Imam Darimi : 161
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ حَدَّثَنَا مَيْمُونُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ الْخَصْمُ نَظَرَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ وَجَدَ فِيهِ مَا يَقْضِي بَيْنَهُمْ قَضَى بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْكِتَابِ وَعَلِمَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْأَمْرِ سُنَّةً قَضَى بِهِ فَإِنْ أَعْيَاهُ خَرَجَ فَسَأَلَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ أَتَانِي كَذَا وَكَذَا فَهَلْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي ذَلِكَ بِقَضَاءٍ فَرُبَّمَا اجْتَمَعَ إِلَيْهِ النَّفَرُ كُلُّهُمْ يَذْكُرُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ قَضَاءً فَيَقُولُ أَبُو بَكْرٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِينَا مَنْ يَحْفَظُ عَلَى نَبِيِّنَا فَإِنْ أَعْيَاهُ أَنْ يَجِدَ فِيهِ سُنَّةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ رُءُوسَ النَّاسِ وَخِيَارَهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ فَإِنْ أَجْمَعَ رَأْيُهُمْ عَلَى أَمْرٍ قَضَى بِهِ
Yatubwiye [Muhammad bin As Shalt] yatubwiye [Zuhair] kuva kuri [Ja'far bin Burqan] yatubwiye [Maimun bin Mihran] yagize ati: 'Kera [Abu Bakr] radliallahu 'anhu, iyo yari afite ikibazo - amakimbirane - yahitaga agishakisha mu gitabo cya Allah subhanallahu wa ta'ala, iyo yabonye ibisobanuro yakemuraga ikibazo na we, ariko iyo atakibonye mu gitabo cya Allah kandi akaba azi sunnah ya Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kuri icyo kibazo, aragifataho umwanzuro, ariko iyo atakibonye, ahita asohoka abaza Abayisilamu, hanyuma akavuga ati: 'Mfite iki kibazo n'iki, mwigeze muzi ko Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yigeze gufata icyemezo kuri iki kibazo n'icyemezo cyemewe n'amategeko?, ubusanzwe nyuma y'uko abantu benshi bateraniye hamwe, buri wese muri bo atanga icyemezo cyemewe n'amategeko cya Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, ubusanzwe Abu Bakr Imana imwishimire 'anhu yaravuze ati: 'Allah ishimwe we watumye abantu bacu bashobora gufata mu mutwe suna y'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam. Niba atayibonye muri Suna y'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam, yakusanyaga abanyacyubahiro agatoranya abantu mu bo bari kumwe kugira ngo bajye inama, iyo bemeranyijwe - igitekerezo cyabo - icyo gihe hashingiwe kuri iki cyemezo cyahuriweho n'abantu bose yafashe icyemezo cyemewe n'amategeko'.
Imam Darimi : 162
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ قَالَ كَانَ عَلَى امْرَأَتِي اعْتِكَافُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَسَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَعِنْدَهُ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ قُلْتُ عَلَيْهَا صِيَامٌ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ لَا يَكُونُ اعْتِكَافٌ إِلَّا بِصِيَامٍ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُمَرَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُثْمَانَ قَالَ لَا قَالَ عُمَرُ مَا أَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ طَاوُسًا وَعَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَسَأَلْتُهُمَا فَقَالَ طَاوُسٌ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا يَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا إِلَّا أَنْ تَجْعَلَهُ عَلَى نَفْسِهَا قَالَ وَقَالَ عَطَاءٌ ذَلِكَ رَأْيِي
Amaze kutumenyesha [Ibrahim bin Musa] na ['Amru bin Zurarah] bivuye kuri [Abdul Aziz bin Muhammad] bivuye kuri [Abu Suhail] yaravuze ati: 'Kera, umugore wanjye yarahiye gukora I'tikaf mu Musigiti Mukuru mu gihe cy'iminsi itatu. Hanyuma, nabajije Umar bin Abdul Aziz Rahimahullahu wari kumwe na Syihab icyo gihe. Naramubajije nti: 'Ese nawe agomba kwiyiriza ubusa?', Ibn Shihab asubiza ati: 'Nta i'itikaf ibaho keretse iyo ikozwe mu gihe cyo kwiyiriza ubusa'. Muri icyo gihe, Umar bin Abdul Aziz Rahihullahu yakomeje kubaza ati: 'Ese hari amakuru nk'ayo ava ku Muhanuzi salallahu 'alihi wa sallam?' Arasubiza ati: 'oya'. Hanyuma, Umar bin Abdul Aziz (Allah amwishimire) arabaza ati: 'Ese hari amakuru ava kuri Abu Bakr radiallahu 'anhu?' Arasubiza ati: 'nta kintu', arabaza ati: 'Ese hari amakuru ava kuri Umar radiallahu 'anhu?'? ', arasubiza ati: 'ntacyo' arabaza ati: 'hari amakuru aturutse kuri Uthman radiallahu 'anhu?', arasubiza ati: 'ntacyo'. Umar Rahihullahu aravuga ati: 'Sintekereza ko ari itegeko ku mugore kwiyiriza ubusa'. Hanyuma narasohotse mpura na Thawus na 'Atho` bin Abu Rabbah, ndabaza bombi. [Thawus] arasubiza ati: 'Mu bihe byashize [Ibn Abbas] radliallahu 'anhu - yari yaratanze fatwa- ko umugore atari ategetswe kwiyiriza ubusa, keretse yarahiriye kwiyiriza ubusa'. Hanyuma 'Atha' aravuga ati: ''Ni ko ntekereza''.
