Imam Darimi : 1
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤَاخَذُ الرَّجُلُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا كَانَ عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ
Na nima ya kuzabisa beto [Muhammad bin Yusuf] katuka na [Sufyan] katuka na [Al A’masy] katuka na [Abu Wa`il] katuka na [Abdullah], yandi tubaka nde; Muntu mosi kwisaka na Ntumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam mpi tubaka nde: O Ntumwa ya Allah, keti muntu mosi ta baka ndola sambu na bisalu ya mbi ya yandi salaka na nsungi ya kukonda kuzaba? Ntumwa me vutula nde: Konso muntu yina me kuditwadisa mbote na ntangu na yandi ya kiislamu, yandi me baka ve ndola sambu na bisalu na yandi ya mbi na ntangu ya kukonda kuzaba, kansi konso muntu me kuditwadisa mbi - ya mbi - na ntangu na yandi ya kiislamu, yandi me baka ndola -sambu na masumu na yandi- yo vanda ya ntama to ya bilumbu ke kwisa.
Imam Darimi : 2
أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ النَّضْرِ الرَّمْلِيُّ عَنْ مَسَرَّةَ بْنِ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ أَبِي الْحَرَامِ مِنْ لَخْمٍ عَنْ الْوَضِينِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعِبَادَةِ أَوْثَانٍ فَكُنَّا نَقْتُلُ الْأَوْلَادَ وَكَانَتْ عِنْدِي ابْنَةٌ لِي فَلَمَّا أَجَابَتْ وَكَانَتْ مَسْرُورَةً بِدُعَائِي إِذَا دَعَوْتُهَا فَدَعَوْتُهَا يَوْمًا فَاتَّبَعَتْنِي فَمَرَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُ بِئْرًا مِنْ أَهْلِي غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَرَدَّيْتُ بِهَا فِي الْبِئْرِ وَكَانَ آخِرَ عَهْدِي بِهَا أَنْ تَقُولَ يَا أَبَتَاهُ يَا أَبَتَاهُ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَكَفَ دَمْعُ عَيْنَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْزَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ كُفَّ فَإِنَّهُ يَسْأَلُ عَمَّا أَهَمَّهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَأَعَادَهُ فَبَكَى حَتَّى وَكَفَ الدَّمْعُ مِنْ عَيْنَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ وَضَعَ عَنْ الْجَاهِلِيَّةِ مَا عَمِلُوا فَاسْتَأْنِفْ عَمَلَكَ
Yau me zabisama na beto [Al Walid bin An Nadlr Ar Ramli] katuka na [Masarrah bin Ma'bad] - katuka na Bani Al Harith bin Abu Al Haram katuka na Lakhmin - katuka na [Al Wadliin] nde muntu mosi kwisaka na Ntumwa sallallaahu 'alaihi wasallam mpi tubaka nde: O Ntumwa ya Nzambi vandaka kusambila ve bantu na beto, beto vandaka kusambila kidole na beto, beto vandaka kusambila kidole na beto, beto vandaka kusambila kidole na beto. ntangu beto vandaka ti bana yina vandaka na kiese ntangu mono vandaka kubinga yandi. Kilumbu mosi mono bingaka yandi mpi yandi pesaka mvutu mbala mosi mpi landaka mono. Ntangu mono kumaka na dibulu ya masa ya dibuta mosi, mono simbaka yandi mbala mosi na diboko mpi losaka yandi na dibulu, yo vandaka nsuka ya ntangu na mono ti yandi. Yandi bingaka ‘O tata na mono, O tata na mono. ’ Ntumwa ya Allah kudilaka tii kuna mansanga na yandi basikaka. I bosi, muntu mosi wakala ye Rasulullah, wa vova kwa muntu ndioyo vo: ngeye wa pesa Rasulullah kiadi. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam tubaka na muntu yina nde: bika yandi vanda sambu yandi vandaka kuyula sambu na kima mosi ya mfunu yina yandi vandaka kukutana ti yo, na nima Ntumwa tubaka na muntu yina nde: Vutula diaka disolo na nge, na nima yandi vutukilaka disolo yina mpi Ntumwa dilaka diaka tii kuna mansanga na yandi basikaka, yandi fulusaka mandefu na yandi, na nima yandi tubaka nde: Allah me katula disumu ya subhanala. kukonda kuzaba, yo yina, yantika bisalu na nge ti mukanda ya mpa ya bunkete.
Imam Darimi : 3
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُؤَدِّبِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَوْلَايَ أَنَّ أَهْلَهُ بَعَثُوا مَعَهُ بِقَدَحٍ فِيهِ زُبْدٌ وَلَبَنٌ إِلَى آلِهَتِهِمْ قَالَ فَمَنَعَنِي أَنْ آكُلَ الزُّبْدَ لِمَخَافَتِهَا قَالَ فَجَاءَ كَلْبٌ فَأَكَلَ الزُّبْدَ وَشَرِبَ اللَّبَنَ ثُمَّ بَالَ عَلَى الصَّنَمِ وَهُوَ إِسَافٌ وَنَائِلَةُ قَالَ هَارُونُ كَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا سَافَرَ حَمَلَ مَعَهُ أَرْبَعَةَ أَحْجَارٍ ثَلَاثَةً لِقِدْرِهِ وَالرَّابِعَ يَعْبُدُهُ وَيُرَبِّي كَلْبَهُ وَيَقْتُلُ وَلَدَهُ
Me zabisa beto [Harun bin Mu`awiyah] katuka na [Ibrahim bin Sulaiman Al Mu`addib] katuka na [Al A'masy] katuka na [Mujahid], [mpika na mono ya ntama] songaka mono; nde dibuta na yandi kubikaka dilonga mosi ya vandaka ti fromaze ti miliki sambu na kupesa makabu na banzambi na bo, yandi tubaka nde; dibuta na mono kubuyisaka mono na kudya fromaze sambu na boma ya banzambi yai; na nima mbwa mosi kwisaka, yandi diaka fromaze mpi nwaka miliki mpi yandi salaka masa na zulu ya biteki, disongidila biteki ya Iqaf ti ya Nailah. Harun tubaka nde: na bilumbu ya ntama ya kukonda kuzaba, ntangu muntu zolaka kusala nzyetelo yandi vandaka kunata matadi iya, tatu na kati na yo vandaka sambu na kusimba/kusimba nzungu - nzungu/nzungu - mpi ya iya vandaka sambu na yandi na kusambila, na kulonga mbwa na yandi, mpi na kufwa mwana na yandi.
