Imam Darimi : 161
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ حَدَّثَنَا مَيْمُونُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ الْخَصْمُ نَظَرَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ وَجَدَ فِيهِ مَا يَقْضِي بَيْنَهُمْ قَضَى بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْكِتَابِ وَعَلِمَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْأَمْرِ سُنَّةً قَضَى بِهِ فَإِنْ أَعْيَاهُ خَرَجَ فَسَأَلَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ أَتَانِي كَذَا وَكَذَا فَهَلْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي ذَلِكَ بِقَضَاءٍ فَرُبَّمَا اجْتَمَعَ إِلَيْهِ النَّفَرُ كُلُّهُمْ يَذْكُرُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ قَضَاءً فَيَقُولُ أَبُو بَكْرٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِينَا مَنْ يَحْفَظُ عَلَى نَبِيِّنَا فَإِنْ أَعْيَاهُ أَنْ يَجِدَ فِيهِ سُنَّةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ رُءُوسَ النَّاسِ وَخِيَارَهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ فَإِنْ أَجْمَعَ رَأْيُهُمْ عَلَى أَمْرٍ قَضَى بِهِ
Egblɔ na mí [Muhammad bin As Shalt] gblɔ na mí [Zuhair] tso [Ja’far bin Burqan] gblɔ na mí [Maimun bin Mihran] egblɔ be: ‘Tsã la [Abu Bakr] radliallahu 'anhu, ne kuxi aɖe nɔ esi - nyaʋiʋli aɖe - la, edi enumake le Allah ƒe Agbalẽ me subhanallahu wa ta'ala, ne ekpɔ numeɖeɖe aɖe la, etso nya me.' kuxia le eŋu, gake ne mekpɔe le Allah ƒe Agbalẽ me o eye wònya Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ƒe sunnah aɖe ku ɖe nya la ŋu la, etsoa nya me kplii, gake ne mekpɔe o la, edona enumake hebiaa Moslemtɔwo, emegbe egblɔna be: ‘Esia kple kuxi sia le asinye, ɖe mienya kpɔ be Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam tso nya me le esia ŋu zi ɖekaa nya aɖe si ku ɖe senya aɖe ŋu?, zi geɖe ne ame geɖewo ƒo ƒu vɔ la, wo dometɔ ɖesiaɖe tsɔa senya aɖe tso Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gbɔ, zi geɖe la, Abu Bakr Allah nakpɔ dzidzɔ ɖe eŋu 'anhu gblɔ be: 'Kafukafu na Allah amesi na míaƒe amewo te ŋu lé Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam ƒe sunnah ɖe susu me.' Ne mekpɔe le Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒe Sunnah me o la, eƒoa ame ŋkutawo nu ƒu eye wòtia amewo tso eƒe zɔhɛwo dome be woabia gbee, ne wolɔ̃ ɖe edzi - woƒe nukpɔsusu - ekema le nyametsotso sia si wowɔ ɖekae dzi la, etso nya me le se nu’.
