Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 ဟဒီးစ်
ABU BAKAR သည် ဥပဒေစာအုပ်နှင့် Sunnah မှ ပြဿနာများအတွက် အဖြေရှာရန် ရှာဖွေသည်
Imam Darimi : 161
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ حَدَّثَنَا مَيْمُونُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ الْخَصْمُ نَظَرَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ وَجَدَ فِيهِ مَا يَقْضِي بَيْنَهُمْ قَضَى بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْكِتَابِ وَعَلِمَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْأَمْرِ سُنَّةً قَضَى بِهِ فَإِنْ أَعْيَاهُ خَرَجَ فَسَأَلَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ أَتَانِي كَذَا وَكَذَا فَهَلْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي ذَلِكَ بِقَضَاءٍ فَرُبَّمَا اجْتَمَعَ إِلَيْهِ النَّفَرُ كُلُّهُمْ يَذْكُرُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ قَضَاءً فَيَقُولُ أَبُو بَكْرٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِينَا مَنْ يَحْفَظُ عَلَى نَبِيِّنَا فَإِنْ أَعْيَاهُ أَنْ يَجِدَ فِيهِ سُنَّةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ رُءُوسَ النَّاسِ وَخِيَارَهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ فَإِنْ أَجْمَعَ رَأْيُهُمْ عَلَى أَمْرٍ قَضَى بِهِ
ကျွန်ုပ်တို့အား [မုဟမ္မဒ် ဘင် အာရှာ့လ်] မှ [ဇူဟိုင်းယား] က [ဂျာဖာရ် ဘင် ဘာကန်] ထံမှ [မေမွန် ဘင် မီဟရန်] က ဤသို့ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ပြောပြခဲ့သည်- “အတိတ်ကာလတွင် [အဘူဘကရ်] ရာဒီယလ္လာဟု အန်ဟူးသည် ပြဿနာတစ်ခု (အငြင်းပွားမှု) နှင့် ကြုံတွေ့သောအခါ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကျမ်းတော်မြတ် ဆွဗ္ဗာနလ္လာဟု ဝါတာအလာတွင် ချက်ချင်းရှာဖွေလေ့ရှိပြီး၊ ၎င်း၏ ရှင်းလင်းချက်ကို ရှာတွေ့ပါက ပြဿနာကို ဆုံးဖြတ်ပေးမည်ဖြစ်သော်လည်း အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကျမ်းတော်မြတ်တွင် မတွေ့ရှိပါက ထိုပြဿနာတွင် တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ၏ စွန္နဟ်ကို သိရှိပါက ၎င်းနှင့်အတူ ဆုံးဖြတ်ပေးမည်ဖြစ်သော်လည်း မတွေ့ပါက ချက်ချင်းထွက်၍ မွတ်စလင်များကို မေးမြန်းပြီးနောက် “ကျွန်ုပ်သည် ဤကဲ့သို့သော ပြဿနာတစ်ခုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်၊ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) သည် ဤပြဿနာကို တရားဝင်ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ဖူးကြောင်း သင်တို့ သိကြပါသလား” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လူအတော်များများစုဝေးပြီးနောက် ၎င်းတို့တစ်ဦးစီသည် အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ထံမှ တရားဝင်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တင်ပြလေ့ရှိပြီး၊ အဘူဘက္ကရ် ရာဒီယလ္လာဟ် အန်ဟူးက “ကျွန်ုပ်တို့၏လူမျိုးများတွင် တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ၏ စွန္နဟ်ကို ကျက်မှတ်နိုင်သူများကို ဖန်ဆင်းတော်မူသော အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အား ချီးမွမ်းဂုဏ်ပြုပါ၏။ စွန္နဟ်တွင် ၎င်းကိုမတွေ့ရှိပါက တမန်တော်မြတ် (ဆွ) သည် မှူးမတ်များနှင့် ရွေးချယ်ထားသော လူများကို အပေါင်းအဖော်များထဲမှ စုဝေးစေပြီး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းကာ သဘောတူညီချက်တစ်ခုရရှိပါက ထိုတညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် အခြေခံ၍ တရားဝင်ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်လေ့ရှိသည်။
အစာမရှောင်ဘဲ ငါ TIKAF နှင့် ပတ်သက်၍ UMAR BIN ABDUL AZIZ ၏ သဘောထား
Imam Darimi : 162
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ قَالَ كَانَ عَلَى امْرَأَتِي اعْتِكَافُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَسَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَعِنْدَهُ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ قُلْتُ عَلَيْهَا صِيَامٌ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ لَا يَكُونُ اعْتِكَافٌ إِلَّا بِصِيَامٍ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُمَرَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُثْمَانَ قَالَ لَا قَالَ عُمَرُ مَا أَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ طَاوُسًا وَعَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَسَأَلْتُهُمَا فَقَالَ طَاوُسٌ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا يَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا إِلَّا أَنْ تَجْعَلَهُ عَلَى نَفْسِهَا قَالَ وَقَالَ عَطَاءٌ ذَلِكَ رَأْيِي