Imam Darimi : 163
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ لَمَّا قَدِمَ أَبُو سَلَمَةَ الْبَصْرَةَ أَتَيْتُهُ أَنَا وَالْحَسَنُ فَقَالَ لِلْحَسَنِ أَنْتَ الْحَسَنُ مَا كَانَ أَحَدٌ بِالْبَصْرَةِ أَحَبَّ إِلَيَّ لِقَاءً مِنْكَ وَذَلِكَ أَنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تُفْتِي بِرَأْيِكَ فَلَا تُفْتِ بِرَأْيِكَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ سُنَّةٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ كِتَابٌ مُنْزَلٌ
Yatubwiye [Muslim bin Ibrahim] yatubwiye [Abu 'Aqil] yatubwiye [Sa'id Al Jurairi] avuye kuri [Abu Nadlrah] yagize ati: 'Ubwo [Abu Salamah] yazaga mu mujyi wa Basrah, njye na Al Hasan twahuye, hanyuma abwira Al Hasan ati: 'Uri Al Hasan? Nta muntu n'umwe muri uyu mujyi nifuza guhura nawe kurusha wowe', ibi ni ukubera ko amakuru yangezeho ko ufite fatwa mu bitekerezo byawe. Ntugatange fatwa ukoresheje igitekerezo cyawe, keretse gishingiye kuri suna y'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam, cyangwa mu gitabo cyahishuwe - Qur'an - ''.
Imam Darimi : 164
أَخْبَرَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُقْبَةَ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ لَقِيَهُ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ إِنَّكَ مِنْ فُقَهَاءِ الْبَصْرَةِ فَلَا تُفْتِ إِلَّا بِقُرْآنٍ نَاطِقٍ أَوْ سُنَّةٍ مَاضِيَةٍ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ غَيْرَ ذَلِكَ هَلَكْتَ وَأَهْلَكْتَ
Yatubwiye ['Ishmah bin Al Fadlal] yatubwiye [Zaid bin Al Hubab] kuva kuri [Yazid bin 'Uqbah] yatubwiye [Al Dlahhak] kuva kuri [Jabir bin Zaid] ati: [Ibnu Umar] yahuye na we ubwo yakoraga Twawaf, Hanyuma -Ibnu Umar Allah amwishimire - aramubwira ati: 'Ewe Abu Sha'tsa`, uri umwe mu bahanga mu bya fiqh bo mu mujyi wa Basrah, ntugatange fatwa keretse hashingiwe kuri Qur'an na Sunnah, kuko nudakora ibyo nta kabuza uzagirirwa nabi kandi ugirire nabi abandi bantu'.