Imam Darimi : 4
حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا أَصَبْنَا حَجَرًا حَسَنًا عَبَدْنَاهُ وَإِنْ لَمْ نُصِبْ حَجَرًا جَمَعْنَا كُثْبَةً مِنْ رَمْلٍ ثُمَّ جِئْنَا بِالنَّاقَةِ الصَّفِيِّ فَتَفَاجُّ عَلَيْهَا فَنَحْلُبُهَا عَلَى الْكُثْبَةِ حَتَّى نَرْوِيَهَا ثُمَّ نَعْبُدُ تِلْكَ الْكُثْبَةَ مَا أَقَمْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ قَالَ أَبُو مُحَمَّد الصَّفِيُّ الْكَثِيرَةُ الْأَلْبَانِ
Yau me zabisama na beto [Mujahid bin Musa] me zabisa beto [Raihan Ibnu Sa’id Mutindu Sami] me zabisa beto [‘Abbad Ibnu Mansur] katuka na [Abu Raja’], yandi tubaka nde: na bilumbu ya kukonda kuzaba, ntangu beto vandaka kuzwa ditadi ya mbote, beto vandaka kusambila yo mpi ntangu beto vandaka kuzwa ve ditadi ya mbote, beto vandaka kuzwa yo ve. Na nima beto vandaka kunata shafi shafi, ntangu shamo vandaka kukangama na zulu na yo, beto vandaka kufina miliki na yo sambu na kulosila masa na kimvuka ya zelo yina beto vandaka kuvukisa, na nima beto vandaka kusambila kimvuka ya zelo ntangu yonso ya beto vandaka kuzinga na kisika yina. Abu Muhammad tubaka nde: Bashamo ya Shafi kele bashamo yina kele ti miliki mingi.
Imam Darimi : 5
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ قَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مَكْتُوبًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَأُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ وَيَحْمَدُونَهُ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيَتَأَزَّرُونَ عَلَى أَنْصَافِهِمْ وَيَتَوَضَّئُونَ عَلَى أَطْرَافِهِمْ مُنَادِيهِمْ يُنَادِي فِي جَوِّ السَّمَاءِ صَفُّهُمْ فِي الْقِتَالِ وَصَفُّهُمْ فِي الصَّلَاةِ سَوَاءٌ لَهُمْ بِاللَّيْلِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ وَمَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَمُهَاجِرُهُ بِطَابَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ
Yandi me zabisa beto [Al Hasan bin Ar Rabi’] me zabisa beto [Abul Ahwash] katuka na [Al A’masy] katuka na [Abu Salih], yandi tubaka nde; [Ka’ab] tubaka nde; beto monaka yo ya kusonika nde: Muhammad Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, yandi vandaka ve nku na kutuba na yandi, yandi vandaka ve nku na kimuntu, yandi vandaka kutuba ve na ndinga ya ngolo ntangu yandi vandaka na zandu, yandi vandaka kuvutula ve mbi na mbi, kansi yandi vandaka kuvutula na kulolula mpi na kulolula, bantu na yandi vandaka bantu yina vandaka kusala ntangu yonso tahmid berrifbi konso kisika ya zulu/ kukumisa Allah- to mvita, bo vandaka kukumisa Allah Subhanahu wa Ta’ala na konso nzo, kulwata sarongs na bitini na bo ya kati-kati, kusala ablution na konso kinama ya ablution na bo, kubinga na bo ya kisambu ke wakana na zulu, shaf na bo na ntangu ya mvita kele bonso shaf na bo na ntangu ya kisambu, ndinga na bo - ntangu ya kutanga Koran mpi kusala Me ropla na yandi dhikr - kisika ya kukwenda na insi ya nzenza kele na Thaaba - Medina - mpi kimfumu na yandi kele na Sham.
Imam Darimi : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّا لَنَجِدُ صِفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَحِرْزًا لِلْأُمِّيِّينَ أَنْتَ عَبْدِي وَرَسُولِي سَمَّيْتُهُ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلِيظٍ وَلَا صَخَّابٍ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَتَجَاوَزُ وَلَنْ أَقْبِضَهُ حَتَّى نُقِيمَ الْمِلَّةَ الْمُتَعَوِّجَةَ بِأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَفْتَحُ بِهِ أَعْيُنًا عُمْيًا وَآذَانًا صُمًّا وَقُلُوبًا غُلْفًا قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ كَعْبًا يَقُولُ مِثْلَ مَا قَالَ ابْنُ سَلَامٍ
Yandi me zabisa beto [Abdullah bin Salih] me zabisa mono [Al Laits] me zabisa mono [Khalid Ibnu Yazid] katuka na [Sa’id Ibn Abu Hilal] katuka na [Hilal bin Usamah] katuka na [‘Atha’ bin Yasar] katuka na [Ibn Salam], nde yandi tubaka nde; beto me mona kikalulu ya Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ‘Ya kieleka Beto me tinda nge bonso mbangi, muntu ya ke pesaka nsangu ya mbote mpi bonso muntu ya ke kebisaka’, yina ke sadisaka Ummi, nge kele nsadi na Mono Ntumwa na Mono, mono pesaka yandi zina Al Mutawakkil, kutuba na yandi vandaka ve ya nku mpi kikalulu na yandi vandaka ve ya nku mpi ya zandu ve e, yandi di kansi na kulolulaka yandi beto sungikaka dibundu mosi yina katukaka na kimbangi ya ke tubaka nde nzambi kele ve. kele na nswa ya kusambila katula Allah Subhanahu wa Ta’ala, na kimbangi yai beto lenda kangula meso ya kufwa meso, makutu ya kufwa mpi ntima ya kukangama. [‘Ata` bin Yasar] tubaka nde; [Abu waqid Al Laitsi] songaka mono nde yandi waka [Ka’ab] mpi ke tuba mambu yina Ibn Salam tubaka.