[Ibrahim bin Musa] နှင့် ['Amr bin Zurarah] တို့မှ [Abdul Aziz bin Muhammad] ထံမှ [Abu Suhail] မှ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြသည်မှာ သူက “အတိတ်ကာလက ကျွန်ုပ်၏ဇနီးသည် Grand Mosque တွင် သုံးရက်ကြာ အိအ်တီကာဖ် ပြုလုပ်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုအချိန်က ရှီဟတ်နှင့်အတူရှိနေသော Umar bin Abdul Aziz (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် သူ့အား ကရုဏာပြပါစေ) ကို ကျွန်ုပ်မေးမြန်းခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်က “သူမ ဥပုသ်စောင့်ထိန်းရန် တာဝန်ရှိပါသလား” ဟု မေးခဲ့သည်။ အိအွန်ရှီဟတ်က “ဥပုသ်စောင့်ထိန်းနေစဉ်အတွင်း မလုပ်ပါက အိအ်တီကာဖ် မရှိပါ။” ဟု ပြန်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် Umar bin Abdul Aziz (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် သူ့အား ကရုဏာပြပါစေ) က ဆက်လက်မေးမြန်းခဲ့သည်။ “တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ထံမှ ဤကဲ့သို့သော မိန့်ကြားချက်တစ်စုံတစ်ရာ ရှိပါသလား” ဟု သူက “မရှိပါ” ဟု ပြန်ဖြေခဲ့သည်။ ထို့နောက် Umar bin Abdul Aziz (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် သူ့အား ကရုဏာပြပါစေ) က “Abu Bakr (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် သူ့အား ကရုဏာပြပါစေ) ထံမှ မည်သည့်မိန့်ကြားချက်တစ်စုံတစ်ရာ ရှိပါသလား” ဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။ သူက “မရှိပါဘူး” လို့ ပြန်ဖြေတယ်။ သူက “အုမာရ် (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်က သူ့ကို ကရုဏာပြပါစေ) ရဲ့ မိန့်ခွန်းရှိလား” လို့ မေးတယ်။ သူက “မရှိပါဘူး” လို့ ပြန်ဖြေတယ်။ အုမာရ် (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်က သူ့ကို ကရုဏာပြပါစေ) က “အုစမန် (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်က သူ့ကို ကရုဏာပြပါစေ) ရဲ့ မိန့်ခွန်းရှိလား” လို့ မေးတယ်။ သူက “မရှိပါဘူး” လို့ ပြန်ဖြေတယ်။ အုမာရ် (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်က သူ့ကို ကရုဏာပြပါစေ) က “ကျွန်တော့်အမြင်အရတော့ အဲဒီအမျိုးသမီး ဥပုသ်စောင့်ထိန်းဖို့ မလိုပါဘူး” လို့ ပြောခဲ့တယ်။ ပြီးတော့ ကျွန်တော် ထွက်သွားပြီး တာဝူစ်နဲ့ အာတို ဘင် အဘူ ရဗ္ဗာတို့နဲ့ တွေ့တော့ နှစ်ယောက်စလုံးကို မေးကြည့်တယ်။ [တာဝူစ်] က “အရင်က [အိဗ်နု အဘတ်စ်] ရာဒီယလ္လာဟု အန်ဟူ (တစ်ချိန်က) က ဥပုသ်စောင့်ထိန်းဖို့ မဝံ့မရဲ အမိန့်ပေးခဲ့တယ်” လို့ ပြန်ဖြေတယ်။ ပြီးတော့ အာတာကလည်း “အဲဒါက ကျွန်တော့်ရဲ့အမြင်ပါ” လို့ ပြောတယ်။
Sunnah ကို အခြေခံ၍ FATWA ပြုလုပ်ရန် အဘူဆလာမဟ်၏ အကြံပြုချက်
Imam Darimi : 163
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ لَمَّا قَدِمَ أَبُو سَلَمَةَ الْبَصْرَةَ أَتَيْتُهُ أَنَا وَالْحَسَنُ فَقَالَ لِلْحَسَنِ أَنْتَ الْحَسَنُ مَا كَانَ أَحَدٌ بِالْبَصْرَةِ أَحَبَّ إِلَيَّ لِقَاءً مِنْكَ وَذَلِكَ أَنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تُفْتِي بِرَأْيِكَ فَلَا تُفْتِ بِرَأْيِكَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ سُنَّةٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ كِتَابٌ مُنْزَلٌ
ကျွန်ုပ်တို့ [မွတ်စလင် ဘင် အီဘရာဟင်] အား [အဘူ 'အကွီးလ်] က [အဘူ နဒလ်ရာ] ထံမှ [စအိဒ် အယ်လ် ဂျူရိုက်ရီ] အား ပြောပြသည်မှာ သူက "[အဘူ ဆလာမဟ်] ဘာဆာရာမြို့သို့ ရောက်လာသောအခါ အယ်လ် ဟာဆန်နှင့် ကျွန်ုပ် တွေ့ဆုံသောအခါ သူက အယ်လ် ဟာဆန်အား 'သင်သည် အယ်လ် ဟာဆန်လား' ဟု မေးသည်၊ ဤမြို့တွင် သင့်ထက် ကျွန်ုပ် ပိုတွေ့လိုသူ မရှိကြောင်း၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သင်သည် သင်၏ ဉာဏ်ပညာအပေါ် အခြေခံ၍ ဖသ်ဝါ ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း သတင်း ကျွန်ုပ်ထံ ရောက်ရှိခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ၏ စွန္နဟ် သို့မဟုတ် ထုတ်ပြန်တော်မူသော (ကုရ်အာန်) ကျမ်းတော်မြတ်မှလွဲ၍ သင်၏ ထင်မြင်ယူဆချက်အပေါ် အခြေခံ၍ ဖသ်ဝါ မထုတ်ပြန်ပါနှင့်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
