Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadith
Hadith
Imam Darimi : 1
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤَاخَذُ الرَّجُلُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا كَانَ عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Yusufu] ka bɔ [Sufyan] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Abu Wa’il] ka bɔ [Abdullah] la, a ko; Cɛɛ dɔ nana Ala ka ciden fɛ k’a fɔ a ye ko: E Ala ka ciden, yala mɔgɔ dɔ bena ɲangili sɔrɔ a ka kɛwale juguw kosɔn a ye minw kɛ lɔnniya wagati la wa? Ciden y’a jaabi ko: Mɔgɔ o mɔgɔ ye jogo ɲuman kɛ a ka silamɛya wagati la, o tigi ma ɲangili sɔrɔ a ka kɛwale juguw kosɔn lɔnfinya wagati la, nka min ye jogo jugu kɛ - juguman - a ka silamɛya wagati la, o tigi ɲangira -a ka jurumuw kosɔn- a kɛra tɛmɛninw ye walima siniɲɛsigiw.
Hadith
Imam Darimi : 2
أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ النَّضْرِ الرَّمْلِيُّ عَنْ مَسَرَّةَ بْنِ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ أَبِي الْحَرَامِ مِنْ لَخْمٍ عَنْ الْوَضِينِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعِبَادَةِ أَوْثَانٍ فَكُنَّا نَقْتُلُ الْأَوْلَادَ وَكَانَتْ عِنْدِي ابْنَةٌ لِي فَلَمَّا أَجَابَتْ وَكَانَتْ مَسْرُورَةً بِدُعَائِي إِذَا دَعَوْتُهَا فَدَعَوْتُهَا يَوْمًا فَاتَّبَعَتْنِي فَمَرَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُ بِئْرًا مِنْ أَهْلِي غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَرَدَّيْتُ بِهَا فِي الْبِئْرِ وَكَانَ آخِرَ عَهْدِي بِهَا أَنْ تَقُولَ يَا أَبَتَاهُ يَا أَبَتَاهُ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَكَفَ دَمْعُ عَيْنَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْزَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ كُفَّ فَإِنَّهُ يَسْأَلُ عَمَّا أَهَمَّهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَأَعَادَهُ فَبَكَى حَتَّى وَكَفَ الدَّمْعُ مِنْ عَيْنَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ وَضَعَ عَنْ الْجَاهِلِيَّةِ مَا عَمِلُوا فَاسْتَأْنِفْ عَمَلَكَ
A fɔra an ye [Al Walid bin An Nadlr Ar Ramli] ka bɔ [Masarrah bin Ma’bad] - ka bɔ Bani Al Harith bin Abu Al Haram ka bɔ Lakhmin - ka bɔ [Al Wadliin] la ko cɛɛ dɔ nana ciden fɛ k’a fɔ ko: E Ala ka ciden, an tun be an ka denmisɛnw bato, an tun be an ka mɔgɔw bato. wagati dɔ la, an ye deenw sɔrɔ minw tun be ninsɔndiya tuma min na n’ y’a weele. Loon dɔ la, n’ y’a weele ani a sinna ka n’ jaabi ani a tugura n’ kɔ. N sera denbaya dɔ kɔlɔn na tuma min na, n sinna k’a bolo minɛ k’a fili kɔlɔn kɔnɔ, o lo kɛra n’ ka wagati laban ye n’a ye. A ka wele ko: ‘E, ne facɛ, ne facɛ. ’ Ala ka ciden kasira fɔɔ a ɲɛji bɔra. O kɔ, mɔgɔ dɔ min tun siginin be ni Rasulullah ye, o y’a fɔ cɛɛ ye ko: i ye Rasulullah nisɔngoya. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko cɛɛ ma ko: a ka kɛ bari a tun be ɲiningali kɛra koo kɔrɔtanin dɔ la min tun b’a ɲɛna, o kɔ, Ciden y’a fɔ cɛɛ ye ko: I ka segi i ka maana kan tugun, o kɔ, a ye segi o maana kan ani Ciden kasira tugun fɔɔ a ɲɛji bɔra, k’a bonbosi jigi, o kɔ, a y’a fɔ ko: “Ala ye subhanala ka jurumun kɛ.” kunfinya, o la, i k’i ka kɛwalew daminɛ ni sɛbɛnin kura saniyanin ye.
Hadith
Imam Darimi : 3
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُؤَدِّبِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَوْلَايَ أَنَّ أَهْلَهُ بَعَثُوا مَعَهُ بِقَدَحٍ فِيهِ زُبْدٌ وَلَبَنٌ إِلَى آلِهَتِهِمْ قَالَ فَمَنَعَنِي أَنْ آكُلَ الزُّبْدَ لِمَخَافَتِهَا قَالَ فَجَاءَ كَلْبٌ فَأَكَلَ الزُّبْدَ وَشَرِبَ اللَّبَنَ ثُمَّ بَالَ عَلَى الصَّنَمِ وَهُوَ إِسَافٌ وَنَائِلَةُ قَالَ هَارُونُ كَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا سَافَرَ حَمَلَ مَعَهُ أَرْبَعَةَ أَحْجَارٍ ثَلَاثَةً لِقِدْرِهِ وَالرَّابِعَ يَعْبُدُهُ وَيُرَبِّي كَلْبَهُ وَيَقْتُلُ وَلَدَهُ
A y’a fɔ an ye ko [Harun bin Mu’awiyah] ka bɔ [Ibrahima bin Suleman Al Mu’adib] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Mujahid] la, [n’ ka jɔn kɔrɔ] y’a fɔ n’ ye ko; ko a ta somɔgɔw ka minan dɔ to, foromazi ni nɔnɔ tun bɛ min kɔnɔ, k’a di o ta alaw ma, a ko; ne ta somɔgɔw ka ne bali ka foromazi dumu o alaw siranya kosɔn; o kɔ, wulu dɔ nana, ka foromazi dumu ka nɔnɔ min ka ɲɛgɛnɛ kɛ jaaw kan, o min ye Iqaf ni Nailah jaaw ye. Harun ko: kunfinya wagati kɔrɔ la, ni mɔgɔ tun b’a fɛ ka tagama, a tun be kabakuru naani ta n’a ye, o saba tun ye ka daga dɛmɛ/minɛ - nɛgɛdaga/minan - ani naaninan tun ye a ka batoli ye, k’a ka wulu degi, ani k’a den faga.
