Imam Darimi : 1
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤَاخَذُ الرَّجُلُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا كَانَ عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ
Pa numa ya kutweba [Muhammad bin Yusuf] ukufuma kuli [Sufyan] ukufuma kuli [Al’Amasy] ukufuma kuli [Abu Wa’il] ukufuma kuli [Abdullah], atile; Umuntu umo aishile kuli Mutumwa wakwa Lesa no kutila: We Mutumwa wakwa Lesa, bushe umuntu akapingulwa pa milimo yabipa iyo acitile mu nshita ya buwelewele? Umutumwa ayaswike ati: Uuli onse uwacitile bwino mu nshita yakwe iya buIslam, tapingwilwe pa micitile yakwe iyabipa mu nshita ya buwelewele, lelo onse uwacitile ifibi - ububi - mu nshita yakwe iya buIslam, apingwilwe -pa membu shakwe- nangu shapita nelyo isha ku ntanshi.
Imam Darimi : 2
أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ النَّضْرِ الرَّمْلِيُّ عَنْ مَسَرَّةَ بْنِ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ أَبِي الْحَرَامِ مِنْ لَخْمٍ عَنْ الْوَضِينِ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ وَعِبَادَةِ أَوْثَانٍ فَكُنَّا نَقْتُلُ الْأَوْلَادَ وَكَانَتْ عِنْدِي ابْنَةٌ لِي فَلَمَّا أَجَابَتْ وَكَانَتْ مَسْرُورَةً بِدُعَائِي إِذَا دَعَوْتُهَا فَدَعَوْتُهَا يَوْمًا فَاتَّبَعَتْنِي فَمَرَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُ بِئْرًا مِنْ أَهْلِي غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَرَدَّيْتُ بِهَا فِي الْبِئْرِ وَكَانَ آخِرَ عَهْدِي بِهَا أَنْ تَقُولَ يَا أَبَتَاهُ يَا أَبَتَاهُ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَكَفَ دَمْعُ عَيْنَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْزَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ كُفَّ فَإِنَّهُ يَسْأَلُ عَمَّا أَهَمَّهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَأَعَادَهُ فَبَكَى حَتَّى وَكَفَ الدَّمْعُ مِنْ عَيْنَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ وَضَعَ عَنْ الْجَاهِلِيَّةِ مَا عَمِلُوا فَاسْتَأْنِفْ عَمَلَكَ
Calishimikilwe kuli ifwe [Al Walid bin An Nadlr Ar Ramli] ukufuma kuli [Masarrah bin Ma'bad] - ukufuma kuli Bani Al Harith bin Abu Al Haram ukufuma kuli Lakhmin - ukufuma kuli [Al Wadliin] ukuti umuntu umo aishile kuli Kasesema no kutila: We Mutumwa wa kwa Lesa, twalepepa abana besu kabili twalepepa abana besu, twalepepa abana besu. inshita twakwete abana aba nsansa ilyo namwitile. Ubushiku bumo namwitile kabili apo pene alisukile no kunkonka. Ilyo nafikile pa cishima ca lupwa lumo, apo pene namukatile ku kuboko no kumupoosa mu cishima, e fyo napwishishe inshita yandi nankwe. Aitile ukuti ‘O tata, we tata. ’ Umutumwa wa kwa Allah alilile ukufika na lintu amenso yakwe yafumine. Lyene umuntu umo uwaikele na Rasulullah atile kuli uyu muntu: mwalenga Rasulullah ukukalipa. Umuntu atile kuli uyu muntu ati: “Lekeni abe ni pa mulandu wa kuti aleipusha pa cintu cimo icacindama ico alepitamo, lyena Umutumwa atile kuli uyu muntu: “Bwekeshapo ilyashi lyobe na kabili, lyena abwekeshepo ilyashi kabili Umutumwa alilile na kabili ukufika ilyo amenso yakwe yafumine, amenshishe inkanda yakwe, lyene atile: ukukanaishiba, kanshi, tendekeni imilimo yenu ne cipe cipya ica busaka.
Imam Darimi : 3
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُؤَدِّبِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَوْلَايَ أَنَّ أَهْلَهُ بَعَثُوا مَعَهُ بِقَدَحٍ فِيهِ زُبْدٌ وَلَبَنٌ إِلَى آلِهَتِهِمْ قَالَ فَمَنَعَنِي أَنْ آكُلَ الزُّبْدَ لِمَخَافَتِهَا قَالَ فَجَاءَ كَلْبٌ فَأَكَلَ الزُّبْدَ وَشَرِبَ اللَّبَنَ ثُمَّ بَالَ عَلَى الصَّنَمِ وَهُوَ إِسَافٌ وَنَائِلَةُ قَالَ هَارُونُ كَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا سَافَرَ حَمَلَ مَعَهُ أَرْبَعَةَ أَحْجَارٍ ثَلَاثَةً لِقِدْرِهِ وَالرَّابِعَ يَعْبُدُهُ وَيُرَبِّي كَلْبَهُ وَيَقْتُلُ وَلَدَهُ
Atwebele [Harun bin Mu’awiyah] ukufuma kuli [Ibrahim bin Sulaiman Al Mu’addib] ukufuma kuli [Al’Amasy] ukufuma kuli [Mujahid], [umubomfi wandi uwa kale] anjebele; ukuti ulupwa lwakwe lwashile icipe icali ne cheese no mukaka ku kupeela kuli balesa babo, atile; ulupwa lwandi lwalinjiminine ukulya cheese pa mulandu wa kutiina aba balesa; e lyo imbwa yaishile, yalile umukaka no kunwa umukaka no kusamba pa fibumbwa, e kutila ifibumbwa fya kwa Iqaf na Nailah. Harun atile: mu nshiku sha kale isha buwelewele, ilyo umuntu alefwaya ukwenda alesenda amabwe yane, yatatu pali aya yali ya kusunga/ukusungilila umupika - umufuko/icipe - kabili iya bune yali ya kupepa, ukusambilisha imbwa yakwe, no kwipaya umwana wakwe.