Imam Darimi : 7
أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ عَوْفٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ كَعْبٍ فِي السَّطْرِ الْأَوَّلِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَبْدِي الْمُخْتَارُ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَفِي السَّطْرِ الثَّانِي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيُكَبِّرُونَ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ رُعَاةُ الشَّمْسِ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ إِذَا جَاءَ وَقْتُهَا وَلَوْ كَانُوا عَلَى رَأْسِ كُنَاسَةٍ وَيَأْتَزِرُونَ عَلَى أَوْسَاطِهِمْ وَيُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَأَصْوَاتُهُمْ بِاللَّيْلِ فِي جَوِّ السَّمَاءِ كَأَصْوَاتِ النَّحْلِ
Me zabisa beto [Zaid bin Yusuf] me zabisa beto [Abu ‘Awanah] katuka na [Abdul Malik bin Umair] katuka na [Dzakwan Abu Salih] katuka na [Ka’ab] nde na paragrafe ya ntete bo me sonikaka; Muhammad kele ntumwa ya Allah Subhanahu wa Ta'ala, ye nsadi na Mono ya mono me pona, kutuba na yandi kele ve ya nku, kikalulu na yandi kele ve ya ngolo, yandi ke tubaka ve na ndinga ya ngolo na kisika ya zandu, yandi ke vutulaka ve mbi na mbi kansi yandi ke vutulaka na ndolula ti ndolula, kisika na yandi ya kubutuka kele na Mecca mpi emigration na yandi kele na Thadombahm. Na paragrafe ya zole bo me sonika nde, Muhammad, ntumwa ya Allah Subhanahu wa Ta’ala, bantu na yandi kele bantu yina ke kumisaka ntangu yonso Allah sambu na lukumu yonso, bayina ke landilaka ntangu - sambu na kuzaba ntangu ya kisambu - ke salaka kisambu kana ntangu me lunga, ata bo kele na kisika mosi ya mvindu, ke lwataka sarong na kati-kati, lenda yobisa mono ndinga ya night na ablutions na bo yonso, kuwaka na mupepe bonso makelele ya mamvumvu - sambu na lusambu na bo ya kukonda nsuka ti kudila na bo -.
Imam Darimi : 8
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَأَلَ كَعْبَ الْأَحْبَارِ كَيْفَ تَجِدُ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّوْرَاةِ فَقَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُولَدُ بِمَكَّةَ وَيُهَاجِرُ إِلَى طَابَةَ وَيَكُونُ مُلْكُهُ بِالشَّامِ وَلَيْسَ بِفَحَّاشٍ وَلَا صَخَّابٍ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَافِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ سَرَّاءَ وَضَرَّاءَ وَيُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ يُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَيَأْتَزِرُونَ فِي أَوْسَاطِهِمْ يُصَفُّونَ فِي صَلَوَاتِهِمْ كَمَا يُصَفُّونَ فِي قِتَالِهِمْ دَوِيُّهُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ كَدَوِيِّ النَّحْلِ يُسْمَعُ مُنَادِيهِمْ فِي جَوِّ السَّمَاءِ
Yandi me tubila beto [Mujahid biun Musa] me tubila beto [Ma’n ibn ‘Isa] me tubila beto [Mu’awiyah bin Salih] katuka na [Abu Farwah] katuka na [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu, nde yandi lombaka Ka’ab Al Ahbar; Inki mutindu nge me mona kikalulu ya Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam na kati ya Torah?, [Ka’ab] vutulaka nde; beto monaka nde Muhammad bin Abdullah butukaka na Mecque, yandi kwendaka kuzinga na Thaabah to Medina, kimfumu na yandi ta vanda na Siria, yandi kele ve muntu ya nku, yandi ke salaka ve makelele ya ngolo na kisika ya zandu, yandi ke vutulaka ve mbi na mbi kansi yandi ke lolulaka mpi ke lolulaka, bantu na yandi ke kumisaka yandi ntangu yonso. Bau ke kumisaka Allah Subhanahu wa Ta'ala ata na ntangu ya mbote to ya mbi, bau ke kumisaka ntangu yonso Allah Subhanahu wa Ta'ala na konso kununga, bau ke sukulaka binama na bau ya ablution, bau ke lwataka ba sarongs na bitini na bau ya kati-kati, bau ke salaka ndonga na kisambu bonso bau ke tambula na mvita, ndinga na bau na ba mosquée na bau kele bonso makelele ya mamvumvu na mudzin na bau` lenda vanda.
Imam Darimi : 9
أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمِيثَمِيُّ حَدَّثَنَا بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ إِلَيْكُمْ لَيْسَ بِوَهِنٍ وَلَا كَسِلٍ لِيَخْتِنَ قُلُوبًا غُلْفًا وَيَفْتَحَ أَعْيُنًا عُمْيًا وَيُسْمِعَ آذَانًا صُمًّا وَيُقِيمَ أَلْسِنَةً عُوجًا حَتَّى يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ
Yandi me zabisa beto [Haiwah bin Syuraih] me zabisa beto [Baqiyyah bin Al Walid Al Maitami] me zabisa beto [Buhair bin Sa’ad] katuka na [Khalid bin Ma’dan] katuka na [Jubair bin Nufair Al Hadlrami]; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam wavova vo: ‘Ntumwa mosi wizidi kwa ngeye una vo ke wa lemba ko ngatu wa bumolo, -wa fidiswa mu- tedimisa ntima mia lembi toma toma, ziula meso ma kangama, ye vanga matu ma baba ma wá, sungika ndinga za nsongo, kimana dia vovelwa vo; Ka vena nzambi ko una ye nswa wa sambilwa, kansi Allah Subhanahu wa Ta’ala kaka.