Hadith
Imam Darimi : 4
حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا أَصَبْنَا حَجَرًا حَسَنًا عَبَدْنَاهُ وَإِنْ لَمْ نُصِبْ حَجَرًا جَمَعْنَا كُثْبَةً مِنْ رَمْلٍ ثُمَّ جِئْنَا بِالنَّاقَةِ الصَّفِيِّ فَتَفَاجُّ عَلَيْهَا فَنَحْلُبُهَا عَلَى الْكُثْبَةِ حَتَّى نَرْوِيَهَا ثُمَّ نَعْبُدُ تِلْكَ الْكُثْبَةَ مَا أَقَمْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ قَالَ أَبُو مُحَمَّد الصَّفِيُّ الْكَثِيرَةُ الْأَلْبَانِ
A fɔra an ye [Mujahid bin Musa] y’a fɔ an ye [Raihan Ibnu Sa’id I n’a fɔ Sami] y’a fɔ an ye cogo min na [‘Abbad Ibnu Mansur] ka bɔ [Abu Raja’] la, a ko: lɔnniya wagati la, n’an ye kabakuru ɲuman sɔrɔ, an b’a bato ani n’an ma kabakuru ɲuman sɔrɔ, an b’a bato. O kɔ, an nana ni shafi ɲɔgɔmɛ ye, ɲɔgɔmɛ tun b’a sɔgɔra tuma min na, an tun b’a nɔnɔ sɔgɔ ka bɔgɔkuru min lajɛn, an b’o jigi, o kɔ, an tun be bɔgɔkuru bato an ka sigiyɔrɔ bɛɛ la. Abu Muhamadu ko: Shafi ɲɔgɔmɛ ye ɲɔgɔmɛ ye nɔnɔ ka ca min na.
Hadith
Imam Darimi : 5
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ قَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مَكْتُوبًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَأُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ وَيَحْمَدُونَهُ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيَتَأَزَّرُونَ عَلَى أَنْصَافِهِمْ وَيَتَوَضَّئُونَ عَلَى أَطْرَافِهِمْ مُنَادِيهِمْ يُنَادِي فِي جَوِّ السَّمَاءِ صَفُّهُمْ فِي الْقِتَالِ وَصَفُّهُمْ فِي الصَّلَاةِ سَوَاءٌ لَهُمْ بِاللَّيْلِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ وَمَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَمُهَاجِرُهُ بِطَابَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ
A y’a fɔ an ye ko [Ali Hasan bin Ar Rabi’] y’a fɔ an ye ko [Abul Ahwash] bɔra [Ali A’masi] la ka bɔ [Abu Salih] la, a ko; [Ka’ab] ko; an y’a sɔrɔ a sɛbɛnin be ko: Muhamadu Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, a tun tɛ mɔgɔ fariman ye a ka kuma na, a tun tɛ mɔgɔ fariman ye a ka jogo la, a tun tɛ kuma ni kaanba ye n’a tun be sugu la, a tun tɛ juguman sara ni juguman ye, nka a tun be yafali ni yafali jaabi, a ka mɔgɔw tun ye mɔgɔw ye minw tun be tahmid kɛ tuma bɛɛ ka berrifbi kɛ yɔrɔ bɛɛ la/ ka Ala tando- walima kɛlɛ, u tun be Ala Subhanahu wa Ta’ala tando boon bɛɛ kɔnɔ, ka sarongw don u cɛmancɛ yɔrɔw la, ka koɲɛw kɛ u ka koɲɛyɔrɔ mɔgɔ kelen kelen bɛɛ la, u ka delili welekan be mɛn sankolo la, u ka shaf kɛlɛ wagati la be i n’a fɔ u ka shaf delili wagati la, u kaanw - n’u be alikurana kalanna ani u be Me ka birth a ka dhikr kɛ mɔgɔw ka taga yɔrɔ min na, o ye Taba - Madina - ye, a ka masaya bɛ Samu.
Hadith
Imam Darimi : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّا لَنَجِدُ صِفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَحِرْزًا لِلْأُمِّيِّينَ أَنْتَ عَبْدِي وَرَسُولِي سَمَّيْتُهُ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلِيظٍ وَلَا صَخَّابٍ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَتَجَاوَزُ وَلَنْ أَقْبِضَهُ حَتَّى نُقِيمَ الْمِلَّةَ الْمُتَعَوِّجَةَ بِأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَفْتَحُ بِهِ أَعْيُنًا عُمْيًا وَآذَانًا صُمًّا وَقُلُوبًا غُلْفًا قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ كَعْبًا يَقُولُ مِثْلَ مَا قَالَ ابْنُ سَلَامٍ
A y’a fɔ an ye ko [Abdullah bin Salih] y’a fɔ ne ye ko [Al Laits] y’a fɔ ne ye [Khalid Ibnu Yazid] ka bɔ [Sa’id Ibn Abu Hilal] ka bɔ [Hilal bin Usamah] ka bɔ [‘Atha’ bin Yasar] ka bɔ [Ibn Salam] la, ko a ko; an ye Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam jogo lɔn ‘Tiɲɛ na, an y’i ci ka kɛ seere ye, kibaro diiman fɔbaga ani lasɔminibaga’, min be Ummi dɛmɛ, e ye Ne ka baaraden ye Ne ka ciden ye, n y’a tɔgɔ la ko Al Mutawakkil, a ka kuma tun tɛ gɛlɛn ye ani a ka jogo tun tɛ gɛlɛn ye ani a tun tɛ repshovilutd ye, a di nka an ka yafa a ma minkɛ, an ka diinan dɔ latilen min tun bɔra seereya ra ko ala tɛ yi. a ka kan ka bato ka fara Ala Subhanahu wa Ta’ala kan, n’o seereya ye an be se ka ɲɛɛ fiyentɔw, tulogwerenw ani dusukun datuguninw dayɛlɛ. [‘Ata` bin Yasari] ko; [Abu waqid Al Laitsi] y’a fɔ n ye ko ale y’a mɛn [Ka’ab] fana be Ibn Salam ka kuma fɔra.