Imam Darimi : 4
حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ السَّامِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا أَصَبْنَا حَجَرًا حَسَنًا عَبَدْنَاهُ وَإِنْ لَمْ نُصِبْ حَجَرًا جَمَعْنَا كُثْبَةً مِنْ رَمْلٍ ثُمَّ جِئْنَا بِالنَّاقَةِ الصَّفِيِّ فَتَفَاجُّ عَلَيْهَا فَنَحْلُبُهَا عَلَى الْكُثْبَةِ حَتَّى نَرْوِيَهَا ثُمَّ نَعْبُدُ تِلْكَ الْكُثْبَةَ مَا أَقَمْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ قَالَ أَبُو مُحَمَّد الصَّفِيُّ الْكَثِيرَةُ الْأَلْبَانِ
Ici citabo ca kuti: “Mu nshiku sha buwelewele, ilyo twasangile ilibwe ilisuma, twalipepele kabili ilyo tatusangile ilibwe ilisuma, twalipepele. Lyene twaletele ingamila ya shafi, ilyo ingamila yaleisansabika, twalefimba umukaka wa iko ku kunwa amenshi ku cibumba ca musenga ico twalonganike, lyena twalepepa icibumba ca musenga ilyo fye twaleikala muli cilya cifulo. Abu Muhamadi atile: Ngamila sha Shafi ni ngamila ishikwata umukaka uukalamba.
Imam Darimi : 5
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ قَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مَكْتُوبًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَأُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ وَيَحْمَدُونَهُ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيَتَأَزَّرُونَ عَلَى أَنْصَافِهِمْ وَيَتَوَضَّئُونَ عَلَى أَطْرَافِهِمْ مُنَادِيهِمْ يُنَادِي فِي جَوِّ السَّمَاءِ صَفُّهُمْ فِي الْقِتَالِ وَصَفُّهُمْ فِي الصَّلَاةِ سَوَاءٌ لَهُمْ بِاللَّيْلِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ وَمَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَمُهَاجِرُهُ بِطَابَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ
Atwebele [Al Hasan bin Ar Rabi’] atwebele [Abul Ahwash] ukufuma kuli [Al A’masy] ukufuma kuli [Abu Salih], atile; [Kaabu] atile; twasangile ukuti calembwa ukuti: “Tali uwakalipa mu kulanda kwakwe, tali uwakalipa mu mibele yakwe, talelanda mu kwangufyanya ilyo ali mu cifulo ca kushitishamo, talebwesesha ububi ku bubi, lelo ayaswike ukupitila mu kwelela no kwelela, abantu bakwe bali bantu abalecita lyonse tahmid berrifbi pa muulu / ukulumbanya Allah- Nangula inkondo, balelumbanya Lesa Subhanahu wa Ta’ala mu ng’anda shonse, ukufwala ifya kufwala fya pa kati, ukusamba kuli cila cilundwa ca kusamba kwabo, ukubilisha kwabo ku kupepa kwaumfwika mu mulu, ukubilisha kwabo mu nshita ya nkondo kwaba nga shafu yabo mu nshita ya kupepa, amashiwi yabo - ilyo balebelenga Koran no kucita ifya kufwala fyakwe ifya kusamba. icifulo ca kusendamamo cili mu Taba - Medina - kabili ubufumu bwakwe buli mu Shamu.
Imam Darimi : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أُسَامَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ سَلَامٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّا لَنَجِدُ صِفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَحِرْزًا لِلْأُمِّيِّينَ أَنْتَ عَبْدِي وَرَسُولِي سَمَّيْتُهُ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلِيظٍ وَلَا صَخَّابٍ بِالْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ مِثْلَهَا وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَتَجَاوَزُ وَلَنْ أَقْبِضَهُ حَتَّى نُقِيمَ الْمِلَّةَ الْمُتَعَوِّجَةَ بِأَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَفْتَحُ بِهِ أَعْيُنًا عُمْيًا وَآذَانًا صُمًّا وَقُلُوبًا غُلْفًا قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ كَعْبًا يَقُولُ مِثْلَ مَا قَالَ ابْنُ سَلَامٍ
Atwebele [Abdullah bin Salih] anjebele [Al Laits] anjebele [Khalid Ibnu Yazid] ukufuma kuli [Sa’id Ibn Abu Hilal] ukufuma kuli [Hilal bin Usamah] ukufuma kuli [‘Atha’ bin Yasar] ukufuma kuli [Ibn Salam], ukuti atile; twasangile imibele ya kwa kwa Mutawakkil, ukusosa kwakwe takwali ukwakosa kabili imibele yakwe tayali iya bukali kabili iya bukali. lelo pa kumulekelela twalungike imipepele iyafumine ku bushininkisho bwa kuti takwaba lesa. alikwata insambu sha kupepa ukucila pali Lesa, muli ubu bushininkisho kuti twaisula amenso yafiita, amatwi ayafiita ne mitima iyafisama. [‘Ata` bin Yasa] atile; [Abu Waqid Al Laitsi] anjebele ukuti aumfwile [Ka’ab] na o alelanda ifyo Ibn Salam asosele.
