَّضْرِ الرَّمْلِيُّ عَنْ مَسَرَّةَ بْنِ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ أَبِي الْحَرَامِ مِنْ لَخْمٍ عَنْ الْوَضِينِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعِبَادَةِ أَوْثَانٍ فَكُنَّا نَقْتُلُ الْأَوْلَادَ وَكَانَتْ عِنْدِي ابْنَةٌ لِي فَلَمَّا أَجَابَتْ وَكَانَتْ مَسْرُورَةً بِدُعَائِي إِذَا دَعَوْتُهَا فَدَعَوْتُهَا يَوْمًا فَاتَّبَعَتْنِي فَمَرَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُ بِئْرًا مِنْ أَهْلِي غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَرَدَّيْتُ بِهَا فِي الْبِئْرِ وَكَانَ آخِرَ عَهْدِي بِهَا أَنْ تَقُولَ يَا أَبَتَاهُ يَا أَبَتَاهُ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَكَفَ دَمْعُ عَيْنَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْزَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ كُفَّ فَإِنَّهُ يَسْأَلُ عَمَّا أَهَمَّهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَأَعَادَهُ فَبَكَى حَتَّى وَكَفَ الدَّمْعُ مِنْ عَيْنَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ وَضَعَ عَنْ الْجَاهِلِيَّةِ مَا عَمِلُوا فَاسْتَأْنِفْ عَمَلَكَ
Nutti [Al Walid bin An Nadlr Ar Ramli] [Masarrah bin Ma'bad] irraa - Bani Al Harith bin Abu Al Haram irraa Lakhmin irraa - [Al Wadliin] irraa akka nuuf gabaafamee jira, namni tokko gara Nabi sallallaahu aleihi wasallam dhufee akkana jedhe: Yaa Ergamaa Rabbii dur ummata wallaalaa ta'ee waaqeffannaa waaqeffatu turre ilmaan keenyas ajjeefna turre, yeroo sanatti ijoollee keenya ni ajjeefne kanneen yeroon itti bilbilu gammadan. Gaaf tokko bilbilee achumaan deebisee na duukaa bu'e. Boolla bishaanii maatii tokko bira yeroon gahu battaluma sanatti harka isaa qabee boolla bishaanii sanatti darbadhe, yeroon isa waliin ture sun xumura ture. Innis 'yaa abbaa koo yaa abbaa koo' jedhee waame. ' Ergamaan Rabbii hanga imimmaan isaa dhangala'utti boo'e. Ergasii namni Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam waliin taa’ee ture namichaan akkana jedhe: ati Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gaddisiteetta. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam namichaan akkana jedhe: haa ta'u waa'ee waan barbaachisaa waan isa mudate gaafachaa tureef, sana booda Ergamaan namichaan akkana jedhe: Ammas seenaa kee irra deebi'i, sana booda seenaa sana irra deebi'ee ergamni ammas boo'ee hanga imimmaan isaa dhangala'utti, qeensa isaa jiisi, sana booda akkana jedhe: Rabbiin subhaanahu wata'ala badii yeroo wallaalummaa keessatti raawwatame haqee jira, kanaaf, gocha kee waraqaa qulqulluu haaraatiin jalqabi.
Imam Darimi : 3
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُؤَدِّبِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَوْلَايَ أَنَّ أَهْلَهُ بَعَثُوا مَعَهُ بِقَدَحٍ فِيهِ زُبْدٌ وَلَبَنٌ إِلَى آلِهَتِهِمْ قَالَ فَمَنَعَنِي أَنْ آكُلَ الزُّبْدَ لِمَخَافَتِهَا قَالَ فَجَاءَ كَلْبٌ فَأَكَلَ الزُّبْدَ وَشَرِبَ اللَّبَنَ ثُمَّ بَالَ عَلَى الصَّنَمِ وَهُوَ إِسَافٌ وَنَائِلَةُ قَالَ هَارُونُ كَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا سَافَرَ حَمَلَ مَعَهُ أَرْبَعَةَ أَحْجَارٍ ثَلَاثَةً لِقِدْرِهِ وَالرَّابِعَ يَعْبُدُهُ وَيُرَبِّي كَلْبَهُ وَيَقْتُلُ وَلَدَهُ
[Harun bin Mu`awiyah] [Ibrahim bin Sulaiman Al Mu`addib] irraa [Al A'mash] irraa [Mujahid] irraa nu beeksiseera, [gabricha koo duraanii] natti hime; maatiin isaa meeshaa daabboo fi aannaniin guutame waaqolii isaaniif akka dhihaatu imaanaa akka kennan jedhe; maatiin koo waaqolii sana sodaachuun daabboo akkan hin nyaanne na dhorkan; sana booda sareen tokko dhuftee, daabboo nyaatee aannan dhugdee siidaa, jechuunis siidaa Iqaafaa fi Naayilaa irratti fincaa'e. Haruun akkas jedhe: bara wallaalummaa yeroo namni tokko imala barbaadu dhagaa afur fudhata, isaan keessaa sadii qodaa - qodaa/mi’aa - deggeruu/deebisuu fi inni afraffaan immoo akka waaqeffatu, saree isaa leenjisuuf, mucaa isaa ajjeesuuf ture.