Hadith
Imam Darimi : 7
أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ عَوْفٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ كَعْبٍ فِي السَّطْرِ الْأَوَّلِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَبْدِي الْمُخْتَارُ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَفِي السَّطْرِ الثَّانِي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيُكَبِّرُونَ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ رُعَاةُ الشَّمْسِ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ إِذَا جَاءَ وَقْتُهَا وَلَوْ كَانُوا عَلَى رَأْسِ كُنَاسَةٍ وَيَأْتَزِرُونَ عَلَى أَوْسَاطِهِمْ وَيُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَأَصْوَاتُهُمْ بِاللَّيْلِ فِي جَوِّ السَّمَاءِ كَأَصْوَاتِ النَّحْلِ
A y’a fɔ an ye ko [Zaid bin Yusuf] y’a fɔ an ye [Abu Awanah] ka bɔ [Abdul Malik bin Umair] ka bɔ [Dzakwan Abu Salih] ka bɔ [Ka’ab] la ko dakun fɔlɔ la a sɛbɛra; Muhamadu ye Ala ka ciden ye Subhanahu wa Ta’ala, ani ne ka baaraden sugandinin, a ka kuma tɛ gɛlɛn ye, a ka jogo tɛ mankanba ye, a tɛ kumaba fɔ sugu la, a tɛ juguman sara ni juguman ye nka a be yafali ni yafali jaabi, a woloyɔrɔ ye Mɛki ye ani a ka emigring in ye Thadombahm ye. Ani dakun filanan na, a sɛbɛra ko, Muhamadu, Ala ka ciden Subhanahu wa Ta’ala, a ka mɔgɔw ye mɔgɔw ye minw be Ala tando tuma bɛɛ a ka nɔɔrɔ bɛɛ kosɔn, minw be tile kɔlɔsi - ka delili wagati lɔn - u be delili kɛ ni wagati sera, hali n’u be yɔrɔ nɔgɔnin na, u be sarong don u cɛmancɛ la, u be se ka u ka ko night bɛɛ ko, u be se k’u ka ko night bɛɛ ko. min be mɛn fiɲɛ fɛ i n’a fɔ lidenw ka mankan - u ka batoli n’u ka kasikan kosɔn -.
Hadith
Imam Darimi : 8
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَأَلَ كَعْبَ الْأَحْبَارِ كَيْفَ تَجِدُ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّوْرَاةِ فَقَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُولَدُ بِمَكَّةَ وَيُهَاجِرُ إِلَى طَابَةَ وَيَكُونُ مُلْكُهُ بِالشَّامِ وَلَيْسَ بِفَحَّاشٍ وَلَا صَخَّابٍ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَافِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ سَرَّاءَ وَضَرَّاءَ وَيُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ يُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَيَأْتَزِرُونَ فِي أَوْسَاطِهِمْ يُصَفُّونَ فِي صَلَوَاتِهِمْ كَمَا يُصَفُّونَ فِي قِتَالِهِمْ دَوِيُّهُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ كَدَوِيِّ النَّحْلِ يُسْمَعُ مُنَادِيهِمْ فِي جَوِّ السَّمَاءِ
A y’a fɔ an ye ko [Mujahid biun Musa] y’a fɔ an ye ko [Ma’n ibn ‘Isa] y’a fɔ an ye [Mu’awiya bin Salih] ka bɔ [Abu Farwah] ka bɔ [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu la, ko a ye Ka’ab Al Ahbar ɲininga; I ye Rasulullah ka jogo sɔrɔ cogo di Tawurata kɔnɔ?, [Ka’ab] y’a jaabi ko; an y’a ye ko Muhamadu bin Abdullah wolola Mɛki, a tagara Thaabah walima Madina, a ka masaya bena kɛ Siri jamana na, a tɛ mɔgɔ jugu ye, a tɛ mankanba kɛ sugu la, a tɛ juguman sara juguman na nka a be yafa ani a be yafa, a ka mɔgɔw b’a tando tuma bɛɛ. U be Ala Subhanahu wa Ta’ala tando a ka kɛ wagati ɲuman na walima wagati jugu la, u be Ala Subhanahu wa Ta’ala bonya tuma bɛɛ se sɔrɔli bɛɛ la, u b’u ka koɲɛw ko, u be sarong don u cɛmancɛ yɔrɔw la, u be ɲɔgɔn lajɛn delili la i n’a fɔ u be tagamana kɛlɛ la, u ka misiriw kɔnɔ i n’a fɔ lidenw ka mankan u ka mudzin kɔnɔ, u ka kan be se ka kɛ.
Hadith
Imam Darimi : 9
أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمِيثَمِيُّ حَدَّثَنَا بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ إِلَيْكُمْ لَيْسَ بِوَهِنٍ وَلَا كَسِلٍ لِيَخْتِنَ قُلُوبًا غُلْفًا وَيَفْتَحَ أَعْيُنًا عُمْيًا وَيُسْمِعَ آذَانًا صُمًّا وَيُقِيمَ أَلْسِنَةً عُوجًا حَتَّى يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ
A y’a fɔ an ye ko [Haiwah bin Syuraih] y’a fɔ an ye ko [Bakiya bin Al Walid Al Maitami] y’a fɔ an ye [Buhair bin Sa’ad] ka bɔ [Khalid bin Ma’dan] ka bɔ [Jubair bin Nufair Al Hadlrami] la; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ciden dɔ nana aw fɛ, min tɛ barikantan ye, min tɛ saliya ye, -a cira ka- dusukunw kunu minw tɛ hami, ka ɲɛɛ datuguninw dayɛlɛ, ka tulogwerenw lamɛn, ka nɛɛnw tilen, fɔɔ a ka fɔ; Ala si tɛ yen min ka kan ka bato ni Ala Subhanahu wa Ta’ala kelen tɛ.