IBNU UMAR သည် အလ်-ကုရ်အာန်နှင့် စွန္နဟ်ကို လိုက်နာရန် အကြံပေးခဲ့သည်။
Imam Darimi : 164
أَخْبَرَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُقْبَةَ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ لَقِيَهُ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ إِنَّكَ مِنْ فُقَهَاءِ الْبَصْرَةِ فَلَا تُفْتِ إِلَّا بِقُرْآنٍ نَاطِقٍ أَوْ سُنَّةٍ مَاضِيَةٍ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ غَيْرَ ذَلِكَ هَلَكْتَ وَأَهْلَكْتَ
ကျွန်ုပ်တို့အား [အစ်ရှမာ ဘင် အယ်လ် ဖဒ်လာလ်] [ဇိုက် ဘင် အယ်လ် ဟူဘာ့ဘ်] က [ယာဇစ် ဘင် 'အုကဘာ] ထံမှ [အယ်လ် ဒလာဟက်] မှ [ဂျာဘီရ် ဘင် ဇိုက်] ထံမှ ပြောပြခဲ့သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြခဲ့သည်- [အိဗ်နု ဥမာရ်] သွာဖ်လုပ်နေစဉ် သူနှင့်တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး သူက (အိဗ်နု ဥမာရ် ရာဒီယလ္လာဟု အန်ဟူး) က သူ့ကို “အို အဘူ ရှာသာ၊ သင်သည် ဘာရာမြို့၏ တရားသူကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့် ကုရ်အာန်နှင့် စွန္နဟ်အပေါ် အခြေခံ၍ ဖသ်ဝါများ မထုတ်ပြန်ပါနှင့်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သင်ထိုသို့မပြုလုပ်ပါက သင်ကိုယ်တိုင် ထိခိုက်နစ်နာမည်ဖြစ်ပြီး အခြားသူများကိုလည်း ထိခိုက်နစ်နာစေမည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စလမ်ဘာသာတွင် တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး နည်းလမ်းများ
Imam Darimi : 165
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ لَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدْ قَدَّرَ مِنْ الْأَمْرِ أَنْ قَدْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَقْضِ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ وَلَا يَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أُرَى فَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَالْحَلَالَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ
ကျွန်ုပ်တို့အား [မူဟာမဒ် ဘင် ယူစွဖ်] မှ [ဆူဖယန်] မှ [အယ်လ် အာမတ်ရှ်] မှ [ဥမရာ ဘင် 'အုမেইရ်] မှ [ဟူရိုက်စ် ဘင် ဇုဟိုင်းယား] မှ [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် မဆွဒ်] မှ ဤသို့ မိန့်တော်မူခဲ့သည်- “ကျွန်ုပ်တို့အပေါ်တွင် ဆုံးဖြတ်မည့်သူများ မဟုတ်တော့သည့်အချိန်၊ ထိုအချိန်တွင် ကျွန်ုပ်တို့ ရှိနေတော့မည် မဟုတ်ပေ။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် သင်တို့ မမြင်နိုင်သော (ယခုအချိန်အထိ မဖြစ်ပျက်သေးသော) အရာတစ်ခုကို ပြဋ္ဌာန်းတော်မူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤနေ့ပြီးနောက် အငြင်းပွားမှုတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိလာသူ မည်သူမဆို အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကျမ်းတော်မြတ်ကုရ်အာန်၊ ဆပ်ဘဟာနလ္လာဟု ဝါ တအာလာအတိုင်း ဆုံးဖြတ်ပါစေ။ အငြင်းပွားမှုသည် ကုရ်အာန်တွင် မပါဝင်ပါက အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ် (ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သက်ရောက်ပါစေ) ဆုံးဖြတ်ထားသည့်အတိုင်း ဆုံးဖြတ်ပါစေ။ သို့သော် ကုရ်အာန်တွင် မပါဝင်သည့် အငြင်းပွားမှုနှင့် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ် (ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သက်ရောက်ပါစေ) ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် မပါဝင်သည့် အငြင်းပွားမှုတစ်ခု သူ့ထံသို့ ရောက်ရှိလာပါက သူတော်ကောင်းများ ဆုံးဖြတ်ထားသည့်အတိုင်း ဆုံးဖြတ်ပါစေ။ “ကျွန်ုပ်ကြောက်ရွံ့ပါသည်” ဟု မပြောပါနှင့် “ကျွန်ုပ်ထင်ပါသည်” ဟု မပြောပါနှင့်။ အမှန်စင်စစ် တားမြစ်ထားသော ကိစ္စသည် ရှင်းလင်းပြီး တရားဝင်သည်။ ကိစ္စရပ်သည် ရှင်းနေပြီး၊ ၎င်းတို့နှစ်ခုကြားတွင် မူတာဆာဘီဟ် (မရေမရာမှု) ကိစ္စရပ်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို ထားခဲ့လော့။ “သင်တို့သည် သံသယရှိသောအရာကို စွန့်လွှတ်ကြလော့။ သင်တို့ သံသယမရှိသောအရာကို စွဲကိုင်ထားကြလော့”။