Imam Darimi : 4
حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا أَصَبْنَا حَجَرًا حَسَنًا عَبَدْنَاهُ وَإِنْ لَمْ نُصِبْ حَجَرًا جَمَعْنَا كُثْبَةً مِنْ رَمْلٍ ثُمَّ جِئْنَا بِالنَّاقَةِ الصَّفِيِّ فَتَفَاجُّ عَلَيْهَا فَنَحْلُبُهَا عَلَى الْكُثْبَةِ حَتَّى نَرْوِيَهَا ثُمَّ نَعْبُدُ تِلْكَ الْكُثْبَةَ مَا أَقَمْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ قَالَ أَبُو مُحَمَّد الصَّفِيُّ الْكَثِيرَةُ الْأَلْبَانِ
Nutti himamee jira [Mujaahid bin Muusaan] nutti himeera [Raihan Ibnu Sa’id As Sami] [‘Abbad Ibnu Mansur] [Abu Raja’] irraa nutti himee jira, akkana jedhe: bara wallaalummaa, gaafa dhagaa gaarii arganne, gabbara turre, yeroo gaarii hin arganne cirracha walitti qabne. Sana booda gaala shafii fidne, yeroo gaalli ishee irra ciisu, tuullaa cirrachaa walitti qabnu bishaan obaasuuf aannan isaa micciirnee, sana booda hanga bakka sana jiraannutti tuullaa cirrachaa sana waaqeffanna. Abuu Muhaammad akkana jedhe: Gaalli shafii gaala aannan baay’ee qabduudha.
Imam Darimi : 5
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ قَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مَكْتُوبًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَأُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ وَيَحْمَدُونَهُ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيَتَأَزَّرُونَ عَلَى أَنْصَافِهِمْ وَيَتَوَضَّئُونَ عَلَى أَطْرَافِهِمْ مُنَادِيهِمْ يُنَادِي فِي جَوِّ السَّمَاءِ صَفُّهُمْ فِي الْقِتَالِ وَصَفُّهُمْ فِي الصَّلَاةِ سَوَاءٌ لَهُمْ بِاللَّيْلِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ وَمَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَمُهَاجِرُهُ بِطَابَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ
Nutti himeera [Al Hasan bin Ar Rabi’] [Abul Ahwash] [Al A’masy] irraa [Abu Saalih] irraa nutti himeera, jedhe; [Ka’ab] akkana jedhe; akkas jedhamee barreeffame arganne: Muhammad Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam, haasaa isaa keessatti hamaa hin turre, amalli isaatti hin jabeessine, yeroo gabaa jiru sagalee guddaa hin dubbanne, badii badiidhaan hin deebisne, garuu dhiifama gochuu fi araarama gochuun deebii kennu, sabni isaa namoota yeroo hunda tahmid -Rabbi faarsuun- bertakbir -Rabbiin ulfina- ulfina- bakka olka’aa/ol ba’uu, ykn lola, isaan mana hunda keessatti Rabbiin Subhaanahu wa Ta'ala faarsan, kutaa gidduu isaaniitti sarong uffachuun, tokkoon tokkoon miseensa wuduu'a isaanii irratti wuduu'aa raawwachaa, waamichi salaataa isaanii samii irratti dhaga'ama, shaaf isaanii yeroo waraanaa akka shaaf isaanii yeroo salaata, sagaleen isaanii - yeroo Qur'aana dubbisanii fi dhikrii godhan - akka boo'icha beeyladaati, bakki dhaloota isaa Makkaa fi bakki godaansaa isaa Thaaba keessa jira - Madiinaa - mootummaan isaas Shaam keessa jira.
Imam Darimi : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّا لَنَجِدُ صِفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَحِرْزًا لِلْأُمِّيِّينَ أَنْتَ عَبْدِي وَرَسُولِي سَمَّيْتُهُ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلِيظٍ وَلَا صَخَّابٍ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَتَجَاوَزُ وَلَنْ أَقْبِضَهُ حَتَّى نُقِيمَ الْمِلَّةَ الْمُتَعَوِّجَةَ بِأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَفْتَحُ بِهِ أَعْيُنًا عُمْيًا وَآذَانًا صُمًّا وَقُلُوبًا غُلْفًا قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ كَعْبًا يَقُولُ مِثْلَ مَا قَالَ ابْنُ سَلَامٍ
Nutti himeera [Abdullah bin Saalih] natti himee jira [Al Laits] natti himee jira [Khalid Ibnu Yazid] [Sa’id Ibn Abu Hilal] irraa [Hilal bin Usamah] irraa [‘Atha’ bin Yasar] irraa [Ibn Salam] irraa, akka jedhe; amala Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam arganne 'Dhugumatti Ragaa, oduu gammachiisaa fi akeekkachiisaa ta'ee si ergine', kan Ummi gargaaru, ati gabricha kooti Ergamaa kiyya, Al Mutawakkil jedheen moggaase, haasaan isaa hamaa hin turre mi'eessi isaas hamaa hin turre, gabaa keessatti hin iyyiin badii hin deebisne, garuu dhiifama isaaf gochuun amantii waaqayyoon hin jiru jedhu irraa maqee ture qajeelchine. Rabbiin Subhaanahu wa Ta'alaan alatti gabbaramuu mirga qaba, ragaa kanaan ija jaamaa, gurra duudaa fi qalbii cufate banuun ni danda'ama. ['Atha` bin Yasar] akkana jedhe; [Abu waqid Al Laitsi] akka natti hime [Ka’ab] illee waan Ibnu Salam jedhe dubbatu dhaga’e.