Imam Darimi : 10
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَمَشَى مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ قَالَ فَإِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الْبَيْتِ وَالْأُخْرَى خَارِجَهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي فَالْتَفَتَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ كُنْتُ أُكَلِّمُ إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ أَرَهُ قَطُّ قَبْلَ يَوْمِي هَذَا اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ قَالَ إِنَّا آتَيْنَاكَ أَوْ أَنْزَلْنَا الْقُرْآنَ فَصْلًا وَالسَّكِينَةَ صَبْرًا وَالْفُرْقَانَ وَصْلًا
Yandi me zabisa beto nde [Muhammad bin Yazid Al Hizami] me zabisa beto [Ishaq bin Sulaiman] katuka na [‘Amr bin Abu Qais] katuka na [‘Atha‘], yandi tubaka nde; Mosi ya banduku ya Ntumwa sallallahu 'alaihi wasallam vandaka na mfunu na yandi. Yandi tambulaka ti yandi, tii kuna ntangu yandi kotaka na nzo mpi dikulu na yandi mosi vandaka na kati mpi ya nkaka na nganda ya nzo, yo vandaka bonso nde Ntumwa ya Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam vandaka kusolula ti muntu mosi, na nima ya mambu yina yandi balukaka mpi tubilaka nduku yina nde: Keti nge me zaba nani mono ke solula ti yandi? yandi vandaka wanzio yina mono me monaka ntete ve, wanzio lombaka nswa ya Mfumu na yandi sambu na kupesa mono mbote. Allah ke tuba nde: ‘Ya kieleka, beto me kwisa na beno to beto me tinda Qur’an bonso muntu yina ke zengaka mambu mpi As Sakinah bonso muntu yina ke kangaka ntima mpi Al Furqon bonso muntu yina ke twadisaka beno.
Imam Darimi : 11
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَطِيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيَّ يَقُولُ أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ لِتَنَمْ عَيْنُكَ وَلْتَسْمَعْ أُذُنُكَ وَلْيَعْقِلْ قَلْبُكَ قَالَ فَنَامَتْ عَيْنَايَ وَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَعَقَلَ قَلْبِي قَالَ فَقِيلَ لِي سَيِّدٌ بَنَى دَارًا فَصَنَعَ مَأْدُبَةً وَأَرْسَلَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَرَضِيَ عَنْهُ السَّيِّدُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَطْعَمْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَسَخِطَ عَلَيْهِ السَّيِّدُ قَالَ فَاللَّهُ السَّيِّدُ وَمُحَمَّدٌ الدَّاعِي وَالدَّارُ الْإِسْلَامُ وَالْمَأْدُبَةُ الْجَنَّةُ
Me zabisa beto [Mujahid bin Musa] me zabisa beto [Raihan Ibnu Sa’id] me zabisa beto [‘Abbad Ibnu Mansur] katuka na [Ayyub] katuka na [Abu Qilabah] katuka na [‘Athiyah] nde yandi waka [Rabi’ah Al Jurasyi] ke tuba nde; Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam nataka bo mpi bo tubilaka yandi nde, pardo bika meso na nge kulala, makutu na nge kuwa, mpi ntima na nge kuyindula. Yandi tubaka nde: ebuna meso na mono ke monaka, makutu na mono ke waka, mpi ntima na mono ke yindulaka. Yandi tubaka nde; Mono bakaka nsangu ‘Kele ti mfumu mosi ya ke tungaka nzo, na nima yandi ke yidikaka feti, na nima yandi ke tindaka muntu sambu na kubinga na nkinsi, konso muntu yina ta pesa mvutu na nkumbu ya muntu yina ke binga yandi mpi ta kota na nzo mpi ta dia madia yina, mfumu ta sepela ti yandi. Kuna diak'e sambu, konso ndion'o lembi tambulwila nkumbu a nbokele ye ka kotele mu nzo ko ye lembi dia madia ko, i bosi Mfumu si ka kunfungila makasi. Na nima yandi tubaka nde: Mfumu kele Allah Subhanahu Wa Ta’ala, muntu ya ke binga kele Muhammad, nzo kele Islam, mpi madia kele zulu.