Imam Darimi : 7
أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ عَوْفٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ كَعْبٍ فِي السَّطْرِ الْأَوَّلِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَبْدِي الْمُخْتَارُ لَا فَظٌّ وَلَا غَلِيظٌ وَلَا صَخَّابٌ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَفِي السَّطْرِ الثَّانِي مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ مَنْزِلَةٍ وَيُكَبِّرُونَ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ رُعَاةُ الشَّمْسِ يُصَلُّونَ الصَّلَاةَ إِذَا جَاءَ وَقْتُهَا وَلَوْ كَانُوا عَلَى رَأْسِ كُنَاسَةٍ وَيَأْتَزِرُونَ عَلَى أَوْسَاطِهِمْ وَيُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَأَصْوَاتُهُمْ بِاللَّيْلِ فِي جَوِّ السَّمَاءِ كَأَصْوَاتِ النَّحْلِ
Atwebele [Zaid bin Yusuf] atwebele [Abu ‘Awanah] ukufuma kuli [Abdul Malik bin Umair] ukufuma kuli [Dzakwan Abu Salih] ukufuma kuli [Ka’ab] ukuti mu cikomo ca kubalilapo calembwa; Muhammad ni ntungulushi ya kwa Lesa Subhanahu wa Ta’ala, kabili umubomfi wandi uwasalilwe, ukulanda kwakwe takuli ukwakosa, imibele yakwe tayali iyakulisha, talanda sana mu cifulo ca kushitishamo, talipile ububi ku bubi lelo ayasuka no kwelelwa no kwelelwa, icifulo cakwe ica kufyalilwamo cili mu Mecca kabili emiking yakwe ni mu Shadombah. Kabili mu cikomo ca bubili calembelwe ukuti, Muhamadi, umutumwa wa kwa Lesa Subhanahu wa Ta’ala, abantu bakwe ni bantu abalumbanya Lesa lyonse pa bukata bonse, abo abalolesha pa kasuba - pa kuti beshibe inshita ya kupepa - balacita ipepo ilyo inshita yafika, nangu ca kuti bali mu cifulo icakowela, bafwala ica kufwala ca busanso pa kati, kuti basamba amashiwi yabo yonse, ukumfwika mu muulu nga ukubilikisha kwa nyuki - pa mulandu wa kupepa kwabo ukwa kutwalilila no kulila -.
Imam Darimi : 8
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ سَأَلَ كَعْبَ الْأَحْبَارِ كَيْفَ تَجِدُ نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّوْرَاةِ فَقَالَ كَعْبٌ نَجِدُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُولَدُ بِمَكَّةَ وَيُهَاجِرُ إِلَى طَابَةَ وَيَكُونُ مُلْكُهُ بِالشَّامِ وَلَيْسَ بِفَحَّاشٍ وَلَا صَخَّابٍ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَافِئُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ أُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي كُلِّ سَرَّاءَ وَضَرَّاءَ وَيُكَبِّرُونَ اللَّهَ عَلَى كُلِّ نَجْدٍ يُوَضِّئُونَ أَطْرَافَهُمْ وَيَأْتَزِرُونَ فِي أَوْسَاطِهِمْ يُصَفُّونَ فِي صَلَوَاتِهِمْ كَمَا يُصَفُّونَ فِي قِتَالِهِمْ دَوِيُّهُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ كَدَوِيِّ النَّحْلِ يُسْمَعُ مُنَادِيهِمْ فِي جَوِّ السَّمَاءِ
Atwebele [Mujahid biun Musa] atwebele [Ma’n ibn ‘Isa] atwebele [Mu’awiya bin Salih] ukufuma kuli [Abu Farwah] ukufuma kuli [Ibn Abas] Radliyallahu’anhu, ukuti aipwishe Ka’ab Al Ahbar; Bushe mwasangile shani imibele ya kwa Kasuba mu Torah?, [Ka’ab] ayaswike ukuti; twasangile ukuti Muhamadi afyelwe mu Mecca, afumine ku Thaabah nelyo ku Medina, ubufumu bwakwe bukaba mu Siria, te muntu wa bukali, tacita icimfulunganya cikalamba mu cifulo ca makwebo, talipile ububi ku bubi lelo alelekelela no kwelela, abantu bakwe lyonse balamulumbanya. Balumbanya Lesa nangu mu nshita ishisuma nelyo ishabipa, lyonse balalumbanya Lesa mu kucimfya konse, balasamba ifilundwa fyabo ifya kusamba, balafwala ifya kufwala fya pa kati, balaiminina mu mapepo nga baleenda mu nkondo, amashiwi yabo mu ma mosque yabo yaba nga ukubilikisha kwa nyuki mu mulu, ishiwi lyabo kuti lyaba nga nshi.
Imam Darimi : 9
أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمِيثَمِيُّ حَدَّثَنَا بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ إِلَيْكُمْ لَيْسَ بِوَهِنٍ وَلَا كَسِلٍ لِيَخْتِنَ قُلُوبًا غُلْفًا وَيَفْتَحَ أَعْيُنًا عُمْيًا وَيُسْمِعَ آذَانًا صُمًّا وَيُقِيمَ أَلْسِنَةً عُوجًا حَتَّى يُقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ
Atwebele [Haiwah bin Syuraih] atwebele [Baqiyyah bin Al Walid Al Maitami] atwebele [Buhair bin Sa’ad] ukufuma kuli [Khalid bin Ma’dan] ukufuma kuli [Jubair bin Nufair Al Hadlrami]; Umuntu uwafiita atile: “Kwaliisa kuli imwe umutumwa uushakwata amaka kabili uushakwata amaka, -uwatuminwe ku- kubuusha imitima iyabula ukusakamana, ukufungulula amenso ayafimbwa, no kulenga amatwi ya nkumbabulili ukumfwa, ukulungika indimi shaonaika, ica kuti cilandwa; Takuli lesa uuli ne nsambu sha kupepa kano fye Lesa eka.