Imam Darimi : 7
أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ عَوْفٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ كَعْبٍ فِي السَّطْرِ الْأَوَّلِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَبْدِي الْمُخْتَارُ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَفِي السَّطْرِ الثَّانِي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيُكَبِّرُونَ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ رُعَاةُ الشَّمْسِ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ إِذَا جَاءَ وَقْتُهَا وَلَوْ كَانُوا عَلَى رَأْسِ كُنَاسَةٍ وَيَأْتَزِرُونَ عَلَى أَوْسَاطِهِمْ وَيُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَأَصْوَاتُهُمْ بِاللَّيْلِ فِي جَوِّ السَّمَاءِ كَأَصْوَاتِ النَّحْلِ
Nutti himee jira [Zaid bin Yusuf] [Abu 'Awanah] irraa [Abdul Malik bin Umair] irraa [Dzakwan Abu Salih] irraa [Ka'ab] irraa akka nuuf himeetti keewwata jalqabaa keessatti akka barreeffame; Muhaammad ergamaa Rabbii Subhaanahu wa Ta'aalaati, gabricha koo filatamaas, haasaan isaa hamaa miti, miirri isaa sagalee guddaa hin qabu, bakka gabaa keessatti sagalee guddaa hin dubbatu, badii badii hin deebisu garuu dhiifamaa fi araaramaan deebisa, bakki dhaloota isaa Makkaa fi bakki godaansaa isaa Thaibah fi mootummaan/humni isaa Shaam keessa jira. Keeyyata lammaffaa keessatti immoo Muhaammad ergamaa Rabbii Subhaanahu wa Ta’aalaati, ummanni isaa namoota yeroo hunda ulfina isaa hundaaf Rabbiin faarsan, warri aduu - yeroo salaataa beekuuf - yeroo yeroon ga’u salaata raawwachuu, osoo bakka xuraa’aa ta’anii, gidduutti sarong uffachuun, kutaa wuduu’aa isaanii hunda dhiqatanii, halkan sagaleen isaanii qilleensa keessatti dhaga’ama akka the boo'icha beeyladaa - sababa ibaadaa fi boo'icha irratti cichuu isaaniiti.
Imam Darimi : 8
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَأَلَ كَعْبَ الْأَحْبَارِ كَيْفَ تَجِدُ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّوْرَاةِ فَقَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُولَدُ بِمَكَّةَ وَيُهَاجِرُ إِلَى طَابَةَ وَيَكُونُ مُلْكُهُ بِالشَّامِ وَلَيْسَ بِفَحَّاشٍ وَلَا صَخَّابٍ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَافِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ سَرَّاءَ وَضَرَّاءَ وَيُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ يُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَيَأْتَزِرُونَ فِي أَوْسَاطِهِمْ يُصَفُّونَ فِي صَلَوَاتِهِمْ كَمَا يُصَفُّونَ فِي قِتَالِهِمْ دَوِيُّهُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ كَدَوِيِّ النَّحْلِ يُسْمَعُ مُنَادِيهِمْ فِي جَوِّ السَّمَاءِ
Nutti himeera [Mujaahid biun Musa] nutti himeera [Ma’n ibn ’Isa] [Mu’awiyah bin Salih] [Abu Farwah] irraa [Ibn ‘Abbas] Radliyallahu’anhu irraa, akka Ka’ab Al Ahbar gaafate nutti himeera; Amala Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam Tawraat keessatti akkamitti argatte?, [Ka’ab] deebiseef; nuti arganne Muhammad bin Abdullah Makkaatti dhalatee, Thaabah ykn Madiinaatti godaane, mootummaan isaa Sooriyaa keessa ta'a, nama gara jabeessa miti, bakka gabaatti sagalee guddaa hin dhageessisu, badiidhaaf badii hin deebisu malee araarama, araarama, ummanni isaa yeroo hunda isa faarsa. Rabbiin Subhaanahu wa Ta’aalaa yeroo gaariis ta’ee hamaa faarsu, yeroo hunda injifannoo hunda keessatti Rabbiin Subhaanahu wa Ta’aalaa ulfina godhu, miseensota wuduu’aa isaanii dhiqatu, kutaa gidduu isaaniitti sarong uffatu, akka waan waraana keessatti hiriira ba’anii salaata irratti hiriiranii, sagaleen isaanii masjiida isaanii keessatti akka boo’icha beeyladaa, sagalee mu`dzin isaanii samii keessatti dhaga’amuu danda’a.
Imam Darimi : 9
أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمِيثَمِيُّ حَدَّثَنَا بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ إِلَيْكُمْ لَيْسَ بِوَهِنٍ وَلَا كَسِلٍ لِيَخْتِنَ قُلُوبًا غُلْفًا وَيَفْتَحَ أَعْيُنًا عُمْيًا وَيُسْمِعَ آذَانًا صُمًّا وَيُقِيمَ أَلْسِنَةً عُوجًا حَتَّى يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ
Nutti himeera [Haiwah bin Syuraih] nutti himeera [Baqiyyah bin Al Walid Al Maitami] [Buhair bin Sa’ad] [Khalid bin Ma’dan] irraa [Jubair bin Nufair Al Hadlrami] irraa nutti himeera; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akkana jedhe: 'Ergamaan tokko kan dadhabaa fi dadhabaa hin taane, -ergame- qalbii of eeggannoo hin qabne dammaqsuuf, ija cufame banee, gurra gurri hin dhageenye dhageessisu, arraba qaxxaamuraa qajeelchu, akka jedhametti; Rabbiin Subhaanahu wa Ta'aalaa qofa malee gabbarri mirga gabbaramuu qabu hin jiru.