Imam Darimi : 162
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ قَالَ كَانَ عَلَى امْرَأَتِي اعْتِكَافُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَسَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَعِنْدَهُ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ قُلْتُ عَلَيْهَا صِيَامٌ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ لَا يَكُونُ اعْتِكَافٌ إِلَّا بِصِيَامٍ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُمَرَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُثْمَانَ قَالَ لَا قَالَ عُمَرُ مَا أَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ طَاوُسًا وَعَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَسَأَلْتُهُمَا فَقَالَ طَاوُسٌ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا يَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا إِلَّا أَنْ تَجْعَلَهُ عَلَى نَفْسِهَا قَالَ وَقَالَ عَطَاءٌ ذَلِكَ رَأْيِي
Esi wòka nya ta na mí [Ibrahim bin Musa] kple [‘Amru bin Zurarah] tso [Abdul Aziz bin Muhammad] gbɔ tso [Abu Suhail] gbɔ la, egblɔ be; ‘Tsã la, srɔ̃nye ka atam be yeawɔ I’tikaf le Mosque Gã la me ŋkeke etɔ̃. Emegbe, mebia Umar bin Abdul Aziz Rahimahullahu amesi nɔ Syihab gbɔ ɣemaɣi. Mebia be: ‘Ðe wòle be wòatsi nu adɔ hã? ', Ibn Shihab ɖo eŋu be: 'I'itikaf aɖeke meli o negbe ɖe wowɔe le nutsitsidɔ me ko'. Ɣemaɣi la, Umar bin Abdul Aziz Rahihullahu yi edzi bia be: ‘Ðe nyatakaka mawo tɔgbe aɖe li tso Nyagblɔɖila salallahu ‘alihi wa sallam gbɔa? ' Eɖo eŋu be: 'ao'. Emegbe la, Umar bin Abdul Aziz (Allah nakpɔ dzidzɔ ɖe eŋu) bia be: ‘Ðe nyatakaka aɖe li tso Abu Bakr radiallahu ‘anhu gbɔa? ' eɖo eŋu be: 'naneke o', ebia be: 'ɖe nyatakaka aɖe tso Umar radiallahu 'anhu gbɔa? ', eɖo eŋu be: 'naneke meli o' ebia be: 'ɖe nyatakaka aɖe tso Uthman radiallahu 'anhu gbɔa? ', eɖo eŋu be: 'naneke'. Umar Rahihullahu gblɔ be: ‘Mesusu be enye agbanɔamedzi be nyɔnu natsi nu adɔ o’. Emegbe medo go yi ɖado go Thawus kple 'Atho` bin Abu Rabbah, mebia wo ame evea siaa. [Thawus] ɖo eŋu be: ‘Tsã la, [Ibn Abbas] radliallahu ‘anhu -na fatwa- be nyɔnua mehiã be wòatsi nu adɔ o, negbe ɖe wòka atam be yeatsi nu adɔ ko’. Emegbe `Atha` gblɔ be: ''Nenemae nye nukpɔsusu hã le''.
Imam Darimi : 163
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ لَمَّا قَدِمَ أَبُو سَلَمَةَ الْبَصْرَةَ أَتَيْتُهُ أَنَا وَالْحَسَنُ فَقَالَ لِلْحَسَنِ أَنْتَ الْحَسَنُ مَا كَانَ أَحَدٌ بِالْبَصْرَةِ أَحَبَّ إِلَيَّ لِقَاءً مِنْكَ وَذَلِكَ أَنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تُفْتِي بِرَأْيِكَ فَلَا تُفْتِ بِرَأْيِكَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ سُنَّةٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ كِتَابٌ مُنْزَلٌ
Egblɔ na mí [Muslim bin Ibrahim] gblɔ na mí be [Abu ‘Aqil] gblɔ na mí [Sa’id Al Jurairi] tso [Abu Nadlrah] gbɔ be: ‘Esi [Abu Salamah] va Basrah du me la, mía kple Al Hasan míedo goe, emegbe egblɔ na Al Hasan be: ‘Wòe nye Al Hasan? 'Ame aɖeke mele du sia me si madi be mado goe wu wò o', esia nye esi nyadzɔdzɔ ɖo gbɔnye be èfatwad wò susu. Mègana fatwa kple wò susu o, negbe ɖe wotu ɖe Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam ƒe sunnah dzi, alo tso agbalẽ si woɖe ɖe go - Qur'an - ''.
Imam Darimi : 164
أَخْبَرَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُقْبَةَ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ لَقِيَهُ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ إِنَّكَ مِنْ فُقَهَاءِ الْبَصْرَةِ فَلَا تُفْتِ إِلَّا بِقُرْآنٍ نَاطِقٍ أَوْ سُنَّةٍ مَاضِيَةٍ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ غَيْرَ ذَلِكَ هَلَكْتَ وَأَهْلَكْتَ
Egblɔ na mí ['Ishmah bin Al Fadlal] gblɔ na mí be [Zaid bin Al Hubab] tso [Yazid bin 'Uqbah] gblɔ na mí [Al Dlahhak] tso [Jabir bin Zaid] gbɔ be: [Ibnu Umar] do goe esime wònɔ Tawaf wɔm, Emegbe eya -Ibnu Umar Allah nakpɔ dzidzɔ ɖe eŋu- gblɔ nɛ be: 'O Abu Sha'tsa`, wòe nye wo dometɔ ɖeka fiqh eŋutinunyalawo le du Basrah me, ekema mègana fatwa o negbe ɖe wotu ɖe Qur’an kple Sunnah dzi, elabena ne mèwɔe nenema o la, àgblẽ nu le ŋuwò godoo eye nàgblẽ nu le ame bubuwo ŋu’.