Imam Darimi : 12
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ التَّمِيمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْبَطْحَاءِ وَمَعَهُ ابْنُ مَسْعُودٍ فَأَقْعَدَهُ وَخَطَّ عَلَيْهِ خَطًّا ثُمَّ قَالَ لَا تَبْرَحَنَّ فَإِنَّهُ سَيَنْتَهِي إِلَيْكَ رِجَالٌ فَلَا تُكَلِّمْهُمْ فَإِنَّهُمْ لَنْ يُكَلِّمُوكَ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أَرَادَ ثُمَّ جَعَلُوا يَنْتَهُونَ إِلَى الْخَطِّ لَا يُجَاوِزُونَهُ ثُمَّ يَصْدُرُونَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ جَاءَ إِلَيَّ فَتَوَسَّدَ فَخِذِي وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فِي النَّوْمِ نَفْخًا فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَسِّدٌ فَخِذِي رَاقِدٌ إِذْ أَتَانِي رِجَالٌ كَأَنَّهُمْ الْجِمَالُ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ بِيضٌ اللَّهُ أَعْلَمُ مَا بِهِمْ مِنْ الْجَمَالِ حَتَّى قَعَدَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رَأْسِهِ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَقَالُوا بَيْنَهُمْ مَا رَأَيْنَا عَبْدًا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَيْنَيْهِ لَتَنَامَانِ وَإِنَّ قَلْبَهُ لَيَقْظَانُ اضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا سَيِّدٌ بَنَى قَصْرًا ثُمَّ جَعَلَ مَأْدُبَةً فَدَعَا النَّاسَ إِلَى طَعَامِهِ وَشَرَابِهِ ثُمَّ ارْتَفَعُوا وَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لِي أَتَدْرِي مَنْ هَؤُلَاءِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هُمْ الْمَلَائِكَةُ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا الْمَثَلُ الَّذِي ضَرَبُوهُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الرَّحْمَنُ بَنَى الْجَنَّةَ فَدَعَا إِلَيْهَا عِبَادَهُ فَمَنْ أَجَابَهُ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْهُ عَاقَبَهُ وَعَذَّبَهُ
Yau me zabisama na beto [Al Hasan bin ‘Ali] me zabisa beto [Abu Usamah] katuka na [Ja’far bin Maimun At Tamimi] katuka na [Abu Uthman An Nahdi] nde Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam basikaka na Bathha` mpi ti yandi Ibn Mas’ud Radliyallahu ‘Alihilahu’allahanhu, na Ibn Mas’ud, na nima yandi lombaka na kuvanda Ibn Mas’ud mpi yandi salaka nzila ya kukabula yandi. Na nima yandi tubaka nde: Kukatuka ve ata fioti na kisika yai, sambu bantu ya nkaka ta kutana ti nge mpi nge ta tuba ve ti bo, bo mpi ta tuba ve ti nge. Na nima, Ntumwa sallallaahu 'alaihi wasallam landaka nzietelo na yandi konso kisika yina yandi zolaka. Na nima bantu kumaka na nzila ya kukabula mpi bo sabukaka yo ve, na nima bo kwendaka na ndambu ya Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam. Tii na nsuka ya mpimpa yandi kwisaka na mono mpi lalaka na kusadilaka divumu na mono bonso ntu na yandi, mpi ntangu yandi vandaka kulala yandi vandaka kuwa mpema na yandi. Ntangu Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam vandaka kulala na zulu ya divumu na mono, babakala kwisaka ti baluse ya kitoko ya kulwata bilele yonso ya mpembe. Kupema, bo kele kitoko kibeni! na mpila nde kimvuka mosi na kati na bo vandaka na ntu ya Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam mpi kimvuka ya nkaka na lweka na beto mpi bo vandaka kutuba na kati na bo nde: beto me vandaka ntete ve ti nsadi yina bo pesaka dikabu bonso yina bo pesaka Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam. Muntu yai meso me lala kansi ntima na yandi me lala, sadila yandi kingana. Ebuna, yandi kele bonso mfumu yina ke tunga nzo ya ntotila, na nima yandi ke sala dilonga na nima yandi ke binga bantu na kudia ti kunwa, na nima bantu ke tombuka na zulu. Na nima, Ntumwa ya Allah (saw) telamaka, yandi tubilaka mono nde: nge me zaba banani bo kele? na nima mono vutulaka nde: Allah Subhanahu wa Ta’ala ti Ntumwa na yandi me zaba mbote. Na nima yandi tubaka nde: bo kele bawanzio. I bosi wavova diaka vo: nga ozeye nkia kifwani? Mono tubaka nde Allah Subhanahu wa Ta'ala ti Ntumwa na yandi yina zabaka mbote vutulaka nde: Ar Rahman tungaka zulu, na nima yandi bingaka -bingaka- bansadi na yandi na yandi, konso muntu yina ta ndima ta kota na zulu mpi konso muntu yina ta buya na nima yandi ta pesa yandi ndola mpi ta monisa yandi mpasi.
Imam Darimi : 13
أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنْ بَحِيرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَائِرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ الْآخَرُ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي لِلْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَ بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَ بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَرَّهُ فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حُصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِقْتُ فَرَقًا شَدِيدًا ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَأَشْفَقَتْ أَنْ يَكُونَ قَدْ الْتَبَسَ بِي فَقَالَتْ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ فَرَحَلَتْ بَعِيرًا لَهَا فَجَعَلَتْنِي عَلَى الرَّحْلِ وَرَكِبَتْ خَلْفِي حَتَّى بُلْغَتِنَا إِلَى أُمِّي فَقَالَتْ أَدَّيْتُ أَمَانَتِي وَذِمَّتِي وَحَدَّثَتْهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَلَمْ يَرُعْهَا ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنِّي رَأَيْتُ حِينَ خَرَجَ مِنِّي يَعْنِي نُورًا أَضَاءَتْ مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ
Yandi me zabisa beto [Nu’aim bin Hammad] me zabisa beto [Baqiyyah] katuka na [Bahir] katuka na [Khalid bin Ma’dan] me zabisa beto [‘Abdur Rahman bin ‘Amr As Sulami] katuka na [‘Utbah bin ‘Abd As Sulami] Nde yandi songaka bo, mpi yandi vandaka mosi na kati ya ba-profeti. yulaka Rasulullah: Inki vandaka luyantiku ya luzingu na nge, O Ntumwa ya Nzambi? yandi vutulaka nde: Mama na mono ya kusansaka mono na ntangu yina vandaka nkento mosi ya Bani Sa’d bin Bakr. Na ntangu yina mono ti mwana ya nkaka ya fioti ya dikanda yina vandaka kugungula bitwisi. Wau vo ke twanata madia ko, yalomba kwa nkundi ame vo: E mpangi ame, wenda ku nzo walomba madia kwa ngudi eto. I bosi mpangi ame wayenda, mono yasala mono mosi mu lunga-lunga e bulu. Na mbala mosi bandeke zole ya mpembe kwisaka bonso bango-zulu, mosi na kati na bo tubaka na yankaka nde, keti yandi kibeni? vutulaka muntu ya nkaka; Yinga! na nima bo zole ziungaka mono mpi bendaka mono mpi panzaka mono, na nima bo zengaka divumu na mono na nima bo basisaka ntima na mono, bo zengaka yo mpi bo basisaka bibala zole ya ndombe. I bosi mosi muna yau awole wa vova kwa nkundi andi vo: Umvana maza ma neze i bosi ka sadila mo mu sukula e vumu kiame. Na nima yandi tubaka diaka nde: pesa mono masa ya madidi'. Mpi yandi vandaka kuyobisa ntima na mono. Na nima yandi tubaka nde: pesa mono Bonso Sakinah -kitoko-! i bosi, wamwanga yo muna ntima ame. Na nima mosi na kati na bo tubaka na nduku na yandi nde: tunga yandi! na nima yandi tungaka yo mpi yandi tulaka yo kidimbu ti khatam nubuwah -kifwanisu ya baprofete-. I bosi mosi muna yau wavova kwa nkundi andi vo: kunsia muna tezo kimosi ye sia funda dia nkangu andi muna tezo kimosi. Na nima Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam tubaka nde: na ntangu yina mono monaka bantu funda mosi na zulu na mono yo yina mono vandaka kuwa boma nde bankaka na kati na bo ta bwa na zulu na mono, na nima muntu yina tubaka diaka nde: kana bantu na yandi vandaka kilo ti yandi, yandi ta vanda kibeni kilo kuluta bantu na yandi mpi na nima bo zole yambulaka mono. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: Mono waka boma mingi na nima mono kwendaka ntinu na infirmière na mono ya madidi mpi mono songaka yandi mambu yina katukaka kukumina mono. Yandi vandaka kudiyangisa nde kima mosi ta kumina mono mpi na nima yandi tubaka nde: Mono ke lomba Allah Subhanahu wa Ta’ala lutaninu sambu na nge. Na nima yandi yidikaka ngumba na yandi sambu na kukwenda kutula mono na zulu ya shamo mpi yandi tambulaka na nima na mono tii kuna beto kumaka na mama, na nima yandi tubaka na mama nde: mono me lungisa mandat ti kizitu yina bo me tula mono, na nima yandi songaka mono mambu yina me salama. Kansi diambu yina pesaka yandi ve mpasi, kieleka mama vutulaka nde: Na ntwala mono vandaka kumona yandi nkutu ntangu yandi katukaka kubasika na divumu na mono, disongidila nsemo yina vandaka kusema na kiti ya kimfumu ya Siria.
Imam Darimi : 14
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عُثْمَانَ الْقُرَشِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ عَلِمْتَ أَنَّكَ نَبِيٌّ حَتَّى اسْتَيْقَنْتَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَانِي مَلَكَانِ وَأَنَا بِبَعْضِ بَطْحَاءِ مَكَّةَ فَوَقَعَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْأَرْضِ وَكَانَ الْآخَرُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزِنْهُ بِرَجُلٍ فَوُزِنْتُ بِهِ فَوَزَنْتُهُ ثُمَّ قَالَ فَزِنْهُ بِعَشَرَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِمِائَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِأَلْفٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَنْتَثِرُونَ عَلَيَّ مِنْ خِفَّةِ الْمِيزَانِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَوْ وَزَنْتَهُ بِأُمَّتِهِ لَرَجَحَهَا
Yandi me zabisa beto [Abdullah bin Imran] me zabisa beto [Abu Daud] me zabisa beto [Ja’far bin Utsman Al Qurasyi] katuka na [Uthman bin Urwah bin Az Zubair] katuka na [tata na yandi] katuka na [Abu Dzar Al Ghifari] Radliyallahu’anhu, yandi tubaka nde; Mono yulaka, O Ntumwa ya Allah, inki mutindu nge lenda ndima nde nge kele mbikudi? Ntumwa vutulaka nde: O Abu Dzar, bawanzio zole kwisaka na mono ntangu mono vandaka na muwanda mosi na Makkah. Mosi muna yau okulumukanga va ntoto ye wankaka una vana kati kwa zulu ye ntoto. Mosi muna yau wavova kwa nkundi andi: nga i yandi kibeni? i bosi nkundi andi wa vutula vo: elo! i bosi wavova diaka vo: i bosi teza yandi ye muntu, i bosi mono ngina tezwa ye wantu kumi ye mono nsundidi yau e zitu. Na nima yandi tubaka diaka nde: ‘Beno tesa yandi ti bantu nkama mosi’, yo yina bo tesaka mono mpi mono lutaka bo na kilo. I bosi wavova diaka vo: ‘I bosi, teza ye funda dia wantu’, i bosi yateza yo mono yasunda yau e zitu. Na ntangu yina mono vandaka kumonana bonso nde mono vandaka kumona bo ke nwana sambu na fioti ya bima ya kutesila, na nima mosi na kati ya bawanzio zole yina tubilaka nduku na yandi nde: ata bo pesa yandi kilo ti bantu na yandi yonso, yandi ta vanda kaka kilo kuluta bo.
Imam Darimi : 15
أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنَادِيهِمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ
Yandi me zabisa beto [Ismail bin Khalil] me zabisa beto [Ali bin Mushir] me zabisa beto [Al A’masy] katuka na [Abu Salih], yandi tubaka nde; Ntumwa sallallahu 'alaihi wasallam bingaka bo kilumbu mosi; O bantu, kieleka mono kele mawa mpi ntwadisi.