Imam Darimi : 10
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَمَشَى مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ قَالَ فَإِحْدَى رِجْلَيْهِ فِي الْبَيْتِ وَالْأُخْرَى خَارِجَهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي فَالْتَفَتَ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ كُنْتُ أُكَلِّمُ إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ أَرَهُ قَطُّ قَبْلَ يَوْمِي هَذَا اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ قَالَ إِنَّا آتَيْنَاكَ أَوْ أَنْزَلْنَا الْقُرْآنَ فَصْلًا وَالسَّكِينَةَ صَبْرًا وَالْفُرْقَانَ وَصْلًا
Atile [Muhammad bin Yazid Al Hizami] atwebele [Ishaq bin Sulaiman] ukufuma kuli [‘Amr bin Abu Qais] ukufuma kuli [‘Atha’], atile; Umo uwa bacibusa ba kwa Kasesema ali no kukabila kuli wene. Aendele nankwe, ukufika ilyo aingile mu ng’anda kabili ulukasa lwakwe lumo lwali mukati kabili umbi lwali pa nse ya ng’anda, cali kwati Umutumwa wa kwa Lesa alelanshanya no muntu, pa numa ya ico apilibwile no kulanda kuli cibusa wakwe ukuti: Bushe mwalishiba uyo ndelanda nankwe? ali ni malaika uo nshatala namonapo, malaika aipwishe Shikulu wakwe ukuti ansuminishe ukunposha. Allah atile: ‘Mu cine cine, twaisa kuli imwe nelyo ukutuma Qur’an nga kapingula wa milandu na As Sakinah nga ukushipikisha na Al Furqon nga katungulula.
Imam Darimi : 11
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا رَيْحَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ هُوَ ابْنُ مَنْصُورٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَطِيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيَّ يَقُولُ أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ لِتَنَمْ عَيْنُكَ وَلْتَسْمَعْ أُذُنُكَ وَلْيَعْقِلْ قَلْبُكَ قَالَ فَنَامَتْ عَيْنَايَ وَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَعَقَلَ قَلْبِي قَالَ فَقِيلَ لِي سَيِّدٌ بَنَى دَارًا فَصَنَعَ مَأْدُبَةً وَأَرْسَلَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَرَضِيَ عَنْهُ السَّيِّدُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَطْعَمْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَسَخِطَ عَلَيْهِ السَّيِّدُ قَالَ فَاللَّهُ السَّيِّدُ وَمُحَمَّدٌ الدَّاعِي وَالدَّارُ الْإِسْلَامُ وَالْمَأْدُبَةُ الْجَنَّةُ
Atwebele [Mujahid bin Musa] atwebele [Raihan Ibnu Sa’id] atwebele [‘Abbad Ibnu Mansur] ukufuma kuli [Ayyub] ukufuma kuli [Abu Qilaba] ukufuma kuli [Athiyah] ukuti aumfwile [Rabi’ah Al Jurasyi] alelanda; Kasesema aletwa kabili bamwebele ukuti, napapata lekeni amenso yenu yaleele, amatwi yenu yaleumfwa, no mutima wenu uletontonkanya. Atile: lyena amenso yandi yalamona, amatwi yandi yaumfwa, kabili umutima wandi uletontonkanya. Atile; Napokelele amashiwi ‘Kuli shikulu uupanga ing’anda, lyena apanga ifya kulya, lyena atuma umuntu ku kwita ku ca kulya, onse uwasuka ukubilisha kwa uleita no kwingila mu ng’anda no kulya ifya kulya, shikulu akasekelela muli wene. Ku lubali lumbi, onse uushasuka ukubilisha kwa ulemwita kabili uushaingila mu ng’anda kabili uushalya ifya kulya, ninshi Shikulu akamukalipila. Lyena atile: Shikulu ni Lesa, uwa kwita ni Muhamadi, ing’anda ni Buislamu, kabili ifya kulya ni mu mulu.
Imam Darimi : 12
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مَيْمُونٍ التَّمِيمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الْبَطْحَاءِ وَمَعَهُ ابْنُ مَسْعُودٍ فَأَقْعَدَهُ وَخَطَّ عَلَيْهِ خَطًّا ثُمَّ قَالَ لَا تَبْرَحَنَّ فَإِنَّهُ سَيَنْتَهِي إِلَيْكَ رِجَالٌ فَلَا تُكَلِّمْهُمْ فَإِنَّهُمْ لَنْ يُكَلِّمُوكَ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أَرَادَ ثُمَّ جَعَلُوا يَنْتَهُونَ إِلَى الْخَطِّ لَا يُجَاوِزُونَهُ ثُمَّ يَصْدُرُونَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ جَاءَ إِلَيَّ فَتَوَسَّدَ فَخِذِي وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ فِي النَّوْمِ نَفْخًا فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَسِّدٌ فَخِذِي رَاقِدٌ إِذْ أَتَانِي رِجَالٌ كَأَنَّهُمْ الْجِمَالُ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ بِيضٌ اللَّهُ أَعْلَمُ مَا بِهِمْ مِنْ الْجَمَالِ حَتَّى قَعَدَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رَأْسِهِ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَقَالُوا بَيْنَهُمْ مَا رَأَيْنَا عَبْدًا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَيْنَيْهِ لَتَنَامَانِ وَإِنَّ قَلْبَهُ لَيَقْظَانُ اضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا سَيِّدٌ بَنَى قَصْرًا ثُمَّ جَعَلَ مَأْدُبَةً فَدَعَا النَّاسَ إِلَى طَعَامِهِ وَشَرَابِهِ ثُمَّ ارْتَفَعُوا وَاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لِي أَتَدْرِي مَنْ هَؤُلَاءِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هُمْ الْمَلَائِكَةُ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا الْمَثَلُ الَّذِي ضَرَبُوهُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الرَّحْمَنُ بَنَى الْجَنَّةَ فَدَعَا إِلَيْهَا عِبَادَهُ فَمَنْ أَجَابَهُ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَمَنْ لَمْ يُجِبْهُ عَاقَبَهُ وَعَذَّبَهُ