Hadith
Imam Darimi : 10
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَمَشَى مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ قَالَ فَإِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الْبَيْتِ وَالْأُخْرَى خَارِجَهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي فَالْتَفَتَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ كُنْتُ أُكَلِّمُ إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ أَرَهُ قَطُّ قَبْلَ يَوْمِي هَذَا اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ قَالَ إِنَّا آتَيْنَاكَ أَوْ أَنْزَلْنَا الْقُرْآنَ فَصْلًا وَالسَّكِينَةَ صَبْرًا وَالْفُرْقَانَ وَصْلًا
A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Yazid Al Hizami] y’a fɔ an ye [Ishaq bin Suleman] ka bɔ [‘Amr bin Abu Qais] ka bɔ [‘Atha‘] la, a ko; Nabi sallallaahu a teriw dɔ mako tun b’a la. A tagamana n’a ye, fɔɔ tuma min na a donna boon kɔnɔ, a sen kelen tun be boon kɔnɔ, tɔ kelen tun be boon kɔfɛ, a tun be komi Ala ka ciden be baro kɛra ni cɛɛ dɔ ye, o kɔ, a y’a yɛrɛ yɛlɛma ka kuma tericɛ fɛ ko: I b’a lɔn n be kumana mɔgɔ min fɛ wa? a tun ye mɛlɛkɛ ye, ne tun ma deli ka min ye, mɛlɛkɛ y’a Matigi ka sira ɲini ka ne fo. Ala ko: ‘Tiɲɛ na, an nana aw fɛ walima an ye alikurana jigi i n’a fɔ koɲɛw latigɛbaga ani As Sakinah i n’a fɔ muɲuli ani Al Furqon i n’a fɔ ɲɛminɛbaga.
Hadith
Imam Darimi : 11
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَطِيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيَّ يَقُولُ أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ لِتَنَمْ عَيْنُكَ وَلْتَسْمَعْ أُذُنُكَ وَلْيَعْقِلْ قَلْبُكَ قَالَ فَنَامَتْ عَيْنَايَ وَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَعَقَلَ قَلْبِي قَالَ فَقِيلَ لِي سَيِّدٌ بَنَى دَارًا فَصَنَعَ مَأْدُبَةً وَأَرْسَلَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَرَضِيَ عَنْهُ السَّيِّدُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَطْعَمْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَسَخِطَ عَلَيْهِ السَّيِّدُ قَالَ فَاللَّهُ السَّيِّدُ وَمُحَمَّدٌ الدَّاعِي وَالدَّارُ الْإِسْلَامُ وَالْمَأْدُبَةُ الْجَنَّةُ
A y’a fɔ an ye ko [Mujahid bin Musa] y’a fɔ an ye ko [Raihan Ibnu Sa’id] y’a fɔ an ye [Abbad Ibnu Mansur] ka bɔ [Ayyub] ka bɔ [Abu Qilaba] ka bɔ [Athiya] la ko a ye [Rabi’ah Al Jurasyi] mɛn a ko; Kira sallallaahu ‘alaihi wasallam nana, a fɔra a ye, sabari k’i ɲɛɛw sinɔgɔ, i tulo ka mɛn, i dusukun ka miiri. A ko: o tuma na, ne ɲɛɛ be yeli kɛ, ne tulo be mɛnni kɛ, ne dusukun be miiri. A ko; N ye kunnafoni sɔrɔ ‘Matigi dɔ be yen, min be bon lɔ, o kɔ, a be dumuni labɛn, o kɔ, a be mɔgɔ ci ka taga dumuni na, mɔgɔ o mɔgɔ mana welebaga ka welekan jaabi, ka don boon kɔnɔ ka dumuni dumu, o tigi bena diya a ye. Faan wɛrɛ fɛ, ni mɔgɔ o mɔgɔ ma welekan lamɛn, ka don bon kɔnɔ, ka dumuni dumu, o tuma na, Matigi bena dimi a kɔrɔ. O kɔ, a ko: Matigi ye Ala Subhanahu Wa Ta’ala ye, welebaga ye Muhamadu ye, bon ye silamɛya ye, dumuni ye sankolo ye.
Hadith
Imam Darimi : 12
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ التَّمِيمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْبَطْحَاءِ وَمَعَهُ ابْنُ مَسْعُودٍ فَأَقْعَدَهُ وَخَطَّ عَلَيْهِ خَطًّا ثُمَّ قَالَ لَا تَبْرَحَنَّ فَإِنَّهُ سَيَنْتَهِي إِلَيْكَ رِجَالٌ فَلَا تُكَلِّمْهُمْ فَإِنَّهُمْ لَنْ يُكَلِّمُوكَ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أَرَادَ ثُمَّ جَعَلُوا يَنْتَهُونَ إِلَى الْخَطِّ لَا يُجَاوِزُونَهُ ثُمَّ يَصْدُرُونَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ جَاءَ إِلَيَّ فَتَوَسَّدَ فَخِذِي وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فِي النَّوْمِ نَفْخًا فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَسِّدٌ فَخِذِي رَاقِدٌ إِذْ أَتَانِي رِجَالٌ كَأَنَّهُمْ الْجِمَالُ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ بِيضٌ اللَّهُ أَعْلَمُ مَا بِهِمْ مِنْ الْجَمَالِ حَتَّى قَعَدَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رَأْسِهِ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَقَالُوا بَيْنَهُمْ مَا رَأَيْنَا عَبْدًا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَيْنَيْهِ لَتَنَامَانِ وَإِنَّ قَلْبَهُ لَيَقْظَانُ اضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا سَيِّدٌ بَنَى قَصْرًا ثُمَّ جَعَلَ مَأْدُبَةً فَدَعَا النَّاسَ إِلَى طَعَامِهِ وَشَرَابِهِ ثُمَّ ارْتَفَعُوا وَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لِي أَتَدْرِي مَنْ هَؤُلَاءِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هُمْ الْمَلَائِكَةُ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا الْمَثَلُ الَّذِي ضَرَبُوهُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الرَّحْمَنُ بَنَى الْجَنَّةَ فَدَعَا إِلَيْهَا عِبَادَهُ فَمَنْ أَجَابَهُ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْهُ عَاقَبَهُ وَعَذَّبَهُ