Imam Darimi : 165
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ لَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدْ قَدَّرَ مِنْ الْأَمْرِ أَنْ قَدْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَقْضِ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ وَلَا يَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أُرَى فَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَالْحَلَالَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ
Twabwiwe na [Muhammad bin Yusuf] bivuye kuri [Sufyan] bivuye kuri [Al A'masy] bivuye kuri ['Umarah bin 'Umair] bivuye kuri [Huraits bin Zhuhair] bivuye kuri [Abdullah bin Mas'ud] yaravuze ati: 'Igihe kizagera kuri twe, ntabwo turi twe dufata icyemezo kandi ntabwo twari turiho icyo gihe, kandi mu by'ukuri Allah yagennye ikintu mutari mwabona - kitarabaho-. Rero umuntu wese ufite ikibazo nyuma y'uyu munsi, nafate icyemezo akurikije Igitabo cya Allah subhanallahu wa ta'ala, niba ikibazo kitari muri Qur'an, nafate icyemezo akurikije icyo Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yagennye. Ariko niba ikibazo kimugezeho kitari muri Qur'an n'icyemezo cy'Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam, nafate icyemezo akurikije icyo abantu b'abemera bafashe icyemezo, kandi ntukavuge uti 'Ndatinya', cyangwa ngo uvuge uti 'Mu bitekerezo byanjye'. Mu by’ukuri, ibintu biri haramu birasobanutse n’ibiri halal birasobanutse, kandi hagati yabyo byombi hari ibintu bitagaragara neza. Rero reka ibyo ushidikanyaho kandi ukomere ku kintu udashidikanyaho.
Imam Darimi : 166
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِذَا سُئِلَ عَنْ الْأَمْرِ فَكَانَ فِي الْقُرْآنِ أَخْبَرَ بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْقُرْآنِ وَكَانَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ بِهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ قَالَ فِيهِ بِرَأْيِهِ
Twabwiwe [Abdullah bin Muhammad] ko [Ibn 'Uyainah] abibwiwe na [Ubaidullah bin Abu Yazid] yagize ati: 'Mu bihe byashize, [Ibn Abbas] Imana imwishimire, iyo abajijwe ikintu runaka kikaboneka muri Qur'an, yagitangazaga. Iyo kitari muri Qur'an, yatanze ibisobanuro bivuye ku ntumwa sallallahu alaihi wasallam. Iyo kitari muri Suna y'Intumwa, yatanze ibisobanuro bivuye kuri Abu Bakr na Umar, Imana imwishimire, ariko iyo nta bisobanuro bivuye kuri umwe muri bo, yafataga icyemezo akoresheje igitekerezo cye.
Imam Darimi : 167
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ شُرَيْحٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَتَبَ إِلَيْهِ إِنْ جَاءَكَ شَيْءٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَاقْضِ بِهِ وَلَا تَلْفِتْكَ عَنْهُ الرِّجَالُ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَانْظُرْ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاقْضِ بِهَا فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِيهِ سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْظُرْ مَا اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَخُذْ بِهِ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَتَكَلَّمْ فِيهِ أَحَدٌ قَبْلَكَ فَاخْتَرْ أَيَّ الْأَمْرَيْنِ شِئْتَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَجْتَهِدَ رَأْيَكَ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَتَقَدَّمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تَأَخَّرَ فَتَأَخَّرْ وَلَا أَرَى التَّأَخُّرَ إِلَّا خَيْرًا لَكَ
Twabwiwe na [Muhammad bin 'Uyainah] bivuye kuri [Ali bin Mushir] bivuye kuri [Abu Ishaq] bivuye kuri [As Sha'bi] bivuye kuri [Syuraih]: ' [Umar bin Khatthab] radiallahu 'anhu yigeze kumwandikira ibaruwa, ati: 'Niba ikibazo kikugezeho kandi kiri mu gitabo cya Allah subhanallahu wa ta'ala, fata umwanzuro, kandi ntugahindukire ku bitekerezo by'abantu benshi, Kandi niba ikibazo kikugezeho ntukibone muri Qur'an, reba sunnah y'Intumwa sallallahu alaihi wasallam, hanyuma ufate umwanzuro ukurikije ibyo. Kandi niba ikibazo kikugezeho kitari muri Qur'an na sunnah y'Intumwa Sallallaahu 'alaihi wasallam, reba ijma' y'abantu - abaulama, kandi niba ikibazo kikugezeho utabonye muri Qur'an, sunnah y'Intumwa Sallallaahu 'alaihi wasallam, kandi nta muntu n'umwe wavuze icyo kintu mbere yawe, hitamo hagati y'ibintu bibiri: niba ushaka gukora ijtihad ukurikije igitekerezo cyawe, fata umwanzuro, kandi niba ushaka gutinda, fata umwanya. Kandi sinbona gutinda uretse ko ari byiza kuri wewe.