Calishimikilwe kuli ifwe ukuti [Al Hasan bin 'Ali] atwebele [Abu Usamah] ukufuma kuli [Ja'far bin Maimun At Tamimi] ukufuma kuli [Abu Uthman An Nahdi] ukuti Rasulullah alifumine ku Bathha` kabili pamo nankwe Ibn Mas'ud Radliyallahu'alhu'alhanhu, aba Ibn Mas’ud, lyena aipwishe ukwikala Ibn Mas’ud no kumupangila umutande wa kupaatulako. Lyene atile: Mwifumapo nangu panono muli ici cifulo, pantu abaume bamo bakakumanya kabili tamwakalanda na bo, kabili tabakalanda na imwe. Lyene Kasesema atwalilile ulwendo lwakwe uko alefwaya. Lyene abantu bafikile pa mushinku wa kupaatulako kabili tabapitilepo, lyene baile ku lubali lwa kwa Kasesema. Ukufika pa mpela ya bushiku aishile kuli ine no kulaala ukubomfya icifuba candi ngo muputule wakwe, kabili ilyo alaala aleumfwa umupashi wakwe. Ilyo Rasulullah alelala pa cifuba candi, abaume baishile ne menso ayasuma abafwele ifya kufwala fyonse ifyabuuta. Ukufuuta, fintu bali abasuma! ica kuti ibumba lyabo lyaikele pa mutwe wa kwa Kasesema kabili ibumba limbi lyali ku lubali lwesu kabili batile kuli umo na umbi: tatwalipo umubomfi uwapeelwe ubupe nga fintu bapeelwe kuli Kasesema. Uyu muntu amenso yakwe yalala lelo umutima wakwe walituntulu, mupeele icilangililo. E ico, ali nga shikulu uupanga ing’anda ya bufumu, lyena apanga ica kulya lyena aita abantu ku kulya no kunwa, lyena abantu baile mu mulu. Lyena Umutumwa wa kwa Lesa (ukutemwa kwa kwa Lesa) abukile kabili anjebele ukuti: bushe walishiba abo bali? e lyo nayaswike ukuti: Lesa Subanahu wa Ta’ala no Mutumwa Wakwe balishiba bwino. Lyene atile: ni bamalaika. Lyena atile na kabili: bushe mwalishiba ifyo ukupashanya kuli? Natile Lesa Subhanahu wa Ta’ala no Mutumwa Wakwe uwaishibe bwino ayaswike ukuti: Ar Rahman akuulile umulu, lyene aitile -aitile- ababomfi bakwe kuli wene, onse uwasumina akaingila mu mulu kabili onse uukaana lyena akamukanda no kumucusha.
Imam Darimi : 13
أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ عَنْ بَحِيرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ السُّلَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ كَيْفَ كَانَ أَوَّلُ شَأْنِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَانَتْ حَاضِنَتِي مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنٌ لَهَا فِي بَهْمٍ لَنَا وَلَمْ نَأْخُذْ مَعَنَا زَادًا فَقُلْتُ يَا أَخِي اذْهَبْ فَأْتِنَا بِزَادٍ مِنْ عِنْدِ أُمِّنَا فَانْطَلَقَ أَخِي وَمَكَثْتُ عِنْدَ الْبَهْمِ فَأَقْبَلَ طَائِرَانِ أَبْيَضَانِ كَأَنَّهُمَا نَسْرَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ الْآخَرُ نَعَمْ فَأَقْبَلَا يَبْتَدِرَانِي فَأَخَذَانِي فَبَطَحَانِي لِلْقَفَا فَشَقَّا بَطْنِي ثُمَّ اسْتَخْرَجَا قَلْبِي فَشَقَّاهُ فَأَخْرَجَا مِنْهُ عَلَقَتَيْنِ سَوْدَاوَيْنِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ ائْتِنِي بِمَاءِ ثَلْجٍ فَغَسَلَ بِهِ جَوْفِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِمَاءِ بَرَدٍ فَغَسَلَ بِهِ قَلْبِي ثُمَّ قَالَ ائْتِنِي بِالسَّكِينَةِ فَذَرَّهُ فِي قَلْبِي ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ حُصْهُ فَحَاصَهُ وَخَتَمَ عَلَيْهِ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اجْعَلْهُ فِي كِفَّةٍ وَاجْعَلْ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِهِ فِي كِفَّةٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْأَلْفِ فَوْقِي أُشْفِقُ أَنْ يَخِرَّ عَلَيَّ بَعْضُهُمْ فَقَالَ لَوْ أَنَّ أُمَّتَهُ وُزِنَتْ بِهِ لَمَالَ بِهِمْ ثُمَّ انْطَلَقَا وَتَرَكَانِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِقْتُ فَرَقًا شَدِيدًا ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى أُمِّي فَأَخْبَرْتُهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَأَشْفَقَتْ أَنْ يَكُونَ قَدْ الْتَبَسَ بِي فَقَالَتْ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ فَرَحَلَتْ بَعِيرًا لَهَا فَجَعَلَتْنِي عَلَى الرَّحْلِ وَرَكِبَتْ خَلْفِي حَتَّى بُلْغَتِنَا إِلَى أُمِّي فَقَالَتْ أَدَّيْتُ أَمَانَتِي وَذِمَّتِي وَحَدَّثَتْهَا بِالَّذِي لَقِيتُ فَلَمْ يَرُعْهَا ذَلِكَ وَقَالَتْ إِنِّي رَأَيْتُ حِينَ خَرَجَ مِنِّي يَعْنِي نُورًا أَضَاءَتْ مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ
Atwebele ukuti [Baqiyyah] ukufuma kuli [Bahir] ukufuma kuli [Khalid bin Ma'dan] atushimikile [‘Abdur Rahman bin ‘Amr As Sulami] ukufuma kuli [‘Utbah bin ‘Abd As Sulami] ukuti abeshimikile, kabili ali umo uwa bashimapepo, aipwishe ukuti: “Bushe intendekelo ya mweo obe yali shani, we Mutumwa wa kwa Lesa? ayaswike ukuti: “Mayo wandi uwa kufyala pali ilya nshita ali mwanakashi ukufuma ku Bani Sa’d bin Bakr. Pali ilya nshita ine no mwana umbi umunono ukufuma muli ulya mukowa twalecema ifyuni. Pa mulandu wa kuti tatwaletele ifya kulya, napwishe cibusa wandi ukuti: We munyinane, kabiye ku ng’anda no kulomba bamayo ifya kulya. Lyene munyinane alifuminepo kabili nashele fye neka ukusakamana ifyuni. Mu kupumikisha utunyuni tubili utwabuuta twaishile nga nkumbabulili, umo pali umbi atile kuli umbi, bushe ni wene cine cine? ayaswike umbi ukuti; Ee! lyena bonse babili balinjishingulwike no kunkoka no kunsansamusha, lyena baliputule ifumo lyandi e lyo bafumishe umutima wandi, baliuputule no kufumyapo ifiputulwa fibili ifyafiita. Lyene umo pali aba babili atile kuli cibusa wakwe: Mpeele amenshi ya snow kabili lyene akabomfya ku kusamba mu mala yandi. Lyena atile na kabili: mpeleni amenshi ayatonta’. Kabili alesamba umutima wandi. Lyena atile: mpeleni Nga Sakina -ukutekanya-! lyene alisansabike mu mutima wandi. Lyene umo pali bene atile kuli cibusa wakwe: musontele! lyena alicisontele kabili alicibikileko icishibilo ca nkumbabulili -icifutu ca bakasesema-. Lyene umo pali bene atile kuli cibusa wakwe: mubike pa cipimo cimo no kubika abantu bakwe ikana limo pa cipimo cimo. Lyene Rasulullah atile: “Pali ilya nshita namwene abantu ikana limo pa muulu wandi eico nalitiinine ukuti bamo pali bene kuti bapona pali ine, lyene umuntu atile na kabili: nga ca kuti abantu bakwe bapimilwe nankwe, mu kushininkisha ali no kulema ukucila abantu bakwe kabili lyene bonse babili balinjishile. Nali no mwenso nga nshi kabili nabutukile kuli kacema wandi uwa menshi kabili namushimikile pa fyo cali kuli ine nomba line. Asakamene ukuti fimo kuti fyancitikila kabili lyene atile: Ndelomba kuli Lesa ukuti akucingilile. Lyena apekanya ulupili lwakwe ukuya no kunbika pa ngamila kabili aendele pa numa yandi ukufika na lintu twafikile kuli bamayo, lyena atile kuli bamayo: Nafikilisha umulimo no mutolo uwabikwa pali ine, lyena anjebele ifyacitike. Lelo ico tacamukalipile, mu cine cine bamayo bayaswike ukuti: Kale nalimumwene nalimo ilyo afumine fye mu fumo lyandi, e kutila ulubuuto lwalepepuka pa cipuna ca bufumu ica Siria.
Imam Darimi : 14
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عُثْمَانَ الْقُرَشِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ عَلِمْتَ أَنَّكَ نَبِيٌّ حَتَّى اسْتَيْقَنْتَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتَانِي مَلَكَانِ وَأَنَا بِبَعْضِ بَطْحَاءِ مَكَّةَ فَوَقَعَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْأَرْضِ وَكَانَ الْآخَرُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ أَهُوَ هُوَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزِنْهُ بِرَجُلٍ فَوُزِنْتُ بِهِ فَوَزَنْتُهُ ثُمَّ قَالَ فَزِنْهُ بِعَشَرَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِمِائَةٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ ثُمَّ قَالَ زِنْهُ بِأَلْفٍ فَوُزِنْتُ بِهِمْ فَرَجَحْتُهُمْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَنْتَثِرُونَ عَلَيَّ مِنْ خِفَّةِ الْمِيزَانِ قَالَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَوْ وَزَنْتَهُ بِأُمَّتِهِ لَرَجَحَهَا
Atwebele [Abdullah bin Imran] atwebele [Abu Daud] atwebele [Ja’far bin Utsman Al Qurasyi] ukufuma kuli [Uthman bin Urwah bin Az Zubair] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Dzar Al Ghifari] Radliyallahu’anhu, atile; Nalipushe ukuti, We Mutumwa wa kwa Lesa, kuti washininkisha shani ukuti uli kasesema? Kasesema ayaswike ati: We Abu Dzar, bamalaika babili baishile kuli ine ilyo nali mu cishima mu Makka. Umo uwa bene atentemuka pano isonde kabili umbi ali pa kati ka mulu ne calo. Umo uwa bene atile kuli cibusa wakwe: bushe ni wene cine cine? e lyo cibusa wakwe ayaswike ukuti: ee! lyena atile na kabili: lyena mupimine no muntu umo, lyena nkapimikwa na bantu ikumi kabili nalicilapo ukufina pali bene. Lyene atile na kabili: ‘Mupimine pamo na bantu umwanda umo’, eico nalipimilwe kabili nali uwafina ukucila pali bene. Lyene atile na kabili: ‘E lyo ipimine we mwine na bantu ikana limo’, lyene balipimine kabili nali uwafina ukucila pali bene. Pali ilya nshita nalemoneka ukubamona balepuma pa mulandu wa kucepa kwa fipimo, lyene umo pali bamalaika babili atile kuli cibusa wakwe: nangu nga apimwa pamo na bantu bakwe bonse, ali no kuba uwafina ukucila pali bene.
Imam Darimi : 15
أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنَادِيهِمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ
Atwebele [Ismail bin Khalil] atwebele [Ali bin Mushir] atwebele [Al’Amasy] ukufuma kuli [Abu Salih], atile; Kasesema inshita imo alibetile ukuti; Mwe bantu, mu cine cine ndi luse kabili katungulula.