A fɔra an ye ko [Al Hasan bin ‘Ali] y’a fɔ an ye [Abu Usamah] ka bɔ [Ja’far bin Maimun At Tamimi] fɛ ka bɔ [Abu Usman An Nahdi] fɛ ko Rasulullah bɔra ka taga Batha` ani n’a ye Ibn Mas’ud Radliyallahu’alahilahu’anhu, o ye . Ibn Mas’ud, o kɔ, a y’a ɲini ka Ibn Mas’ud sigi ka yɔrɔ dɔ tilan a ye. O kɔ, a ko: Kana bɔ yan yɔrɔ ra abada, bari cɛ dɔw bɛna i kunbɛn, i tɛna kuma o fɛ, o fana tɛna kuma i fɛ. O kɔ, cira sallallaahu ‘alayihi wasallam tagara n’a ka tagama ye yɔrɔ min na a tun b’a fɛ. O kɔ, mɔgɔw sera tilanyɔrɔ la, u ma tɛmɛ a kan, o kɔ, u tagara cira sallallaahu alayihi wasallam fan fɛ. Fo ka taga se suu laban ma, a nana n’ fɛ ka sinɔgɔ n’ seen na k’a kɛ a ka kunbilanan ye, ani n’a sinɔgɔra, a tun b’a ka nɛnɛkili mɛnna. Tuma min na Rasulullah tun be sinɔgɔra n’ seen kan, cɛɛ dɔw nana ni ɲɛda cɛɲumanw ye, fani gwɛmanw bɛɛ tun b’u la. Aw ye nɛnɛkiri, o cɛ ka ɲi dɛ! o cogo la, u kulu dɔ sigira cira sallallahu alayihi wasallam kuun na ani kulu wɛrɛ sigira an kɛrɛfɛ ani u y’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: an ma deli ka baaraden sɔrɔ min ka nilifɛn dira i n’a fɔ min dira cira sallallahu alayihi wasallam ma. Nin mɔgɔ ɲakiliw be sinɔgɔra nka a dusukun be sinɔgɔra, i ka ntalen dɔ labɛn a ye. Ayiwa, a be komi kuntigi dɔ min be masaso lɔ, ka sɔrɔ ka tasa dɔ dilan ka sɔrɔ ka mɔgɔw weele ka na dumuni kɛ ka minni kɛ, o kɔ, mɔgɔw be yɛlɛ sankolo la. O tuma na, Ala ka ciden kununa k’a fɔ n ye ko: i b’a lɔn o ye jɔn ye wa? o kɔ, n y’a jaabi ko: Ala Subhanahu wa Ta’ala n’a ka ciden lo b’a lɔn ka tɛmɛ. O kɔ, a ko: mɛlɛkɛw lo. O kɔ, a ko tugun ko: i b’a lɔn o ɲɔgɔnnabɔli ye min ye wa? N ko Allah Subhanahu wa Ta’ala n’a ka ciden min tun b’a lɔn ka ɲɛ, ale y’a jaabi ko: Ar Rahman ye sankolo lɔ, o kɔ, a y’a ka baaradenw weele -ka weele- a fɛ, min sɔnna, o tigi bena don sankolo la ani min banna o tuma na, a bena a ɲangi ani k’a tɔɔrɔ.
Hadith
Imam Darimi : 13
أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنْ بَحِيرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَائِرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ الْآخَرُ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي لِلْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَ بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَ بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَرَّهُ فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حُصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِقْتُ فَرَقًا شَدِيدًا ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَأَشْفَقَتْ أَنْ يَكُونَ قَدْ الْتَبَسَ بِي فَقَالَتْ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ فَرَحَلَتْ بَعِيرًا لَهَا فَجَعَلَتْنِي عَلَى الرَّحْلِ وَرَكِبَتْ خَلْفِي حَتَّى بُلْغَتِنَا إِلَى أُمِّي فَقَالَتْ أَدَّيْتُ أَمَانَتِي وَذِمَّتِي وَحَدَّثَتْهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَلَمْ يَرُعْهَا ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنِّي رَأَيْتُ حِينَ خَرَجَ مِنِّي يَعْنِي نُورًا أَضَاءَتْ مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ
A y’a fɔ an ye ko [Nu’aim bin Hammad] y’a fɔ an ye ko [Baqiyyah] ka bɔ [Bahir] ka bɔ [Khalid bin Ma’dan] y’a fɔ an ye [‘Abdur Rahman bin ‘Amr As Sulami] ka bɔ [Utbah bin ‘Abd As Sulami] ko a y’a fɔ u ye, ani a tun ye ‘Arabi la’alaahuw dɔ ye. y’a ɲininga ko: I ka ɲanamaya daminɛ tun ye mun ye, e Ala ka ciden? a y’a jaabi ko: N’ lamɔbamuso o wagati la, o tun ye muso dɔ ye min bɔra Bani Sa’d bin Bakr. O wagati la, ne ni denmisɛn wɛrɛ min bɔra o kabila la, an tun be bɛgɛnw marara. Komi an ma na ni balo ye, n ye n tericɛ ɲininga ko: E n balimacɛ, taga so ka balo ɲini an bamuso fɛ. O kɔ, n balimacɛ tagara ani ne tora n kelen ka bɛgɛnw ladon. O yɔrɔnin bɛɛ, kɔnɔnin gwɛman fila nana i n’a fɔ kongokolon, u dɔ y’a fɔ tɔ kelen ye ko ale lo tiɲɛn na wa? dɔ wɛrɛ ka o jaabi; Ɔnhɔn! o kɔ, u fila bɛɛ ye n lamini ka n sama ka n jɛnsɛn, o kɔ, u ye n kɔnɔbara tigɛ ka sɔrɔ ka n dusukun bɔ, k’a tigɛ ka kuru fiman fila bɔ. O kɔ, u fila la kelen y’a fɔ a tericɛ ye ko: I ka nɛziji di n ma, o kɔ, a bena n’ kɔnɔ ko n’o ye. O kɔ, a ko tugun ko: jii sumanin di n ma’. Ani, a tun be to ka n’ dusukun ko. O kɔ, a ko: aw ye As Sakinah -hɛɛrɛ- di ne ma! o kɔ, a k’a seriseri ne jusukun na. O tuma na, u dɔ y’a fɔ a tericɛ ye ko: a tigɛ! o kɔ, a y’a tigɛ ani a y’a tagamasiɲɛ kɛ ni khatam nubuwah -kiraw ka datugulan ye-. O kɔ, u dɔ y’a fɔ a tericɛ ye ko: i k’a bila suma kelen kan, k’a ka jama waa kelen bila suma kelen kan. O kɔ, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: o wagati la, n ye mɔgɔ waa kelen ye n sanfɛ o la, n tun be siranna u dɔw ka ben n kan, o kɔ, cɛɛ ko tugun: n’a ka mɔgɔw tun be girinya n’a ye, siga t’a la, a tun bena girinya ka tɛmɛ a ka mɔgɔw kan ani o kɔ, u fila bɛɛ bɔra n kɔrɔ. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ko: N siranna kosɛbɛ o kɔfɛ n bolila ka taga n ka dɔgɔtɔrɔmuso jiman fɛ, n ye min kɛra n na sisan, n y’o fɔ a ye. A tun be hami ko fɛɛn dɔ bena kɛ n’ na ani o kɔ, a ko: N’ be Ala Subhanahu wa Ta’ala ɲininga i ka latanga. O kɔ, a y’a ka so labɛn ka taga n’ bila ɲɔgɔmɛ kan ani a yɛlɛla n’ kɔ fɔɔ an sera n’ bamuso fɛ, o kɔ, a y’a fɔ n’ bamuso ye ko: n’ ye cikan ni doni min bila n’ kan, n’ y’o dafa, o kɔ, a ye min kɛra, a y’o fɔ n’ ye. Nka o m’a dusukasi, tiɲɛ na, n’ bamuso y’a jaabi ko: Ka kɔn o ɲɛ, n’ yɛrɛ tun y’a ye tuma min na a bɔra n’ kɔnɔ dɔrɔn, o ye yeelen ye min be mɛnɛmɛnɛ Siri masasigilan kan.
Hadith
Imam Darimi : 14
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عُثْمَانَ الْقُرَشِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ عَلِمْتَ أَنَّكَ نَبِيٌّ حَتَّى اسْتَيْقَنْتَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَانِي مَلَكَانِ وَأَنَا بِبَعْضِ بَطْحَاءِ مَكَّةَ فَوَقَعَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْأَرْضِ وَكَانَ الْآخَرُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزِنْهُ بِرَجُلٍ فَوُزِنْتُ بِهِ فَوَزَنْتُهُ ثُمَّ قَالَ فَزِنْهُ بِعَشَرَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِمِائَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِأَلْفٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَنْتَثِرُونَ عَلَيَّ مِنْ خِفَّةِ الْمِيزَانِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَوْ وَزَنْتَهُ بِأُمَّتِهِ لَرَجَحَهَا
A y’a fɔ an ye ko [Abdullah bin Imran] y’a fɔ an ye ko [Abu Daud] y’a fɔ an ye [Jafar bin Utsman Al Qurasyi] ka bɔ [Usman bin Urwah bin Az Zubair] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ [Abu Dzar Al Gifari] Radliyallahu’anhu, a ko; N y’a ɲininga ko, e Ala ka ciden, i be se ka la a la cogo di ko i ye kira ye? Cira y’a jaabi ko: E Abu Dzar, mɛlɛkɛ fila nana n fɛ tuma min na n tun be kuluwo dɔ kɔnɔ Makka dugu kɔnɔ. O la kelen be jigi dugukolo kan ani tɔ kelen be sankolo ni dugukolo cɛ. O dɔ y’a fɔ a tericɛ ye ko: ale lo tiɲɛ na wa? o kɔ, a tericɛ y’a jaabi ko: ɔnhɔn! o kɔ, a ko tugun ko: o tuma na, aw k’a suma ni mɔgɔ dɔ ye, o tuma na, ne bena suma ni mɔgɔ tan ye ani ne ka girinya ka tɛmɛ u kan. O kɔ, a ko tugun ko: ‘Aw k’a suma ni mɔgɔ kɛmɛ ye’, o la, u ye ne suma ani ne ka girinya ka tɛmɛ u kan. O kɔ, a ko tugun ko: ‘O tuma na, i ka i yɛrɛ suma ni mɔgɔ waa kelen ye’, o kɔ, u ye ne suma ani ne ka girinya ka tɛmɛ u kan. O wagati ra, a tun bɛ i n’a fɔ ne tun b’a yera ko o bɛ ɲɔgɔn gosi ɲɔgɔn na, peseli dɔgɔyari kosɔn, o tuma na, mɛlɛkɛ fla dɔ ko a tericɛ ma ko: hali ni a tun ka girinya ni a ta mɔgɔw bɛɛ ye, a tun bɛna girinya ka tɛmɛ o kan.
Hadith
Imam Darimi : 15
أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنَادِيهِمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ
A y’a fɔ an ye ko [Isimayili bin Khalil] y’a fɔ an ye ko [Ali bin Mushir] y’a fɔ an ye [Al A’masy] ka bɔ [Abu Salih] fɛ, a ko; Cira (s.a.w.) y’u weele loon dɔ la; E, mɔgɔw, can ra, ne le ye hinabaga ye, ani ne le ye sira tagamabaga ye.