IBNU ABBAS သည် ကုရ်အာန်၊ ဆွန်နဟ် နှင့် ဆဟာဘတ်တို့မှ ပြဿနာများကို ဆွေးနွေးသည်။
Imam Darimi : 166
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِذَا سُئِلَ عَنْ الْأَمْرِ فَكَانَ فِي الْقُرْآنِ أَخْبَرَ بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْقُرْآنِ وَكَانَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ بِهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ قَالَ فِيهِ بِرَأْيِهِ
ကျွန်ုပ်တို့အား [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် မိုဟာမက်] မှ [အိဗ်နု ဥယာနဟ်] မှ [ဥဘိုင်ဒူလာ ဘင် အဘူ ယာဇစ်] ထံမှ သူက “အတိတ်ကာလတွင် [အိဗ်နု အဘတ်စ်] အား တစ်စုံတစ်ခုအကြောင်း မေးမြန်းသောအခါ ၎င်းသည် ကုရ်အာန်တွင် ပါရှိသောအခါ သူသည် ကျွန်ုပ်တို့အား ထိုအကြောင်းကို ပြောပြလေ့ရှိသည်။ ကုရ်အာန်တွင် မပါဝင်ပါက အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်မြတ်ထံမှ ရှင်းလင်းချက် ပေးလိမ့်မည် (အလ္လာဟ်၏ ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သက်ရောက်ပါစေ)။ တမန်တော်မြတ်၏ စွန္နဟ်တွင် မပါဝင်ပါက အဘူ ဘက္ကရ်နှင့် အုမာရ် (အလ္လာဟ်သည် နှစ်ဦးစလုံးအပေါ် နှစ်သက်တော်မူပါစေ) ထံမှ ရှင်းလင်းချက် ပေးလိမ့်မည်၊ သို့သော် ၎င်းတို့နှစ်ဦးထံမှ ရှင်းလင်းချက် မရှိပါက မိမိ၏ကိုယ်ပိုင်အမြင်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လိမ့်မည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
UMAR သည် ကုရ်အာန် နှင့် စွန္နဟ် ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဆုံးဖြတ်ရန် ရှူရိုင်အား ပြောသည် ။
Imam Darimi : 167
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ شُرَيْحٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَتَبَ إِلَيْهِ إِنْ جَاءَكَ شَيْءٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَاقْضِ بِهِ وَلَا تَلْفِتْكَ عَنْهُ الرِّجَالُ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَانْظُرْ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاقْضِ بِهَا فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِيهِ سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْظُرْ مَا اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَخُذْ بِهِ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَتَكَلَّمْ فِيهِ أَحَدٌ قَبْلَكَ فَاخْتَرْ أَيَّ الْأَمْرَيْنِ شِئْتَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَجْتَهِدَ رَأْيَكَ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَتَقَدَّمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تَأَخَّرَ فَتَأَخَّرْ وَلَا أَرَى التَّأَخُّرَ إِلَّا خَيْرًا لَكَ
ကျွန်ုပ်တို့အား [မူဟာမက် ဘင် 'ဥယာနာ] မှ [အလီ ဘင် မူရှီးရ်] မှ [အဘူ အီရှက်] မှ [အစ္စ ရှဘီ] မှ [ရှူရိုင်ဟ်] သို့ ပြောပြခဲ့သည်မှာ- "[ဥမာ ဘင် ခါတဘ်] ရာဒီယလ္လာဟု 'အန်ဟူ' သည် တစ်ခါက သူ့ထံ ရေးသားခဲ့သည်မှာ 'အကယ်၍ အသင်တို့ထံ အငြင်းပွားမှုတစ်ခု ရောက်ရှိလာပြီး အလ္လာဟ်၏ ကျမ်းတော်မြတ် ဆွဘ်ဟာနလ္လာဟု ဝါ တအာလာ တွင် ပါဝင်ပါက ၎င်းနှင့်အတူ ဆုံးဖြတ်ပါ၊ လူအများစု၏ ထင်မြင်ယူဆချက်ကို မလိုက်ပါနှင့်။ အသင်တို့ထံ အငြင်းပွားမှုတစ်ခု ရောက်ရှိလာပြီး ကုရ်အာန်တွင် မတွေ့ရှိပါက အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ၏ စွန္နဟ်ကို ကြည့်ရှုပြီး ၎င်းနှင့်အတူ ဆုံးဖြတ်ပါ။ ကုရ်အာန်နှင့် အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ၏ စွန္နဟ်တွင် မပါဝင်သော အငြင်းပွားမှုတစ်ခု ရောက်ရှိလာပါက လူများ (ပညာရှင်များ) ၏ သဘောတူညီမှုကို ကြည့်ရှုပါ။ ကုရ်အာန်တွင် မတွေ့ရှိရသော အငြင်းပွားမှုတစ်ခု၊ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ၏ စွန္နဟ်။ ဝါစလမ်၊ သင်တို့ရှေ့တွင် မည်သူမျှ မပြောခဲ့ပါ၊ ထို့နောက် အရာနှစ်ခုအနက်မှ ရွေးချယ်ပါ၊ သင်၏အမြင်ဖြင့် အိဂ်ျတီဟာဒ် ပြုလုပ်လိုပါက ဆုံးဖြတ်ပါ၊ နှောင့်နှေးလိုပါက ရွှေ့ဆိုင်းထားပါ။ သင်တို့အတွက် ပိုကောင်းမလာမချင်း နှောင့်နှေးမည်မဟုတ်ဟု ကျွန်ုပ်မြင်ပါသည်။