Imam Darimi : 168
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ابْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ نَاسٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ كَيْفَ تَقْضِي قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو قَالَ فَضَرَبَ صَدْرَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ
Yatubwiye [Yahya bin Hammad] yatubwiye [Syu'bah] yabikuye kuri [Muhammad bin 'Ubaidillah Al Tsaqafi] yabikuye kuri ['Amr bin Al Harith] - mubyara wa Al Mughirah bin Syu'bah-, yaturutse kuri [bamwe mu nshuti za Mu'adz bo mu bantu ba Himsh], yaturutse kuri [Mu'adz]; ko igihe Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yamwoherezaga mu gihugu cya Yemeni, yaravuze ati: 'Niba ikibazo cyarakugejejweho, wagikemura ute?', asubiza ati: 'Nafashe icyemezo nkoresheje Igitabo cya Allah Subhanallah wa Ta'ala', arabaza ati: 'None se niba kitari mu gitabo cya Allah Subhanallah wa Ta'ala?', asubiza ati: 'Nafashe icyemezo nkurikije suna y'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam', arabaza ati: 'Bite se niba kitari muri suna ya Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam?' ', arasubiza ati: 'Nzakora ijtihadi nkurikije igitekerezo cyanjye nta kindi'. Yaravuze ati: 'Icyo gihe yakubitaga igituza cye, hanyuma aravuga ati: 'Allah ishimwe yahaye intumwa y'Intumwa ye taufik ikintu cyakunzwe n'Intumwa ye''.
Imam Darimi : 169
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ قَالَ أَحْسَبُهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قَالَ قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ وَمَا نُسْأَلُ وَمَا نَحْنُ هُنَاكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدَّرَ أَنْ بَلَغْتُ مَا تَرَوْنَ فَإِذَا سُئِلْتُمْ عَنْ شَيْءٍ فَانْظُرُوا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَفِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَاجْتَهِدْ رَأْيَكَ وَلَا تَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَأَخْشَى فَإِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَهُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بِنَحْوِهِ
Yatubwiye [Yahya bin Hammad] yatubwiye [Syu'bah] yabikuye kuri [Sulaiman] yavuye kuri ['Umarah bin 'Umair] yavuye kuri [Huraits bin Zhuhair] yaravuze ati: 'Ndahamya ko, [Abdullah] yigeze kuvuga ati: 'Mu by'ukuri igihe cyatugezeho tutigeze tubazwa, kandi ntitwigeze tugihura nacyo. Kandi Allah yagennye ko ngaragaza uko mukwiye kugaragara. Reba, niba hari icyo mubajijwe, reba mu gitabo cya Allah subhanallahu wa ta'ala, ariko niba mutakibonye mu gitabo cya Allah, reba muri Sunnah y'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam, hanyuma niba mutakibonye muri Sunnah, koresha ibyo Abayisilamu bemeranyijeho, kandi niba mutakibonye muri ijma', kora ijtihad n'igitekerezo cyawe, kandi ntukavuge uti: 'Ndatinya cyane.' Kubera ko ibintu biri halal bisobanutse neza n'ibiri haramu bisobanutse neza, kandi muri ibyo byose ni ibintu bitagaragara neza, reka usige ikintu ushidikanyaho ku kintu udashidikanyaho. Twabwiwe na [Yahya bin Hammad] bivuye kuri [Abu 'Awanah] bivuye kuri [Sulaiman] na ['Umarah bin 'Umair] bivuye kuri [Abdur Rahman bin Yazid] bivuye kuri [Abdullah] ndetse n'abanditsi. Yatubwiye [Abdullah bin Muhammad] yatubwiye [Jarir] bivuye kuri [Al A'masy] bivuye kuri [Al Qasim bin Abdur Rahman] bivuye kuri [se] bivuye kuri [Abdullah] ndetse n'umwanditsi we'.
Imam Darimi : 170
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ سَتُحْدِثُونَ وَيُحْدَثُ لَكُمْ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مُحْدَثَةً فَعَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ الْأَوَّلِ قَالَ حَفْصٌ كُنْتُ أُسْنِدُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ ثُمَّ دَخَلَنِي مِنْهُ شَكٌّ
Yatubwiye [Harun bin Mu'awiyah] kuva kuri [Hafsh bin Ghiyats] yatubwiye [Al A'masy] yagize ati: [Abdullah] yaravuze ati: 'Yemwe bantu, muzahimba ibintu bishya, kandi hari abantu bahimba ibintu bishya kugira ngo mukurikire, bityo niba mubonye ikintu gishya - mu idini -, mugomba gukomera ku kintu cyari gifitwe n'ababanjirije abo mu gihe cyashize'. Hafsh yaravuze ati: 'Navuze ibyavuye kuri Habib bivuye kuri Abu Abdur Rahman hanyuma nyuma y'ibyo ndashidikanya'.