Imam Darimi : 165
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ لَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدْ قَدَّرَ مِنْ الْأَمْرِ أَنْ قَدْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَقْضِ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ وَلَا يَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أُرَى فَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَالْحَلَالَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ
Wogblɔe na mí tso [Muhammad bin Yusuf] gbɔ tso [Sufyan] gbɔ tso [Al A’masy] gbɔ tso [’Umarah bin ‘Umair] gbɔ tso [Huraits bin Zhuhair] gbɔ tso [Abdullah bin Mas’ud] gbɔ egblɔ be: ‘Ɣeyiɣi aɖe ava na mí, menye míawoe tso nya me o eye míenɔ afima ɣemaɣi o, eye le nyateƒe me la, Allah ɖo nane ɖi do ŋgɔ si miekpɔ o -has medzɔ haɖe o-. Eyata amesiame si kuxi aɖe le le egbe megbe la, netso nya me le Allah ƒe Agbalẽ subhanallahu wa ta'ala nu, ne kuxia mele Qur'an me o la, netso nya me le nusi Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam tso nya me le nu. Gake ne kuxi aɖe va egbɔ si mele Qur’an me o kple Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒe nyametsotso la, mina wòatso nya me kple nusi mawuvɔ̃lawo tso nya me, eye megagblɔ be: ‘Mele vɔvɔ̃m’, alo agblɔ be: ‘Le nye nukpɔsusu nu’ o. Le nyateƒe me la, nusiwo nye haram la me kɔ eye nusiwo nye halal la me kɔ eye le wo ame evea dome la, nusiwo nye mutasyabih -vague-. Eyata gblẽ nusi ŋu nèke ɖi le ɖi eye nàlé nane si ŋu ɖikeke mele o me ɖe asi sesĩe’.
Imam Darimi : 166
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِذَا سُئِلَ عَنْ الْأَمْرِ فَكَانَ فِي الْقُرْآنِ أَخْبَرَ بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْقُرْآنِ وَكَانَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ بِهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ قَالَ فِيهِ بِرَأْيِهِ
Wogblɔ na mí be [Abdullah bin Muhammad] gblɔ na mí [Ibn 'Uyainah] tso ['Ubaidullah bin Abu Yazid] gbɔ be: 'Tsã la, [Ibn Abbas] nekpɔ dzidzɔ ɖe eŋu, ne wobia nyae tso nane ŋu eye wokpɔe le Qur'an me la, agblɔe.' Ne menye Qur’an me o la, ena numeɖeɖe tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ. Ne menye Nyagblɔɖila ƒe Sunnah me o la, ena numeɖeɖe tso Abu Bakr kple Umar gbɔ, Allah nakpɔ dzidzɔ ɖe eŋu, gake ne numeɖeɖe aɖeke metso wo dometɔ aɖeke gbɔ o la, etso nya me kple eya ŋutɔ ƒe nukpɔsusu.