ပရောဖက် ရှလ္လာလာဟူ အလီဟိဝါစလမ် က မူအာဇ်ကို စာအုပ်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရန် ပြောခဲ့သည်။
Imam Darimi : 168
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ابْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ نَاسٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ كَيْفَ تَقْضِي قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو قَالَ فَضَرَبَ صَدْرَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ
ယဟာယာ ဘင် ဟာမက်ဒ်က ရှူဘာမှ မိုဟာမက် ဘင် 'ဥဘိုင်ဒူလာ အယ်လ် သကာဖီထံမှ - အယ်လ် မူဂီရာ ဘင် ရှူဘာ၏ ဝမ်းကွဲ - အမ်ရ် ဘင် အယ်လ် ဟာရစ်သ်မှ - ဟင်ရှ်လူမျိုးများမှ မူအာ့ဒ်၏ အပေါင်းအပါအချို့ထံမှ၊ [မူအာ့ဒ်] မှ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြခဲ့သည်။ တမန်တော်မြတ် (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သက်ရောက်ပါစေ) က ယီမင်သို့ စေလွှတ်သောအခါ “သင့်ထံ ကိစ္စတစ်ခု ယူဆောင်လာပါက သင်မည်သို့ ဆုံးဖြတ်သနည်း” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ သူက “ကျွန်ုပ်သည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကျမ်းတော်မြတ်အတိုင်း ဆုံးဖြတ်ပါသည်” ဟု ပြန်ဖြေခဲ့သည်။ သူက “ထို့နောက် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကျမ်းတော်မြတ်တွင် မပါဝင်ပါက မည်သို့နည်း” ဟု မေးခဲ့သည်။ သူက “ကျွန်ုပ်သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ်၏ စွန္နဟ် (ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သက်ရောက်ပါစေ) ၏ စွန္နဟ်တွင် မပါဝင်ပါက မည်သို့နည်း” ဟု ပြန်ဖြေခဲ့သည်။ သူက “အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ် (ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သက်ရောက်ပါစေ) ၏ စွန္နဟ်တွင် မပါဝင်ပါက မည်သို့နည်း” ဟု မေးခဲ့သည်။ သူက “ကျွန်တော့်အမြင်အပေါ် အခြေခံပြီး အိဂ်ျတီဟာဒ် လုပ်ပါမယ်၊ ဒီထက်ပိုပြီး ဘာမှမလုပ်ပါဘူး” လို့ ပြန်ဖြေခဲ့ပါတယ်။ သူက “အဲဒီအချိန်မှာ သူက ရင်ဘတ်ကို ပုတ်ပြီးတော့ “တမန်တော်မြတ်ရဲ့ တမန်တော်မြတ်ကို နှစ်သက်တဲ့အရာနဲ့ အောင်မြင်မှုပေးသနားတော်မူသော အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အတွက်သာ ချီးမွမ်းခြင်းဖြစ်ပါတယ်” လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။
ABDULLAH BIN MAS'UD အရတရားဝင်အတားအဆီးနည်းလမ်း
Imam Darimi : 169
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ قَالَ أَحْسَبُهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قَالَ قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ وَمَا نُسْأَلُ وَمَا نَحْنُ هُنَاكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدَّرَ أَنْ بَلَغْتُ مَا تَرَوْنَ فَإِذَا سُئِلْتُمْ عَنْ شَيْءٍ فَانْظُرُوا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَفِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَاجْتَهِدْ رَأْيَكَ وَلَا تَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَأَخْشَى فَإِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَهُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بِنَحْوِهِ
ယဟာယာ ဘင် ဟာမဒ်က ကျွန်ုပ်တို့အား ရှူအ်ဘာက ဆူလိုင်မန်ထံမှ ဥမာရာ ဘင် အုမာရ်ထံမှ ဟိုရိုက်သ် ဘင် ဇုဟိုင်းယားထံမှ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြခဲ့သည်ဟု ပြောပြခဲ့သည်။ သူက “အဗ္ဗဒူလာက ‘ကျွန်ုပ်တို့အပေါ်သို့ မမေးမြန်းခံရသေးသော၊ ကျွန်ုပ်တို့ မကြုံတွေ့ခဲ့ရသော အချိန်ကာလတစ်ခု ရောက်ရှိလာပါပြီ’ ဟု မိန့်တော်မူခဲ့ကြောင်း ကျွန်ုပ် သေချာပါသည်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်က သင်တို့ မည်သို့မြင်သင့်သည်ကို ကျွန်ုပ်အား ပြောပြရန် ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ တစ်စုံတစ်ခုအကြောင်း မေးမြန်းခံရပါက အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကျမ်းတော်မြတ်ကုရ်အာန်တွင် ဤသို့ကြည့်ရှုပါ။ သို့သော် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကျမ်းတော်မြတ်ကုရ်အာန်တွင် မတွေ့ပါက အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ်၏ စွန္နဟ်တွင် ရှာဖွေပါ။ ထို့နောက် စွန္နဟ်တွင် မတွေ့ပါက မွတ်စလင်များ သဘောတူညီထားသည်ကို အသုံးပြုပါ။ ဘုံသဘောတူညီချက်တွင် မတွေ့ရှိပါက