Imam Darimi : 171
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي مَسْعُودٍ أَلَمْ أُنْبَأْ أَوْ أُنْبِئْتُ أَنَّكَ تُفْتِي وَلَسْتَ بِأَمِيرٍ وَلِّ حَارَّهَا مَنْ تَوَلَّى قَارَّهَا
Yatubwiye [Muhammad bin As Shalt] yatubwiye [Ibnu Al Mubarak] yabikuye kuri [Ibn 'Aun] yabikuye kuri [Muhammad] yagize ati: '[Umar] radliallahu 'anhu yabwiye Ibn Mas'ud radliallahu 'anhu ati: 'Sinabibwiye cyangwa ngo mbibwirwe -Umwanditsi arashidikanya ku kuri kw'umwanditsi uvuga cyangwa abwirwa - ko watanze fatwa nubwo - icyo gihe - utari umuyobozi?, Heih,,, shyira ibyago by'ikibi ku bantu bishimiye uburyohe bwacyo.
Imam Darimi : 172
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ الَّذِي يُفْتِي النَّاسَ فِي كُلِّ مَا يُسْتَفْتَى لَمَجْنُونٌ
Twabwiwe na [Muhammad bin Yusuf] bivuye kuri [Sufyan] bivuye kuri [Al A'masy] bivuye kuri [Abu Wa`il] bivuye kuri [Ibn Mas'ud] ko yagize ati: 'Umuntu uhora atanga fatwa muri buri kibazo asabwe -ni umusazi'.
Imam Darimi : 173
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ إِمَامٌ أَوْ وَالٍ وَرَجُلٌ يَعْلَمُ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ الْمَنْسُوخِ قَالُوا يَا حُذَيْفَةُ وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ
Amaze kutubwira [Sa'id bin 'Amir] bivuye kuri [Hisyam] bivuye kuri [Muhammad] bivuye kuri [Hudzaifah] yagize ati: 'Hari amatsinda atatu y'abantu batanga fatwa - ari yo -: Imamu, cyangwa umurinzi - ugenga ibintu by'Abayisilamu - cyangwa umuntu uzi Nasikh na Mansukh muri Qur'an, barabaza bati: 'Yewe Hudzaifah, none se ni nde?', Uwo ni Umar bin Khatthab, Allah amwishimire, cyangwa umuswa wihatira'.
Imam Darimi : 174
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ أَحَدُ ثَلَاثَةٍ رَجُلٌ عَلِمَ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ مَنْسُوخِهِ قَالُوا وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ وَأَمِيرٌ لَا يَجِدُ بُدًّا أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ ثُمَّ قَالَ مُحَمَّدٌ فَلَسْتُ بِوَاحِدٍ مِنْ هَذَيْنِ وَأَرْجُو أَنْ لَا أَكُونَ الثَّالِثَ
Twabwiwe [Abdullah bin Sa'id] yatumenyesheje [Abu `Usamah] yabikuye kuri [Hisyam bin Hassan] yavuye kuri [Muhammad] yavuye kuri [Abu 'Ubaidah bin Hudzaifah] yagize ati: '[Hudzaifah] yaravuze ati: 'Umuntu uha abandi Fatuwa ni umwe mu matsinda atatu: Umwe uzi Nasikh na Mansukh muri Qur'an', barabaza bati: 'Ni nde?', Umar bin Khatthab Imana imwishimire yakomeje agira ati: 'cyangwa umuyobozi udatinya, cyangwa umuswa wishyira hejuru'. Hanyuma Muhammad aravuga ati: 'Sindi umwe mu bakinnyi babiri - uwa mbere- kandi nizeye ko ntazaba uwa gatatu'.