Imam Darimi : 167
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ شُرَيْحٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَتَبَ إِلَيْهِ إِنْ جَاءَكَ شَيْءٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَاقْضِ بِهِ وَلَا تَلْفِتْكَ عَنْهُ الرِّجَالُ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَانْظُرْ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاقْضِ بِهَا فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِيهِ سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْظُرْ مَا اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَخُذْ بِهِ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَتَكَلَّمْ فِيهِ أَحَدٌ قَبْلَكَ فَاخْتَرْ أَيَّ الْأَمْرَيْنِ شِئْتَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَجْتَهِدَ رَأْيَكَ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَتَقَدَّمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تَأَخَّرَ فَتَأَخَّرْ وَلَا أَرَى التَّأَخُّرَ إِلَّا خَيْرًا لَكَ
Woka nya ta na mí tso [Muhammad bin 'Uyainah] gbɔ tso [Ali bin Mushir] gbɔ tso [Abu Ishaq] gbɔ tso [As Sha'bi] gbɔ tso [Syuraih] gbɔ be: ' [Umar bin Khatthab] radiallahu 'anhu ŋlɔ lɛta nɛ ɣeaɖeɣi,: ' Ne kuxi aɖe va ɖo mia gbɔ eye wòle Allah subhanallahu wa ta'ala ƒe Agbalẽ me la, mitso nya me kplii, eye migatrɔ ɖe ame akpa gãtɔ ƒe nukpɔsusu, Eye ne kuxi aɖe va dziwò eye mèkpɔe le Qur’an me o la, ekema kpɔ Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒe sunnah ɖa, eye nàtso nya me le eŋu. Eye ne kuxi aɖe va gbɔwò si mele Qur’an kple Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒe sunnah me o la, ekema kpɔ ameawo ƒe ijma’ -ulama’-, eye ne kuxi aɖe va gbɔwò si mèkpɔ le Qur’an me o la, Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒe sunnah, eye ame aɖeke megagblɔ nya ma do ŋgɔ o la, ekema tia nu eve dome: ne è di be yeawɔ ijtihad kple yeƒe nukpɔsusu, emegbe nàtso nya me; eye ne èdi be yeahe ɖe megbe la, ekema he ɖe megbe. Eye nyemekpɔ heheɖemegbe aɖeke o negbe ɖe wònyo na wò ko.’
Imam Darimi : 168
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ابْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ نَاسٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ كَيْفَ تَقْضِي قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو قَالَ فَضَرَبَ صَدْرَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ
Egblɔ na mí be [Yahya bin Hammad] gblɔ na mí [Syu’bah] tso [Muhammad bin ‘Ubaidillah Al Tsaqafi] gbɔ tso [’Amr bin Al Harith] -Al Mughirah bin Syu’bah ƒe tɔɖiayɔvi-, tso [Mu’adz xɔlɔ̃ aɖewo tso Himshtɔwo gbɔ], tso [Mu’adz] gbɔ; be esi Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam dɔe ɖe Yemen dukɔ me la, egblɔ be: ‘Ne wotsɔ kuxi aɖe ɖo ŋkuwòme la, aleke nàwɔ atso nya me le eŋu? ', eɖo eŋu be: 'Metso nya me kple Allah ƒe Agbalẽ Subhanallah wa Ta'ala', ebia be: 'Ekema ne mele Allah Subhanallah Wa Ta'ala ƒe Agbalẽ me o ɖe? ', eɖo eŋu be: 'Metso nya me kple Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam ƒe sunnah', ebia be: 'Ke ne mele Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ƒe sunnah me o ɖe? ', eɖo eŋu be: 'Mawɔ ijtihad kple nye nukpɔsusu eye naneke megali wu ema o'. Egblɔ be: 'Ɣemaɣi la, etsɔ asi ƒo eƒe akɔta, emegbe egblɔ be: 'Kafukafu na Allah amesi tsɔ nane si Eƒe dɔla lɔ̃ taufik na Eƒe dɔla ƒe dɔla''.