Imam Darimi : 16
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَقْبَلَ أَعْرَابِيٌّ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ إِلَى أَهْلِي قَالَ هَلْ لَكَ فِي خَيْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَمَنْ يَشْهَدُ عَلَى مَا تَقُولُ قَالَ هَذِهِ السَّلَمَةُ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَأَقْبَلَتْ تَخُدُّ الْأَرْضَ خَدًّا حَتَّى قَامَتْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَشْهَدَهَا ثَلَاثًا فَشَهِدَتْ ثَلَاثًا أَنَّهُ كَمَا قَالَ ثُمَّ رَجَعَتْ إِلَى مَنْبَتِهَا وَرَجَعَ الْأَعْرَابِيُّ إِلَى قَوْمِهِ وَقَالَ إِنْ اتَّبَعُونِي أَتَيْتُكَ بِهِمْ وَإِلَّا رَجَعْتُ فَكُنْتُ مَعَكَ
Atile [Muhamadi bin Tharif] atushimikile [Muhamadi bin Fudlail] atushimikile [Abu Hayyan] ukufuma kuli [‘Atha‘] ukufuma kuli [Ibn Umar] Radliyallahu’anhu, atile; Ilyo twali pamo na Lesa pa lwendo twasangile umuArab wa Bedouin kabili pa numa ya kupalamina kuli wene Lesa atile kuli wene: Ni kwi uleya? UmuArab wa ciBedouin ayaswike ukuti: Ndefwaya ukukumanya ulupwa lwandi. Lyene Umutumwa atile: bushe ulefwaya icintu icisuma? ayaswike ukuti: cinshi ubusuma? Umuntu uo mulelanda nankwe atile: “E kutila, muleshininkisha ukuti takwaba lesa umbi uwalinga ukupepa kano fye Lesa Subhanahu wa Ta’ala kabili muleshininkisha ukuti Muhammad ni mubomfi Wakwe kabili Umutumwa Wakwe. UmuArab wa ciBedou atile: lyene nani engashininkisha ubucine bwa fyo mwasosa? Kasesema ayaswike ati: umuti wa Salamah, eico Kasesema amwitile ilyo umuti wali pa mpela ya lupili, lyene umuti walipalamine kuli Kasesema ukupitila mu kupaatukanya icalo ukufikila umuti wafika pa ntanshi ya kwa Rasulullah. Umutumwa amwipwishe ukupeela ubunte imiku itatu. Kabili apeele ubunte imiku itatu nga fintu Kasesema asosele kabili lyene umuti walibwelele ku ncende uko wakulile. UmuArab wa ciBedou abweleele ku bantu bakwe no kutila; Nga bakonka ine, nkabatwala ku kukumanya imfumu -Nga te ifyo nkabwelela ku mfumu no kwikala nankwe.
Imam Darimi : 17
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَكَانَ لَا يَأْتِي الْبَرَازَ حَتَّى يَتَغَيَّبَ فَلَا يُرَى فَنَزَلْنَا بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ لَيْسَ فِيهَا شَجَرٌ وَلَا عَلَمٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ اجْعَلْ فِي إِدَاوَتِكَ مَاءً ثُمَّ انْطَلِقْ بِنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى لَا نُرَى فَإِذَا هُوَ بِشَجَرَتَيْنِ بَيْنَهُمَا أَرْبَعُ أَذْرُعٍ فَقَالَ يَا جَابِرُ انْطَلِقْ إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَقُلْ يُقَلْ لَكِ الْحَقِي بِصَاحِبَتِكِ حَتَّى أَجْلِسَ خَلْفَكُمَا فَرَجَعَتْ إِلَيْهَا فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُمَا ثُمَّ رَجَعَتَا إِلَى مَكَانِهِمَا فَرَكِبْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَعَرَضَتْ لَهُ امْرَأَةٌ مَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا يَأْخُذُهُ الشَّيْطَانُ كُلَّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مِرَارٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ الصَّبِيَّ فَجَعَلَهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ مُقَدَّمِ الرَّحْلِ ثُمَّ قَالَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ عَدُوَّ اللَّهِ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا ثُمَّ دَفَعَهُ إِلَيْهَا فَلَمَّا قَضَيْنَا سَفَرَنَا مَرَرْنَا بِذَلِكَ الْمَكَانِ فَعَرَضَتْ لَنَا الْمَرْأَةُ مَعَهَا صَبِيُّهَا وَمَعَهَا كَبْشَانِ تَسُوقُهُمَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ مِنِّي هَدِيَّتِي فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَادَ إِلَيْهِ بَعْدُ فَقَالَ خُذُوا مِنْهَا وَاحِدًا وَرُدُّوا عَلَيْهَا الْآخَرَ قَالَ ثُمَّ سِرْنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا كَأَنَّمَا عَلَيْنَا الطَّيْرُ تُظِلُّنَا فَإِذَا جَمَلٌ نَادٌّ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ سِمَاطَيْنِ خَرَّ سَاجِدًا فَحَبَسَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَلَيَّ النَّاسَ مَنْ صَاحِبُ الْجَمَلِ فَإِذَا فِتْيَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا هُوَ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَمَا شَأْنُهُ قَالُوا اسْتَنَيْنَا عَلَيْهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَكَانَتْ بِهِ شُحَيْمَةٌ فَأَرَدْنَا أَنْ نَنْحَرَهُ فَنَقْسِمَهُ بَيْنَ غِلْمَانِنَا فَانْفَلَتَ مِنَّا قَالَ بِيعُونِيهِ قَالُوا لَا بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا لِي فَأَحْسِنُوا إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ أَجَلُهُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَحَقُّ بِالسُّجُودِ لَكَ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِشَيْءٍ أَنْ يَسْجُدَ لِشَيْءٍ وَلَوْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ النِّسَاءُ لِأَزْوَاجِهِنَّ