Hadith
Imam Darimi : 16
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَقْبَلَ أَعْرَابِيٌّ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ إِلَى أَهْلِي قَالَ هَلْ لَكَ فِي خَيْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَمَنْ يَشْهَدُ عَلَى مَا تَقُولُ قَالَ هَذِهِ السَّلَمَةُ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَأَقْبَلَتْ تَخُدُّ الْأَرْضَ خَدًّا حَتَّى قَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَشْهَدَهَا ثَلَاثًا فَشَهِدَتْ ثَلَاثًا أَنَّهُ كَمَا قَالَ ثُمَّ رَجَعَتْ إِلَى مَنْبَتِهَا وَرَجَعَ الْأَعْرَابِيُّ إِلَى قَوْمِهِ وَقَالَ إِنْ اتَّبَعُونِي أَتَيْتُكَ بِهِمْ وَإِلَّا رَجَعْتُ فَكُنْتُ مَعَكَ
A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Tharif] y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Fudlail] y’a fɔ an ye [Abu Hayyan] ka bɔ [‘Atha`] ka bɔ [Ibn Umar] Radliyallahu’anhu, a ko; Tuma min na an tun be ni Rasulullah ye tagama dɔ la an ye arabu beduin dɔ kunbɛn ani an gwɛrɛla a la tuma min na Rasulullah y’a fɔ a ye ko: i be taga min? Beduin Arabu y’a jaabi ko: N b’a fɛ ka n ka somɔgɔw kunbɛn. O kɔ, Cira ko: yala i b’a fɛ ka fɛɛn ɲuman dɔ sɔrɔ wa? a ko: ɲumanya ye mun ye? Rasulullah ko: o ye ko aw be seereya kɛ ko ala si tɛ yen min ka kan ni batoli ye fɔɔ Ala Subhanahu wa Ta’ala ani aw be seereya kɛ ko Muhamadu ye a ka baarakɛla n’a ka ciden ye. Beduin arabu ko: o tuma na, jɔn lo be se k’a yira ko i ye min fɔ, o ye tiɲɛ ye? Cira y’a jaabi ko: Salamah yiri, o la, cira y’a weele k’a sɔrɔ yiri tun be kulu dafɛ, o kɔ, yiri gwɛrɛla cira la ka dugukolo tilan fɔɔ yiri sera Rasulullah ɲɛfɛ. Ciden y’a ɲini a fɛ a ka seereya kɛ siɲɛ saba. A fana ye seereya kɛ siɲɛ saba i n’a fɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ cogo min na ani o kɔ, yiri kɔsegira a falenna yɔrɔ min na. Arabu Beduin kɔsegira a ka mɔgɔw fɛ k’a fɔ; N’u tugura ne kɔ, n’ bena u ta ka taga masacɛ kunbɛn -Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam-, n’o tɛ, n’ bena kɔsegi masacɛ fɛ ka to n’a ye.
Hadith
Imam Darimi : 17
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَكَانَ لَا يَأْتِي الْبَرَازَ حَتَّى يَتَغَيَّبَ فَلَا يُرَى فَنَزَلْنَا بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ لَيْسَ فِيهَا شَجَرٌ وَلَا عَلَمٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ اجْعَلْ فِي إِدَاوَتِكَ مَاءً ثُمَّ انْطَلِقْ بِنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى لَا نُرَى فَإِذَا هُوَ بِشَجَرَتَيْنِ بَيْنَهُمَا أَرْبَعُ أَذْرُعٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْطَلِقْ إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَقُلْ يُقَلْ لَكِ الْحَقِي بِصَاحِبَتِكِ حَتَّى أَجْلِسَ خَلْفَكُمَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهَا فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُمَا ثُمَّ رَجَعَتَا إِلَى مَكَانِهِمَا فَرَكِبْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَعَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا يَأْخُذُهُ الشَّيْطَانُ كُلَّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ الصَّبِيَّ فَجَعَلَهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُقَدَّمِ الرَّحْلِ ثُمَّ قَالَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَيْهَا فَلَمَّا قَضَيْنَا سَفَرَنَا مَرَرْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ فَعَرَضَتْ لَنَا الْمَرْأَةُ مَعَهَا صَبِيُّهَا وَمَعَهَا كَبْشَانِ تَسُوقُهُمَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ مِنِّي هَدِيَّتِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَادَ إِلَيْهِ بَعْدُ فَقَالَ خُذُوا مِنْهَا وَاحِدًا وَرُدُّوا عَلَيْهَا الْآخَرَ قَالَ ثُمَّ سِرْنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَإِذَا جَمَلٌ نَادٌّ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ سِمَاطَيْنِ خَرَّ سَاجِدًا فَحَبَسَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَلَيَّ النَّاسَ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ فَإِذَا فِتْيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا هُوَ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَا شَأْنُهُ قَالُوا اسْتَنَيْنَا عَلَيْهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَكَانَتْ بِهِ شُحَيْمَةٌ فَأَرَدْنَا أَنْ نَنْحَرَهُ فَنَقْسِمَهُ بَيْنَ غِلْمَانِنَا فَانْفَلَتَ مِنَّا قَالَ بِيعُونِيهِ قَالُوا لَا بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا لِي فَأَحْسِنُوا إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَحَقُّ بِالسُّجُودِ لَكَ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِشَيْءٍ أَنْ يَسْجُدَ لِشَيْءٍ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ النِّسَاءُ لِأَزْوَاجِهِنَّ