Imam Darimi : 169
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ قَالَ أَحْسَبُهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قَالَ قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ وَمَا نُسْأَلُ وَمَا نَحْنُ هُنَاكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدَّرَ أَنْ بَلَغْتُ مَا تَرَوْنَ فَإِذَا سُئِلْتُمْ عَنْ شَيْءٍ فَانْظُرُوا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَفِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَاجْتَهِدْ رَأْيَكَ وَلَا تَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَأَخْشَى فَإِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَهُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بِنَحْوِهِ
Egblɔ na mí be [Yahya bin Hammad] gblɔ na mí [Syu’bah] tso [Sulaiman] gbɔ tso [’Umarah bin ‘Umair] gbɔ tso [Huraits bin Zhuhair] gbɔ egblɔ be: ‘Meka ɖe edzi, [Abdullah] gblɔ ɣeaɖeɣi be: ‘Nyateƒee, ɣeyiɣi aɖe va ɖo mía gbɔ si ŋu womebia nya mí kpɔ o, eye míekpɔe kpɔ o. Eye Allah ɖoe be magblɔ alesi wòle be nàdze. Kpɔ ɖa, ne wobia nane wò la, kpɔ Allah ƒe Agbalẽ me subhanallahu wa ta'ala, gake ne mèkpɔe le Allah ƒe Agbalẽ me o la, ekema kpɔ Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam ƒe Sunnah me, ekema ne mèkpɔe le Sunnah me o la, zã nusi dzi Moslemtɔwo da asi ɖo, eye ne mèkpɔe le ijma' me o, ekema wɔ ijtihad kple wò susu, eye mègagblɔ be: ‘Mele vɔvɔ̃m ŋutɔŋutɔ o. Elabena nusiwo nye halal la me kɔ eye nusiwo nye haram me kɔ, eye le nu siawo dome la, wo katã wonye mutasyabih -vague- nyawo, ekema gblẽ nane si ŋu nèke ɖi le le nane si ŋu mèke ɖi o ŋu. [Yahya bin Hammad] gblɔe na mí tso [Abu ‘Awanah] gbɔ tso [Sulaiman] gbɔ kple [’Umarah bin ‘Umair] tso [Abdur Rahman bin Yazid] gbɔ tso [Abdullah] gbɔ kpakple nuŋlɔlawo gbɔ. Egblɔ na mí be [Abdullah bin Muhammad] gblɔe na mí [Jarir] tso [Al A’masy] gbɔ tso [Al Qasim bin Abdur Rahman] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Abdullah] gbɔ kpakple eƒe nuŋlɔla gbɔ’.
Imam Darimi : 170
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ سَتُحْدِثُونَ وَيُحْدَثُ لَكُمْ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مُحْدَثَةً فَعَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ الْأَوَّلِ قَالَ حَفْصٌ كُنْتُ أُسْنِدُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ ثُمَّ دَخَلَنِي مِنْهُ شَكٌّ
Egblɔ na mí [Harun bin Mu'awiyah] tso [Hafsh bin Ghiyats] gblɔ na mí [Al A'masy] egblɔ be: [Abdullah] gblɔ be: 'O amewo, miato nu yeyewo vɛ, eye ame aɖewo li siwo to nu yeyewo vɛ na mi -be miadze yome-, eyata ne miekpɔ nu yeye aɖe -le mawusubɔsubɔ me-, ekema ele be mialé nane si nɔ dzidzime si va yi me ɖe asi''. Hafsh gblɔ be: 'Megblɔe tso Habib gbɔ tso Abu Abdur Rahman gbɔ emegbe le ema megbe la, meke ɖi'.
Imam Darimi : 171
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي مَسْعُودٍ أَلَمْ أُنْبَأْ أَوْ أُنْبِئْتُ أَنَّكَ تُفْتِي وَلَسْتَ بِأَمِيرٍ وَلِّ حَارَّهَا مَنْ تَوَلَّى قَارَّهَا
Egblɔ na mí [Muhammad bin As Shalt] gblɔ na mí [Ibnu Al Mubarak] tso [Ibn 'Aun] gbɔ tso [Muhammad] gbɔ be: '[Umar] radliallahu 'anhu gblɔ na Ibn Mas'ud radliallahu 'anhu be: 'Ðe nyemegblɔe alo gblɔ nam o -Nuŋlɔla la ke ɖi kakaɖedzi si le nuŋlɔla la ƒe nya gbɔgblɔ alo gbɔgblɔ nɛ ŋu-- be ègblɔe fatwa togbɔ be wò -ɣemaɣi- menye kplɔla o hã?, Heih,,, tsɔ vɔ̃ɖinyenye ƒe afɔku na ame siwo se vivi na eƒe vivisese.