Imam Darimi : 10
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَمَشَى مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ قَالَ فَإِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الْبَيْتِ وَالْأُخْرَى خَارِجَهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي فَالْتَفَتَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ كُنْتُ أُكَلِّمُ إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ أَرَهُ قَطُّ قَبْلَ يَوْمِي هَذَا اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ قَالَ إِنَّا آتَيْنَاكَ أَوْ أَنْزَلْنَا الْقُرْآنَ فَصْلًا وَالسَّكِينَةَ صَبْرًا وَالْفُرْقَانَ وَصْلًا
Nutti himee jira [Muhammad bin Yazid Al Hizami] ['Amr bin Abu Qais] irraa ['Atha`] irraa [Ishaq bin Sulaiman] nutti himeera, jedhe; Sahaaba Rasuulaa sallallaahu aleeyhi wasallam keessaa tokko fedhii isaaf qaba ture. Isa waliin deeme, hanga yeroo inni mana seenee miilli isaa tokko keessa, kaan immoo mana ala ta’ee, akka waan Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam nama tokko waliin haasa’aa jiruutti, sana booda garagalee hiriyyaa sanaan dubbate: Ani eenyuun akkan haasa’aa ture beektaa? inni ergamaa ani kanaan dura argee hin beekne ture, ergamaan sun nagaa nagaa akka naaf dhaamuuf hayyama Gooftaa isaa gaafate. Rabbiin akkana jedha: ‘Dhugumatti nuti Qur’aana akka murteesituu dhimmaa fi As Sakinah akka obsa fi Al Furqon akka qajeelchaatti sitti dhufne ykn buusneerra.
Imam Darimi : 11
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَطِيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيَّ يَقُولُ أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ لِتَنَمْ عَيْنُكَ وَلْتَسْمَعْ أُذُنُكَ وَلْيَعْقِلْ قَلْبُكَ قَالَ فَنَامَتْ عَيْنَايَ وَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَعَقَلَ قَلْبِي قَالَ فَقِيلَ لِي سَيِّدٌ بَنَى دَارًا فَصَنَعَ مَأْدُبَةً وَأَرْسَلَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَرَضِيَ عَنْهُ السَّيِّدُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَطْعَمْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَسَخِطَ عَلَيْهِ السَّيِّدُ قَالَ فَاللَّهُ السَّيِّدُ وَمُحَمَّدٌ الدَّاعِي وَالدَّارُ الْإِسْلَامُ وَالْمَأْدُبَةُ الْجَنَّةُ
Nutti himee jira [Mujaahid bin Musa] nutti himeera [Raihan Ibnu Sa’id] [Abbad Ibnu Mansur] [Ayyub] irraa [Abu Qilabah] irraa [Athiyah] irraa akka [Rabi’ah Al Jurasyi] jechuu dhaga’e nutti himee jira; Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam fidamee mee iji kee haa rafu, gurri kee haa dhaga'u, qalbiin kees haa yaadi jedhame. Innis akkana jedhe: egaa iji koo ni argu, gurri koo ni dhaga’a, garaan koos ni yaada. Jedhan; Odeeffannoon argadhe 'Gooftaan tokko mana ijaaree, achiis affeerraa qopheessa, sana booda nama affeeruuf erga, namni waamicha nama bilbileef deebii kenne mana seenee nyaata nyaate, gooftaan itti gammada. Gama biraatiin namni waamicha nama waameef deebii hin kennine fi mana hin seenne fi nyaata sana hin nyaatin, sana booda Gooftaan itti dheekkama. Ergasii akkana jedhe: Gooftaan Rabbii Subhaanahu Wa Ta’aalaa, kan waamu Muhammad shallallahu ‘alaihi wasallam, manni islaama, nyaannis samii dha.
Imam Darimi : 12
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ التَّمِيمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْبَطْحَاءِ وَمَعَهُ ابْنُ مَسْعُودٍ فَأَقْعَدَهُ وَخَطَّ عَلَيْهِ خَطًّا ثُمَّ قَالَ لَا تَبْرَحَنَّ فَإِنَّهُ سَيَنْتَهِي إِلَيْكَ رِجَالٌ فَلَا تُكَلِّمْهُمْ فَإِنَّهُمْ لَنْ يُكَلِّمُوكَ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أَرَادَ ثُمَّ جَعَلُوا يَنْتَهُونَ إِلَى الْخَطِّ لَا يُجَاوِزُونَهُ ثُمَّ يَصْدُرُونَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ جَاءَ إِلَيَّ فَتَوَسَّدَ فَخِذِي وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فِي النَّوْمِ نَفْخًا فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَسِّدٌ فَخِذِي رَاقِدٌ إِذْ أَتَانِي رِجَالٌ كَأَنَّهُمْ الْجِمَالُ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ بِيضٌ اللَّهُ أَعْلَمُ مَا بِهِمْ مِنْ الْجَمَالِ حَتَّى قَعَدَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رَأْسِهِ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَقَالُوا بَيْنَهُمْ مَا رَأَيْنَا عَبْدًا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَيْنَيْهِ لَتَنَامَانِ وَإِنَّ قَلْبَهُ لَيَقْظَانُ اضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا سَيِّدٌ بَنَى قَصْرًا ثُمَّ جَعَلَ مَأْدُبَةً فَدَعَا النَّاسَ إِلَى طَعَامِهِ وَشَرَابِهِ ثُمَّ ارْتَفَعُوا وَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لِي أَتَدْرِي مَنْ هَؤُلَاءِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هُمْ الْمَلَائِكَةُ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا الْمَثَلُ الَّذِي ضَرَبُوهُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الرَّحْمَنُ بَنَى الْجَنَّةَ فَدَعَا إِلَيْهَا عِبَادَهُ فَمَنْ أَجَابَهُ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْهُ عَاقَبَهُ وَعَذَّبَهُ