Atile, alitushimikiile ukufuma kuli Isa. Nafumine na Kasesema pa lwendo kabili ilyo alefwaya ukuipokolola lyonse alefisama pa kuti engamonwa. Pali ilya nshita twali mu mpanga iikalamba umo takwali imiti nelyo ifishibilo fya mweo kabili atile: We Jabir, buula amenshi mu cipe cobe, kabili lekeni tutwalilile ulwendo lwesu. Jabir atile, twalitwalilile ukwenda ukufika na lintu twafumine ku menso. Mu kupumikisha kwali imiti ibili iyakwata ubutali bwa mamita yane pa kati ka iko. Atile: Mukwai mupalamine ku muti, mumwebe ukuti balande, akasuka, mumwebele ukuti ‘isa ku muti uuli mupepi na imwe pa kuti nkaikala pa numa yenu bonse babili’. Icimuti capalamine - cibusa wakwe, icimuti icali mupepi nankwe - kabili Kasesema aikele ku numa yabo babili, lyena imiti ibili yabwelele ku fifulo fya iko. Pa numa twakwelele pa mpili shesu, kabili nga ca kuti pa muulu wesu pali icinyuni icatufimba, lyene umwanakashi no mwana wakwe bacingilile Umutumwa wa kwa Lesa, atile; O Intumwa ya kwa Allah, umwana wandi mu cine cine alesakamikwa kuli cilende imiku itatu cila bushiku. Yabiri atile; lyena Rasulullah abuulile umwana no kumubika pa ntanshi ya motoka yakwe lyena atile; Ufumepo, we mulwani wa kwa Lesa! Nine Intumwa ya kwa Lesa. Umutumwa atile ifi imiku itatu. Lyene alibweseshe kuli uyu mwanakashi. Ilyo twabwelele ukufuma ku lwendo lwesu, twapitile mu nshila ya kubalilapo, kabili umwanakashi umo no mwana wakwe batusansabike ne mpaanga shibili isho alecema. Lyene atile; 'O Shikulu, napapata, pokeleleni ici cipe ukufuma kuli ine, pa mulandu wa Uyo uwakutumine icine cine, cilende takabwele na kabili.' ’ Atile: buula cimo no kubwesesha cimbi kuli wene. Lyena twatwalilile ulwendo lwesu kabili utunyuni twalemoneka ukuti tuletufimba, mu kupumikisha ingamila yalibutukile, lelo ilyo yafikile pa fimuti fibili, apo pene yafukama kabili Kasesema aliikete. Umutumwa aipwishe abantu ukuti: ‘Iseni kuno, mwe bantu, nani umwine iyi ngamila? E ico abalumendo abengi ukufuma ku Ansar basukile ukuti; ali wesu, O Mutumwa wa kwa Allah, aipwishe ukuti: cinshi alepitamo? Baswike ukuti; Twalitemenwe ukumusakamana pa myaka amakumi yabili kabili ali ne mafuta ayengi - ali uwa mafuta - eico twalefwaya ukumwipaya no kumupeela abana besu, lelo alitubutukile. Atile: ‘Cisuma, lyene nshitishe fye kuli ine. '. Baswike ukuti; 'Oo, tapali ukukabila, shikulu, lelo ingamila ikafikapo nga -ica bupe- ku bufumu bwenu.' Kasesema atile; ‘Cisuma, nga ca kuti ali wandi lyena ube bwino kuli wene, ukufika na lintu akafwa. Pali ilya nshita abaMuslim batile; O Umutumwa wa kwa Allah, tuli ne nsambu ishingi isha kufukama ku mfumu ya nama, atile: Tacili bwino ukuti -icibumbwa- cimo cifukame ku -cibumbwa cimbi, nga ca kuti ico cali icasuminishiwa ninshi abanakashi nga basuminishiwe ukufukama ku balume babo.
Imam Darimi : 18
حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى حَائِطٍ فِي بَنِي النَّجَّارِ فَإِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ فَدَعَاهُ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ عَلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ
Atwebele [Ya’la] atwebele [Al Ajlah] ukufuma kuli [Adz Dzayyal bin Harmalah] ukufuma kuli [Jabir bin Abdullah] Radliyalahu’anhu atile; twabwelele ukufuma ku lwendo pamo na Kasesema. Ukufika fye na lintu twafikile ku mushi umo uwa Bani Najjar, mu kupumikisha kwali ingamila iyalecingilila onse uwalefwaya ukwingila mu mpanga. Ici calishibikwe kuli Rasulullah, eico aile kuli wene no kwita ingamila. Ngamila yaishile no kubika imilomo ya iko pa nshi ukufika na lintu yafukama pa ntanshi yakwe. Lyene atile: njipeele ulushishi, lyena alukakatile ne lushishi no kubwesesha kuli shikulu wa luko. Lyena aloleshe ku numa no kutila: Takuli nangu umo pa kati ka mulu ne calo lelo alishiba ukuti mu cine cine ndi ntungulushi ya kwa Lesa Subanahu wa Ta’ala kano fye abo abashaumfwila; ukufuma ku ba jinni na ku bantu.
Imam Darimi : 19
أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ بِابْنٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي بِهِ جُنُونٌ وَإِنَّهُ يَأْخُذُهُ عِنْدَ غَدَائِنَا وَعَشَائِنَا فَيُخَبَّثُ عَلَيْنَا فَمَسَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَدَعَا فَثَعَّ ثَعَّةً وَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ مِثْلُ الْجِرْوِ الْأَسْوَدِ فَسَعَى
Calishimikilwe kuli ifwe [Al Hajjaj bin Minhal] atwebele [Hammad bin Salamah] ukufuma kuli [Farqad As Sabakhi] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukufuma kuli [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu, ukuti umwanakashi aishile ukuleta umwana wakwe kuli Rasulullah sallallahu’atile: jinni, umupashi lyonse uleingila ilyo tulelya ifya kulya fya kasuba ne fya cungulo. ifwe, kabili ukutucusha. 'Elyo Rasulullah alimupepele.' Lyena alukile kabili icintu cimo - nga mwana wa mpanga uwafiita - cafumine mu kanwa kakwe kabili lyene cafuminepo.
Imam Darimi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ الْعَبْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ الْآنَ
Atwebele ukuti [Muhammad bin Sa’id] atubuulile [Yahya bin Abu Bakr Al ‘Abdi] ukufuma kuli [Ibrahim bin Tahman] ukufuma kuli [Simak] ukufuma kuli [Jabir bin Samura] Radliyallahu’anhu atile; Mukalamba wa bashilika atile: ‘Nalishiba bwino bwino ukuti kuli ilibwe mu Mecca ilyo alebomfya ukunposha ilyo nshatala natuma. Mucine cine nalishiba nomba'.