Imam Darimi : 16
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَقْبَلَ أَعْرَابِيٌّ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ إِلَى أَهْلِي قَالَ هَلْ لَكَ فِي خَيْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَمَنْ يَشْهَدُ عَلَى مَا تَقُولُ قَالَ هَذِهِ السَّلَمَةُ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَأَقْبَلَتْ تَخُدُّ الْأَرْضَ خَدًّا حَتَّى قَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَشْهَدَهَا ثَلَاثًا فَشَهِدَتْ ثَلَاثًا أَنَّهُ كَمَا قَالَ ثُمَّ رَجَعَتْ إِلَى مَنْبَتِهَا وَرَجَعَ الْأَعْرَابِيُّ إِلَى قَوْمِهِ وَقَالَ إِنْ اتَّبَعُونِي أَتَيْتُكَ بِهِمْ وَإِلَّا رَجَعْتُ فَكُنْتُ مَعَكَ
Yandi me zabisa beto [Muhammad bin Tharif] me zabisa beto [Muhammad bin Fudlail] me zabisa beto [Abu Hayyan] katuka na [‘Atha`] katuka na [Ibn Omar] Radliyallahu’anhu, yandi tubaka nde; Ntangu beto vandaka ti Rasulullah na nzietelo mosi beto kutanaka ti Arabe mosi ya Bédouin mpi na nima ya kupusana penepene na yandi Rasulullah tubilaka yandi nde: nge ke kwenda na wapi? Arabi ya Bedouin vutulaka nde: Mono ke zola kukutana ti dibuta na mono. I bosi Ntumwa wavova vo: ngeye zolele diambu diambote? yandi vutulaka: inki kele mbote? Rasulullah tubaka nde: disongidila, beno ke ta kimbangi nde ka vena nzambi mosi ve ya me fwana na kusambila katula kaka Allah Subhanahu wa Ta’ala mpi beno ke ta kimbangi nde Muhammad kele nsadi mpi Ntumwa na yandi. Arabi ya Bedouin tubaka nde: ebuna nani lenda monisa kieleka ya mambu ya nge tubaka? Ntumwa vutulaka nde: nti ya Salamah, yo yina Ntumwa bingaka yandi ntangu nti yina vandaka na lweka ya ngumba, na nima nti yina pusanaka pene-pene ya Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam na kukabulaka ntoto tii kuna nti yina kumaka na ntwala ya Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam. Ntumwa lombaka yandi na kuta kimbangi mbala tatu. Yandi mpe wa ta kimbangi mbala tatu mutindu Ntumwa sallallaahu 'alaihi wasallam tubaka ye na nima nti vutukaka na kisika yina yandi yelaka. Arabi ya Bedouin vutukaka na bantu na yandi mpi tubaka nde; Kana bo landa mono, mono ta nata bo na kukutana ti ntotila -Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-, kana ve mono ta vutuka na ntotila mpi ta bikala ti yandi.
Imam Darimi : 17
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَكَانَ لَا يَأْتِي الْبَرَازَ حَتَّى يَتَغَيَّبَ فَلَا يُرَى فَنَزَلْنَا بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ لَيْسَ فِيهَا شَجَرٌ وَلَا عَلَمٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ اجْعَلْ فِي إِدَاوَتِكَ مَاءً ثُمَّ انْطَلِقْ بِنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى لَا نُرَى فَإِذَا هُوَ بِشَجَرَتَيْنِ بَيْنَهُمَا أَرْبَعُ أَذْرُعٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْطَلِقْ إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَقُلْ يُقَلْ لَكِ الْحَقِي بِصَاحِبَتِكِ حَتَّى أَجْلِسَ خَلْفَكُمَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهَا فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُمَا ثُمَّ رَجَعَتَا إِلَى مَكَانِهِمَا فَرَكِبْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَعَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا يَأْخُذُهُ الشَّيْطَانُ كُلَّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ الصَّبِيَّ فَجَعَلَهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُقَدَّمِ الرَّحْلِ ثُمَّ قَالَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَيْهَا فَلَمَّا قَضَيْنَا سَفَرَنَا مَرَرْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ فَعَرَضَتْ لَنَا الْمَرْأَةُ مَعَهَا صَبِيُّهَا وَمَعَهَا كَبْشَانِ تَسُوقُهُمَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ مِنِّي هَدِيَّتِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَادَ إِلَيْهِ بَعْدُ فَقَالَ خُذُوا مِنْهَا وَاحِدًا وَرُدُّوا عَلَيْهَا الْآخَرَ قَالَ ثُمَّ سِرْنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَإِذَا جَمَلٌ نَادٌّ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ سِمَاطَيْنِ خَرَّ سَاجِدًا فَحَبَسَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَلَيَّ النَّاسَ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ فَإِذَا فِتْيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا هُوَ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَا شَأْنُهُ قَالُوا اسْتَنَيْنَا عَلَيْهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَكَانَتْ بِهِ شُحَيْمَةٌ فَأَرَدْنَا أَنْ نَنْحَرَهُ فَنَقْسِمَهُ بَيْنَ غِلْمَانِنَا فَانْفَلَتَ مِنَّا قَالَ بِيعُونِيهِ قَالُوا لَا بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا لِي فَأَحْسِنُوا إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَحَقُّ بِالسُّجُودِ لَكَ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِشَيْءٍ أَنْ يَسْجُدَ لِشَيْءٍ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ النِّسَاءُ لِأَزْوَاجِهِنَّ