သင့်ကိုယ်ပိုင်အမြင်ကို အသုံးပြုပါ။ ‘ကျွန်တော်/ကျွန်မ ကြောက်ပါတယ်’ ဟု မပြောပါနှင့်။ အကြောင်းမူကား၊ တရားဝင်သောအရာသည် ရှင်းလင်းပြီး မတရားသောအရာသည် ရှင်းလင်းသည်၊ ၎င်းတို့အားလုံးကြားတွင် မရေမရာသော ကိစ္စရပ်များရှိသည်၊ ထို့ကြောင့် သင်သံသယဖြစ်သောအရာကို သင်သံသယမရှိသောအရာအဖြစ် ထားခဲ့ပါ။ [ယဟ်ယာ ဘင် ဟာမက်] မှ [အဘူ အဝါနာ] မှ [ဆူလိုင်မန်] မှ [ဥမရာ ဘင် ဥမာရ်] မှ [အဗ္ဗဒူရာ ဘင် ယာဇစ်] မှ [အဗ္ဗဒူလာ] အထိ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြထားပြီးဖြစ်သည်၊ ထို့အပြင် [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် မိုဟာမက်] မှ [ဂျရီရ်] မှ [အယ်လ် အာမာစီ] မှ [အယ်လ် ကာဆင် ဘင် အဗ္ဗဒူရာ မန်] မှ [သူ၏ဖခင်] မှ [အဗ္ဗဒူလာ] အထိ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြထားပြီးဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့် ပြင်ဆင်မှုလည်း ပါဝင်သည်။
ABDULLAH သည် အစောပိုင်းမျိုးဆက်ကို မှီဝဲရန် အကြံပြုခဲ့သည်။
Imam Darimi : 170
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ سَتُحْدِثُونَ وَيُحْدَثُ لَكُمْ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مُحْدَثَةً فَعَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ الْأَوَّلِ قَالَ حَفْصٌ كُنْتُ أُسْنِدُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ ثُمَّ دَخَلَنِي مِنْهُ شَكٌّ
ကျွန်ုပ်တို့အား [ဟာရွန် ဘင် မူအာဝီယာ] မှ [ဟဖ်ရှ် ဘင် ဂီယတ်စ်] ထံမှ [အယ်လ် အမာစီ] က ဤသို့ မိန့်တော်မူခဲ့သည်- [အဗ္ဗဒူလာ] က ဤသို့ မိန့်တော်မူခဲ့သည်- 'အို-လူသားတို့၊ သင်တို့သည် အသစ်အဆန်းများကို တီထွင်ကြလိမ့်မည်။ သင်တို့အတွက် (လိုက်နာရန်) အသစ်အဆန်းများကို တီထွင်သူများလည်း ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် သင်တို့သည် (ဘာသာရေးတွင် အသစ်အဆန်းတစ်ခုခုကို မြင်တွေ့ပါက) မျိုးဆက်ဟောင်းများ စွဲကိုင်ထားခဲ့သည့်အရာကို ဆုပ်ကိုင်ထားကြလော့။' ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။" ဟဖ်ရှ်က ဤသို့ မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ "ငါသည် ဟာဘစ်ထံမှ အဘူ အဗ္ဗဒူရာမန်ထံမှ ကောက်နုတ်ချက်ပေးခဲ့ပြီး ထို့နောက်တွင် ကျွန်ုပ် သံသယဝင်ခဲ့သည်။"
UMAR သည် ခေါင်းဆောင်မဖြစ်ဘဲ FATWAING အတွက် IBNU MAS'UD အား ဆွံ့အသွားသည်
Imam Darimi : 171
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي مَسْعُودٍ أَلَمْ أُنْبَأْ أَوْ أُنْبِئْتُ أَنَّكَ تُفْتِي وَلَسْتَ بِأَمِيرٍ وَلِّ حَارَّهَا مَنْ تَوَلَّى قَارَّهَا
ကျွန်ုပ်တို့အား [မုဟမ္မဒ် ဘင် အက်စ် ရှယ်လ်] မှ [အစ်ဗနု အယ်လ် မူဘာရက်] မှ [အစ်ဗနု အွန်] ထံမှ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြခဲ့ကြောင်း၊ သူက "[ဥမာရ်] ရာဒီယလ္လာဟု အန်ဟူက အိဗနု မာစွဒ် ရာဒီယလ္လာဟု အန်ဟူအား ပြောခဲ့သည်မှာ- 'ကျွန်တော် အသိပေးခဲ့တာ မဟုတ်ဘူးလား၊ အသိပေးခံရတာ မဟုတ်ဘူးလား - ဇာတ်ကြောင်းပြောသူက အသိပေးခံရတာရဲ့ သေချာမှုကို သံသယဝင်တယ် - ခင်ဗျား (အဲဒီတုန်းက) ခေါင်းဆောင်မဟုတ်တဲ့အချိန်မှာ ဖသ်ဝါတွေ ထုတ်ပြန်နေခဲ့တာလား။ ဟေး၊၊ မကောင်းမှုရဲ့ ချိုမြိန်မှုကို ခံစားဖူးတဲ့သူကို မကောင်းမှုရဲ့ အန္တရာယ်ကို ပေးလိုက်ပါ။"
IBNU MAS'UD သည် အရူးများအဖြစ် အမြဲတမ်း FATWA ဟုခေါ်သော လူများကို ခေါ်သည်
Imam Darimi : 172
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ الَّذِي يُفْتِي النَّاسَ فِي كُلِّ مَا يُسْتَفْتَى لَمَجْنُونٌ
ကျွန်ုပ်တို့အား [မုဟမ္မဒ် ဘင် ယူဆွတ်ဖ်] မှ [ဆူဖယန်] မှ [အယ်လ် အမတ်ရှ်] မှ [အဘူ ဝါအီလ်] မှ [အိဗ်နု မဆွဒ်] ထံ ဤသို့ မိန့်တော်မူခဲ့သည်- “(သူ့ကို) မေးမြန်းသော ကိစ္စတိုင်းတွင် ဖသ်ဝါ အမြဲပေးသူသည် ရူးသွပ်သူဖြစ်သည်”။
HUDZAIFAH အရ FATWA ရှိနိုင်သော အုပ်စုများ
Imam Darimi : 173
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ إِمَامٌ أَوْ وَالٍ وَرَجُلٌ يَعْلَمُ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ الْمَنْسُوخِ قَالُوا يَا حُذَيْفَةُ وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ
ကျွန်ုပ်တို့အား [စအိဒ် ဘင် 'အမီရ်] မှ [ဟီရှမ်] မှ [မိုဟာမက်] မှ [ဟုဒ်ဟိုက်ဖာ] သို့ ပြောပြခဲ့သည်မှာ သူက “ဖသ်ဝါပေးသူ အမျိုးအစားသုံးမျိုးရှိသည်- အီမာမ် သို့မဟုတ် ဝါလီ (မွတ်စလင်များ၏ အရေးကိစ္စများကို ထိန်းညှိသူ) သို့မဟုတ် ကုရ်အာန်တွင် ပယ်ဖျက်ခြင်းနှင့် ပယ်ဖျက်ခြင်းကို သိရှိသူ၊ သူတို့က “အို ဟုဒ်ဟိုက်ဖာ၊ ဒါဆို သူက ဘယ်သူလဲ” ဟု မေးကြသည်။ ထိုသူမှာ အုမာရ် ဘင် ခါတဘ်၊ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် သူ့အပေါ် နှစ်သက်တော်မူပါစေ၊ သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်ကိုယ် နှိမ့်ချသော မိုက်မဲသူ” ဟု မေးမြန်းကြသည်။
ဟဒ်ဇိုင်ဖာက FATWA ရှိတဲ့လူတွေကို အုပ်စုသုံးစုထဲက တစ်ခုလို့ ခေါ်ပါတယ်။
Imam Darimi : 174
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ أَحَدُ ثَلَاثَةٍ رَجُلٌ عَلِمَ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ مَنْسُوخِهِ قَالُوا وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ وَأَمِيرٌ لَا يَجِدُ بُدًّا أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ ثُمَّ قَالَ مُحَمَّدٌ فَلَسْتُ بِوَاحِدٍ مِنْ هَذَيْنِ وَأَرْجُو أَنْ لَا أَكُونَ الثَّالِثَ
ကျွန်ုပ်တို့အား [Abdullah bin Sa'id] မှ [Abu `Usamah] မှ [Hisham bin Hassan] မှ [Muhammad] မှ [Abu `Ubaidah bin Hudhaifah] သို့ ပြောပြခဲ့သည်မှာ- "[Hudhaifah] က 'သူတစ်ပါးအပေါ် ဖသ်ဝါထုတ်ပြန်သူသည် အုပ်စုသုံးစုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်- ကုရ်အာန်ကျမ်းတော်မြတ်တွင် ပယ်ဖျက်ခြင်းနှင့် ပယ်ဖျက်ခြင်းကို သိရှိသူ' ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့က 'သူသည် မည်သူနည်း' ဟု မေးမြန်းခဲ့သည်၊ Umar bin Khattab (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ် နှစ်သက်တော်မူပါစေ) က ဆက်လက်၍ 'သို့မဟုတ် မကြောက်ရွံ့သော ခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နှိမ့်ချသော မိုက်မဲသူ' ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။" ထိုအခါ မိုဟာမက်က "ကျွန်ုပ်သည် (ပထမ) စံနှုန်းနှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခုမဟုတ်ပါ၊ တတိယစံနှုန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု မဖြစ်ရန် မျှော်လင့်ပါသည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ဓမ္မဆရာများ မသိပါက “အလ္လာဟု အလ္လာဟ်” လို့ ပြောရပါမယ်။
Imam Darimi : 175
أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ عِلْمًا فَلْيَقُلْ بِهِ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلْ لِمَا لَا يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ الْعَالِمَ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ وَقَدْ قَالَ اللَّهُ لِرَسُولِهِ { قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ }
ကျွန်ုပ်တို့အား [ဂျာဖာ ဘင် 'အွန်] မှ [အယ်လ် အာမစီ] မှ [မွတ်စလင်] မှ [မစ္စရွတ်] မှ [အဗ္ဗဒူလာ] ထံသို့ မိန့်တော်မူခဲ့သည်မှာ “သင်တို့တွင် မည်သူမဆို အသိပညာရှိလျှင် ပြောဆိုပါစေ။ မည်သူမဆို အသိပညာမရှိလျှင် မသိသောကိစ္စရပ်များတွင် ‘အလ္လာဟု အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သာ သိတော်မူ၏’ ဟု ပြောဆိုပါစေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပညာရှင်ဆိုသည်မှာ မသိသောအရာနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခံရပါက ‘အလ္လာဟု အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သာ သိတော်မူ၏’ ဟု ဖြေကြားလိမ့်မည်။ အမှန်စင်စစ် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် မိမိ၏ တမန်တော်မြတ်အား “ကုလ မာ အာလူကွမ် လိုင်ဟီ မင် ``အဂျရင် ဝါ မာ အာနာ မီနယ် မူတာကာလီဖင်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ (အို မိုဟာမက်၊ ပြောပါ- ‘ကျွန်ုပ်၏ ခေါ်ဆိုမှုအတွက် သင့်အား မည်သည့်ဆုလာဘ်မျှ မတောင်းဆိုပါ။ ကျွန်ုပ်သည် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အတင်းအကျပ် လုပ်သူများထဲမှ မဟုတ်ပါ’) - မေးခွန်းများ။ စအဒ်: ၈၆-"။
မသိဘဲပြောဆိုခြင်း၏အန္တရာယ်နှင့်ပတ်သက်သော ABU MUSA ၏တရားဒေသနာ
Imam Darimi : 176
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ أَنَّ أَبَا مُوسَى قَالَ فِي خُطْبَتِهِ مَنْ عَلِمَ عِلْمًا فَلْيُعَلِّمْهُ النَّاسَ وَإِيَّاهُ أَنْ يَقُولَ مَا لَا عِلْمَ لَهُ بِهِ فَيَمْرُقَ مِنْ الدِّينِ وَيَكُونَ مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ
ကျွန်ုပ်တို့အား [ယာဇီဒ် ဘင် ဟာရွန်] မှ [အဘူ ရာဂျာ] မှ [အဘူ အယ်လ် မူဟာလာဘ်] မှ [ဟူမိဒ်] သို့ ကျွန်ုပ်တို့အား အသိပေးပြောကြားခဲ့သည်မှာ "[အဘူ မူဆာ] ရဒ်လီအလ္လာဟု အန်ဟူက ၎င်း၏ တရားဒေသနာတွင် မိန့်တော်မူခဲ့သည်မှာ 'မည်သူမဆို အသိပညာတစ်ခုကို သိရှိပါက၊ ၎င်းကို လူတို့အား သင်ကြားပေးသင့်ပြီး၊ မိမိမသိသောအရာကို ပြောဆိုသူကို သတိပြုပါ၊ ထိုသူသည် ဘာသာတရားမှ သွေဖည်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြဋ္ဌာန်းသူများ ဖြစ်လာလိမ့်မည်'"။
ALI BIN ABI THALIB သည် အဖြေကို မသိသောအခါ သက်သာရာရသွားသည်
Imam Darimi : 177
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ وَزَاذَانَ قَالَا قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ إِذَا سُئِلْتُ عَمَّا لَا أَعْلَمُ أَنْ أَقُولَ اللَّهُ أَعْلَمُ
[Amr bin 'Aun] မှ [Khalid bin Abdullah] မှ [Atho` bin As Sa`ib] မှ [Abu Al Bakhtari] သို့ ကျွန်ုပ်တို့အား အသိပေးခဲ့ပြီး [Zaadzan] နှစ်ဦးစလုံးက "[Ali] က 'ဒီနှလုံးသားက ဘယ်လောက်အေးစက်လိုက်လဲ၊ ကျွန်တော်မသိတဲ့အရာတစ်ခုအကြောင်း မေးလာရင် အလ္လာဟ်အရှင်အာလမ်လို့ ကျွန်တော်ပြောပါတယ်' လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။"
"Allahu A'Lam" ဟုပြောသောအခါ ALI သည် ငြိမ်သက်စွာခံစားပါ။
Imam Darimi : 178
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ يَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لَا تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ
ကျွန်ုပ်တို့အား [အဘူ နူအိန်] မှ [ရှရစ်ခ်] မှ [အသော ဘင် အက်စ် ဆာအိဘ်] မှ [အဘူ အယ်လ် ဘခ်တာရီ] ထံမှ [အလီ] ထံမှ သူက “သင်တို့မသိသောအရာတစ်ခုကို ‘အလ္လာဟု အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်’ ဟု ပြောဆိုသောအခါ ဤနှလုံးသားသည် မည်မျှအေးစက်လှသနည်း” ဟု ပြောခဲ့သည်ကို ပြောပြခဲ့သည်။
ALI BIN ABI THALIB သည် အမည်မသိအဖြေများကို ရှောင်ကြဉ်ရန် သင်ကြားပေးသည်။
Imam Darimi : 179
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا عُمَيْرُ بْنُ عَرْفَجَةَ حَدَّثَنَا رَزِينٌ أَبُو النُّعْمَانِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِذَا سُئِلْتُمْ عَمَّا لَا تَعْلَمُونَ فَاهْرُبُوا قَالُوا وَكَيْفَ الْهَرَبُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ تَقُولُونَ اللَّهُ أَعْلَمُ
ကျွန်ုပ်တို့အား [မုဟမ္မဒ် ဘင် ယူဆွတ်ဖ်] မှ [အုမီးယား ဘင် အာဖာဂျာ] က [အလီ ဘင် အဘူ တာလစ်] ထံမှ [ရာဇင် အဘူ အန် နူမန်] အား ပြောပြခဲ့သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြခဲ့သည်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် သူ့အပေါ် နှစ်သက်တော်မူပါစေဟု သူက “မသိသောအရာတစ်ခုအကြောင်း မေးမြန်းခံရသောအခါ၊ ၎င်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ သူတို့က “အို မုအ်မင်န်တို့၏ ခေါင်းဆောင်၊ သင် မည်သို့ရှောင်ရှားနိုင်မည်နည်း။” ဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။ သူက “အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်က ဤသို့ မိန့်တော်မူခြင်းဖြင့်” ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။
"Allahu A'Lam" ဟုဖြေဆိုသောအခါ ALI BIN ABI THALIB ၏ငြိမ်သက်ခြင်း
Imam Darimi : 180
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ عَزْرَةَ التَّمِيمِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالُوا وَمَا ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَنْ يُسْأَلَ الرَّجُلُ عَمَّا لَا يَعْلَمُ فَيَقُولُ اللَّهُ أَعْلَمُ
ကျွန်ုပ်တို့အား [မိုဟာမက် ဘင် ဟူမိတ်] မှ [ဂျရီရ်] က [မန်ဆူး] မှ [မွတ်စလင် အယ်လ် ဘာတင်] မှ [အဇရာ အတ် တမီမီ] မှ ၎င်းက "[အလီ] အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် သူ့အား နှစ်သက်တော်မူပါစေဟု မိန့်တော်မူ၏။ 'ဤနှလုံးသားသည် မည်မျှအေးမြလှသနည်း' ဟု သူက သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် မိန့်တော်မူ၏။ သူတို့က 'အို သစ္စာရှိသူများ၏ တပ်မှူး၊ ဒါဘာလဲ' ဟု မေးမြန်းသောအခါ သူက '(တစ်ဦးတစ်ယောက်သည်) သူမသိသောအရာတစ်ခုအကြောင်း မေးမြန်းခံရသောအခါ သူက 'အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏' ဟု မိန့်တော်မူသောအခါ' ဟု ပြန်ဖြေခဲ့သည်။"