Nu beeksiseera [Al Hasan bin Aliin] [Abu Usamah] irraa [Ja'far bin Maimun At Tamimi] irraa [Abu Usmaan An Nahdi] irraa akka Ergamaan Rabbii shallallahu 'alaihi wasallam gara Batha` bahee fi isa waliin Ibn Mas'ud Radliyallahu'anhu, sana booda Ergamaan Rabbii shallallahu 'alaihi wasallam gara Batha` akka deeme nutti himee jira Ibnu Mas'ud Radliyallahu'anhu waliin, sana booda Ibnu Mas'ud taa'ee sarara itti tolche. Ergasii akkana jedhe: Yoomiyyuu bakka kana hin ba’inaa, sababiin isaas namoonni tokko tokko si qunnamu ati immoo isaanitti hin dubbattu, isaanis sitti hin dubbatan. Ergasii Ergamaan Rabbii shallallahu 'alaihi wasallam bakka fedhetti imala isaa itti fufe. Ergasii gara sararaatti dhufanii hin dabarre, achiis gara Ergamaa Rabbii shallallahu 'alaihi wasallam bira deeman. Hanga dhuma halkanii natti dhufee qoma koo akka barcuma isaatti fayyadamee rafe, yeroo rafu immoo hafuura isaa dhaga'a ture. Gaafa Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam qoma koo irra ciisu dhiironni uffata adii hunda uffachuun fuula bareedaa qabatanii dhufan. Sigh, akkam bareedduudha! akkasitti isaan keessaa gareen tokko mataa Rasuulaa sallallaahu aleeyhi wasallam irra taa’ee gareen biraa immoo cinaa keenya taa’ee akkana jedhan: gabricha kennaa akka waan Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallamiif kennameef kennamee hin beeknu. Nama kana iji rafee jira garuu garaan isaa dammaqee, fakkeenya itti tolchi. Tole, inni akka gooftaa masaraa ijaaree, ergasii dishii tolchee booda nama nyaatee dhuguuf afeeree, sana booda ummanni gara samiitti ol ba'a. Ergasii Ergamaan Rabbii s.a.w dammaqee naan jedhe: eenyu akka ta’an beektaa? achiis akkana jedheen deebiseef: Rabbiin Subhaanahu wa Ta’aalaa fi Ergamaan Isaa caalaatti beeku. Ergasii akkana jedhe: isaan ergamoota. Sana booda ammas akkas jedhe: fakkeenyi maal akka ta’e beektaa? Anis Rabbiin Subhaanahu wa Ta’aalaa fi Ergamaan Isaa kan caalaatti beeku deebisaniif: Ar Rahman samii ijaare, sana booda gabroota Isaa itti waamame -affeere-, namni qeebalte jannata seena namni dide immoo adabdee darara.
Imam Darimi : 13
أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنْ بَحِيرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَائِرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ الْآخَرُ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي لِلْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَ بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَ بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَرَّهُ فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حُصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِقْتُ فَرَقًا شَدِيدًا ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَأَشْفَقَتْ أَنْ يَكُونَ قَدْ الْتَبَسَ بِي فَقَالَتْ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ فَرَحَلَتْ بَعِيرًا لَهَا فَجَعَلَتْنِي عَلَى الرَّحْلِ وَرَكِبَتْ خَلْفِي حَتَّى بُلْغَتِنَا إِلَى أُمِّي فَقَالَتْ أَدَّيْتُ أَمَانَتِي وَذِمَّتِي وَحَدَّثَتْهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَلَمْ يَرُعْهَا ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنِّي رَأَيْتُ حِينَ خَرَجَ مِنِّي يَعْنِي نُورًا أَضَاءَتْ مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ
Nutti himeera [Nu’aim bin Hammad] nutti himeera [Baqiyyah] irraa [Bahiir] irraa [Khalid bin Ma’dan] nutti himee jira [‘Abdur Rahman bin ‘Amr As Sulami] irraa [’Utbah bin ‘Abd As Sulami] irraa Akka isaanitti hime, akkasumas sahaabota Nabiyyii sallallaahu ‘alaihi wasallam, namni tokko gaafate Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam: Jalqabni jireenya kee maal ture yaa Ergamaa Rabbii? jedhee deebiseef: Haati guddiftuu koo yeroo sana dubartii Bani Sa'd bin Bakr irraa turte. Yeroo sanatti aniifi daaʼimni xinnoo gosa sana keessaa kan biraan horii tiksaa turre. Sababni isaas rizqii waan hin fidneef hiriyaa koo gaafadhe: Yaa obboleessa koo, mana deemtee haadha keenya rizqii gaafadhu. Sana booda obboleessi koo bahee ani kophaa koo horii ilaaluuf hafe. Akka tasaa simbirroonni adiin lama akka sangootaatti dhufan, isaan keessaa tokko isa kaaniin, dhuguma isa? jedhee deebiseef kan biraan; Eeyyee! sana booda lamaan isaanii na marsanii na harkisanii na facaasanii, achiis garaa koo muranii ergasii onnee koo baasanii, muranii citaa gurraacha lama baasan. Ergasii lamaan keessaa tokko hiriyyaa isaatiin: Bishaan qorraa naaf kenni sana booda garaa koo dhiqachuuf itti fayyadama. Ergasii ammas: bishaan qabbanaawaa naaf kenni' jedhe. Innis onnee koo dhiqa ture. Ergasii akkana jedhe: Akka Sakinah -tasgabbii- naaf kenni! achiis garaa kootti facaase. Sana booda isaan keessaa tokko hiriyyaa isaatiin: isa hodhuu! ergasii tolchee khatam nubuwah -haguuggii raajotaa- itti mallatteesse. Ergasii isaan keessaa tokko hiriyyaa isaatiin: miizaana tokko irra kaa’ii saba isaa kuma tokko immoo miizaana tokko irra kaa’i jedheen. Ergasii Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhe: yeroo sanatti namoota kuma tokko na olitti arge kanaaf isaan keessaa gariin natti bu’u jedheen sodaadhe, sana booda namichi ammas akkana jedhe: osoo sabni isaa isa waliin madaalamee, inni ummata isaa caalaa akka ulfaatu beekamaadha sana booda lamaan isaanii na dhiisanii deeman. Ergamaan Rabbii s.a.w akkana jedhan: Baay’een sodaadhe, kanaaf gara narsii jiidha kootti fiigeen waan na mudate itti hime. Waan tokko na mudachuu mala jettee waan yaaddofteef: Rabbiin Subhaanahu wa Ta’aalaa siif maganfadha jette. Sana booda gaara isaa qopheessee akka deemu gaala irra na kaa'ee hanga haadha koo bira geenyutti duuba koo yaabbate, achiis akkana jedheen: imaanaa fi ba'aa narra kaa'ame guuteera, sana booda waan na mudate itti hime. Garuu sun isa hin mufachiifne, dhugaa dubbachuuf haati koo akkas jettee deebisteef: Dhugaa dubbachuuf, yeroo inni reefuu gadameessa koo keessaa bahu isa arge, jechuunis ifa teessoo Sooriyaa ibsu.