Yandi me pesa beto rapore [Ubaidullah bin Musa] katuka na [Isa bin Abdul Malik] katuka na [Abu Az Zubair] katuka na [Jabir] Radliyallahu’anhu, yandi tubaka nde; Mono basikaka ti Ntumwa sallallaahu 'alaihi wasallam na voyage mosi mpi ntangu yandi vandaka kuzola kudipesa kikesa yandi vandaka kubumbana ntangu yonso sambu bantu kumona yandi ve. Na ntangu yina beto vandaka na bilanga ya nene kisika vandaka ve ti banti to bidimbu ya luzingu mpi yandi tubaka nde: O Jabir, baka masa na dilonga na nge, beto landa nzietelo na beto. Jabir wavova vo, twakwamanana diata yavana ke twamonekanga ko. Na mbala mosi, banti zole vandaka ti kitamina ya maboko iya na kati na yo. Yandi tubaka nde: Pardo pusana pene-pene ya nti, lomba yandi na kutuba, yandi ta pesa mvutu, tuba na yandi nde ‘kwisa na nti yina kele na lweka na nge sambu mono vanda na nima na beno zole’. Nti yina me pusana - nduku na yandi, nti yina kele na lweka na yandi - mpi Ntumwa sallallaahu 'alaihi wasallam me vanda na nima na bo zole, na nima banti yina zole me vutuka na bisika na yo. Na nima beto mataka na zulu ya bampunda na beto, mpi bonso nde na zulu na beto kuvandaka ti ndeke mosi vandaka kufika beto, na nima nkento mosi ti bebe na yandi kukangaka Ntumwa ya Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, yandi tubaka nde; O Ntumwa ya Allah, mwana na mono ke yangisamaka kibeni na diabulu mbala tatu konso kilumbu. Yabire tubaka nde; na nima Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam bakaka bebe yina mpi tulaka yandi na ntwala ya kamio na yandi na nima yandi tubaka nde; Kwenda, O mbeni ya Allah! Mono kele Ntumwa ya Allah. Ntumwa tubaka yo mbala tatu. I bosi, wavutula yo kwa nkento. Ntangu beto vutukaka na nzyetelo na beto, beto lutaka na nzila ya kisina, mpi nkento mosi ti mwana na yandi kutanaka ti beto ti mameme zole yina yandi vandaka kugungula. I bosi, wavova vo; ‘O Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, pardo ndima dikabu yai ya me katuka na mono, sambu na Muntu yina tindaka nge kibeni, diabulu ta kwisa diaka ve. ’ Yandi tubaka nde: baka mosi mpi vutula yankaka na yandi. Na nima beto landaka nzietelo na beto mpi bandeke vandaka kumonana bonso nde bo vandaka kufika beto, na kintulumukina shamo mosi tinaka, kansi ntangu yo kumaka na bilanga zole ya banti, yo fukamaka mbala mosi mpi Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam kangaka yo. Ntumwa yulaka bantu nde: ‘Beno kwisa awa, bantu, nani kele mfumu ya shamo yai? Yo yina, baleke mingi ya Ansar pesaka mvutu nde; yandi kele ya beto, O Ntumwa ya Allah, yandi yulaka: inki yandi ke na kukutana na yo? Bavutula vo; Beto lembaka na kukeba yandi bamvula makumi zole mpi yandi vandaka ti mafuta mingi - yandi kumaka mafuta-mafuta - yo yina beto zolaka kufwa yandi mpi kukabula yandi na kati ya bana na beto, kansi yandi tinaka beto. Yandi tubaka nde: ‘Mbote, ebuna tekila mono yo kaka. '. Bavutula vo; ‘O, mfunu ve, mfumu, kansi shamo ta fwana bonso -dikabu- sambu na kimfumu na nge. Ntumwa tubaka nde; ‘Oke, kana yandi kele ya mono ebuna vanda mbote na yandi, tii kuna yandi ta fwa. Muna kolo kiakina esi Mizilma bavova vo; O Ntumwa ya Allah, beto kele na nswa mingi ya kufukama na ntotila ya bambisi, yandi tubaka nde: Yo me fwana ve nde -kigangwa- mosi kufukama na -kigangwa ya nkaka, kana yo vandaka nswa pana bankento zolaka kupesa nswa ya kufukama na babakala na bo.
Imam Darimi : 18
حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى حَائِطٍ فِي بَنِي النَّجَّارِ فَإِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ فَدَعَاهُ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ عَلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ
Yandi me zabisa beto [Ya’la] me zabisa beto [Al Ajlah] katuka na [Adz Dzayyal bin Harmalah] katuka na [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu yandi tubaka nde; beto vutukaka na nzietelo ti Ntumwa saw. Tii ntangu beto kumaka na bwala mosi ya Bani Najjar, na kintulumukina, shamo mosi vandaka kukanga bantu yonso yina vandaka kuzola kukota na bilanga. E diambu diadi diazayiswa kwa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, muna kuma kiaki, wayenda kwa yandi yo bokela nsusu. Shamo kwisaka mpi tulaka bikobo na yo na ntoto tii kuna yo fukamaka na ntwala na yandi. I bosi wavova vo: kuntwasila nsinga, bosi wakanga yo ye nsinga wavutula yo kwa mfumu andi. Na nima yandi talaka na nima mpi tubaka nde: Muntu mosi ve na kati ya zulu ti ntoto kansi yandi me zaba nde mono kele kibeni ntumwa ya Allah Subhanahu wa Ta’ala katula kaka bantu yina ke lemfukaka ve; tuka muna jinn ye wantu.
Imam Darimi : 19
أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِابْنٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي بِهِ جُنُونٌ وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ غَدَائِنَا وَعَشَائِنَا فَيُخَبَّثُ عَلَيْنَا فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا فَثَعَّ ثَعَّةً وَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ مِثْلُ الْجِرْوِ الْأَسْوَدِ فَسَعَى
Yau me zabisama na beto [Al Hajjaj bin Minhal] me zabisa beto [Hammad bin Salamah] katuka na [Farqad As Sabakhi] katuka na [Sa'id bin Jubair] katuka na [Ibn Abbas] Radliyallahu'anhu, nde nkento mosi kwisaka kunata mwana na yandi na Rasulullah sallalamlahhu 'alaihial was: a jinn, genie ke kotaka ntangu yonso ntangu beto ke diaka na midi mpi na nkokila. beto, na munoko ya mbi beto. ‘Na nima, Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam mpi sambaka sambu na yandi. Na nima yandi sanzaka mpi kima mosi - bonso mwana ya mbwa ya ndombe - basikaka na munoko na yandi mpi na nima yandi kwendaka.
Imam Darimi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ
Yandi me zabisa beto [Muhammad bin Sa’id] me zabisa beto [Yahya bin Abu Bakr Al ‘Abdi] katuka na [Ibrahim bin Thahman] katuka na [Simak] katuka na [Jabir bin Samurah] Radliyallahu’anhu yandi tubaka nde; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Mono me zaba kibeni nde kele ti ditadi mosi na Mecque yina yandi vandaka kupesa mono mbote na ntwala nde bo tinda mono. Ya kieleka mono me zaba yo kibeni ntangu yai’.