Imam Darimi : 172
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ الَّذِي يُفْتِي النَّاسَ فِي كُلِّ مَا يُسْتَفْتَى لَمَجْنُونٌ
Woka nya ta na mí tso [Muhammad bin Yusuf] gbɔ tso [Sufyan] tso [Al A’masy] tso [Abu Wa`il] tso [Ibn Mas’ud] gbɔ be egblɔ be: ‘Amesi naa fatwa ɣesiaɣi le nya ɖesiaɖe si wobia tso esi me -nye aɖaʋatɔ’.
Imam Darimi : 173
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ إِمَامٌ أَوْ وَالٍ وَرَجُلٌ يَعْلَمُ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ الْمَنْسُوخِ قَالُوا يَا حُذَيْفَةُ وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ
Esi wògblɔ na mí [Sa’id bin ‘Amir] tso [Hisyam] gbɔ tso [Muhammad] tso [Hudzaifah] gbɔ la, egblɔ be: ‘Amewo ƒe hatsotso etɔ̃ li siwo naa fatwa - siwo nye -: Imam, alo dzɔla - si kpɔa Moslemtɔwo ƒe nyawo gbɔ - alo ame aɖe si nya nasikh kple mansukh le Qur’an me la, wobia be: ‘Oo Hudzaifah, ekema amekae nye e? ', Emae nye Umar bin Khatthab, Allah nakpɔ dzidzɔ ɖe eŋu, alo bometsila si zi eɖokui dzi'.
Imam Darimi : 174
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ أَحَدُ ثَلَاثَةٍ رَجُلٌ عَلِمَ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ مَنْسُوخِهِ قَالُوا وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ وَأَمِيرٌ لَا يَجِدُ بُدًّا أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ ثُمَّ قَالَ مُحَمَّدٌ فَلَسْتُ بِوَاحِدٍ مِنْ هَذَيْنِ وَأَرْجُو أَنْ لَا أَكُونَ الثَّالِثَ
Wogblɔ na mí be [Abdullah bin Sa'id] na míenya [Abu `Usamah] tso [Hisyam bin Hassan] gbɔ tso [Muhammad] gbɔ tso [Abu 'Ubaidah bin Hudzaifah] gbɔ egblɔ be: ' [Hudzaifah] gblɔ be: 'Ame si naa fatwa ame bubuwo la nye ƒuƒoƒo etɔ̃ dometɔ ɖeka: Ame ɖeka si nya nasikh kple mansukh le Qur'an me', wobia be: ‘Amekae wònye? ', Umar bin Khatthab Allah nakpɔ dzidzɔ ɖe eŋu yi edzi be: 'alo kplɔla si mevɔ̃na o, alo bometsila si zi eɖokui dzi''. Emegbe Muhammad gblɔ be: ‘Nyemenye dzidzenu eveawo dometɔ ɖeka o -gbãtɔ- eye mele mɔ kpɔm be nyemanye etɔ̃lia o’.
Imam Darimi : 175
أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ عِلْمًا فَلْيَقُلْ بِهِ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلْ لِمَا لَا يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ الْعَالِمَ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ وَقَدْ قَالَ اللَّهُ لِرَسُولِهِ { قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ }
Egblɔ na mí [Ja’far bin ‘Aun] tso [Al A’masy] tso [Muslim] tso [Masruq] tso [Abdullah] gbɔ egblɔ be: ‘Amesi si sidzedze aɖe le le mia dome la, negblɔe, eye amesiame si si sidzedze mele o la, gblɔe le nya siwo menya o me be: ‘ALLAHU A’LAM’ -Allah nya nyuie wu-, elabena agbalẽnyala nye amesi, ne wobia nya tso nane si wòwɔna ŋu menya o, agblɔ be: 'Allahu a'lam' eye Nyateƒee, Allah gblɔ na Eƒe dɔla be: 'QUL MAA AS`ALUKUM `'LAIHI MIN ``AJRIN WA MAA ANA MINAL MUTAKALLIFIN' -Gblɔ be, O Muhammad: 'Nyemebia fetu aɖeke tso gbɔwò ɖe nye da'wah ta o, eye nyemenye amesiwo zia wo ɖokui dzi la dometɔ ɖeka o'- -Qs. Shaad: Ƒe 86-'.