Imam Darimi : 175
أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ عِلْمًا فَلْيَقُلْ بِهِ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلْ لِمَا لَا يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ الْعَالِمَ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ وَقَدْ قَالَ اللَّهُ لِرَسُولِهِ { قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ }
Yatumenyesheje [Ja'far bin 'Aun] bivuye kuri [Al A'masy] bivuye kuri [Muslim] bivuye kuri [Masruq] bivuye kuri [Abdullah] yaravuze ati: 'Uwo muri mwe ufite ubumenyi runaka, navuge, kandi udafite ubumenyi, avuge mu bintu atazi ati: 'ALLAHU A'LAM' -Allah ni we uzi neza -, kuko intiti ni umuntu, iyo abajijwe ikintu atazi, azavuga ati: 'Allahu a'lam' kandi koko, Allah yabwiye Intumwa ye ati: 'QUL MAA AS`ALUKUM `'LAIHI MIN ``AJRIN WA MAA ANA MINAL MUTAKALLIFIN' -Vuga, yewe Muhammad uti: 'Sinsaba igihembo icyo ari cyo cyose kubera da'wah yanjye, kandi sindi mu bihatira kwishyira hejuru'- -Qs. Shaad: 86-'.
Imam Darimi : 176
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ أَنَّ أَبَا مُوسَى قَالَ فِي خُطْبَتِهِ مَنْ عَلِمَ عِلْمًا فَلْيُعَلِّمْهُ النَّاسَ وَإِيَّاهُ أَنْ يَقُولَ مَا لَا عِلْمَ لَهُ بِهِ فَيَمْرُقَ مِنْ الدِّينِ وَيَكُونَ مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ
[Yazid bin Harun] yatumenyesheje ko [Humaid] yatubwiye [Abu Raja`] yabivuze kuri [Abu Al Muhallab] ati: '[Abu Musa] radliallahu 'anhu yaravuze mu nyigisho ye ati: 'Umuntu wese uzi ubumenyi, nabwigishe abantu, kandi yitondere umuntu uvuga ikintu adafite ubumenyi, azava mu idini kandi abe umwe mu bihatira kwishyira hejuru''.
Imam Darimi : 177
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ وَزَاذَانَ قَالَا قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ إِذَا سُئِلْتُ عَمَّا لَا أَعْلَمُ أَنْ أَقُولَ اللَّهُ أَعْلَمُ
['Amr bin 'Aun] yatubwiye ibiturutse kuri [Khalid bin Abdullah] bivuye kuri ['Atho` bin As Sa`ib] bivuye kuri [Abu Al Bakhtari] na [Zaadzan] bombi baravuze bati: '['Ali] yaravuze ati: 'Mbega ukuntu uyu mutima ari mwiza, iyo mbajijwe ikintu ntazi, ndavuga nti: Allahu a'lam'.
Imam Darimi : 178
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ يَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لَا تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ
Yatubwiye [Abu Nu'aim] yatubwiye [Sharik] bivuye kuri ['Atho` bin As Sa`ib] bivuye kuri [Abu Al Bakhtari] bivuye kuri ['Ali] yaravuze ati: 'Yewe, umutima wawe urimo gukonja, iyo uvuze mu bintu utazi uti: 'Allahu a'lam''.
Imam Darimi : 179
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا عُمَيْرُ بْنُ عَرْفَجَةَ حَدَّثَنَا رَزِينٌ أَبُو النُّعْمَانِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِذَا سُئِلْتُمْ عَمَّا لَا تَعْلَمُونَ فَاهْرُبُوا قَالُوا وَكَيْفَ الْهَرَبُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ تَقُولُونَ اللَّهُ أَعْلَمُ
Yatubwiye [Muhammad bin Yusuf] yatubwiye ['Umair bin 'Arfajah] yatubwiye [Razin Abu An Nu'man] kuva kuri ['Ali bin Abu Talib] Imana imwishimire, yaravuze ati: 'Iyo ubajijwe ikintu utazi, wirinde'. Barabajije bati: 'Wakirinda ute, Amirul Mu`minin?', arabasubiza ati: 'Muvuze ngo: Allahu a'lam'.
Imam Darimi : 180
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ عَزْرَةَ التَّمِيمِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالُوا وَمَا ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَنْ يُسْأَلَ الرَّجُلُ عَمَّا لَا يَعْلَمُ فَيَقُولُ اللَّهُ أَعْلَمُ
Yatubwiye [Muhammad bin Humaid] yatubwiye [Jarir] yavuye kuri [Mansur] yavuye kuri [Muslim Al Bathin] yavuye kuri ['Azrah At Tamimi] yagize ati: '[Ali] radliallahu 'anhu yaravuze ati: 'Mbega ukuntu uyu mutima umeze neza', --yasubiyemo amagambo ye inshuro eshatu--, barabaza bati: 'Ibyo ni iki, emirul mu`minin?', arasubiza ati: '-iyo- umuntu abajijwe ikintu atazi, aravuga ati: Allahu a'lam'.