Imam Darimi : 14
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عُثْمَانَ الْقُرَشِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ عَلِمْتَ أَنَّكَ نَبِيٌّ حَتَّى اسْتَيْقَنْتَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَانِي مَلَكَانِ وَأَنَا بِبَعْضِ بَطْحَاءِ مَكَّةَ فَوَقَعَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْأَرْضِ وَكَانَ الْآخَرُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزِنْهُ بِرَجُلٍ فَوُزِنْتُ بِهِ فَوَزَنْتُهُ ثُمَّ قَالَ فَزِنْهُ بِعَشَرَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِمِائَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِأَلْفٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَنْتَثِرُونَ عَلَيَّ مِنْ خِفَّةِ الْمِيزَانِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَوْ وَزَنْتَهُ بِأُمَّتِهِ لَرَجَحَهَا
Nutti himee jira [Abdullah bin Imran] nutti himeera [Abu Daud] [Ja'far bin Utsman Al Qurasyi] [Usmaan bin Urwah bin Az Zubair] irraa [abbaa isaa] irraa [Abu Dzar Al Ghifari] Radliyallahu'anhu irraa nutti himee jira, jedhe; Yaa Ergamaa Rabbii akkamiin nabiyyii ta'uu kee mirkaneeffachuu dandeessa jedheen gaafadhe? Nabiyyichis akkana jedhee deebiseef: Yaa Abuu Dzaar, Makkaa keessatti gammoojjii tokko keessa yeroon ture malaaykonni lama natti dhufan. Isaan keessaa tokko gara lafaatti kan gad bu’u yoo ta’u inni kaan immoo samii fi dachii gidduu jira. Isaan keessaa tokko hiriyyaa isaatiin: dhuguma isa? achiis hiriyaan isaa akkas jedhee deebiseef: eeyyee! achiis ammas akkana jedhe: ergasii nama waliin isa madaala, sana booda namoota kudhaniin madaalamee isaan caalaa ulfaata. Sana booda ammas: 'Namoota dhibbaan isa madaali' jedheen, kanaaf madaalamee isaan caalaa ulfaate. Ergasii ammas: 'Ergasii namoota kuma tokkoon of madaali' jedhe, achiis madaalamee isaan caalaa ulfaadhe. Yeroo sanatti, miizaanni garmalee dhiphoo waan ta’eef yeroo isaan jigsan waanan arge natti fakkaata, sana booda ergamoota lamaan keessaa tokko hiriyyaa isaatiin akkas jedhe: saba isaa hundumaa wajjin yoo madaalamullee, amma iyyuu isaan caalaa ni ulfaata.
Imam Darimi : 15
أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنَادِيهِمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ
Nutti himeera [Ismaa’il bin Khaliil] nutti himeera [Alii bin Mushir] [Al A’masy] [Abu Saalih] irraa nutti himeera, jedhe; Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam yeroo tokko isaan waame; Yaa saba, dhugumatti ani araara fi qajeelcha.