A ye [Ubayidullah bin Musa] ka [Isa bin Abdul Malik] ka [Abu Az Zubair] ka [Jabir] Radliyallahu’anhu ka kibaruya fɔ an ye, a ko; N bɔra ni kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye tagama dɔ la ani n’a tun b’a fɛ k’a yɛrɛ lafiya a tun be dogo tuma bɛɛ walisa mɔgɔw kana a ye. O wagati la, an tun be foroba dɔ kɔnɔ, yiriw ni ɲɛnamaya tagamasiɲɛw tun tɛ yen ani a ko: E Jabir, jii dɔ bɔ i ka minan kɔnɔ, an ka taga ɲɛ n’an ka tagama ye. Jabir ko, an tora ka tagama fɔɔ ka taga se an ɲɛɛ ma. O yɔrɔnin bɛɛ, yiri fila dɔ bɔra, u ni ɲɔgɔn cɛ janya tun ye mɛtɛrɛ naani ye. A ko: I ka sabari ka gwɛrɛ yiri la, k’a ɲini a fɛ a ka kuma, a bena jaabi, k’a fɔ a ye ko ‘na yiri min b’i gɛrɛfɛ, n ka se ka sigi aw fila kɔ’. Yiri gwɛrɛla - a tericɛ, yiri min b’a gɛrɛfɛ - ani cira sallallaahu ‘alaihi wasallam sigila u fila kɔfɛ, o kɔ, yiri fila nunu kɔsegira u lɔyɔrɔw la. O kɔfɛ, an yɛlɛla an ka kuluw kan, i n’a fɔ an sanfɛ, kɔnɔ dɔ tun b’an datugu, o kɔ, muso dɔ n’a deen ye Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam minɛ, a ko; E Ala ka ciden, tiɲɛ na, ne dencɛ be tɔɔrɔla jinɛ fɛ siɲɛ saba loon o loon. Yabiri ko; o kɔ, Rasulullah ye den ta k’a bila a ka mɔbili ɲɛfɛ o kɔ, a ko; Taga, e Ala jugu! Ne ye Ala ka ciden ye. Cira y’o fɔ siɲɛ saba. O kɔ, a y’a segi muso ma. An kɔsegira ka bɔ an ka tagama la tuma min na, an tɛmɛna sira fɔlɔ kan ani muso dɔ n’a deen y’an kunbɛn ni saga fila ye a tun be minw marala. O kɔ, a ko; ‘E Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, i ka nin nilifɛn minɛ ne fɛ, min y’i ci tiɲɛ na, o tigi kosɔn, jinɛ tɛna na tuguni. ’ A ko: aw ye kelen ta ka tɔ kelen segi a ma. O kɔ, an tagara n’an ka tagama ye ani a kɛra i n’a fɔ kɔnɔw b’an datugura, yɔrɔnin kelen ɲɔgɔmɛ dɔ bolila, nka a sera yiritu fila la tuma min na, a sinna ka kunbiri gwan ani cira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a minɛ. Ciden ye mɔgɔw ɲininga ko: ‘Aw ka na yan, mɔgɔw, nin ɲɔgɔmɛ ye jɔn ta ye? O la, kanbelen damadɔ minw bɔra Ansar la, olu y’a jaabi ko; a ye anw ta ye, e Ala ka ciden, a y’a ɲininga ko: mun lo b’a la? O k’a jaabi ko; An tun sɛgɛnin lo k’a ladon san mugan kɔnɔ ani tulu tun ka ca a la - a tun fasanin lo - o la an tun b’a fɛ k’a faga k’a tilan an deenw cɛ, nka a bolila ka bɔ an kɔrɔ. A ko: ‘A faamuna, o tuma na, a feere n’ ma dɔrɔn. '. O k’a jaabi ko; ‘O, mako t’o la, setigi, nka ɲɔgɔmɛ bena bɔ i n’a fɔ -nilifɛn- i ka masacɛ ye. Kira ko; ‘A faamuna, n’a ye ne ta ye, i ka ɲumanya kɛ a ye, fɔɔ a ka sa. O waati la, silamɛw ko; E Ala ka ciden, an ka kan ka sujudu kɛ bɛgɛnw masacɛ ye ka tɛmɛ, a ko: A man ɲi -danfɛn kelen ka sujudu -danfɛn wɛrɛ ma, n'o tun daganin lo o tuma na musow tun be se ka sujudu kɛ u cɛɛw ye.
Hadith
Imam Darimi : 18
حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى حَائِطٍ فِي بَنِي النَّجَّارِ فَإِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ فَدَعَاهُ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ عَلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ
A y’a fɔ an ye ko [Ya’la] y’a fɔ an ye ko [Al Ajlah] bɔra [Adz Dzayyal bin Harmalah] ka bɔ [Jabir bin Abdullah] Radliyalahu’anhu a ko; an kɔsegira ka bɔ tagama na ni kira sallallaahu alayihi wasallam ye. Fo an sera Bani Najjar dugu dɔ la, yɔrɔnin kelen, ɲɔgɔmɛ dɔ tun be mɔgɔ o mɔgɔ bali ka don sɛnɛyɔrɔ la. O koo fɔra Rasulullah ye, o la, a tagara a fɛ ka ɲɔgɔmɛ weele. Ɲɔgɔmɛ nana k’a dawolo bila dugukolo kan fɔɔ a y’a kunbiri gwan a ɲɛfɛ. O kɔ, a ko: aw ka juru dɔ ɲini n ye, o kɔ, a y’a siri ni juru ye k’a segi a tigi ma. O kɔ, a y’a kɔ filɛ k’a fɔ ko: Mɔgɔ si tɛ sankolo ni dugukolo cɛ, n’a ma lɔn ko ne ye Ala Subhanahu wa Ta’ala ka ciden ye tiɲɛ na, fɔɔ minw ye murutininw ye; ka bɔ jinɛw ni adamadenw na.
Hadith
Imam Darimi : 19
أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِابْنٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي بِهِ جُنُونٌ وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ غَدَائِنَا وَعَشَائِنَا فَيُخَبَّثُ عَلَيْنَا فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا فَثَعَّ ثَعَّةً وَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ مِثْلُ الْجِرْوِ الْأَسْوَدِ فَسَعَى
A fɔra an ye ko [Al Hajjaj bin Minhal] y’a fɔ an ye ko [Hammad bin Salamah] ka bɔ [Farqad As Sabakhi] ka bɔ [Sa’id bin Jubair] ka bɔ [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu, ko muso dɔ nana n’a deen ye Rasulullah sallallahu ani Rasulullah ‘alaihi was, a jinɛ, jinɛ be don tuma bɛɛ n’an be tilera dumuni kɛra ani surafana dumuni kɛra. anw, ani ka kuma jugu fɔ anw ye. ‘O kɔ, Rasulullah ka delili kɛ a ye. O kɔ, a fɔnɔna ani fɛɛn dɔ - i n’a fɔ wuluden finman - bɔra a daa la ka sɔrɔ ka taga.
Hadith
Imam Darimi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ
A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Sa’id] y’a fɔ an ye [Yaya bin Abu Bakri Al Abdi] ka bɔ [Ibrahima bin Tahman] ka bɔ [Simak] ka bɔ [Jabir bin Samura] Radliyallahu’anhu a ko; Rasulullah ko: ‘N b’a lɔn tiɲɛ na ko kabakuru dɔ be Mɛki, a tun be to ka n fo n’a ye sanni n ka ci. Tiɲɛn na, n’ b’o lɔn sisan tiɲɛn na’.