Imam Darimi : 176
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ أَنَّ أَبَا مُوسَى قَالَ فِي خُطْبَتِهِ مَنْ عَلِمَ عِلْمًا فَلْيُعَلِّمْهُ النَّاسَ وَإِيَّاهُ أَنْ يَقُولَ مَا لَا عِلْمَ لَهُ بِهِ فَيَمْرُقَ مِنْ الدِّينِ وَيَكُونَ مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ
[Yazid bin Harun] na míenya be [Humaid] gblɔ na mí tso [Abu Raja`] gbɔ tso [Abu Al Muhallab] gbɔ be: ' [Abu Musa] radliallahu 'anhu gblɔ le eƒe mawunya me be: 'Amesiame si nya sidzedze aɖe la, nefiae amewo, eye wòakpɔ nyuie le ame aɖe si gblɔ nya aɖe si ŋu sidzedze mele esi o la, atra ɖa tso mawusubɔsubɔ gbɔ eye wòazu amesiwo zia eɖokui dzi la dometɔ ɖeka''.
Imam Darimi : 177
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ وَزَاذَانَ قَالَا قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ إِذَا سُئِلْتُ عَمَّا لَا أَعْلَمُ أَنْ أَقُولَ اللَّهُ أَعْلَمُ
['Amr bin 'Aun] ka nya ta na mí tso [Khalid bin Abdullah] gbɔ tso ['Atho` bin As Sa`ib] gbɔ tso [Abu Al Bakhtari] gbɔ kple [Zaadzan] wo ame evea siaa gblɔ be: ' ['Ali] gblɔ be: 'Aleke dzi sia fa miamiamiae nye si, ne wobia nyam tso nane si nyemenya o ŋu la, ekema megblɔna be: Allahu a'lam''.
Imam Darimi : 178
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ يَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لَا تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ
Egblɔ na mí be [Abu Nu'aim] gblɔ na mí [Sharik] tso ['Atho` bin As Sa`ib] gbɔ tso [Abu Al Bakhtari] gbɔ tso ['Ali] gbɔ egblɔ be: 'O dzi sia ƒe fafa, ne ègblɔ le nusiwo mènya o me be: 'Allahu a'lam''.
Imam Darimi : 179
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا عُمَيْرُ بْنُ عَرْفَجَةَ حَدَّثَنَا رَزِينٌ أَبُو النُّعْمَانِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِذَا سُئِلْتُمْ عَمَّا لَا تَعْلَمُونَ فَاهْرُبُوا قَالُوا وَكَيْفَ الْهَرَبُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ تَقُولُونَ اللَّهُ أَعْلَمُ
Egblɔ na mí be [Muhammad bin Yusuf] gblɔ na mí ['Umair bin 'Arfajah] gblɔ na mí [Razin Abu An Nu'man] tso ['Ali bin Abu Talib] gbɔ Allah nakpɔ dzidzɔ ɖe eŋu, egblɔ be: 'Ne wobia nya wò tso nane si mènya o ŋu la, ekema ƒo asa nɛ'. Wobia be: 'Aleke nàwɔ aƒo asa nɛ, Oo Amirul Mu`minin? ', eɖo eŋu be: 'To wò gbɔgblɔ me be: Allahu a'lam'.
Imam Darimi : 180
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ عَزْرَةَ التَّمِيمِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالُوا وَمَا ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَنْ يُسْأَلَ الرَّجُلُ عَمَّا لَا يَعْلَمُ فَيَقُولُ اللَّهُ أَعْلَمُ
Egblɔ na mí [Muhammad bin Humaid] gblɔ na mí [Jarir] tso [Mansur] tso [Muslim Al Bathin] tso ['Azrah At Tamimi] gbɔ be: ' [Ali] radliallahu 'anhu gblɔ be: 'Aleke dzi sia fa miamiamia', --egbugbɔ eƒe nyawo gblɔ zi etɔ̃--, wobia be: 'Nukae nye ema, O emirul mu`minin? ', eɖo eŋu be: '-ne- wobia ame aɖe tso nane si menya o ŋu la ekema egblɔna be: Allahu a'lam'.