Imam Darimi : 16
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَقْبَلَ أَعْرَابِيٌّ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ إِلَى أَهْلِي قَالَ هَلْ لَكَ فِي خَيْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَمَنْ يَشْهَدُ عَلَى مَا تَقُولُ قَالَ هَذِهِ السَّلَمَةُ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَأَقْبَلَتْ تَخُدُّ الْأَرْضَ خَدًّا حَتَّى قَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَشْهَدَهَا ثَلَاثًا فَشَهِدَتْ ثَلَاثًا أَنَّهُ كَمَا قَالَ ثُمَّ رَجَعَتْ إِلَى مَنْبَتِهَا وَرَجَعَ الْأَعْرَابِيُّ إِلَى قَوْمِهِ وَقَالَ إِنْ اتَّبَعُونِي أَتَيْتُكَ بِهِمْ وَإِلَّا رَجَعْتُ فَكُنْتُ مَعَكَ
Nutti himee jira [Muhammad bin Tharif] nutti himeera [Muhammad bin Fudlail] [Abu Hayyan] irraa ['Atha`] irraa [Ibn Umar] Radliyallahu'anhu irraa nutti himee jira, jedhe; Yeroo imala irratti Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam waliin turre Araba Bedouin tokkoon wal arginee erga itti dhiyaannee booda Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: eessa deemta? Arabni Bedouin akkana jedhee deebiseef: Maatii koo waliin wal arguun barbaada. Ergasii Ergamaan akkana jedhe: waan gaarii barbaaddaa? jedhee deebiseef: gaarummaan maali? Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: jechuunis Rabbiin Subhaanahu wa Ta’aalaa malee gabbaramaan gabbaramuu malu akka hin jirre ragaa baatee Muhammad shallallahu ‘alaihi wasallam gabrichaa fi Ergamaa Isaa ta’uu ragaa baha. Arabni Bedouin akkana jedhe: egaa dhugaa ati jette eenyutu mirkaneessuu danda'a? Nabiyyichis akkana jedhee deebiseef: muka Salaamaa, kanaaf Nabiyyiin osoo mukti qarqara tulluu irra jiruu isa waame, sana booda mukni sun hanga mukni sun Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam fuuldura gahutti dachii addaan qooduun Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallamitti dhiyaate. Ergamaan yeroo sadii akka ragaa bahu isa gaafate. Akkasumas akkuma Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam jedhanitti yeroo sadii ragaa bahee booda mukni sun bakka itti biqileetti deebi’e. Arabni Beduwni gara saba isaatti deebi'ee akkana jedhe; Yoo na hordofan mooticha -Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam- waliin wal arguuf isaan fudhadha, yoo hin taane gara mootichaatti deebi’ee isa bira tura.
Imam Darimi : 17
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَكَانَ لَا يَأْتِي الْبَرَازَ حَتَّى يَتَغَيَّبَ فَلَا يُرَى فَنَزَلْنَا بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ لَيْسَ فِيهَا شَجَرٌ وَلَا عَلَمٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ اجْعَلْ فِي إِدَاوَتِكَ مَاءً ثُمَّ انْطَلِقْ بِنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى لَا نُرَى فَإِذَا هُوَ بِشَجَرَتَيْنِ بَيْنَهُمَا أَرْبَعُ أَذْرُعٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْطَلِقْ إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَقُلْ يُقَلْ لَكِ الْحَقِي بِصَاحِبَتِكِ حَتَّى أَجْلِسَ خَلْفَكُمَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهَا فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُمَا ثُمَّ رَجَعَتَا إِلَى مَكَانِهِمَا فَرَكِبْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَعَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا يَأْخُذُهُ الشَّيْطَانُ كُلَّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ الصَّبِيَّ فَجَعَلَهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُقَدَّمِ الرَّحْلِ ثُمَّ قَالَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَيْهَا فَلَمَّا قَضَيْنَا سَفَرَنَا مَرَرْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ فَعَرَضَتْ لَنَا الْمَرْأَةُ مَعَهَا صَبِيُّهَا وَمَعَهَا كَبْشَانِ تَسُوقُهُمَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ مِنِّي هَدِيَّتِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَادَ إِلَيْهِ بَعْدُ فَقَالَ خُذُوا مِنْهَا وَاحِدًا وَرُدُّوا عَلَيْهَا الْآخَرَ قَالَ ثُمَّ سِرْنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَإِذَا جَمَلٌ نَادٌّ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ سِمَاطَيْنِ خَرَّ سَاجِدًا فَحَبَسَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَلَيَّ النَّاسَ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ فَإِذَا فِتْيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا هُوَ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَا شَأْنُهُ قَالُوا اسْتَنَيْنَا عَلَيْهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَكَانَتْ بِهِ شُحَيْمَةٌ فَأَرَدْنَا أَنْ نَنْحَرَهُ فَنَقْسِمَهُ بَيْنَ غِلْمَانِنَا فَانْفَلَتَ مِنَّا قَالَ بِيعُونِيهِ قَالُوا لَا بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا لِي فَأَحْسِنُوا إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَحَقُّ بِالسُّجُودِ لَكَ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِشَيْءٍ أَنْ يَسْجُدَ لِشَيْءٍ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ النِّسَاءُ لِأَزْوَاجِهِنَّ
Ubaidullah bin Muusaa Isaa bin Abdul Maalik irraa Abu Az Zubair irraa Jabir (Rabbiin irraa haa jaalatu) irraa nuuf gabaase innis akkana jedhe: Ergamaa Rabbii (s.a.w) waliin imala bahee, yeroo inni of boqochiisu barbaade hunda akka inni hin mul’annetti dhokata ture. Dirree banaa bal’aa muka ykn mallattoo jireenyaa tokko malee keessa turre, innis akkana jedhe: Yaa Jaabir meeshaa kee waliin bishaan fudhadhu, imala keenya haa itti fufnu. Jabiir, Hanga ijaan hin mul'annetti imala keenya itti fufne. Akka tasaa mukkeen lama, dhundhuma afur addaan fagaatanii mul’atan. Innis akkana jedhe: Maaloo muka sanatti dhiyaadhuu haasa'i, ni deebisa, kanaaf itti himi: Gara muka si cina jirutti deemi akkan lamaan keessan duubaan taa'u. Mukni hiriyyaa isaa, muka cina jirutti dhiyaatee, Ergamaan Rabbii (saw) isaan duubaan taa’e, achiis mukkeen lamaan bakka isaaniitti deebi’an. Itti aansuudhaan gaara keenya yaabbannee, akka waan nu gubbaatti simbirroon nu haguugdutti, sana booda dubartii tokkoo fi daa’imni ishee Ergamaa Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam addaan kutan, jedhe; Yaa Ergamaa Rabbii dhugumatti mucaan kiyya guyyaatti si’a sadii sheyxaanni jeeqama. Jabiir akkas jedhe; ergasii Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam daa'ima fuudhee konkolaataa isaa fuuldura kaa'e sana booda akkana jedhe; Deemi yaa diina Rabbii! Ani Ergamaa Rabbiiti. Ergamaan yeroo sadii akkas jedhe. Sana booda dubartii sanatti deebise. Yeroo imala keenya irraa deebinu karaa jalqabaa irra darbinee, dubartii tokkoo fi mucaa ishee hoolota lama isheen tiksaa turteen nu dhorkan. Ergasii akkana jedhe; 'Yaa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam mee kennaa kana narraa fudhadhu, Nama dhugaan si ergeef jecha, sheyxaanni deebi'ee hin dhufu. ' Innis: tokko fudhadhuu isa kaan itti deebisi jedheen. Sana booda deemsa keenya itti fufnee simbirroonni waan nu gaaddisa jiran fakkaattee, akka tasaa gaalli tokko baqatte, garuu bosona mukaa lama yeroo gahu battaluma sanatti jilbeenfattee sujuuda gootee Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam qabate. Ergamaan ummata gaafate: ‘Yaa ummataa as koottaa gaala kana eenyutu qaba?’. Ergasii dargaggoonni Ansar irraa tokko tokko akkana jedhanii deebisaniif: ‘Kan keenya yaa Ergamaa Rabbii’ jedhanii gaafatan: ‘Maaltu mudate?’ jedhanii gaafatan. Isaanis akkana jedhanii deebisaniif: 'Waggaa digdamaaf kunuunsuu dadhabnee cooma baay'ee horateera - furdaa ta'eera - kanaaf qalannee ijoollee keenyaaf qooduu barbaanne, garuu nu jalaa baqate.' Innis: ‘Tolee, egaa natti gurguri’ jedheen. Isaanis akkana jedhanii deebisaniif: 'Yaa hin barbaachisu Jaalallee kee, garuu Jaalala keetiif kennaa ta'ee gahaadha' jedhanii deebisaniif. Nabiyyiin akkana jedhan: 'Tole, yoo kan koo ta'e akka gaariitti ilaalaa, hanga du'a isaa dhufutti'. Yeroo sana Muslimoonni akkana jedhan; Yaa Ergamaa Rabbii mootii beeyladaaf sujuuduu caalaa mirga qabna, akkana jedhe: -uumamni- tokko -uumama -kan biraatti sujuuduun sirrii miti, osoo sun hayyamama ta’ee dubartoonni abbaa warraa isaaniif sujuuduun ni hayyamamaaf ture.
Imam Darimi : 18
حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى حَائِطٍ فِي بَنِي النَّجَّارِ فَإِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ فَدَعَاهُ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ عَلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ
Nutti himeera [Ya’laan] [Adz Dzayyal bin Harmalah] irraa [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu irraa nutti himeera [Al Ajlah] akkana jedhe; nabi sallallaahu aleeyhi wasallam waliin imala irraa deebine. Hanga ganda Bani Najjaar tokko geenyutti akka tasaa gaalli tokko nama biqiltuu sana seenuu barbaadu hunda ugguree ture. Kun Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam irratti gabaafame, kanaaf gara isaa dhaqee gaala waame. Gaalli dhuftee hanga jilba isaa fuulduratti jilbeenfatutti funyaan isaa lafa irra kaa'e. Ergasii akkana jedhe: funyoo naaf fidi, achiis funyoo sanaan hidhee abbaa isaatti deebise. Ergasii of duuba ilaalee akkana jedhe: Namni samii fi dachii jidduu hin jiru garuu dhugumatti ani ergamaa Rabbii Subhaanahu wa Ta’aalaa ta’uu warra hin ajajamne malee; jinnii fi nama irraa.
Imam Darimi : 19
أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِابْنٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي بِهِ جُنُونٌ وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ غَدَائِنَا وَعَشَائِنَا فَيُخَبَّثُ عَلَيْنَا فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا فَثَعَّ ثَعَّةً وَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ مِثْلُ الْجِرْوِ الْأَسْوَدِ فَسَعَى
Nutti gabaafamee jira [Al Hajjaj bin Minhal] [Hammad bin Salamah] irraa [Farqad As Sabakhi] irraa [Sa’id bin Jubair] irraa [Ibn Abbaas] Radliyallahu’anhu irraa, akka dubartiin tokko mucaa ishee Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam fiduuf dhuftee akkana jette: ‘Yaa Rasulullah, mucaan koo a jinni, yeroo hunda yeroo nuti laaqana fi irbaata nyaannu jinniin seena. nu, fi afaan badaa nutti. 'Ergasii Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam du'aa'ii isaaf godhe. Sana booda garaa kaasaa waanti tokko - akka saree gurraachaatti - afaan isaa keessaa bahee achiis ba'e.
Imam Darimi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ
Nutti himeera [Muhammad bin Sa’id] nutti himee jira [Yahya bin Abu Bakr Al Abdi] irraa [Ibrahim bin Thahman] irraa [Simak] irraa [Jabir bin Samurah] Radliyallahu’anhu irraa akkana jedhe; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akkana jedhan: 'Dhugumaan Makkaa keessa dhagaan tokko osoon hin ergamin dura nagaa naaf dhaamu akka jiru nan beeka. Dhuguma amma dhuguma beeka'.